Η μάχη για την επόμενη Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) περνά στην πιο κρίσιμη φάση της, καθώς έχουμε αντίπαλα στρατόπεδα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε, την Τρίτη (6/10), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον κίνδυνο μεγάλων περικοπών στον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, κατά αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Η Γερμανία, μαζί με την Αυστρία, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία και τη Σουηδία, είναι οι χώρες που επιδιώκουν μικρότερο προϋπολογισμό σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής.
Στον αντίποδα, 17 χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης έχουν συγκροτήσει την ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», ζητώντας έναν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό. Στις προτεραιότητές τους περιλαμβάνεται η διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για τους αγρότες, αλλά και η αντιμετώπιση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων.
«Γνωρίζω τη δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση των κρατών-μελών. Όμως θα ήθελα να προειδοποιήσω για μεγάλες περικοπές. Υπάρχει ο κίνδυνος να πληγούν βαθιά κρίσιμες προτεραιότητες που όλοι μαζί έχουμε συμφωνήσει», δήλωσε η κα φον ντερ Λάιεν. «Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τις προτεραιότητές μας και το επίπεδο των φιλοδοξιών που έχουμε για την Ευρώπη, πρέπει να κάνουμε τη δύσκολη δουλειά στο σκέλος των εσόδων», πρόσθεσε
Η Επιτροπή έχει προτείνει συνολικό κονδύλι περίπου 2 τρισ. ευρώ για την επταετία 2028-2034, αυξημένο κατά περίπου 60% σε σχέση με το σημερινό δημοσιονομικό πλαίσιο. Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο προορίζεται να χρηματοδοτήσει, μεταξύ άλλων, τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία αλλά και την άμυνα.
Έκκληση από ευρωβουλευτές για φιλόδοξο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό
Οι ευρωβουλευτές συζήτησαν με εκπροσώπους του Συμβουλίου και της Επιτροπής τις τελευταίες εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ.
Ο Siegfried Mureşan (ΕΛΚ, Ρουμανία), συνεισηγητής του Κοινοβουλίου για το ΠΔΠ, προειδοποίησε ότι «οποιεσδήποτε περικοπές στον προϋπολογισμό, οι οποίες θα αποδυναμώσουν την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, δεν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την έγκριση του Κοινοβουλίου. Το Κοινοβούλιο δεν θα εγκρίνει έναν προϋπολογισμό που δεν θα μας επέτρεπε να επιτύχουμε τους στόχους μας ή που θα επηρέαζε την ικανότητά μας να αντιδρούμε σε κρίσεις ή απροσδόκητες εξελίξεις».
Ο κ. Mureșan δήλωσε ότι η Επιτροπή είχε προτείνει προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034 στο ίδιο επίπεδο με τον τρέχοντα προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027, παρά τις αυξανόμενες προκλήσεις. Η πρόταση της Επιτροπής αντιπροσωπεύει το 1,15% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) των κρατών μελών, ενώ το τρέχον ΠΔΠ, όταν υποβλήθηκε, ανερχόταν στο 1,14% του συνολικού ΑΕΕ της ΕΕ. «Κάθε περαιτέρω μείωση κάτω από την πρόταση της Επιτροπής θα αποδυνάμωνε την Ευρώπη», τόνισε εκ νέου, υπογραμμίζοντας πως, αν και οι εθνικοί προϋπολογισμοί αυξήθηκαν κατά 68% τα τελευταία επτά έτη σε απόλυτους αριθμούς, ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν συμβαδίζει με την εξέλιξη αυτή. Η αντίληψη ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός συνεχώς διογκώνεται δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα.
Η συνεισηγήτρια Carla Tavares (Σοσιαλιστές, Πορτογαλία) δήλωσε: «Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον προσωρινές κρίσεις, αλλά διαρθρωτικές προκλήσεις» και «η απάντησή μας πρέπει να είναι εξίσου διαρθρωτική και φιλόδοξη. Μιλώντας για τη θέση του Κοινοβουλίου, δήλωσε: «Δεν ζητάμε περισσότερα χρήματα. Ζητάμε πόρους που να αντιστοιχούν στις ευθύνες που ανατίθενται στην ΕΕ».
