Ευλογιά αιγοπροβάτων: Οι οδηγίες προς την Αστυνομία και τι σημαίνουν για κτηνοτρόφους και μεταφορείς

Τα τελευταία αμνοερίφια σφάζουν οι κτηνοτρόφοι για την αγορά της Τσικνοπέμπτης, μιας ημέρας που έχει αυξημένη κατανάλωση κρέατος.

Είναι η λεγόμενη «Κρεατινή» εβδομάδα, η τελευταία εβδομάδα κατά την οποία επιτρέπεται η κατανάλωση κρέατος πριν από τη νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής.

Ο Δημήτρης Μπαλούκας, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κτηνοτρόφων και Κτηνοτροφικών Συλλόγων Θεσσαλίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές, μετά από μια πτώση που είχαμε από τα τέλη Δεκεμβρίου οι τιμές επανήλθαν και σήμερα κυμαίνονται σε καλά επίπεδα. Οι κτηνοτρόφοι σφάζουν από 7,5 έως 8 ευρώ το κιλό για τα αρνάκια και 4,5 έως 5 ευρώ για τα πρόβατα.

Πάντως αυτή την περίοδο οι τιμές σε γάλα και κρέας δεν είναι το πρόβλημα για τους κτηνοτρόφους αλλά η ευλογιά. Από την περσινή εμπειρία που έχουμε γνωρίζουμε ότι από την άνοιξη αναμένεται να έχουμε αύξηση των κρουσμάτων. Χρειάζονται πολλά χρήματα για να κρατήσουμε τα ζώα μέσα στους στάβλους. Για αυτό θα πρέπει να πληρωθούμε μέχρι τον Μάρτιο τις ενισχύσεις για ζωοτροφές και χαμένο εισόδημα.

Το κλίμα τους κτηνοτρόφους είναι πολύ άσχημο και κανείς δεν θέλει να προχωρήσει σε επενδύσεις. Πως να καταθέσεις επενδυτικό σχέδιο στα Σχέδια Βελτίωσης όταν κινδυνεύεις να χάσεις το κοπάδι σου από την ευλογιά. Από την άλλη η κυβέρνηση αρνήθηκε να προχωρήσει σε plan B για ελεγχόμενο εμβολιασμό αν συνεχιστούν τα κρούσματα. 

Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου θα πρέπει να ξεκινήσει μετά έξι μήνες από το τελευταίο κρούσμα ευλογιάς στην χώρα μας. Οι κτηνοτρόφοι ζητούν από το ΥπΑΑΤ να ζητήσει τροποποίηση του κανονισμού και να γίνεται νωρίτερα στις περιοχές που για μεγάλο διάστημα δεν έχει εμφανιστεί κρούσμα. Μιλάμε για μια ελεγχόμενη και σταδιακή ανασύσταση ζωικού κεφαλαίου.

Επίσης ζητήσαμε από το ΥπΑΑΤ να προχωρήσουν όσοι κτηνοτρόφοι θέλουν άμεσα σε ανασύσταση κοπαδιών με αίγες (κατσίκες) που είναι ανθεκτικές στην ευλογιά. Εδώ και ενάμιση χρόνο είχαμε μόνο ένα κρούσμα σε αίγες. Όμως ούτε αυτή την λύση δέχτηκε η κυβέρνηση. Όσο περνάει ο καιρός τόσο είναι πιο δύσκολο να μείνει ο κτηνοτρόφος χωρίς κοπάδι. Είναι εύκολο να φύγει κάποιος κτηνοτρόφος από το χωριό και να πάει στην πόλη. Το αντίθετο όμως είναι πολύ δύσκολο να γίνει.    

Από την Καβάλα, ο κτηνοτρόφος κ. Ηλίας Λαδάκης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές ανέβηκαν και σήμερα σφάζουμε τα αρνιά στα 7,5 ευρώ, τα πρόβατα στα 4,5 ευρώ και τα κατσίκια στα 6,8 ευρώ το κιλό. Τώρα θα περιμένουμε το Πάσχα για να σφάξουμε τα ζώα μας.

Ο κτηνοτρόφος από τη Δράμα και αντιπρόεδρος στον Κτηνοτροφικό Σύλλογο Προσοτσάνης, Πέτρος Τσέρνιος, αυτή την εποχή το κρέας στα αρνιά έχει μέση τιμή παραγωγού στα 7,5 και σε κάποιες περιοχές μπορεί να φτάσει έως και 8 ευρώ το κιλό. Για τα μεγάλα πρόβατα η τιμή τους κυμαίνεται στα 4,70 ευρώ το κιλό (ζώντων ζώων). 

Μετά από την Τσικνοπέμπτη οι κτηνοτρόφοι περιμένουν να σφάξουν για τις ημέρες του Πάσχα. Αλλά η κυβέρνηση όταν βάλει στο «καλάθι» τα αμνοερίφια αμέσως φρενάρει τις τιμές παραγωγού. Πέρσι κυμάνθηκε η μέση τιμή από 9 έως 10 ευρώ το κιλό. Όλα αυτά βοηθάνε τα σούπερ μάρκετ να πουλήσουν σε φτηνή τιμή τα εισαγόμενα αρνιά. Όταν τελειώσουν τα αποθέματα τότε η αγορά στρέφεται στα ντόπια. Όπως φαίνεται στα τελευταία χρόνια το «καλάθι» είναι καταστροφικό για τους κτηνοτρόφους που περιμένουν το Πάσχα να σφάξουν τα ζώα τους για να έχουν κάποιο εισόδημα.

Επικαιροποιημένα συγκεντρωτικά στοιχεία για την πορεία της ευλογιάς στη χώρα ανακοίνωσε η κυβέρνηση.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων ενημερώνουν ότι η συνολική εικόνα της νόσου για το διάστημα από τον Αύγουστο 2024 έως και 08 Φεβρουαρίου 2026 διαμορφώνεται ως εξής:

• 2.094 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων
• 2.595 εκτροφές σε όλη τη χώρα
• 476.839 θανατώσεις αιγοπροβάτων

Παράλληλα, για την περίοδο 01–08 Φεβρουαρίου 2026, καταγράφηκαν 10 νέα κρούσματα σε 7 Περιφερειακές Ενότητες:
Αιτωλοακαρνανίας: 1
Εύβοιας: 1
Ηλείας: 4
Καβάλας: 1
Καρδίτσας: 1
Μαγνησίας & Σποράδων: 1
Πιερίας: 1

Τα στοιχεία για την πορεία της ευλογιάς επικαιροποιούνται διαρκώς, με βάση την αποστολή των τελικών δεδομένων από τις Περιφερειακές Ενότητες, και θα δημοσιοποιούνται τακτικά για την πλήρη και έγκυρη ενημέρωση των παραγωγών και της κοινής γνώμης.

Μέχρι τον Μάρτιο να πληρωθούν οι ενισχύσεις για τις ζωοτροφές, ζήτησαν οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων από τον Πρωθυπουργό, κατά την πρόσφατη συνάντηση που έγινε στο Μαξίμου.

Σε αντίθετη περίπτωση οι κτηνοτρόφοι τονίζουν ότι δεν θα μπορέσουν να ταΐσουν τα κοπάδια τους λόγω έλλειψης ρευστότητας και θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν το επάγγελμα.

Από την πλευρά του ο Πρωθυπουργός δεσμεύτηκε ότι θα υπάρξει νέα αναπλήρωση του εισοδήματος για τους κτηνοτρόφους το 2026 αλλά και για όσο χρειαστεί ακόμη.

Ακόμη ανέφερε ότι θα υπάρξει ειδικό χρηματοδοτικό πακέτο, το οποίο θα βοηθήσει τους κτηνοτρόφους που έχασαν τα κοπάδια τους να επενδύσουν ξανά για να συνεχίσουν το επάγγελμα και μάλιστα με καλύτερους όρους.

Όπως τόνισε μέσα από τα Σχέδια Βελτίωσης θα γίνει η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου που χάθηκε στην χώρα μας λόγω της ευλογιάς. «Δεν φτάνει όμως μόνο η κοινοτική χρηματοδότηση αλλά θα είναι απαραίτηση και η συμμετοχή του τραπεζικού τομέα», πρόσθεσε και αναφέρθηκε στον εκπρόσωπο της τράπεζας Πειραιώς κ. Χρήστο Μεγάλου, που βρισκόταν στην συνάντηση.

Και πρόσθεσε: «Θα πρέπει να υπάρξει αγορά ζωικού κεφαλαίου αλλά και να γίνουν σύγχρονες σταυλικές εγκαταστάσεις. Στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής και η κατασκευή νέων σταβλικών εγκαταστάσεων.

Περισσότερο προϊόν και καλύτερες τιμές. Πρέπει ο κτηνοτρόφος να γνωρίζει ότι η επένδυση που θα κάνει θα αυξήσει την παραγωγικότητά του και θα του δίνει καλύτερες τιμές και ένα καλό εισόδημα.

Από την άλλη θα πρέπει να βρουν τη δύναμη οι κτηνοτρόφοι να συνεχίσουν την ενασχόλησή τους με την ζωική παραγωγή.

Για αυτό πιέζουμε την τράπεζα Πειραιώς να δημιουργήσει χρηματοδοτικά πακέτα. Βέβαια δεν είναι ο στόχος να δημιουργήσουμε μια νέα γενιά κόκκινων δανείων αλλά υγιείς και βιώσιμες εκτροφές».

Όσον αφορά την τράπεζα Πειραιώς ο επρόσωπός της ανέφερε ότι έχει στόχο να διαθέσει 400 εκατ. ευρώ επενδύσεις στην κτηνοτροφία την επόμενη τριετία (2026, το 2027 και το 2028) για τις ακόλουθες κατηγορίες:

• Γενετικά Βελτιωμένα Ζώα, τα οποία θα χρειαστούν για την αναζωογόνηση της κτηνοτροφίας
• Σύγχρονο Εξοπλισμό, ο οποίος θα ρθει για να εκσυγχρονίσει τις εγκαταστάσεις σας με βελτιωμένες υποδομές.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με ανακοίνωσή της στις 12 Φεβρουαρίου 2026, προχώρησε σε διευκρινίσεις σχετικά με τις πληρωμές των κτηνοτρόφων, μετά από έγγραφη απάντηση της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ – πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ) προς την Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής, κατόπιν αιτήματος βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για χορήγηση εγγράφων.

Οι διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ

 Χρήση του όρου «τεχνική λύση»

 Στο αποσταλέν έγγραφο γίνεται εκ παραδρομής χρήση του όρου «τεχνική λύση» για το 2025, αντί του ορθού όρου «Κατανομή Επιλέξιμων Δημόσιων Βοσκοτόπων». Με την εκ παραδρομής χρήση του όρου «τεχνική λύση», εξελήφθη εσφαλμένα ότι η διαδικασία πληρωμών που θεσπίσθηκε με την ΚΥΑ 3378/26-11-2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327) και την Εγκύκλιο υπ’ αρ. 355829 από 19/12/2025 του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης για έτος 2025 αποτελεί επανάληψη της διαδικασίας που ακολουθείτο τα προηγούμενα χρόνια.

Στην πραγματικότητα για πρώτη φορά εισήχθη το στοιχείο της ομορότητας και, κυρίως, για πρώτη φορά έγιναν πληρωμές με βάση τα στοιχεία παραγωγής γάλακτος, κρέατος από το σύστημα «ΑΡΤΕΜΙΣ» του ΕΛΓΟ-Δήμητρα και το myDATA, καθώς και με εισοδηματικά κριτήρια αγροτικής δραστηριότητας από τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος που υποβλήθηκαν στην ΑΑΔΕ.

Η χρήση στοιχείων κτηνοτροφικής δραστηριότητας για τη διασταύρωση της πραγματικής παραγωγής περιελήφθη στο Σχέδιο Δράσης που απεστάλη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συμφωνήθηκε με αυτή. 

 Αναφορά σε «παραγωγούς (με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο)»

Εξάλλου, η αναφορά του εγγράφου της ΓΔΕΛΕΠ σε «παραγωγούς (με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο)», ερμηνεύθηκε εσφαλμένα, ως προς τους παραγωγούς χωρίς ζωικό κεφάλαιο, ότι αφορά σε ενίσχυση κτηνοτροφικής δραστηριότητας χωρίς να υπάρχουν ζώα, ενώ το αληθές είναι ότι αφορά ενίσχυση γεωργικής δραστηριότητας εντός περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί βοσκότοποι το 2013. 

