Με τις πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων να βρίσκονται στο προσκήνιο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ζήτημα της ανάκτησης ποσών που ενδέχεται να έχουν καταβληθεί παράνομα ή αχρεώστητα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να προκύψει ζήτημα αλληλέγγυας ευθύνης και για τον φορέα που ανέλαβε την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ).
Το ζήτημα εξετάζεται μέσα από την επικοινωνία του ΑγροΤύπου με γεωτεχνικούς που χειρίζονται δηλώσεις ΟΣΔΕ, με έμφαση στις προϋποθέσεις καταλογισμού της ευθύνης και στα στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν για την απόδειξη της έλλειψης υπαιτιότητας.
Οι τρεις προϋποθέσεις και το όριο των 5.000 ευρώ
Όπως εξηγούν στον ΑγροΤύπο γεωτεχνικοί που ασχολούνται με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, για να θεμελιωθεί αλληλέγγυα ευθύνη του φορέα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις.
Ειδικότερα, πρέπει να έχει διαπιστωθεί σοβαρή υπαίτια παράβαση του φορέα, όπως προβλέπεται από το ισχύον πλαίσιο, να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράβασης και της παράνομης ή αχρεώστητης καταβολής και το ποσό της ενίσχυσης να υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ ανά ΕΑΕ.
Επομένως, ακόμη και όταν η ενίσχυση υπερβαίνει το συγκεκριμένο χρηματικό όριο, αυτό δεν αρκεί από μόνο του για τον καταλογισμό αλληλέγγυας ευθύνης. Απαιτείται να πληρούνται και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Καθοριστική είναι η σχέση της παράβασης με την καταβολή της ενίσχυσης. Εάν η ενίσχυση θα είχε καταβληθεί ανεξάρτητα από το σφάλμα του φορέα, δεν υφίσταται ο απαιτούμενος αιτιώδης σύνδεσμος και, κατά συνέπεια, δεν πληρούται μία από τις βασικές προϋποθέσεις αλληλέγγυας ευθύνης.
Πώς αποδεικνύεται η έλλειψη υπαιτιότητας
Η δυνατότητα απαλλαγής από την αλληλέγγυα ευθύνη συνδέεται με την απόδειξη ότι ο φορέας υποβολής ενήργησε χωρίς υπαιτιότητα. Η σχετική απόδειξη πραγματοποιείται κατά τη διαδικασία ελέγχου, ιδίως μέσω των απόψεων που υποβάλλει ο φορέας κατά την ακρόασή του.
Στη σημασία της τεκμηρίωσης των ενεργειών του φορέα εστιάζουν γεωτεχνικοί που χειρίζονται δηλώσεις ΟΣΔΕ, καθώς τα σχετικά στοιχεία μπορούν να αξιοποιηθούν για την εξέταση της έλλειψης υπαιτιότητας. Για τον σκοπό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάθε πρόσφορο αποδεικτικό μέσο, όπως ο πλήρης φάκελος, η τεκμηρίωση του τυπικού ελέγχου που διενεργήθηκε, οι εκτυπώσεις οθόνης από το σύστημα, καθώς και έγγραφα και γραπτές ενημερώσεις προς τον παραγωγό.
Ειδικότερα, η υπεύθυνη δήλωση του παραγωγού για τη γνησιότητα των εγγράφων συνεκτιμάται, χωρίς όμως να αρκεί όταν τα στοιχεία ή τα δικαιολογητικά ήταν προδήλως αβάσιμα, ανακριβή ή αναντίστοιχα προς τον σκοπό για τον οποίο προσκομίστηκαν ή όταν συντρέχει παράβαση άλλων διατάξεων.
Κατά την εξέταση της έλλειψης υπαιτιότητας συνεκτιμάται επίσης η ενημέρωση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) από τον φορέα υποβολής, εφόσον αυτός διατηρεί εύλογες αμφιβολίες για δεδομένα που έχει καταχωρίσει στην αίτηση.
Τι ισχύει για τους διοικούντες νομικών προσώπων
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούν οι διοικούντες νομικών προσώπων, για τους οποίους προβλέπεται επίσης δυνατότητα απαλλαγής από την αλληλέγγυα ευθύνη, εφόσον αποδείξουν ότι ενήργησαν χωρίς υπαιτιότητα.
Στις περιπτώσεις αυτές, ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας του φορέα. Στο πλαίσιο της επικοινωνίας με τον ΑγροΤύπο, γεωτεχνικοί αναφέρονται σε στοιχεία όπως η κατανομή αρμοδιοτήτων, οι εσωτερικές εγκρίσεις, η εκπαίδευση του προσωπικού, οι εσωτερικοί έλεγχοι και οι διαδικασίες αντιμετώπισης παραβάσεων.
Η εξέταση δεν περιορίζεται στα συγκεκριμένα οργανωτικά μέτρα, καθώς μπορεί να αξιοποιηθεί κάθε άλλο στοιχείο που αποδεικνύει την έλλειψη υπαιτιότητας. Η κρίση γίνεται εξατομικευμένα, με βάση τα πραγματικά περιστατικά κάθε περίπτωσης.
