Με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ, δόθηκε η έγκριση του ειδικού προγράμματος αντιμετώπισης και αποκατάστασης φυσικών καταστροφών (εφεξής «Πρόγραμμα Φ.Κ.»), για την περίοδο 2026-2030, προϋπολογισμού 800 εκατ. ευρώ.
Στόχοι Προγράμματος και περιοχές παρέμβασης
Το Πρόγραμα αποσκοπεί:
α) Στην άμεση αποκατάσταση ζημιών από φυσικά φαινόμενα,
β) στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών,
γ) στην πρόληψη και διαχείριση κινδύνων,
δ) στην επιχορήγηση και την ενίσχυση τελικών δικαιούχων στο πλαίσιο αντιμετώπισης των ζημιών και αποκατάστασης των επιπτώσεων, σε συνέχεια φυσικών καταστροφών, ήτοι σεισμών, χιονοστιβάδων, κατολισθήσεων και πλημμυρών, ανεμοστρόβιλων, τυφώνων, εκρήξεων ηφαιστείων, πυρκαγιών δασών, καθώς και ανεξέλεγκτων πυρκαγιών από φυσικά αίτια, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 3, του ν. 4797/2021 (Α’ 66) περί θεομηνιών.
Το Πρόγραμμα συμβάλλει στον Αναπτυξιακό Στόχο 3 «Πολιτική Προστασία και Αντιμετώπιση Κλιματικής Κρίσης».
Ως περιοχή παρέμβασης του Προγράμματος Φ.Κ. ορίζεται ολόκληρη η επικράτεια, μετά από την επέλευση της φυσικής καταστροφής και την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας ή την οριοθέτησή της ως πληγείσα από τη φυσική καταστροφή σύμφωνα με το ισχύον οικείο θεσμικό πλαίσιο.
Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας μεριμνά για την κωδικοποίηση συμβάντων ανά φυσική καταστροφή, έτος και περιοχή παρέμβασης, η οποία θα αποτυπώνεται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΟΠΣ -ΕΠΑ) για τα έργα του Προγράμματος.
Επιλέξιμες Δράσεις και δαπάνες
Οι επιλέξιμες δράσεις για χρηματοδότηση, κατηγοριοποιημένες με βάση τους στόχους του Προγράμματος στους οποίους συμβάλλουν είναι:
1. Δράσεις οι οποίες στοχεύουν στην άμεση αποκατάσταση ζημιών από φυσικά φαινόμενα (Άξονας Προτεραιότητας 3.6).
α) Έργα για την επαναφορά των πληγεισών υποδομών σε κατάσταση ασφαλή και λειτουργική σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία,
β) έργα αναδάσωσης δημοσίων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, των οποίων η βλάστηση καταστράφηκε από πυρκαγιά και έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες.
2. Δράσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας υποδομών (Άξονας Προτεραιότητας 3.2).
α) Έργα που στοχεύουν στην αιτιολογημένη βελτίωση της ανθεκτικότητας υφιστάμενων υποδομών, μετά την έλευση της φυσικής καταστροφής,
β) έργα που αφορούν σε σχέδιο Ανασυγκρότησης Περιοχής ή μετεγκατάστασης περιοχής, μετά από φυσικές καταστροφές, κατόπιν εισήγησης αρμόδιας επιτροπής.
3. Δράσεις για την πρόληψη και διαχείριση κινδύνων (Άξονας Προτεραιότητας 3.4).
α) Έργα που αφορούν στην εφαρμογή κατάλληλων μέτρων πρόληψης νέων κινδύνων καταστροφών στις πληγείσες υποδομές προκειμένου να μετριαστούν/αντιμετωπιστούν οι αρνητικές επιπτώσεις μελλοντικών ακραίων κλιματικών γεγονότων,
β) έργα για την αντιδιαβρωτική προστασία του εδάφους σε πληγείσες περιοχές,
γ) έργα για την αντιπλημμυρική προστασία των εκτάσεων σε πληγείσες περιοχές,
δ) έργα ετοιμότητας/διαχείρισης αναγκών στέγασης πληγέντων σε περίπτωση φυσικής καταστροφής, όπως η προμήθεια οικίσκων και τροχόσπιτων καθώς και οι δαπάνες φύλαξης αυτών.