Σημειωτέον ότι η κατηγοριοποίηση των εκτάσεων του 2013 σε βοσκοτόπους, αρόσιμες και μόνιμες (δενδρώδεις) καλλιέργειες χρησιμοποιείται από το 2015 έως σήμερα. Συνεπώς, η εντύπωση που δίνεται σε δημοσιεύματα ότι δόθηκαν ενισχύσεις σε κτηνοτρόφους χωρίς ζωικό κεφάλαιο είναι απολύτως εσφαλμένη. 

Υπόνοια για 29.000 κτηνοτρόφους χωρίς παραγωγή γάλακτος ή κρέατος

Ως προς την υπόνοια αδικαιολόγητης καταβολής ενισχύσεων σε 29.000 κτηνοτρόφους χωρίς παραγωγή γάλακτος ή κρέατος, επισημαίνεται ότι υπάρχουν και άλλες κτηνοτροφικές δραστηριότητες που λαμβάνονται υπόψη, όπως λχ η παραγωγή τυροκομικών προϊόντων, γιαουρτιού κλπ από τους κτηνοτρόφους. 

Δεδομένου ότι γι’ αυτούς, όπως και για άλλους κτηνοτρόφους, δεν υπήρχαν διαθέσιμα ειδικά στοιχεία στο σύστημα ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, η ΚΥΑ 3378/26-11-2025 (άρθρο 4 παράγραφος 5) προέβλεψε την καταβολή ενισχύσεων, με βάση τα δεδομένα τιμολόγησης από το myDATA, καθώς και τα στοιχεία της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος. 

 Κατανομή βοσκοτόπων και 7.000 κτηνοτρόφοι

Ως προς το ζήτημα της κατανομής βοσκοτόπων, σε περίπτωση που δεν  προκύπτει επάρκεια βοσκοτόπων προς διάθεση για το σύνολο των επιλέξιμων κτηνοτρόφων σε μια περιφερειακή ενότητα, στο εν λόγω έγγραφο της ΓΔΕΛΕΠ  αναφέρθηκε εκ παραδρομής ότι 7.000 κτηνοτρόφοι έλαβαν μέρος του απαιτούμενου βοσκοτόπου με βάση το κριτήριο ζωοτροφών, ενώ το ακριβές είναι ότι οι εν λόγω 7.000 κτηνοτρόφοι έλαβαν μέρος του απαιτούμενου βοσκοτόπου με βάση φορολογικά δεδομένα, σύμφωνα με όσα προέβλεψε η Εγκύκλιος υπ’ αρ. 355829 από 19/12/2025 του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης.  

 Στοιχεία για τα αιγοπρόβατα στην Κρήτη

Με βάση τα σχετικά στοιχεία, το πλήθος των αιγοπροβάτων που υπολογίστηκαν στην Κρήτη, με βάση το νέο κανονιστικό πλαίσιο, είναι κατά 23,21% χαμηλότερο από το πλήθος των αιγοπροβάτων που δηλώθηκαν στις Δηλώσεις ΟΣΔΕ για το 2025 και κατά 29,49% χαμηλότερο από τα δηλωθέντα αιγοπρόβατα στις Δηλώσεις ΟΣΔΕ για το 2024. 

 Συμπληρωματική απάντηση

Για λόγους τάξης, θα σταλεί συμπληρωματική απάντηση της ΓΔΕΛΕΠ στον Πρόεδρο της Εξεταστικής Επιτροπής.

Στη σύγχρονη προβατοτροφία, η επιλογή ζώων δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην εξωτερική εικόνα ή στην εμπειρική εκτίμηση. Η πραγματική αξία ενός ζώου αποτυπώνεται στα δεδομένα που το συνοδεύουν: στις καταγεγραμμένες αποδόσεις, στη γενεαλογία και στη γενετική αξιολόγηση. Χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία, η επιλογή παραμένει αβέβαιη και η γενετική πρόοδος περιορισμένη.

Η συστηματική βελτίωση ενός κοπαδιού δεν επιτυγχάνεται με τυχαίες επιλογές, αλλά με αξιοποίηση αντικειμενικών πληροφοριών που επιτρέπουν ασφαλείς συγκρίσεις και σωστές αποφάσεις για τον κτηνοτρόφο.

Η σημασία της κληροδοτικής τιμής

Η γενετική ανωτερότητα ενός ζώου εκφράζεται μέσα από την κληροδοτική του τιμή, δηλαδή τη γενετική αξία που μπορεί να μεταβιβάσει στους απογόνους του. Η εκτίμησή της βασίζεται στις διαθέσιμες πληροφορίες αποδόσεων του ίδιου του ζώου ή συγγενικών του ατόμων, όπως γονείς, αδέλφια και θυγατέρες. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ακρίβεια εκτίμησης της κληροδοτικής τιμής, δηλαδή το μέτρο αξιοπιστίας της. Όταν ένας κριός επιλέγεται μόνο με βάση τη γαλακτοπαραγωγή της μητέρας του, η ακρίβεια ανέρχεται περίπου στο 25%, γεγονός που περιορίζει την ασφάλεια της επιλογής. Αντίθετα, όταν η εκτίμηση βασίζεται σε στοιχεία απογονικού ελέγχου, η ακρίβεια μπορεί να φτάσει το 85–90%, προσφέροντας πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα.

Η επιλογή ζώων με υψηλή κληροδοτική τιμή χωρίς ικανοποιητική ακρίβεια εκτίμησης δεν επαρκεί. Η γενετική πρόοδος απαιτεί συνδυασμό τιμής και αξιοπιστίας, ώστε ο παραγωγός να γνωρίζει με σχετική βεβαιότητα ότι το ζώο θα αποδώσει όπως αναμένεται.

Όταν τα δεδομένα απουσιάζουν

Σε εκτροφές όπου δεν τηρούνται πλήρη στοιχεία γενεαλογίας, η δυνατότητα αντικειμενικής αξιολόγησης περιορίζεται. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι αποδόσεις μπορούν να διορθωθούν ως προς περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγή, ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες συγκρίσεις μεταξύ ζώων.

Παράγοντες όπως οι συνθήκες διαχείρισης ή ο χρόνος τοκετού επηρεάζουν σημαντικά την παραγωγική επίδοση και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν εξαχθούν συμπεράσματα. Χωρίς τέτοιες διορθώσεις, η σύγκριση αποδόσεων μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένες επιλογές. Η τεκμηριωμένη καταγραφή αποτελεί βασικό εργαλείο για όσους επιδιώκουν σταθερή γενετική πρόοδο.

Η γενετική διάσταση της υγείας

Η υγειονομική ασφάλεια ενός κοπαδιού συνδέεται άμεσα με τη γενετική επιλογή. Η τρομώδης νόσος (scrapie) αποτελεί μεταδοτική ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος, για την οποία δεν υπάρχει θεραπεία. Η αντιμετώπισή της βασίζεται αποκλειστικά στη γενετική ανθεκτικότητα. Μέσω γονοτυπικής ανάλυσης είναι δυνατό να διαπιστωθεί ο βαθμός ανθεκτικότητας ενός ζώου. Η χρήση γεννητόρων με αυξημένη ανθεκτικότητα μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου στο κοπάδι, ενώ ζώα με αυξημένη ευαισθησία δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται στην αναπαραγωγή. Σε αυτό το επίπεδο, η επιλογή δεν αφορά μόνο την παραγωγή, αλλά τη συνολική βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Το κόστος και η πραγματική αξία

Η απόκτηση ζώων χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία αποδόσεων και γενετικής αξιολόγησης ενέχει ρίσκο. Μια χαμηλή τιμή αγοράς δεν εγγυάται παραγωγικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, η επένδυση σε ζώα με καταγεγραμμένα στοιχεία και γνωστή γενετική αξία αυξάνει την ασφάλεια της επιλογής.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην επιλογή φυλής. Οι αποδόσεις που καταγράφονται σε άλλες χώρες συχνά επιτυγχάνονται σε διαφορετικά και αυστηρά εντατικά συστήματα εκτροφής, με υψηλό κόστος. Η προσαρμοστικότητα στις τοπικές συνθήκες και η συμβατότητα με το σύστημα παραγωγής παραμένουν καθοριστικά στοιχεία. Η τεκμηρίωση και η προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες εκτροφής είναι συχνά πιο σημαντικές από τους εντυπωσιακούς αριθμούς.

Μια επιλογή που χτίζει το αύριο

Η αντικατάσταση των ζώων δεν είναι μια απλή ετήσια διαδικασία ανανέωσης. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής γενετικής βελτίωσης, που απαιτεί συνέπεια, στοιχεία και σωστό σχεδιασμό. Η αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων, η επιλογή ανθεκτικών ζώων και η αποφυγή επιλογών χωρίς τεκμηρίωση αποτελούν βασικά βήματα για σταθερή πρόοδο. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απαιτήσεων, η πραγματική ποιότητα ενός κοπαδιού δεν φαίνεται μόνο στο παρόν, αλλά επιβεβαιώνεται μέσα από τις επιδόσεις των επόμενων γενεών.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2013, «Κριτήρια επιλογής των ζώων αντικατάστασης σε προβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις», Γ. Κ. Μπέλλος & Α. Κομινάκης, σελ. 46–57.

Συνεχίζονται τα μέτρα αστυνόμευσης για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Μέσα σε μια ημέρα είχαμε από την αστυνομία συνολικά πέντε συλλήψεις κτηνοτρόφων επειδή βοσκούσαν τα ζώα τους.

Συγκεκριμένα την Τρίτη (10/2/2026), στις 14:51, στην Αξιούπολη του Κιλκίς, συνελήφθη ένας 58χρονος κτηνοτρόφος γιατί είχε μετακινήσει προς βόσκηση, στην κοίτη του Αξιού ποταμού, 30 πρόβατα ιδιοκτησίας του, κατά παράβαση του άρθρου 285 του ΠΔΕ/ΔΚ/29851/957), από 2/10/2025, της απόφασης της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς, που όριζε την απαγόρευση βόσκησης ζώων εντός των ζωνών προστασίας και επιτήρησης.

Την ίδια ημέρα είχαμε ακόμη τέσσερις συλλήψεις από τις υπηρεσίες της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλίας. Συγκεκριμένα:

Στις 14:45 στο Δ.Δ. Βλαχογιαννίου, του Δήμου Ελασσόνας, συνελήφθη ένας ιδιοκτήτης αιγοπροβάτων γιατί έβοσκε 150 πρόβατα σε απόσταση 500 μέτρων από την σταβλική του εγκατάσταση.

Στις 12:00 στον Τύρναβο, στην θέση Μέσες Γκαβάνες, συνελήφθη ένας υπήκοος Αλβανίας - βοσκός γιατί έβοσκε κοπάδι με αίγες στα 3,5 χιλιόμετρα μακριά από την στάνη. Λίγο αργότερα στις 15:00 της ίδιας ημέρας συνελήφθη και ο Έλληνας ιδιοκτήτης του κοπαδιού.

Στις 18:15 στο Δ.Δ. του Μεγάλου Ελευθεροχωρίου, του Δήμου Ελασσόνας, είχαμε ακόμη μια σύλληψη κτηνοτρόφου, ιδιοκτήτη κοπαδιού με 600 αίγες, επειδή έβοσκε σε απόσταση περίπου ενός χιλιομέτρου από την στάνη τα ζώα του.  
  

Σε όλες τις συναντήσεις που γίνονται για την ευλογιά δεν έχει γίνει καμιά αναφορά από τα κυβερνητικά στελέχη για τον αριθμό των αιγοπροβάτων που έχει η χώρα μας.

Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε ότι άλλες είναι οι επιπτώσεις όταν έχεις 6 εκατ. αιγοπρόβατα (που είναι ο αριθμός των ζώων που εισπράττουν συνδεδεμένη) και να θανατώνεις περίπου 500 χιλιάδες λόγω εκρίζωσης της ευλογιάς και άλλο να διαθέτεις 16 εκατ. αιγοπρόβατα και να θανατώσεις 500 χιλιάδες.

Επίσης η δήλωση του υπουργός ΑΑΤ, Κώστα Τσιάρα, ότι η πλειοψηφία των ζώων που θανατώνονται δεν είναι παραγωγικά δεν είναι δυνατόν να ευσταθεί γιατί κανένας κτηνοτρόφος δεν μπορεί να έχει ένα κοπάδι με μη παραγωγικά ζώα (στέρφα, αρσενικά κ.α.).

