Η εφαρμογή βελτιωμένων πρακτικών φυτοκάλυψης αποτελεί μια δράση από τη λίστα των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes) της νέας ΚΑΠ. Η παρέμβαση εφαρμόζεται σε εκτάσεις με μόνιμες και αρόσιμες καλλιέργειες.
Σε ότι αφορά στις μόνιμες καλλιέργειες η παρέμβαση αφορά σε:
-σπορά εντός των καλλιεργειών και ενδιαμέσως των δένδρων ή πρέμνων, ειδών που δεν προορίζονται για παραγωγή και ιδιαίτερα φυτών ξενιστών ωφελίμων ή και επικονιαστών ή και ειδών με στόχο την προστασία από τη διάβρωση, τη διατήρηση ή και αύξηση της οργανικής ουσίας στο έδαφος (π.χ. ψυχανθών), τη μείωση της χρήσης συνθετικών λιπασμάτων μέσω της μερικής κάλυψης των αναγκών των καλλιεργειών σε θρεπτικά δια της χλωρής λίπανσης
-στη δημιουργία λωρίδων πλάτους 1,5 τουλάχιστον μέτρου και εμπλουτισμού αυτών με τη φύτευση ποωδών, πολυετών ή και θάμνων που δεν προορίζονται για παραγωγή, φυτών ξενιστών ωφελίμων ή και επικονιαστών, στα περιθώρια των αγροτεμαχίων με μόνιμες φυτείες.
Στις ζώνες αυτές δεν επιτρέπεται η χρήση συνθετικών λιπασμάτων.
Όταν η παρέμβαση εφαρμόζεται σε αρόσιμες εκτάσεις αφορά στην εφαρμογή συγκεκριμένων πρακτικών φυτοκάλυψης με μη παραγωγική κατεύθυνση:
-επίσπορων καλλιεργειών,
-σπορά ποωδών γρασιδιών,
-σπορά ειδών (π.χ. ψυχανθών), με στόχο την διατήρηση ή και αύξηση της οργανικής ουσίας στο έδαφος και την μείωση της χρήσης συνθετικών λιπασμάτων μέσω της μερικής κάλυψης των αναγκών της κύριας καλλιέργειας σε θρεπτικά δια της χλωρής λίπανσης,
-σπορά φυτικών ειδών που λειτουργούν ως ξενιστές επικονιαστών και ωφελίμων οργανισμών.
Στις παραπάνω καλλιέργειες φυτοκάλυψης δεν επιτρέπεται η χρήση λιπασμάτων.
Οι βελτιωμένες πρακτικές κάλυψης του εδάφους με τη σπορά αζωτοδεσμευτικών έχουν σαν αποτέλεσμα την προστασία από τη διάβρωση, τη βελτίωση της γονιμότητας των εδαφών λόγω της αύξησης οργανικής ουσίας (με την παράλληλη δέσμευση άνθρακα), τη μείωση των αναγκών για τη χρήση συνθετικών λιπασμάτων συμβάλλοντας έτσι στην προστασία των υδατικών πόρων από τη ρύπανση και τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.
Ικανότητες δέσμευσης αζώτου έχουν οι εξής καλλιέργειες (ψυχανθή): i. Μηδική ii. Φασόλια iii. Μαυρομάτικα κ.α. iv. Λωτός v. Ρεβύθια vi. Τριφύλλια vii. Βρώσιμα κουκιά viii. Φακές ix. Λούπινα x. Μπιζέλια xi. Βίκος κ.α.
Επίσης για όλα τα αγροτεμάχια αροσίμων και δενδρωδών καλλιεργειών, που βρίσκονται σε εδάφη με κλίση άνω του 10%, επιβάλλεται να υπάρχει φυτική κάλυψη κατά την ευαίσθητη περίοδο. Ως «ευαίσθητη περίοδος» για τα ελληνικά δεδομένα ορίζεται η περίοδος των υγρών μηνών του έτους (περίοδος βροχοπτώσεων), δηλαδή η περίοδος 1/11 έως 15/3, και οπωσδήποτε όχι νωρίτερα από την προετοιμασία του εδάφους για την επόμενη εαρινή σπορά, ανάλογα με την καλλιέργεια. Η φυτοκάλυψη θα πρέπει να διατηρείται όσο το δυνατόν περισσότερο εντός της υγρής περιόδου.