4. Δράσεις επιχορήγησης/ενίσχυσης τελικών δικαιούχων στο πλαίσιο αντιμετώπισης ζημιών και αποκατάστασης των επιπτώσεων φυσικών καταστροφών (Άξονας Προτεραιότητας 3.5):
α) Κρατική αρωγή προς επιχειρήσεις, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ν. 4797/2021 (Α’ 66), αρμοδιότητας Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας - Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής - Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού, όπως:
i) Προκαταβολή έναντι επιχορήγησης και επιχορήγηση,
ii) πρώτη αρωγή έναντι επιχορήγησης, ως έκτακτη εφάπαξ ενίσχυση,
iii) δαπάνες για ειδικά καθεστώτα ενίσχυσης για οικονομικές απώλειες σε περιοχές που επλήγησαν, είτε άμεσα από εκτεταμένες φυσικές καταστροφές, είτε και έμμεσα από εκτεταμένες φυσικές καταστροφές στις ίδιες ή σε όμορες περιοχές, σύμφωνα με το άρθρο 6Γ του ν. 4797/2021 (Α’ 66),
β) στεγαστική συνδρομή σε φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, σύμφωνα με τις προβλέψεις των ν. 867/1979 (Α’ 24), ν. 1190/1981 (Α’ 203) και ν.δ. 57/1973 (Α’ 149) αρμοδιότητας Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας - Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής - Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, όπως:
i) Στεγαστική συνδρομή για την αποκατάσταση ζημιών σε κτίρια,
ii) προσωρινή στέγαση με τη μορφή επιδότησης ενοικίου ή συγκατοίκησης,
iii) πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής συνδρομής, με τη μορφή έκτακτης εφάπαξ ενίσχυσης,
iv) εφάπαξ οικονομικές ενισχύσεις σε φυσικά πρόσωπα για τη διενέργεια απλών επισκευαστικών εργασιών ή/και για την αντικατάσταση της οικοσκευής, την κάλυψη πρώτων βιοτικών αναγκών, την επισκευή ή αντικατάσταση μηχανολογικού εξοπλισμού, τη διενέργεια απλών επισκευαστικών εργασιών σε χώρους βοηθητικής χρήσης ή αντικατάσταση βλαβέντων κινητών πραγμάτων εντός αυτών,
γ) προκαταβολή και τελική επιχορήγηση προς αγροτικές εκμεταλλεύσεις για ζημιές σε φυτικά μέσα παραγωγής, σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 12Β και της παρ. 2 του άρθρου 12 του του ν. 4797/2021 (Α’ 66), αρμοδιότητας Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών, Αποκεντρωμένη Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων),
δ) ψηφιακές κάρτες για τη στήριξη περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, κατά το άρθρο 6Β του ν. 4797/2021.
5. Υποστηρικτικές δράσεις: δαπάνες ταξιδιών και μετακινήσεων στελεχών της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής (ΓΓΑΦΚΚΑ) του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας καθώς και λοιπού προσωπικού που διατίθεται στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων της, τόσο για την προετοιμασία υποβολής πρότασης ένταξης νέου έργου, όσο και για τη διαχείριση των ήδη ενταγμένων έργων του Προγράμματος. Για τα ήδη ενταγμένα έργα, οι δαπάνες παρακολουθούνται ως διακριτό υποέργο της ενταγμένης πράξης.
6. Ως προς τις επιλέξιμες δαπάνες του Προγράμματος ισχύουν τα προβλεπόμενα στο άρθρο 20, του ν. 5264/2025 «Κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών και επιλέξιμες δαπάνες».
7. Στην περίπτωση δράσεων με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, ο φορέας πολιτικής που είναι αρμόδιος για την ενίσχυση μεριμνά για την εφαρμογή του οικείου θεσμικού πλαισίου και των προβλεπόμενων στο άρθρο 28 «Υλοποίηση έργων και δράσεων που συνιστούν κρατική ενίσχυση».