Από την άλλη σίγουρα είναι μια πρωτοτυπία της χώρας μας να αυξάνουν οι εξαγωγές ενός προϊόντος (φέτα) όταν η πρώτη ύλη μειώνεται (γάλα). Είτε έχουμε μεγάλη τεχνολογική ανάπτυξη και γεννετική βελτίωση των ζώων είτε κάνουμε παράνομες εισαγωγές.

Στις  15 Οκτώβρη του 2025, το ΥπΑΑΤ ζήτησε από την Κομισιόν με επιστολή του να δώσει (η Κομισιόν) εντολή στην EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων) να συντάξει έκθεση για τα υπάρχοντα πιστοποιημένα εμβόλια κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και για τον εμβολιασμό. Η εντολή από την Κομισιόν δόθηκε στην EFSA στις 5 Νοεμβρίου και έγινε αποδεκτή στις 21 Νοέμβρη. Η ΕFSA χρειάστηκε 2 μήνες και 7 ημέρες για να συντάξει και εγκρίνει την έκθεσή της, που αφορά τη Βουλγαρία και την Ελλάδα.

Όπως αναφέρει η ίδια η EFSA για την μελέτη αντιμετώπισης της ευλογιάς των προβάτων και των αιγών (SGP), που δόθηκε στην δημοσιότητα στις 4 Φεβρουαρίου 2026, χρησιμοποίησε στοιχεία από τις εθνικές αρχές της Ελλάδας και της Βουλγαρίας. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι «τα δημογραφικά στοιχεία για τη Βουλγαρία και την Ελλάδα προήλθαν από τις εθνικές κτηνιατρικές υπηρεσίες. Αυτές παρείχαν τον αριθμό των προβάτων και των αιγών σε κάθε κοπάδι και τη θέση του κοπαδιού (γεωγραφικό πλάτος και μήκος). Οι εθνικές αρχές παρείχαν επίσης πληροφορίες σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου για την εισαγωγή και την εξάπλωση της ΕΠΑ, κινδύνου τις περιοχές σε κάθε χώρα και τα πιθανά σχέδια εμβολιασμού. Τα δεδομένα σχετικά με τις εστίες της νόσου προέρχονται από το Σύστημα Πληροφοριών για τις Ζωικές Ασθένειες (ADIS)».

Στην επίσημη έκθεση της EFSA αναφέρεται ότι οι εθνικές κτηνιατρικές αρχές του ΥπΑΑΤ παρείχαν δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία ο πληθυσμός των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα ανέρχεται σε 16.910.288 ζώα.

Το πρόβλημα είναι μεγάλο γιατί «οι τρέχουσες επιδημίες στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία έχουν πλέον φτάσει σε ανησυχητικό επίπεδο», επισημαίνει η EFSA και αναφέρει κάποια σενάρια για εμβολιασμό με βάση τον αριθμό των ζώων που της έδωσε η χώρα μας. Έτσι αποφαίνεται στο σενάριο για την Ελλάδα ότι θα πρέπει να εμβολιαστούν 8.600.000 αιγοπρόβατα σε 46.000 εκτροφές (που βρίσκονται στις ζώνες 10 και 20 χιλιομέτρων από τα κρούσματα).

 «Τα κριτήρια για την ιεράρχηση των δραστηριοτήτων εμβολιασμού θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τις επί του παρόντος προσβληθείσες περιοχές, αλλά και την ύπαρξη πιθανών μοτίβων μετακίνησης των ζώων που θα πρέπει να διασφαλιστούν, όπως εκείνα προς τα καλοκαιρινά βοσκοτόπια, τα οποία δεν μπορούν να απαγορευθούν πλήρως για λόγους ευημερίας», προσθέτει η EFSA .

Διαβάστε ολόκληρη την μελέτη στα αγγλικά (εδώ)

Αυτό που θα πρέπει να ξεκαθαρίσει ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, είναι τι ακριβώς συζήτησε με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, καθώς και ποιες δεσμεύσεις ανέλαβε όσον αφορά τον εμβολιασμό.

Πάντως από την πλευρά τους οι κτηνοτρόφοι ζητούν από το ΥπΑΑΤ να προχωρήσει σε άμεση καταμέτρηση των αιγοπροβάτων στην χώρα μας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, ο υπουργός ΑΑΤ, στην συνάντηση που έγινε στο Μαξίμου, ανέφερε ότι «οι υπηρεσίες θα βγουν στο πεδίο και θα κάνουν την καταμέτρηση των ζώων». Το ερώτημα είναι πότε θα την κάνουν.

Οι κτηνοτρόφοι ζητούν μέσα στο 2026 να γίνει καταμέτρηση των ζώων και παράλληλα η τοποθέτηση των βώλων. Επίσης θέλουν άμεσα να λειτουργήσει το σύστημα Artemis ΙΙ για τη διαδικασία καταγραφής των ισοζυγίων γάλακτος. 

Είτε μέσω de minimis ή με άλλους τρόπους αποζημίωσης και το 2026 θα υπάρξει στήριξη των κτηνοτρόφων, ανακοινώθηκε στην σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.

Κατά την έξοδό του από το Μαξίμου μετά την συνάντηση με τους κτηνοτρόφους, ο Κώστας Τσιάρας υπογράμμισε ότι η ευλογιά συνιστά ένα σοβαρό και σύνθετο πρόβλημα, το οποίο μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επιμονή, συντονισμό και αυξημένα μέτρα βιοασφάλειας από όλους τους εμπλεκόμενους, ο καθένας στο πλαίσιο της δικής του ευθύνης. Όπως σημείωσε, στόχος είναι η εκρίζωση της νόσου το συντομότερο δυνατόν, ώστε να προστατευθεί το ζωικό κεφάλαιο και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επόμενη μέρα της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση, με τη σαφή κατεύθυνση του Πρωθυπουργού  Κυριάκου Μητσοτάκη, προχωρά σε συγκεκριμένο σχέδιο ανασυγκρότησης της ελληνικής κτηνοτροφίας, με χρηματοδοτικά εργαλεία και παρεμβάσεις για άμεση ανακούφιση και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του τομέα.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΟΙ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΑΑΤ, ΚΩΣΤΑ ΤΣΙΑΡΑ

Κώστας Τσιάρας:  Μόλις ολοκληρώθηκε η σύσκεψη του πρωθυπουργού με εκπροσώπους των κτηνοτρόφων. Ήταν μια πραγματικά πολύ παραγωγική συζήτηση, όπου ετέθησαν όλα τα ζητήματα τα οποία αφορούν την ευλογιά των αιγοπροβάτων.  Παράλληλα, συζητήθηκαν και τα ζητήματα που  αφορούν στην ανασύσταση της ελληνικής κτηνοτροφίας.
Για την κυβέρνηση η κτηνοτροφία είναι μεγάλη προτεραιότητα, και κυρίως η διατήρηση της και η  περαιτέρω ανάπτυξη της. Όλοι μας γνωρίζουμε ότι είναι μια δραστηριότητα η οποία δίνει άμεσα τεράστια προστιθέμενη αξία, όχι μόνο στους ίδιους τους κτηνοτρόφους, όχι μόνο στις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες, αλλά συνολικά στην πατρίδα μας και ειδικά στις εξαγωγές της χώρας.
Η ευλογιά είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, το οποίο καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Συμφωνήσαμε ότι το επόμενο χρονικό διάστημα πρέπει να επιμείνουμε όλοι, ο καθένας μέσα από τον οριοθετημένο χώρο της δικής του ευθύνης, με αυξημένα μέτρα βιοασφάλειας, να εκριζώσουμε την ευλογιά και να την απομονώσουμε ως νόσο. Είναι πραγματικά τεράστια η σημασία να κλείσουμε με τον κύκλο της ευλογιάς το συντομότερο δυνατόν.

Από την άλλη πλευρά, συζητήσαμε για όλα αυτά τα οποία στο επόμενο χρονικό διάστημα θα μας απασχολήσουν και έχουν σαν κύριο στόχο το πώς ουσιαστικά θα ξαναχτίσουμε καλύτερα την ελληνική κτηνοτροφία. Με συγκεκριμένες επεξεργασμένες προτάσεις οι οποίες ήδη υπάρχουν στο τραπέζι της συζήτησης, με σχέδια βελτίωσης, τα  οποία θα είναι εστιασμένα κυρίως σε κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και εκτροφές που θα τηρούν τα μέτρα βιοασφάλειας, με χρηματοδοτικά εργαλεία, τα οποία θα προέρχονται είτε από ενωσιακούς πόρους είτε από τον ιδιωτικό τομέα, προκειμένου να μπορέσει η κτηνοτροφία στην Ελλάδα να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο. Να βρει τη θέση που της αξίζει και να λειτουργήσει μέσα από κανόνες, οι οποίοι θα της δώσουν τη δυνατότητα να μεγιστοποιήσει την απόδοσή της και να φέρει ακόμη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός είναι πραγματικά ενήμερος για όλα τα ζητήματα που αφορούν στην κτηνοτροφία. Και με τις δικές του παροτρύνσεις προς όλους μας, μας έδωσε την κατεύθυνση σχετικά με το πώς και πού πρέπει να κινηθούμε, προκειμένου να ανακουφίσουμε άμεσα τους κτηνοτρόφους μας, αλλά κυρίως να δημιουργήσουμε την αναπτυξιακή προοπτική της επόμενης μέρας.

Δημοσιογράφος: Τι εξετάζει το υπουργείο για την ανακούφιση των κτηνοτρόφων, ειδικά ως προς το de minimis;

Καταρχήν, γνωρίζετε ότι το μεγαλύτερο μέρος του de minimis, κατά την περσινή χρονιά, δόθηκε για τις αποζημιώσεις των ζωοτροφών. H πρόθεση της κυβέρνησης είναι συγκεκριμένη: να ενισχύσουμε και να στηρίξουμε όσο γίνεται τον κτηνοτροφικό τομέα, που ειδικά αυτή την περίοδο βρίσκεται σε μια δύσκολη θέση. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός μας ζήτησε να κάνουμε ότι είναι δυνατόν και να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα και κάθε περιθώριο, είτε μέσω de minimis ή με άλλους τρόπους αποζημίωσης να στηρίξουμε τους κτηνοτρόφους και για το θέμα των ζωοτροφών.

Επιφυλακτικοί οι κτηνοτρόφοι

Από την πλευρά τους, οι κτηνοτρόφοι εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί ως προς την εξέλιξη της κατάστασης. Όπως ανέφεραν, εάν δεν επιτευχθεί ουσιαστικός έλεγχος της ευλογιάς μέσα στο επόμενο δίμηνο, ο κλάδος θα βρεθεί αντιμέτωπος με σοβαρά προβλήματα, ζητώντας από την κυβέρνηση να έχει έτοιμο εναλλακτικό σχέδιο δράσης. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του προέδρου του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ), Δημήτρη Μόσχου, ο οποίος δήλωσε ότι «δεν ακούσαμε κάτι καινούριο» και υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης ανασύστασης του ζωικού κεφαλαίου. Παρά τις δεσμεύσεις για οικονομική στήριξη, η αγωνία στον κλάδο παραμένει, με τους παραγωγούς να ζητούν πιο συγκεκριμένες παρεμβάσεις και χρονοδιαγράμματα για την επόμενη μέρα της ελληνικής κτηνοτροφίας. Ανασύσταση ζωικού κεφαλαίου αυτή την περίοδο δεν μπορεί να γίνει ξεκαθάρισε η κυβέρνηση.

H στήριξη της κτηνοτροφίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την κυβέρνηση. Αυτό τόνισε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την συνάντηση που είχε, σήμερα Τρίτη (10/2), με εκπροσώπους κτηνοτρόφων, στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η πλήρης εξάλειψη της ευλογιάς των αιγοπροβάτων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα της κυβέρνησης.

Η κυβέρνηση στηρίζει τους κτηνοτρόφους με μέτρα όπως η αναπλήρωση εισοδήματος για όσους έχασαν ζωικό κεφάλαιο.

Zήτησε τη συνεργασία των κτηνοτρόφων για την τήρηση μέτρων βιοασφάλειας και την αντιμετώπιση παράνομων μετακινήσεων ζώων.

Η κυβέρνηση στοχεύει σε μια νέα εποχή για την κτηνοτροφία με πιστοποιημένα και ανταγωνιστικά προϊόντα.