Όλοι συμφωνούν, σημείωσε η κα. Tavares, ότι η Ευρώπη χρειάζεται έναν ισχυρότερο προϋπολογισμό για να υλοποιήσει προτεραιότητες όπως η ανταγωνιστικότητα, η ενεργειακή ανεξαρτησία, η ασφάλεια, το κλίμα, η εκπαίδευση και η υγεία, ενώ ορισμένοι στο Συμβούλιο ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό και απορρίπτουν τις προτάσεις για νέους ιδίους πόρους.
«Αυτό σημαίνει ότι θέλουμε μια Ευρώπη πρώτης κατηγορίας με προϋπολογισμό δεύτερης κατηγορίας! Αυτό δεν είναι φιλοδοξία, είναι αντίφαση! Και θα καταλήξει να βλάψει τους Ευρωπαίους», προειδοποίησε. «Η επιλογή δεν είναι μεταξύ μιας φθηνή Ευρώπης και μιας δαπανηρής Ευρώπης», αλλά «μεταξύ μιας υποχρηματοδοτούμενης Ευρώπης, που οδεύει από κρίση σε κρίση, και μιας επαρκώς χρηματοδοτούμενης Ευρώπης, ικανής να προλαμβάνει τις προκλήσεις, να επενδύει σε ανθρώπους και επιχειρήσεις και να διαμορφώνει το δικό της μέλλον», κατέληξε.
Οι ομιλητές από τις περισσότερες πολιτικές ομάδες επιβεβαίωσαν τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2026.
Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν έναν ισχυρό, ρεαλιστικό προϋπολογισμό της ΕΕ προσανατολισμένο στο μέλλον, αντίστοιχο του επιπέδου των φιλοδοξιών της ΕΕ και ο οποίος θα εισάγει νέες ροές εσόδων. Επέμειναν στη θέση για έναν προϋπολογισμό που θα αποφέρει οφέλη στους πολίτες, θα μειώνει τις ανισότητες και θα εγγυάται επαρκείς πόρους για βασικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας, της περιφερειακής, της συνοχής και της κοινωνικής χρηματοδότησης. Οι ομιλητές εξέφρασαν επίσης ανησυχίες σχετικά με το πώς δαπανάται ο προϋπολογισμός της ΕΕ και τόνισαν την ανάγκη αύξησης της διαφάνειας και της λογοδοσίας.
Πρόταση από Ιρλανδική Προεδρία
Αν και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη έτοιμη τη θέση του για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό, επί του παρόντος τα κράτη μέλη διαπραγματεύονται για να καταλήξουν σε μια κοινή θέση. Το σχέδιο διαπραγματευτικής θέσης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου πρότεινε μείωση κατά 2% σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής.
Ο κ. Thomas Byrne, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας, επιβεβαίωσε ότι το Σάββατο (10/10) η Ιρλανδική Προεδρία της ΕΕ θα υποβάλει το σχέδιο διαπραγματευτικής θέσης του Συμβουλίου. «Στόχος μας είναι να φέρουμε τις διαπραγματεύσεις ένα βήμα πιο κοντά στη συμφωνία», είπε, προσθέτοντας ότι «η εξεύρεση ισορροπίας συνεπάγεται δύσκολες αποφάσεις».
Ο κ. Piotr Serafin, επίτροπος Προϋπολογισμού, Καταπολέμησης της Απάτης και Δημόσιας Διοίκησης, τόνισε ότι «ορισμένες πρωτεύουσες εξακολουθούν να εξετάζουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ με τον τρόπο που οι λογιστές εξετάζουν τους ισολογισμούς: πόσα βάζω και πόσα βγάζω. Η προσέγγιση αυτή ήταν ήδη άστοχη στο παρελθόν, αλλά με τον παρόντα προϋπολογισμό μας είναι δομικά εσφαλμένη», δήλωσε.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αντιμετωπίζει κοινές προκλήσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τα κράτη μέλη ξεχωριστά ή θα ήταν πολύ πιο δαπανηρές εάν κάθε χώρα προσπαθούσε μεμονωμένα, σημείωσε.
Στη διαπραγματευτική του θέση, το Κοινοβούλιο ζήτησε αύξηση, κατά περίπου 10%, σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής του Ιουλίου του 2025, για τη στήριξη βασικών προτεραιοτήτων, όπως η άμυνα και η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα, η συνοχή και η γεωργία.
To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε επίσης νέες πηγές εσόδων για τον κοινό προϋπολογισμό, για να ελαφρυνθεί η πίεση στις συνεισφορές των κρατών μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης μιας εισφοράς ψηφιακών υπηρεσιών, μιας εισφοράς για τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και μιας επέκτασης του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM).