Εξοντωτικές κυρώσεις σε συνταξιούχους που διατηρούν μικρή αγροτική εκμετάλλευση για τυπικές παραλείψεις επιβάλλει η φορολογική νομοθεσία.
Πολλοί συνταξιούχοι δεν γνωρίζουν ότι από το 2024 έπρεπε να κάνουν δήλωση στην πλατφόρμα που έχει ανοίξει ο ΕΦΚΑ για τους απασχολούμενους συνταξιούχους.
Η εγκύκλιος 28/2024 του ΕΦΚΑ αναφέρει ότι συνταξιούχοι που έχουν οποιοδήποτε αγροτικό εισόδημα πρέπει να το δηλώσουν στην πλατφόρμα «Δήλωση Απασχόλησης Συνταξιούχων».
Ο νόμος προβλέπει μάλιστα ότι δεν υπόκεινται σε κρατήσεις, αν το αγροτικό εισόδημα δεν υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ το χρόνο. Αυτή όμως είναι και η «παγίδα» γιατί η εξαίρεση δεν είναι αυτόματη. Η εγγραφή στην πλατφόρμα πρέπει να γίνει και σε αυτήν, να δηλωθεί ρητά το όποιο εισόδημα είχαν, επιλέγοντας «συνδρομή προϋποθέσεων εξαίρεσης».
Τα πρόστιμα για παράλειψη ή εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης στον ΕΦΚΑ είναι οριζόντια για όλους: 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις, δηλαδή οι συντάξεις μιας ολόκληρης χρονιάς.
Αυτό σημαίνει ότι για έναν συνταξιούχο με 800 ευρώ σύνταξη, το πρόστιμο φτάνει τα 9.600 ευρώ, για μια τυπική παράλειψη και για ασήμαντα ίσως αγροτικά εισοδήματα.
Συγκεκριμένα, η εγκύκλιος 28/2024 προβλέπει ότι:
- Για την υποβολή της δήλωσης απασχόλησης λειτουργεί στον ιστότοπο του e- ΕΦΚΑ (εδώ) η ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα «Δήλωση Απασχόλησης Συνταξιούχων». Η είσοδος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα πραγματοποιείται με τη χρήση κωδικών taxisnet.
- Στην ηλεκτρονική υπηρεσία «Δήλωση απασχολούμενου συνταξιούχου» δηλώνουν υπεύθυνα την «συνδρομή των προϋποθέσεων για εξαίρεση από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών και πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ (για) συνταξιούχους των ενταγμένων στον e-ΕΦΚΑ φορέων, συμπεριλαμβανομένου του Δημοσίου, εφόσον το ετήσιο καθαρό φορολογητέο εισόδημά τους από απασχόληση στον αγροτικό τομέα ως αγροτών, μελισσοκόμων, κτηνοτρόφων, πτηνοτρόφων και αλιέων δεν υπερβαίνει το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ». Δηλαδή πρέπει να μπουν και να δηλώσουν και τα κάτω από 10.000 ευρώ που δεν απαλλάσσονται από την υποχρέωση δήλωσης.
- Παράλειψη ή εκπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα για την έναρξη της απασχόλησης επιφέρει χρηματική κύρωση ίση με δώδεκα (12) μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις.
- Για τον προσδιορισμό του ποσού λαμβάνεται υπόψη το πληρωτέο ποσό της σύνταξης του μήνα διαπίστωσης της παράβασης.
Ερώτημα στην Βουλή
Το σοβαρό ζήτημα που έχει προκύψει με την επιβολή υπέρογκου προστίμου σε συνταξιούχους που διατηρούν μικρή αγροτική εκμετάλλευση και δεν έχουν δηλώσει εγκαίρως την απασχόλησή τους στον e-ΕΦΚΑ, αναδεικνύει με κοινοβουλευτική του παρέμβαση ο βουλευτής Μεσσηνίας Περικλής Μαντάς. Παράλληλα ζητά να υπάρξουν άμεσα διορθωτικές αλλαγές στο ισχύον πλαίσιο.
Όπως επισημαίνει ο Μεσσήνιος βουλευτής, η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας αποτελεί αυτονόητη προτεραιότητα της Πολιτείας. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ρύθμιση δημιουργεί σοβαρά ζητήματα αναλογικότητας, όταν εφαρμόζεται σε χαμηλοσυνταξιούχους που διατηρούν παράλληλα μικρή αγροτική δραστηριότητα με ετήσιο εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ.
Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, οι συνταξιούχοι αυτοί, παρότι απαλλάσσονται πλήρως από την καταβολή εισφορών, σε περίπτωση που δεν δηλώσουν την απασχόλησή τους στον e-ΕΦΚΑ – για καθαρά πληροφοριακούς λόγους – κινδυνεύουν με την επιβολή προστίμου ύψους δώδεκα (12) μηνιαίων συντάξεων.
Στις περιπτώσεις αυτές συγκαταλέγονται κυρίως ηλικιωμένοι κάτοικοι της περιφέρειας, οι οποίοι διατηρούν λίγες δεκάδες ελαιόδεντρα ή μικρές οικογενειακές καλλιέργειες, με ελάχιστη ή ακόμη και μηδενική παραγωγή ορισμένες χρονιές, προκειμένου να καλύψουν βασικές οικογενειακές ανάγκες. Στις περιπτώσεις αυτές:
- Δεν προκύπτει εισφοροδοτική υποχρέωση.
- Δεν υφίσταται ζημία για το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
- Τα σχετικά εισοδήματα δηλώνονται κανονικά στη φορολογική διοίκηση.
Παρ’ όλα αυτά, η παράλειψη δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ μπορεί να οδηγήσει σε εξοντωτικές κυρώσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα δυσανάλογες ως προς τη βαρύτητα της παράλειψης, αλλά και κοινωνικά άδικες, αφού αφορούν ουσιαστικά υπερήλικες συμπολίτες μας με περιορισμένη ψηφιακή εξοικείωση.
Με την ερώτησή του, ο κ. Μαντάς ζητά από το υπουργείο Εργασίας:
- Να επανεξεταστεί το ύψος του προστίμου στις περιπτώσεις αγροτικού εισοδήματος κάτω των 10.000 ευρώ.
- Να προβλεφθεί προειδοποιητικός μηχανισμός συμμόρφωσης πριν την επιβολή της κύρωσης.
- Να εξεταστεί η διαλειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ, ώστε για εισοδήματα που ήδη δηλώνονται φορολογικά να αποφεύγονται δυσανάλογες κυρώσεις για παραλείψεις καθαρά πληροφοριακού χαρακτήρα.
Όπως τονίζει ο κ. Μαντάς, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει τη νομιμότητα και τη διαφάνεια. Δεν μπορεί όμως να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο τον συστηματικό παραβάτη και τον χαμηλοσυνταξιούχο της υπαίθρου, ειδικά αυτόν που διατηρεί λίγες ελιές για την οικογένειά του και προσπαθεί απλώς να συμπληρώσει ένα ήδη περιορισμένο εισόδημα.