Κατά την έναρξη της συνάντησης ο Πρωθυπουργός έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Καλώς ήρθατε στο Μέγαρο Μαξίμου και χαίρομαι ιδιαίτερα που θα μας δοθεί η δυνατότητα να κάνουμε σήμερα αυτή τη συζήτηση με αντικείμενο το παρόν και το μέλλον της ελληνικής κτηνοτροφίας. Είχαμε αναλάβει αυτή τη δέσμευση ότι θα κάνουμε μία ξεχωριστή συζήτηση για να δούμε τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες του κτηνοτροφικού τομέα. Θα ήθελα, καταρχάς, να επαναλάβω ότι από πλευράς κυβέρνησης η στήριξη της ελληνικής κτηνοτροφίας και των προϊόντων που παράγει αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, και για την κυβέρνηση, αλλά, θα έλεγα, και για εμένα προσωπικά.

Νομίζω ότι σκύψαμε πάνω στα προβλήματα του κλάδου και όπως αυτά προέκυψαν μετά και την έξαρση της επιδημίας της ευλογιάς - θα έρθουμε και σε αυτό το θέμα στη συνέχεια - και ανταποκριθήκαμε, πιστεύω, σε δικαιολογημένα αιτήματά σας, με σημαντικότερο την κάλυψη της αναπλήρωσης του εισοδήματος για όσους κτηνοτρόφους - παραγωγούς έχασαν τα ζώα τους.

Θέλω να ξέρετε ότι όσο κρατάει αυτή η περιπέτεια εμείς θα είμαστε κοντά στην ελληνική κτηνοτροφία, αλλά προφανώς αυτή τη στιγμή η προτεραιότητά μας - και σε αυτό θέλω να είμαι απολύτως σαφής, θα τοποθετηθούν στη συνέχεια και οι κυρίες και οι κύριοι από πλευράς κυβερνητικού επιτελείου - και το μόνο σχέδιο στο οποίο επιμένουμε είναι η οριστική εκρίζωση της ευλογιάς.

Έχουμε δύο μήνες μπροστά μας μέχρι το Πάσχα για να μπορούμε να πετύχουμε αυτόν τον στόχο. Όπως έχω ενημερωθεί από το Υπουργείο, τα κρούσματα είναι ήδη εξαιρετικά χαμηλά και πρέπει να επιμείνουμε πάρα πολύ σε αυτή την κατεύθυνση.

Χρειαζόμαστε και την πλήρη δική σας συνεργασία προκειμένου να πετύχουμε αυτόν τον στόχο, ο οποίος είναι εθνικός στόχος για την προστασία συνολικά της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Τήρηση μέτρων βιοασφάλειας, αυστηρότατη αστυνόμευση ως προς τις παράνομες μετακινήσεις ζώων, αποτελεσματική αντιμετώπιση του παράνομου εμβολιασμού, που είναι ένα πρόβλημα το οποίο γνωρίζουμε ότι αυτή τη στιγμή, δυστυχώς, συμβαίνει.

Όλοι μαζί θα πετύχουμε τον στόχο αυτόν. Και θέλω να τονίσω ότι από πλευράς Υπουργείου και κυβέρνησης δεν υπάρχει άλλο σχέδιο, ούτε υπάρχει plan b, και νομίζω ότι και η συζήτηση για τον εμβολιασμό αυτή τη στιγμή μάλλον αποπροσανατολίζει. Διότι, σε κάθε περίπτωση, τα μέτρα βιοασφάλειας πρέπει να τηρηθούν - θα τα πουν στη συνέχεια και οι ειδικοί.

Άρα, σε αυτό νομίζω ότι πρέπει να ζητήσω τη συνεργασία όλων, έτσι ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτήν την κρίση και να κλείσει ο κύκλος της ευλογιάς με όσο το δυνατόν λιγότερες συνέπειες για την ελληνική κτηνοτροφία.

Από εκεί και πέρα, θέλω να συζητήσουμε και τα ζητήματα τα οποία αφορούν την ανασύσταση των ζωικών κεφαλαίων. Έχουμε μαζί μας και τον κ. Μεγάλου από την Τράπεζα Πειραιώς, διότι πιστεύω ότι θα ακούσετε κάποιες ενδιαφέρουσες ιδέες για το πώς και ο τραπεζικός τομέας μπορεί να βοηθήσει, πέρα από αυτά τα οποία θα ακούσετε για τα σχέδια βελτίωσης και για τη στήριξη με κρατικό και με ευρωπαϊκό χρήμα.

Ο σκοπός μας και το όραμά μας είναι να περάσουμε σε μια νέα εποχή κτηνοτροφίας, με προϊόντα τα οποία θα είναι πιστοποιημένα, ποιοτικά και τα οποία θα μπορούν να έχουν τις τιμές εκείνες τις οποίες πραγματικά αξίζουν. Και αυτό, προφανώς, απαιτεί ένα πλέγμα παρεμβάσεων, σε πολλά επίπεδα, προκειμένου να μπορέσουμε να φτάσουμε σε αυτόν τον στόχο.

Τελειώνοντας, θέλω να θυμίσω στους παρευρισκόμενους ότι πριν από τις εκλογές του 2019 -νομίζω το θυμάσαι και εσύ, Παύλο- είχα αναλάβει μία δέσμευση τότε ότι θα βοηθήσουμε, περιορίζοντας παράνομες ελληνοποιήσεις, για να αυξηθούν συνολικά οι τιμές του γάλακτος. Θυμάστε πού ήταν οι τιμές του γάλακτος τότε, πού είναι σήμερα. Και νομίζω ότι αυτό ήταν ένα επίτευγμα, γιατί δεν θα μπορούσε η κτηνοτροφία να ήταν ανταγωνιστική με τις τιμές του γάλακτος του 2018 και του 2019.

Έχουν γίνει, λοιπόν, βήματα στη σωστή κατεύθυνση και είμαστε εδώ για να δούμε τι πρέπει να κάνουμε για την άμεση αντιμετώπιση της κρίσης της ευλογιάς και για το τι μπορούμε να κάνουμε μεσομακροπρόθεσμα ώστε να μπορέσουμε να στηρίξουμε την ελληνική κτηνοτροφία. Και κυρίως η νέα γενιά κτηνοτρόφων να μπορέσει να αντιληφθεί ότι στην κτηνοτροφία υπάρχει πραγματικό μέλλον και ότι η ελληνική κτηνοτροφία και τα προϊόντα της θα είναι πάντα ένας κλάδος, είτε μιλάμε για το κρέας είτε μιλάμε για το γάλα είτε μιλάμε για τα τυροκομικά προϊόντα, όπου η χώρα μας μπορεί και πρέπει να είναι παγκοσμίως ανταγωνιστική».

Η νέα «τεχνική λύση» που εφάρμοσε η ΑΑΔΕ, για το 2025, ούτε έφερε τελικά τόσο δίκαιες πληρωμές στους κτηνοτρόφους ούτε είχαμε μεγάλη μείωση του ζωικού κεφαλαίου.

Η νέα ΚΥΑ εφαρμόστηκε για το 2025 σε 29.849 κτηνοτρόφους σε όλη την Ελλάδα. Από αυτούς στην Κρήτη έχουν έδρα 13.511. Ωστόσο εξ' αυτών μόνο 8.275 έλαβαν δημόσιο βοσκότοπο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία από την ίδια την ΑΑΔΕ, που σας παρουσιάζει ο ΑγροΤύπος, στην Κρήτη με τη νέα  ΚΥΑ για την κατανομή βοσκοτόπων έχουμε: 
Α. 12.076 παραγωγοί (με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο) είχαν υποβάλλει ΕΑΕ 2024 και όχι το 2025
Β. 2.993 παραγωγοί (με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο) υπέβαλλαν πρώτη φορά ΕΑΕ το έτος 2025 και δεν είχαν υποβάλλει το 2024.
Γ. Συνολικός αριθμός βοσκοτοπικών δικαιωμάτων 2024 είναι 566.164,70 ενώ το 2025 μειώνονται σε 555.563,24.

Τα ΑΦΜ που πληρώθηκαν βοσκοτοπικά δικαιώματα στην Κρήτη τη διετία 2024-2025 είναι:
2024: 37.643 АФМ
2025: 29.074 АФМ

Συνολικό ποσό που καταβλήθηκε σε βοσκοτοπικά δικαιώματα στην Κρήτη
2024: 100.002.019 €
2025: 80.771.937 €

Το 2024: 4.353 κτηνοτρόφοι είχαν λάβει κατανομή εθνικού αποθέματος με δήλωση αποκλειστικά ιδιωτικού βοσκοτόπου στο έτος κατανομής εθνικού αποθέματος εκ των οποίων οι 940 για το έτος 2024 δήλωσαν ιδιωτικά βοσκοτόπια ενώ έλαβαν και για την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων τους και έκταση δημόσιου βοσκοτόπου. Για το 2024 οι 2.821 δεν έλαβαν καθόλου τεχνική λύση και δήλωσαν αποκλειστικά ιδιωτικά βοσκοτόπια.

Το 2025: 3.418 κτηνοτρόφοι είχαν λάβει κατανομή εθνικού αποθέματος με δήλωση αποκλειστικά ιδιωτικού βοσκοτόπου στο έτος κατανομής εθνικού αποθέματος εκ των οποίων οι 723 δήλωσαν ιδιωτικά βοσκοτόπια ενώ έλαβαν και για την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων τους και έκταση δημόσιου βοσκοτόπου. Για το 2025 οι 2.200 δεν έλαβαν καθόλου τεχνική λύση και δήλωσαν αποκλειστικά ιδιωτικά βοσκοτόπια.

Οι κτηνοτρόφοι που έλαβαν μέρος του απαιτούμενου βοσκοτόπου εκτός Κρήτης ήταν 16.364. Εξ αυτών για τους 6.996 εφαρμόστηκε το κριτήριο των ζωοτροφών. Για τους υπόλοιπους κτηνοτρόφους εφαρμόστηκαν τα κριτήρια παράδοσης γάλακτος και κρέατος / σφαγίων όπως έχουν καταχωρηθεί στο σύστημα του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.

Τα δηλωθέντα αιγοπρόβατα στην ΕΑΕ 2025 σε κτηνοτρόφους με έδρα την Κρήτη έχουν μειωθεί κατά 571.664.

Συγκεκριμένα, τα δηλωθέντα στοιχεία στο ΟΣΔΕ του Οργανισμού Πληρωμών, για τις ΕΑΕ 2024 και 2025, είναι τα εξής:

• 2025: 25.609 αιγοπροβατοτρόφοι, 6.411.231 αιγοπρόβατα
• 2024: 26.658 αιγοπροβατοτρόφοι, 6.982.895 αιγοπρόβατα

Βέβαια δεν είναι δουλειά της ΑΑΔΕ να μετρήσει το ζωικό κεφάλαιο της Κρήτης. 

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας αναφέρθηκε σε συνέντευξή του, στα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την ελληνική κτηνοτροφία, ενόψει της αυριανής συνάντησης του Πρωθυπουργού με εκπροσώπους κτηνοτρόφων από όλη τη χώρα, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 13:00.

Κτηνοτροφία, Ευλογιά, Κινητοποιήσεις και Αγροτικό Πετρέλαιο

Ο κ. Τσιάρας επισήμανε ότι θα συζητηθούν διεξοδικά όλα τα κρίσιμα ζητήματα του κλάδου, τονίζοντας πως στόχος της κυβέρνησης είναι «να δούμε πώς θα στηρίξουμε την κτηνοτροφία της χώρας μέσα από την αναδιοργάνωσή της και έναν σχεδιασμό σε τέτοιο επίπεδο που να είναι βιώσιμη και ανθεκτική για τα επόμενα πολλά χρόνια». Όπως υπογράμμισε, «η ελληνική κτηνοτροφία είναι ένας πολύ δυναμικός κλάδος» και «τα κτηνοτροφικά προϊόντα μπορούν να φέρουν μεγάλη προστιθέμενη αξία και στους ίδιους τους κτηνοτρόφους και στις εξαγωγές».

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επεσήμανε ότι «είναι πλέον η στιγμή να ξαναχτίσουμε την ελληνική κτηνοτροφία σε υγιείς βάσεις», με χρηματοδοτικά εργαλεία για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου, αυστηρούς κανόνες βιοασφάλειας και μέτρα που θα διασφαλίζουν την ποιότητα και τη δυναμική των ελληνικών κτηνοτροφικών προϊόντων. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «αυτό είναι το μεγάλο μας στοίχημα: να ξαναχτίσουμε καλύτερα συνολικά την ελληνική κτηνοτροφία και να της δώσουμε τον ρόλο και την παραγωγική δυνατότητα που της αξίζει».