Η κάλυψη του εδάφους μπορεί να γίνεται με ένα ή περισσότερους από τους παρακάτω τρόπους:
-κύρια χειμερινή καλλιέργεια
-φυτικά υπολείμματα
-αυτοφυή βλάστηση
Για τη διατήρηση της φυτοκάλυψης του εδάφους στις αρόσιμες καλλιέργειες στο πλαίσιο της ενισχυμένης αιρεσιμότητας οι παραγωγοί υποχρεούνται να την εξασφαλίζουν είτε αφήνοντας την κύρια καλλιέργεια είτε επιτρέποντας την αυτοφυή βλάστηση είτε με τον απλό διασκορπισμό των φυτικών υπολειμμάτων στο έδαφος.
Στην περίπτωση των μονίμων καλλιεργειών, η υποχρέωση για φυτοκάλυψη καθόλη τη διάρκεια της υγρής περιόδου ισχύει για τις εκτάσεις που βρίσκονται σε περιοχές με κλίση άνω του 10% και αφορά σε αυτοφυή βλάστηση ή και διασκορπισμό φυτικών υπολειμμάτων.
Στο προτεινόμενο ecoscheme (οικολογικό σχήμα) οι παραγωγοί ενισχύονται:
α. για να προετοιμάσουν το αγροτεμάχιο και
β. να σπείρουν τα επιθυμητά είδη φυτοκάλυψης και όχι απλώς να παραμείνουν αδρανείς.
Αξίζει να αναφέρουμε ότι σε αγροτεμάχια που γειτνιάζουν με υδάτινα σώματα, οι γεωργοί οφείλουν να διατηρούν ζώνη ανάσχεσης (bufferstrip), όπου δε χρησιμοποιούνται λιπάσματα, ανόργανα ή οργανικά, κοπριά και φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Το ελάχιστο πλάτος αυτής της ζώνης ορίζεται στα τρία μέτρα κατά μήκος φυσικών επιφανειακών υδάτινων σωμάτων (ποτάμι, υδατόρεμα, λίμνη, διώρυγες, τάφροι, κανάλια). Οι εκμεταλλεύσεις που συμμετέχουν στο συγκεκριμένο eco-schemes θα πρέπει να εμπλουτίζουν τις υποχρεωτικές ζώνες των τριών μέτρων με τη φύτευση φυτών ξενιστών επικονιαστών με παράλληλη συμμόρφωση στην υποχρέωση μη εφαρμογής θρεπτικών και φυτοπροστατευτικών.
Ποσά ενίσχυσης
Στις μόνιμες καλλιέργειες χορηγείται 10 ευρώ/στρέμμα ενίσχυση, τόσο για τη σπορά ποωδών γρασιδιών και σπορά αζωτοδεσμευτικών ειδών (π.χ. ψυχανθών), όσο και για τη δημιουργία λωρίδων 1,5 μέτρου στα περιθώρια του χωραφιού ή και για τον εμπλουτισμό των υποχρεωτικών ζωνών ανάσχεσης με φυτά ξενιστές επικονιαστών.
Στις αρόσιμες καλλιέργειες δίνεται ενίσχυση 5 ευρώ για τη σπορά επίσπορων καλλιεργειών, σπορά ποωδών γρασιδιών και σπορά αζωτοδεσμευτικών ειδών (π.χ. ψυχανθών).
Και στις δύο περιπτώσεις όταν η εκμετάλλευση εμπλουτίζει το σύνολο των ενταγμένων αγροτεμαχίων με φυτά ξενιστές επικονιαστών ή και ωφελίμων παρέχεται πρόσθετη ενίσχυση 5 ευρώ/στρέμμα.