Αναφερόμενος, δε, στην ευλογιά, ο κ. Τσιάρας σημείωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ότι, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα, «αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα μεγάλο κενό», καθώς «δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο» και «δεν υπάρχει μέθοδος DIVA που να μπορεί να διακρίνει αν ένα ζώο νοσεί από τη νόσο ή από τον εμβολιασμό». Όπως τόνισε, «όλα αυτά εγκυμονούν μεγάλους κινδύνους για το ζωικό μας κεφάλαιο».

Σχετικά με τις αγροτικές κινητοποιήσεις, ανέφερε ότι η κυβέρνηση από την πρώτη στιγμή «κράτησε ανοιχτή την πόρτα του διαλόγου», επισημαίνοντας ότι «ευελπιστούσαμε ότι θα είχαμε αποφύγει αυτή τη μεγάλη ταλαιπωρία και για τους ίδιους τους αγρότες, αλλά και για τους πολίτες». Τόνισε, ωστόσο, ότι παρά τις δυσκολίες «έγιναν πολύ σημαντικά βήματα στην ικανοποίηση λογικών αιτημάτων που υπήρχαν από την πλευρά των αγροτών» και ότι πλέον η διαδικασία περνά στο στάδιο της υλοποίησης.

Ο κ. Τσιάρας υπενθύμισε ότι έως το τέλος του μήνα θα υπάρξει νομοθετική ρύθμιση για το αγροτικό πετρέλαιο, σημειώνοντας πως «θα αφορά τη μη καταβολή του ειδικού φόρου κατανάλωσης στην αντλία», ενώ παράλληλα «θα γίνει επανυπολογισμός των λίτρων που χρειάζεται ανά καλλιέργεια», με σχετική συνάντηση με τους εκπροσώπους των παραγωγών να προγραμματίζεται εντός της επόμενης εβδομάδας. Όπως ανέφερε, «μέχρι το τέλος του μήνα θα ολοκληρωθεί η σχετική ρύθμιση».

Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι έχουν πραγματοποιηθεί «δεκάδες συσκέψεις μετά τη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό», επαναλαμβάνοντας πως «κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι υπάρχει μαγικό ραβδί για να λυθούν όλα τα προβλήματα», καθώς «όλα προϋποθέτουν χρόνο και συγκεκριμένο σχεδιασμό».

Κλείνοντας, ο Υπουργός επισήμανε ότι, με βάση τα δεδομένα, «να πει κανείς ότι συνεχίζονται οι κινητοποιήσεις για αυτόν τον λόγο είναι μάλλον παράδοξο», προσθέτοντας ότι σε μια δημοκρατική χώρα «ο καθένας έχει τη δυνατότητα και την επιλογή να λειτουργήσει με βάση αυτό που ο ίδιος επιλέγει».

Ανακοίνωση της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των Αιγοπροβάτων του ΥπΑΑΤ απαντά στην έκθεση της EFSA με τίτλο: «Sheep and goatpox: vaccines and vaccination scenarios to control the epidemics in Greece and Bulgaria in 2025» και αναφέρει τα εξής:

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕFSA), που δημοσιεύθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2026, προσφέρει μια ολοκληρωμένη επισκόπηση των διαθέσιμων στοιχείων και διερευνά - μέσω της χρήσης αλγοριθμικής μοντελοποίησης - τον δυνητικό ρόλο του εμβολιασμού στον έλεγχο και την εκρίζωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) στην Ελλάδα. Εκτιμούμε ιδιαίτερα τη συνεισφορά αυτή και την προσπάθεια που κατέβαλαν οι εμπειρογνώμονες της EFSA.

Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικές συνέπειες για τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση που απορρέουν από τα συμπεράσματα της έκθεσης, θα θέλαμε να διατυπώσουμε ορισμένες παρατηρήσεις ως προς τη μεθοδολογία και τη βάση τεκμηρίωσης της ανάλυσης. Οι παρατηρήσεις παρουσιάζονται στις επόμενες ενότητες, ενώ σε κάθε ενότητα αναδεικνύονται συγκεκριμένα οι αναφορές αυτές στην έκθεση της EFSA.

Ως αρχική παρατήρηση, θα θέλαμε να επισημάνουμε δύο βασικούς περιορισμούς που πλαισιώνουν κάθε συζήτηση για τον εμβολιασμό έναντι της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (European Medicine Agency—EMA) ζητήθηκε να γνωμοδοτήσει· ωστόσο, επί του παρόντος δεν υπάρχουν εμβόλια έναντι της SGP που να είναι εγκεκριμένα στην ΕΕ και, ως εκ τούτου, δεν είναι διαθέσιμα άμεσα δεδομένα σε επίπεδο συγκεκριμένων προϊόντων για τη χρήση τους υπό συνθήκες ΕΕ (σελίδα 5, γραμμές 11-13). Με άλλα λόγια, δεν υπάρχουν δεδομένα από τη χρήση εμβολίων σε περιοχές που δεν είναι ενδημικές και από τη χρήση τους σε ευρωπαϊκές φυλές προβάτων. Στοιχεία υπάρχουν από τη χρήση τους μόνο σε φυλές προβάτων τρίτων χωρών.

Επιπλέον, δεν υπάρχουν εμπορικά διαθέσιμα εμβόλια έναντι της SGP που να ενσωματώνουν δυνατότητα DIVA (διαφοροποίηση μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα) (σελίδα 8, γραμμές 19-21).

Τα δύο αυτά στοιχεία συνιστούν ουσιώδεις περιορισμούς της διαθέσιμης τεκμηρίωσης για χρήση σε συνθήκες πεδίου εντός ΕΕ και έχουν άμεσες επιπτώσεις στην επιτήρηση και στο καθεστώς απαλλαγής από τη νόσο.

1. Ζητήματα επιδημιολογικής μοντελοποίησης

Λαμβάνοντας υπόψη τα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά της εξάπλωσης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα, τονίζουμε τις ανησυχίες που ήδη επισημαίνονται και στην ίδια την έκθεση της EFSA, και συγκεκριμένα ότι η προσέγγιση μοντελοποίησης που βασίζεται σε «kernel» μετάδοσης δεν αποτυπώνει επαρκώς την πολυπλοκότητα της εθνικής επιδημιολογικής δυναμικής και, συνεπώς, έχει περιορισμένη αξία για την αξιολόγηση εμβολιαστικών στρατηγικών σε επίπεδο χώρας (Σελίδα 7 (γραμμές 7-19),σελίδα 36 (γραμμές 19-26) και σελίδα 37 (γραμμές 2-10)).

Για την Ελλάδα, χρησιμοποιήθηκε ένα απλό μοντέλο περιγραφικής χωρο-χρονικής ανάλυσης. Άλλωστε, αποτυπώνεται ξεκάθαρα στους Όρους Εντολής (TermsofReference), το γεγονός ότι οι στρατηγικές εμβολιασμού περιορίζονται σε περιοχές της Βουλγαρίας (σελίδα 4, γραμμή 40). Αυτό οφείλεται στους ακόλουθους παράγοντες, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό αναγνωρίζονται ήδη στην έκθεση:

Η χωρική κατανομή των εστιών στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από πολλαπλές, γεωγραφικά διακριτές συστάδες, με ετερογενή χρονικά και χωρικά πρότυπα (όπως αποτυπώνεται στο Σχήμα 10). Αυτή η ετερογένεια καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την εκτίμηση ενός ισχυρού και αντιπροσωπευτικού πυρήνα μετάδοσης.

Η σύνθετη γεωγραφία της Ελλάδας, με εκτεταμένες ορεινές περιοχές και μεγάλο αριθμό νησιών, εισάγει σημαντικά φυσικά εμπόδια στη διασπορά της νόσου, τα οποία δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη από απλά μοντέλα που βασίζονται αποκλειστικά στην απόσταση.

Η Ελληνική πλευρά, υπό το συντονισμό του Προέδρου της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής για την Ευλογιά, Καθηγητή και Πρύτανη Χαράλαμπου Μπιλλίνη, και σε συνεργασία με επιστήμονες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας έχει εκπονήσει μοντελοποίηση της επιζωοτίας με τη χρήση στατιστικού μοντέλου δύο σταδίων (Hurdlemodel), το οποίο διαχωρίζει τον κίνδυνο της μόλυνσης (πιθανότητα εμφάνισης κρουσμάτων σε μια περιοχή) από τη σοβαρότητα της νόσου (ποσοστό του συνολικού ζωικού πληθυσμού που θανατώνεται), συνυπολογίζοντας τον ρόλο της γεωγραφικής γειτνίασης και της χρονικής εξέλιξης. Το μοντέλο παρέχει δυναμική πρόβλεψη της πραγματικής αποτελεσματικότητας των μέτρων και μπορεί να προσαρμοστεί για να αξιολογήσει σενάρια εμβολιασμών ή άλλων περιορισμών.

2. Ορθότητα αρχικού ερωτήματος που τίθεται στη βιβλιογραφική αναζήτηση

Στο Κεφ. 3.1.1 (σελίδα 8, γραμμή 22), η βιβλιογραφική αναζήτηση τίθεται με ερώτημα: “How do different vaccine types reduce morbidity and mortality rates in sheep and goat populations exposed to sheep pox virus?”Επισημαίνουμε ότι το συγκεκριμένο ερώτημα, όπως διατυπώνεται, δεν είναι πλήρως ευθυγραμμισμένο ούτε με το ενωσιακό πλαίσιο ελέγχου για τη νόσο, ούτε με το ίδιο το εννοιολογικό πλαίσιο αξιολόγησης που θέτει η EFSA στους Όρους Εντολής (Terms of Reference).

Ασυμφωνία με τους Όρους Εντολής (Terms of Reference) της EFSA.
Στους Terms of Reference (σελίδα 4, γραμμές 26-27), η EFSA περιγράφει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των εμβολίων με όρους που περιλαμβάνουν μείωση της ευαισθησίας σε λοίμωξη και/ή νόσο (reducedsusceptibilitytoinfection/disease) και μείωση της λοιμογονικότητας/αποβολής του ιού και της μετάδοσης (infectiousness/virusshedding/transmission). Ωστόσο, το ερώτημα της βιβλιογραφικής αναζήτησης περιορίζεται στο εάν και πώς τα εμβόλια μειώνουν τηνοσηρότητα και τη θνησιμότητα, δηλαδή σε κλινικές εκβάσεις μόνο, εισάγοντας έτσι έναν περιορισμό που μπορεί να οδηγήσει σε μη αντιπροσωπευτική επιλογή μελετών και σε συμπεράσματα που δεν καλύπτουν το πλήρες φάσμα των κρίσιμων εκβάσεων (outcomes) για τον έλεγχο της νόσου.

Ακαταλληλότητα νοσηρότητας/θνησιμότητας (morbidity/mortality) ως κύριων τελικών σημείων (endpoints) υπό καθεστώς  εκρίζωσης - “stamping-out” στην ΕΕ.
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων αντιμετωπίζεται στο ενωσιακό πλαίσιο ως νόσημα που απαιτεί καθεστώς άμεσης εκρίζωσης, με βασικό μέτρο τη θανάτωση του συνόλου των ζώων στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση. Υπό αυτό το πλαίσιο, δείκτες όπως η νοσηρότητα/θνησιμότητα σε επίπεδο κοπαδιού δεν αποτελούν τον πλέον επιχειρησιακά κατάλληλο πρωτεύοντα δείκτη αξιολόγησης, διότι η εφαρμογή των υποχρεωτικών μέτρων διακόπτει την φυσική εξέλιξη της νόσου μόλις υπάρξει κλινική υποψία/επιβεβαίωση. Κατά συνέπεια, η εστίαση στη νοσηρότητα/θνησιμότητα morbidity/mortality ως κύριο ερώτημα μπορεί να μην αντανακλά την πραγματική λογική και ανάγκη λήψης αποφάσεων υπό ενωσιακές συνθήκες εκρίζωσης.
Κρίσιμη διάσταση: υποκλινική λοίμωξη και αξιολόγηση πρόληψης της μόλυνσης “infectionprevention”.
Ένα ζώο μπορεί να μολυνθεί χωρίς να εμφανίσει κλινικά συμπτώματα. Επομένως, η αξιολόγηση των εμβολίων που βασίζεται κυρίως σε κλινικά τελικά σημεία (endpoints - νοσηρότητα/θνησιμότητα) ενδέχεται να υποεκτιμά την πιθανότητα “σιωπηρής” κυκλοφορίας του ιού και να μην απαντά στο καίριο ερώτημα πολιτικής κατά πόσο ο εμβολιασμόςπρολαμβάνει τη μόλυνσηκαι/ήμειώνει τη μετάδοση.

Με βάση τα ανωτέρω, θα έπρεπενα αναδιατυπωθεί το ερώτημα της βιβλιογραφικής αναζήτησης και ο σαφής προσδιορισμός των πρωτευόντων αποτελεσμάτων ώστε να περιλαμβάνουν, πέραν των κλινικών εκβάσεων, και:

(α) την πρόληψη μόλυνσης (με ιολογικά/ορολογικά κριτήρια), και

(β) τη μείωση αποβολής ιού/λοιμογονικότητας και την επίδραση στη μετάδοση.

Με αυτόν τον τρόπο, η αξιολόγηση θα είναι συνεπής με τους ίδιους τους Όρους Εντολής(Terms of Reference) της EFSA και ταυτόχρονα περισσότερο χρήσιμη για τη λήψη αποφάσεων σε περιβάλλον εκρίζωσης που εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3. Βάση τεκμηρίωσης σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων

Η αξιολόγηση των ενδεχόμενων εμβολιαστικών στρατηγικών βασίζεται κυρίως σε βιβλιογραφικά δεδομένα και σε πειραματικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν από το ενωσιακό εργαστήριο αναφοράς (EURL) για την ευλογιά των αιγοπροβάτων..

Παρότι το έργο αυτό είναι πολύτιμο, υπάρχουν αρκετά κρίσιμα κενά και περιορισμοί που χρήζουν προσοχής.

α) Ειδικότητα αποτελεσματικότητας ανά είδος
Οι διαθέσιμες μελέτες αναφέρουν σχετικά ευνοϊκά αποτελέσματα στις αίγες (σελίδα 11, γραμμές 4-11 και γραμμές 39-42)· ωστόσο, παρατηρείται σημαντική έλλειψη στοιχείων ειδικά για τα πρόβατα. Στην τρέχουσα ελληνική επιζωοτία, οι εστίες αφορούν αποκλειστικά πρόβατα, ενώ έχει καταγραφεί μόνο μία εστία σε αίγες. Αυτό υποδηλώνει έντονα ότι οι αίγες εμφανίζουν εγγενώς μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στη φυσική μόλυνση τουλάχιστον από το συγκεκριμένο στέλεχος του ιού. Κατά συνέπεια, η μειωμένη αποβολή του εμβολιακού ιού και η αυξημένη προστασία που παρατηρείται στις αίγες μπορεί να αντανακλούν ανθεκτικότητα του είδους και όχι την αποτελεσματικότητα του εμβολίου καθαυτή.

β) Ευαισθησία φυλών
Στην Ενότητα 3.1.1.1 (“Outcome on morbidity and mortalityreduction”) (σελίδα 9, γραμμές 4-5) αναφέρεται ότι τα ζώντα εξασθενημένα εμβόλια “consistentlyreducemorbidity and mortalitytonearzero in vaccinatedindigenousbreeds”. Επισημαίνουμε ότι ο όρος indigenousbreeds στις συμπεριλαμβανόμενες μελέτες αφορά τις αυτόχθονες/τοπικές φυλές των τρίτων χωρών όπου πραγματοποιήθηκαν οι μελέτες και τα πειράματα, και όχι ευρωπαϊκές φυλές. Αυτό έχει ουσιαστική σημασία, διότι στην ΕΕ δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα κλινικών δοκιμών πεδίου για τις ευρωπαϊκές (και ειδικά τις ελληνικές) φυλές προβάτων/αιγών· συνεπώς δεν είναι τεκμηριωμένο ότι τα ίδια επίπεδα “σχεδόν μηδενικής” νοσηρότητας/θνησιμότητας θα αναπαράγονταν υπό ευρωπαϊκές συνθήκες ή σε ευρωπαϊκούς γενετικούς πληθυσμούς. Κατά συνέπεια, τα συμπεράσματα για “indigenousbreeds” δεν θα πρέπει να μεταφέρονται άκριτα ως αναμενόμενα για τις ευρωπαϊκές φυλές, χωρίς ειδική τεκμηρίωση ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.

Η ίδια η EFSA αναγνωρίζει ότι ορισμένες μελέτες καταδεικνύουν υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα σε εξωτικές φυλές, όπως οι αίγες Saanen και Murcia-Granada, μετά τη χορήγηση κλασικών ζώντων εξασθενημένων εμβολίων (σελίδα 11, γραμμές 11-16). Ελλείψει κλινικών δοκιμών σε ελληνικές φυλές προβάτων ή άλλους καθαρόαιμους πληθυσμούς, η χρήση αυτών των εμβολίων ενέχει ουσιώδη κίνδυνο ανεπιθύμητων εκβάσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να υπονομεύσουν, αντί να ενισχύσουν, τις προσπάθειες ελέγχου της νόσου (σελίδα 12, γραμμές 5-6 και γραμμές 10-11).

γ) Αποβολή / απέκκριση ιού (virusshedding)
Σε σχέση με το ζήτημα της αποβολής/απέκκρισης ιού (virusshedding), σημειώνεται ότι στην έκθεση αναφέρεται πως δύο εργασίες κατέγραψαν παρουσία αποβολής ιού, όπως αυτή τεκμηριώθηκε μέσω θετικής απομόνωσηςκαι ανίχνευσης του ιού της ευλογιάς αιγοπροβάτων (SGP) (σελίδα 11, γραμμές 25-26). Η διαπίστωση αυτή είναι κρίσιμη, διότι επιβεβαιώνει ότι — υπό ορισμένες συνθήκες — τα ζώντα εξασθενημένα (liveattenuated) εμβόλια ενδέχεται να συνοδεύονται από απέκκριση/κυκλοφορία εμβολιακού ιού, με δυνητικές επιπτώσεις στη βιοασφάλεια και στη στρατηγική εκρίζωσης.

Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι τα αδρανοποιημένα (inactivated) εμβόλια «δεν ενέχουν κίνδυνο απέκκρισης ιού» “posenorisk of shedding” (σελίδα 11, γραμμές 31-32), γεγονός που τα καθιστά προτιμότερα για ζώνες απαλλαγμένες από νόσο και για ευαίσθητους πληθυσμούς. Η σύσταση αυτή υπογραμμίζει, εμμέσως αλλά σαφώς, ότι ο κίνδυνος αποβολής/διασποράς αφορά πρωτίστως τα ζώντα εμβόλια και ότι η χρήση τους δεν είναι ουδέτερη επιλογή σε περιοχές χωρίς κυκλοφορία του ιού ή σε πληθυσμούς υψηλής ευαισθησίας.

Συνεπώς, σε περιβάλλον όπου ο στόχος είναι η εκρίζωση και η διατήρηση/ανάκτηση καθεστώτος απαλλαγής, η πιθανότητα απέκκρισης του ιού από ζώντα εξασθενημένα εμβόλια θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ουσιώδης παράμετρος κινδύνου, ιδίως ως προς: (α) την πιθανότητα εισαγωγής εμβολιακού ιού σε καθαρές περιοχές, (β) τη δυσχέρεια επιτήρησης και ιχνηλάτησης ειδικά ελλείψειεμβολίου DIVA, και (γ) την υπονόμευση της εμπιστοσύνης και της συμμόρφωσης στο πεδίο.

δ) Περιορισμοί της υπάρχουσας τεκμηρίωσης
Όπως υπογραμμίζεται στην έκθεση, πολλές από τις διαθέσιμες μελέτες είναι περιορισμένης κλίμακας, ανεπαρκώς τεκμηριωμένες ή διαθέσιμες μόνο ως περιλήψεις, γεγονός που περιορίζει την αξιολόγηση πιθανής μεροληψίας και τη γενικευσιμότητα των συμπερασμάτων.

Η EFSA ορθώς επισημαίνει την ανάγκη για μεγάλης κλίμακας, τυχαιοποιημένες δοκιμές πεδίου καθώς και οικονομικές αξιολογήσεις. Επιπλέον, παράγοντες όπως υπερδοσολογία, καταπόνηση ή εσφαλμένη χορήγηση — συνθήκες πιθανότερες σε πραγματικό περιβάλλον — έχουν συσχετιστεί με αποβολές και παροδική ανίχνευση του εμβολιακού ιού (σελίδα 12, γραμμές 1-3). Περιβαλλοντικοί και διαχειριστικοί στρεσογόνοι παράγοντες δεν αποτυπώνονται επαρκώς σε εργαστηριακές συνθήκες. Σημαντικό είναι το συμπέρασμα της ίδιας της EFSA (σελίδα 12, γραμμές 13-14) ότι είναι πραγματικά άγνωστο τι θα συμβεί με τον εμβολιασμό και ότι θα πρέπει να προηγηθεί μια πρωταρχική δοκιμαστική χρήση του εμβολίου. Είναι προφανές ότι το συμπέρασμα αυτό δεν υποδηλώνει πρόταση στρατηγικής για την εξάλειψη του νοσήματος. Τέλος, με βάση τα ίδια λεγόμενα της έκθεσης EFSA, κάποια εμβόλια προσφέρουν τη μέγιστη ασφάλεια και κάποια τη μέγιστη αποτελεσματικότητα (σελίδα 15, γραμμές 9-10). Δε φαίνεται να υπάρχει ξεκάθαρη επιλογή αυτή τη στιγμή σε ένα εμβόλιο που να συνδυάζει αποτελεσματικότητα και ασφάλεια.

4. Πειραματικές δοκιμές του ενωσιακού εργαστηρίου αναφοράς (EURL)

Όσον αφορά τις δοκιμές του ενωσιακού εργαστηρίου αναφοράς (EURL), αναφέρεται ότι οι λεπτομέρειες της εργασίας που διεξήχθη θα δημοσιευθούν σύντομα, γεγονός που δε μας επιτρέπει να αξιολογήσουμε στην παρούσα φάση τα αποτελέσματα (σελίδα 12, γραμμές 21-22). Επίσης στον Πίνακα 2 (σελίδα 13) αναφέρεται στην υποσημείωση (c) ότι η διάρκεια της ρινικής απέκκρισης ιού δεν μπορεί να εκτιμηθεί σωστά, αφού τα ζώα θανατώνονται, λόγω της πολιτικής εκρίζωσης με θανάτωση(stampingoutpolicy). Άρα δεν έχουμε δεδομένα διάρκειας της ρινικής απέκκρισης ιού. Εδώ εντοπίζεται μια αντίφαση με τα δεδομένα του Πίνακα σχετικά με τη ρινική απέκκριση του ιού και την ασφάλεια του εμβολίου που αναφέρεται παρακάτω (σελίδα 14, γραμμές 8-12). Βασιζόμαστεστα δεδομένα του Πίνακα 2 και όχι στην επεξήγηση ότι ήταν βραχυπρόθεσμη η διάρκεια ρινικής απέκκρισης ιού. Άλλωστε, η ύπαρξη περιορισμένων δεδομένων σχετικά με την απέκκριση του ιού αναγνωρίζεται ξανά στη μελέτη της EFSA (σελίδα 14, γραμμές 31-32).

Στην ενότητα 3.1.3.2 όπου αναφέρεται η έκθεση EFSA στην αποτελεσματικότητα (efficacy) των εμβολίων και περιγράφει επιμόλυνση με «ιό πρόκληση», καταλήγει ότι η πρόκληση(challenge) θεωρήθηκε ότι έχει αυστηρούς περιορισμούς “highlystringent” (λόγω υψηλής λοιμογόνου δύναμης στελέχους, υψηλής δόσης ενοφθαλμισμού και ενδοδερμικής χορήγησης) και, κατά συνέπεια, ότι η νοσηρότητα/θνησιμότητα στα εμβολιασμένα ζώα θεωρείται το χειρότερο σενάριο “worst-casescenario”, με την περαιτέρω υπόθεση ότι σε συνθήκες πεδίου “underfieldconditions” η πρόκληση θα είναι ηπιότερη και άρα η εμβολιακή αποτελεσματικότητα πιθανώς υψηλότερη (σελίδα 14, γραμμές 21-25), επισημαίνουμε ότι η υπόθεση αυτή δεν είναι κατ’ ανάγκη τεκμηριωμένη και ενδέχεται να είναι αισιόδοξη για τις πραγματικές συνθήκες εκτροφής.

Συγκεκριμένα, στις συνθήκες πεδίου τα ζώα εκτίθενται συχνά σε πολλαπλούς στρεσογόνους παράγοντες (π.χ. μετακινήσεις, συνωστισμός, θερμική καταπόνηση, διατροφικές μεταβολές, παρασιτισμούς / συννοσηρότητες, χειρισμούς, τοκετούς/γαλουχία), καθώς και σε ετερογένεια ως προς την κατάσταση υγείας και το επίπεδο ανοσολογικής επάρκειας.

Παράγοντες αυτού του τύπου μπορούν να μειώσουν την ανοσολογική απόκριση, να υποβαθμίσουν την πραγματική αποτελεσματικότητα και να αυξήσουν τη μεταβλητότητα των εκβάσεων, σε σχέση με ελεγχόμενες πειραματικές συνθήκες.Επιπλέον, η “έκθεση” σε πεδίο δεν είναι απαραίτητα χαμηλότερης έντασης: μπορεί να περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες ή παρατεταμένες εκθέσεις, πολλαπλές επαφές, καθώς και συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση (π.χ. κοινές εγκαταστάσεις, εξοπλισμός, ανθρώπινη/οχηματική διασπορά).

Συνεπώς, δεν είναι ασφαλές να θεωρείται εκ προοιμίου ότι η πρόκληση στο πεδίο θα είναι ηπιότερη ή ότι η αποτελεσματικότητα θα είναι «ακόμη καλύτερη». Για τους λόγους αυτούς, προτείνεται η διατύπωση να μετριαστεί και να αποτυπωθεί ως υπόθεση που απαιτεί επιβεβαίωση, με ρητή αναφορά στην ανάγκη για μεγάλες, καλά σχεδιασμένες δοκιμές πεδίου (σε συνθήκες πραγματικής εκτροφής και για τις σχετικές φυλές), πριν εξαχθούν συμπεράσματα περί ανώτερης αποτελεσματικότητας υπό  συνθήκες πεδίου (fieldconditions στις εκτροφές).

Τέλος, στα συμπεράσματα και τις συστάσεις της EFSA, βλέπουμε ξεκάθαρα (σελίδα 38, γραμμή 38) ότι θα πρέπει να γίνουν δοκιμές με προκαταρκτική χρήση εμβολίων για να δούμε τη συμβατότητά τους με τις τοπικές συνθήκες, κάτι που δεν έχει φυσικά πραγματοποιηθεί.

5. Ρυθμιστικές και τεχνικές παράμετροι

Καθεστώς έγκρισης: Όπως αναφέρεται σαφώς στην Ενότητα 1.2 της έκθεσης, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) έχει επισημάνει ότι δεν υπάρχουν κεντρικά εγκεκριμένα εμβόλια για την SGP ούτε εμβόλια εγκεκριμένα μέσω αποκεντρωμένων διαδικασιών (σελίδα 5, γραμμές 11-13). Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν διαθέσιμα άμεσα δεδομένα ανά προϊόν, και οι εμπειρογνώμονες της EFSA δεν προβαίνουν σε αξιολογήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συστάσεις κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων βάσει του Άρθρου 110(2) του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/6 (σελίδα 5, γραμμές 40-41).

Έλλειψη δυνατότητας DIVA: Τα διαθέσιμα εμβόλια δεν επιτρέπουν τη διάκριση μεταξύ μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων (DIVA), γεγονός που συνιστά μείζονα περιορισμό τόσο για την επιτήρηση όσο και για το εμπόριο (σελίδα 8, γραμμές 19-21).

Επιχειρησιακή εφαρμοσιμότητα περιορισμών μετακίνησης μετά τον εμβολιασμό: Ένα πρόσθετο ζήτημα αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής εμβολιαστικών στρατηγικών που απαιτούν αυστηρό περιορισμό των κοπαδιών εντός των εκμεταλλεύσεων για περίοδο 21 ημερών μετά από κάθε εμβολιασμό ή αναμνηστική δόση. Η ανάγκη περιορισμού των κοπαδιών φαίνεται ξεκάθαρα στη μελέτη EFSA (σελίδα 14: γραμμές 13-16, σελίδα 15: γραμμές 4-5 και σελίδα 39: γραμμές 10-12). Στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα, τέτοιοι παρατεταμένοι περιορισμοί δημιουργούν σημαντικές πρακτικές δυσκολίες.

Η επαναλαμβανόμενη εφαρμογή περιόδων 21 ημερών περιορισμού θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί με συνέπεια σε πληγείσες και ζώνες κινδύνου. Τέτοιες απαιτήσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε μειωμένη συμμόρφωση, προβλήματα ευζωίας και απρόβλεπτες κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, υπονομεύοντας τελικά την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού ως μέτρο ελέγχου. Επιπλέον, οι επιχειρησιακοί αυτοί περιορισμοί δεν ενσωματώνονται ρητά στις παραδοχές του μοντέλου, γεγονός που μπορεί να οδηγεί σε υπερεκτίμηση της πρακτικής αποτελεσματικότητας των εμβολιαστικών στρατηγικών.

6. Επιπτώσεις στην επιτήρηση και στο καθεστώς απαλλαγής

Ο μαζικός εμβολιασμός θα υπονόμευε σοβαρά την επιδημιολογική επιτήρηση. Οι ορολογικές εξετάσεις θα ανίχνευαν αντισώματα χωρίς δυνατότητα διάκρισης εάν προέρχονται από φυσική μόλυνση ή από εμβολιασμό. Αυτό θα δυσχέραινε σημαντικά την ανίχνευση νέων εστιών σε εμβολιασμένους πληθυσμούς και θα περιέπλεκε την μελλοντική πιστοποίηση καθεστώτος απαλλαγής σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο.

7. Υπολειπόμενοι κίνδυνοι

Επιστημονικές αξιολογήσεις έχουν επίσης επισημάνει τους θεωρητικούς κινδύνους που σχετίζονται με ζώντα εξασθενημένα εμβόλια, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής επανενεργοποίησης ή μετάλλαξης του εμβολιακού στελέχους και της κυκλοφορίας του στο περιβάλλον. Τυχόν τέτοια ανεπιθύμητα συμβάντα θα επιδείνωναν, αντί να μετρίαζαν, την παρούσα επιδημιολογική κατάσταση.
Για γεωγραφικές περιοχές όπου ο ιός δεν έχει ανιχνευθεί ποτέ ή όπου η ανίχνευση συνέβη πριν από περισσότερο από ένα έτος χωρίς υποτροπή, θα απαιτείτο περαιτέρω αιτιολόγηση και τεκμηρίωση της αναγκαιότητας εμβολιασμού.
Ελπίζουμε ότι οι παρατηρήσεις αυτές θα συμβάλουν εποικοδομητικά στον συνεχιζόμενο επιστημονικό διάλογο και θα υποστηρίξουν τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες επιδημιολογικές και επιχειρησιακές συνθήκες της Ελλάδας.

Συμπέρασμα

Συνολικά, η παρούσα ανάλυση αναδεικνύει ότι, παρά τη σημαντική επιστημονική συμβολή της έκθεσης της EFSA στη συστηματική αποτύπωση της διαθέσιμης γνώσης, εξακολουθούν να υφίστανται ουσιώδεις αβεβαιότητες και περιορισμοί που καθιστούν την ευρεία ή συστηματική χρήση εμβολιασμού έναντι της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) στην Ελλάδα επιστημονικά και επιχειρησιακά επισφαλή στο παρόν στάδιο.

Η απουσία εγκεκριμένων εμβολίων στην ΕΕ, η έλλειψη δυνατοτήτων DIVA, τα περιορισμένα και ετερογενή δεδομένα αποτελεσματικότητας και ασφάλειας σε ευρωπαϊκές – και ειδικότερα ελληνικές – φυλές, καθώς και οι ενδείξεις πιθανής αποβολής εμβολιακού ιού από ζώντα μειωμένης λοιμογόνου δύναμης  εμβόλια, συνιστούν κρίσιμους παράγοντες κινδύνου για την επιτήρηση, το καθεστώς απαλλαγής και την αξιοπιστία των μέτρων εκρίζωσης.

Παράλληλα, οι μεθοδολογικοί περιορισμοί της επιδημιολογικής μοντελοποίησης, η μη πλήρης ευθυγράμμιση της βιβλιογραφικής αναζήτησης με τα επιχειρησιακά ερωτήματα του ενωσιακού πλαισίου εκρίζωσης και οι πρακτικές δυσκολίες εφαρμογής παρατεταμένων περιορισμών μετακίνησης στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα, υποδηλώνουν ότι τα αποτελέσματα της μοντελοποίησης δεν μπορούν να μεταφραστούν άμεσα σε εφαρμόσιμη στρατηγική πολιτικής.

Υπό το πρίσμα αυτό, ο εμβολιασμός δεν μπορεί επί του παρόντος να θεωρηθεί ώριμο ή ουδέτερο εργαλείο ελέγχου της SGP στην Ελλάδα, ιδίως σε περιβάλλον όπου ο πρωταρχικός στόχος παραμένει η ταχεία εκρίζωση και η διατήρηση ή ανάκτηση καθεστώτος απαλλαγής από τη νόσο. Οποιαδήποτε μελλοντική εξέταση εμβολιαστικών στρατηγικών θα πρέπει να προηγείται από στοχευμένες, καλά σχεδιασμένες δοκιμές πεδίου, προσαρμοσμένες στις τοπικές επιδημιολογικές, γενετικές και διαχειριστικές συνθήκες, καθώς και από σαφή αξιολόγηση των επιπτώσεων στην επιτήρηση, το εμπόριο και την κοινωνικοοικονομική βιωσιμότητα των μέτρων.

Στις 6 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 15:30 οι αστυνομικές αρχές της χώρας συνέλαβαν έναν ακόμη κτηνοτρόφο για παράβαση των μέτρων κατά της ευλογιάς.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση, στο Ελαιοχώριον της Αχαΐας συνελήφθη από αστυνομικούς του Α.Τ. Δυτικής Αχαΐας ημεδαπός κτηνοτρόφος.

Ο αναφερόμενος δράστης διαπιστώθηκε ότι είχε μεταφέρει αίγες προς βοσκή σε εξωτερικό χώρο (αγροτεμάχιο) ιδιοκτησίας του, παραβιάζοντας την σχετική απόφαση (ΠΔΕ/ΔΚ/29851/957), από 29/1/2026, του Αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας.

Συνεχίζονται τα κρούσματα ευλογιάς

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) παρουσίασαν την επικαιροποιημένη επιδημιολογική εικόνα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη χώρα, τα μέτρα πρόληψης και βιοασφάλειας, την πορεία εφαρμογής τους στο πεδίο, καθώς και τις δράσεις ενίσχυσης του μηχανισμού αντιμετώπισης και στήριξης των κτηνοτρόφων. Η επιδημιολογική εικόνα (επικαιροποίηση έως 31/1/2026)

Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που ανακοίνωσε το ΥπΑΑΤ και αφορούν το διάστημα Αυγούστου 2024 – 31 Ιανουαρίου 2026, καταγράφονται συνολικά:

• 2.084 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων
• 2.585 θετικές εκτροφές
• 475.736 θανατώσεις αιγοπροβάτων

Για το διάστημα 19–31 Ιανουαρίου 2026 καταγράφονται 26 νέα κρούσματα. 

Η περίοδος που διανύουμε είναι από τις πιο κρίσιμες για την αιγοπροβατοτροφία. Ο Φεβρουάριος, μήνας αυξημένης γαλακτοπαραγωγής, βρίσκει τους κτηνοτρόφους αντιμέτωπους με μια σύνθετη πραγματικότητα: απώλειες ζωικού κεφαλαίου από την ευλογιά, αυξημένο κόστος παραγωγής, περιορισμούς στη διακίνηση και μια αγορά που, παρά τις σχετικά καλές τιμές, παραμένει εύθραυστη. Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται με σαφήνεια μέσα από όσα περιγράφει ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κτηνοτρόφων – Αιγοπροβατοτρόφων Πιερίας, κ. Χαράλαμπος Μπουγάτσιας.

Μαζικές απώλειες ζωικού κεφαλαίου, μείωση γάλακτος και οικονομικός αντίκτυπος

Στην Πιερία, οι συνέπειες της ευλογιάς αποδείχθηκαν καθοριστικές όχι μόνο για την παραγωγή, αλλά και για την ευρύτερη τοπική οικονομία. Όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κτηνοτρόφων – Αιγοπροβατοτρόφων Πιερίας, κ. Μπουγάτσιας, στην περιοχή χάθηκαν περίπου 20.000 παραγωγικά ζώα, τα οποία σήμερα θα βρίσκονταν σε πλήρη γαλακτοπαραγωγή. «Έφυγαν 20.000 ζώα που τώρα θα ήταν στην παραγωγή», σημειώνει, εξηγώντας ότι η πραγματική μείωση στο γάλα γίνεται εμφανής αυτή την περίοδο, καθώς πολλά από τα ζώα που σφάχτηκαν βρίσκονταν σε στείρα φάση. Όπως τονίζει, «η μεγάλη πτώση στο γάλα φαίνεται τώρα στους τυροκόμους», με την εικόνα να είναι αντίστοιχη και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 20–25% της παραγωγής γάλακτος στην Πιερία, σε έναν νομό που συνολικά αριθμεί περίπου 80.000 αιγοπρόβατα. Πρόκειται για μια μείωση που δεν επηρεάζει μόνο τις μονάδες, αλλά διαχέεται σε ολόκληρη την τοπική αγορά. Σύμφωνα με τον κ. Μπουγάτσια, μόνο στην Πιερία, η απώλεια των 20.000 ζώων μεταφράζεται σε κύκλο εργασιών περίπου 20 εκατ. ευρώ που χάθηκε από την τοπική οικονομία. «Πίσω από την κτηνοτροφία υπάρχουν πάνω από 50 επαγγέλματα», επισημαίνει, τονίζοντας ότι οι συνέπειες δεν περιορίζονται στους κτηνοτρόφους, αλλά αφορούν τυροκομεία, προμηθευτές ζωοτροφών, μεταφορές, εργαζόμενους και συνολικά την οικονομική αλυσίδα της περιοχής.

Οριζόντιες σφαγές, περιορισμοί μετακίνησης και ο αντίκτυπος στον συνεταιρισμό

Ιδιαίτερο βάρος έχει το γεγονός ότι, όπου εντοπίστηκε κρούσμα, εφαρμόστηκαν ολικές σφαγές κοπαδιών, ανεξαρτήτως μεγέθους. «Όπου υπήρξε κρούσμα, σφάχτηκαν όλα τα ζώα, είτε ήταν 100 είτε 1.000», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος. Σε ελάχιστες περιπτώσεις διασώθηκαν τμήματα κοπαδιών, όταν αυτά βρίσκονταν σε διαφορετικούς στάβλους. Ωστόσο, όπως εκτιμά, μόλις το 5% των περιπτώσεων αφορούσε τέτοιες εξαιρέσεις, με το 95% των κτηνοτρόφων που επλήγησαν να μένουν χωρίς ζώα και χωρίς δουλειά. Την κατάσταση επιβαρύνουν οι περιορισμοί στις μετακινήσεις, ακόμη και για ζωοτροφές. Σε περιοχές που χαρακτηρίζονται «κόκκινες», απαιτούνται ειδικές άδειες και γραφειοκρατικές διαδικασίες για τη μεταφορά τους, γεγονός που δυσκολεύει την καθημερινή λειτουργία των μονάδων και αυξάνει περαιτέρω το κόστος.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στο επίπεδο του συνεταιρισμού. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Κτηνοτρόφων – Αιγοπροβατοτρόφων Πιερίας αριθμεί περίπου 50 μέλη, με τον πρόεδρο να σημειώνει ότι όλα τα μέλη επηρεάστηκαν από την κατάσταση. Παράλληλα, πέντε κτηνοτρόφοι αποχώρησαν πλήρως, καθώς σφάχτηκαν τα κοπάδια τους και δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. «Τα μεγέθη είναι πολύ μεγάλα», τονίζει ο κ. Μπουγάτσιας, περιγράφοντας μια συλλογική κατάσταση πίεσης που δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά το σύνολο της τοπικής αιγοπροβατοτροφίας.

Κόστος παραγωγής και τιμές γάλακτος: ισορροπία με εύθραυστα όρια

Το οικονομικό βάρος για τις κτηνοτροφικές μονάδες είναι διαρκές και μετρήσιμο, ειδικά την περίοδο της γαλακτοπαραγωγής. Σύμφωνα με τον πρόεδρο, κ.  Μπουγάτσια, το κόστος παραγωγής ανέρχεται περίπου σε 1,5 ευρώ ανά προβατίνα την ημέρα. «Ένας κτηνοτρόφος με 200 ζώα έχει 300 ευρώ έξοδα την ημέρα», εξηγεί, δίνοντας μια ενδεικτική εικόνα της καθημερινότητας στις μονάδες. Όπως αναφέρει, στη δική του εκμετάλλευση τα συνολικά έξοδα φτάνουν περίπου τις 18.000 ευρώ τον μήνα, συμπεριλαμβάνοντας ζωοτροφές, φάρμακα, ρεύμα και εργατικό κόστος. «Οι ζωοτροφές είναι το πρώτο και μεγαλύτερο κόστος», σημειώνει, προσθέτοντας ότι και το εργατικό κόστος έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εικόνα των τιμών στο γάλα λειτουργεί προς το παρόν ως μια σχετική ανάσα, χωρίς όμως να αίρει την αβεβαιότητα. Στον συνεταιρισμό, η τιμή γάλακτος διαμορφώνεται στα 1,65 ευρώ, ενώ εκτός συνεταιρισμού κυμαίνεται από 1,50 έως 1,57 ευρώ, ανάλογα με τον όγκο παραγωγής κάθε μονάδας και τον έμπορο με τον οποίο συνεργάζεται ο παραγωγός. «Οι τιμές είναι σε καλά επίπεδα», αναφέρει ο πρόεδρος, επισημαίνοντας ότι η μείωση της παραγωγής έχει οδηγήσει σε καλύτερες απολαβές για τους κτηνοτρόφους.

Ωστόσο, η ανησυχία παραμένει έντονη, καθώς η βιωσιμότητα των μονάδων εξαρτάται άμεσα από τη διατήρηση αυτών των τιμών. «Αν το γάλα επιστρέψει σε τιμές του παρελθόντος, δεν θα μείνει κανένας στην παραγωγή», τονίζει, θυμίζοντας ότι το 2016–2017, όταν η τιμή είχε πέσει στα 58 λεπτά, σφάχτηκαν περίπου 1,5 εκατομμύριο αιγοπρόβατα πανελλαδικά μέσα σε έναν χρόνο. Όπως σημειώνειο  κ. Μπουγάτσιας, η εμπειρία εκείνης της περιόδου λειτουργεί σήμερα ως σαφής προειδοποίηση: ακόμη και μια φαινομενικά μικρή υποχώρηση στην τιμή του γάλακτος μπορεί να ανατρέψει πλήρως την ισορροπία, όταν το κόστος παραγωγής παραμένει τόσο υψηλό.

Πίεση και αδιέξοδα σε μονάδες χωρίς κρούσματα

Ακόμη και στις μονάδες που δεν έχουν πληγεί άμεσα από κρούσματα, η κατάσταση κάθε άλλο παρά ήρεμη είναι. Όπως περιγράφει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε διαρκή επιφυλακή, καθώς οποιοδήποτε σύμπτωμα στα ζώα προκαλεί ανησυχία. «Ο κτηνοτρόφος είναι σε διαρκή επαγρύπνη», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι η περίοδος αυτή συμπίπτει με πλήρη παραγωγική φάση, γεγονός που εντείνει το άγχος. Η παραμικρή υποψία ασθένειας δημιουργεί φόβο για το ενδεχόμενο απώλειας ολόκληρου του κοπαδιού, σε μια στιγμή που τα έξοδα είναι αυξημένα και τα ζώα βρίσκονται στο μέγιστο της παραγωγής τους.

Την πίεση αυτή επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το γεγονός ότι, λόγω των περιορισμών, τα ζώα παραμένουν κλεισμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όπως εξηγεί ο κ. Μπουγάτσιας, σε πολλές μονάδες τα κοπάδια βρίσκονται εντός στάβλων εδώ και 8–10 μήνες, με αποτέλεσμα να έχουν καταναλωθεί ζωοτροφές που προορίζονταν για τον χειμώνα. Τα ζώα ταΐστηκαν επί μήνες σε στείρα περίοδο, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο εισόδημα, ενώ υπό κανονικές συνθήκες θα μπορούσαν να βρίσκονται σε βοσκή, μειώνοντας το κόστος. «Τα κλείσαμε μέσα λόγω της ευλογιάς και τα ταΐσαμε τις ζωοτροφές που είχαμε για τον χειμώνα», σημειώνει, τονίζοντας ότι πλέον πολλοί κτηνοτρόφοι δεν έχουν επαρκείς ζωοτροφές για να συνεχίσουν τη σίτιση των κοπαδιών τους. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα αίσθημα ασφυξίας, ακόμη και σε εκμεταλλεύσεις που μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγράψει κρούσματα.

Το αδιέξοδο γίνεται ακόμη πιο έντονο όσο πλησιάζει η άνοιξη. Με την άνοδο της θερμοκρασίας και την αύξηση των αναγκών των ζώων, αρκετοί κτηνοτρόφοι θα βρεθούν μπροστά στο δίλημμα να τα κρατήσουν κλεισμένα ή να τα βγάλουν έξω για βοσκή, παρά τους περιορισμούς. «Όταν δεν έχεις να τα ταΐσεις, αναγκαστικά θα τα βγάλεις έξω», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια κατάσταση που γεννά φόβο για νέα προβλήματα, αλλά και έντονη κοινωνική πίεση. Η αγωνία αυτή συνδέεται άμεσα με το τι σημαίνει στην πράξη η απώλεια ενός κοπαδιού. «Η απώλεια ενός κοπαδιού δεν είναι μόνο επαγγελματική», σημειώνει ο κ. Μπουγάτσιας. «Αφορά οικογένειες, παιδιά που σπουδάζουν, επενδύσεις δεκαετιών». Όπως υπογραμμίζει, «δεν φτιάχνεται ένα κοπάδι από τη μια μέρα στην άλλη», θυμίζοντας ότι οι επενδύσεις σε εγκαταστάσεις φτάνουν τις 100.000–200.000 ευρώ.

Η ανασύσταση των κοπαδιών 

Για τους κτηνοτρόφους που έχασαν τα κοπάδια τους, το κρίσιμο ζήτημα είναι η δυνατότητα ανασύστασης. Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει την παρέλευση οκτώ μηνών χωρίς κρούσμα πριν επιτραπεί η επανατοποθέτηση ζώων, ένα χρονικό όριο που, όπως τονίζει ο κ. Μπουγάτσιας, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας. «Αν δεν μπουν άμεσα ζώα, οι άνθρωποι θα φύγουν από το επάγγελμα», προειδοποιεί, εξηγώντας ότι υπάρχουν νέοι κτηνοτρόφοι που θέλουν και μπορούν να ξεκινήσουν ξανά, γνωρίζοντας ότι η παραγωγή θα έρθει περίπου ένα χρόνο μετά. «Πρέπει να μπουν ζώα σήμερα για να υπάρξει εισόδημα αύριο», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η αναμονή δύο ή τριών ετών δεν είναι ρεαλιστική για οικογένειες με υποχρεώσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, ο συνεταιρισμός, σε συνεργασία με άλλους προέδρους, ετοιμάζεται να θέσει το ζήτημα  της σταδιακής επανατοποθέτησης ζώων σε περιοχές με χαμηλότερη επιβάρυνση στο Υπουργείο, ώστε να δοθεί η δυνατότητα επανεκκίνησης πριν χαθεί οριστικά η δραστηριότητα. Όπως επισημαίνει ο κ. Μπουγάτσιας, «χωρίς ένα σαφές χρονοδιάγραμμα επανένταξης, η εγκατάλειψη της αιγοπροβατοτροφίας καθίσταται μονόδρομος για πολλούς από όσους επλήγησαν».

Στο Μέγαρο Μαξίμου, το μεσημέρι της Τρίτης (10/2), θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση των εκπροσώπων των κτηνοτρόφων με τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο σε δηλώσεις του ο Υπουργός ΑΑΤ, Κώστας Τσιάρας.

Από την πλευρά του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ανέφερε ότι αύριο, Τρίτη, 10 Φεβρουαρίου, στις 13:00, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει συνάντηση με εκπροσώπους κτηνοτρόφων στο Μέγαρο Μαξίμου.

Το βασικό θέμα της συζήτησης θα είναι η ευλογιά και το σχέδιο αντιμετώπισής της, καθώς και τα μέτρα αποζημίωσης των κτηνοτρόφων. Επίσης θα ανακοινωθεί το εθνικό σχέδιο για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου στην προβατοτροφία αλλά και μέτρα για την προοπτική βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Ο κ. Τσιάρας επισήμανε ότι θα συζητηθούν διεξοδικά όλα τα κρίσιμα ζητήματα του κλάδου, καθώς στόχος της κυβέρνησης είναι «να δούμε πώς θα στηρίξουμε την κτηνοτροφία της χώρας μέσα από την αναδιοργάνωσή της και έναν σχεδιασμό σε τέτοιο επίπεδο που να είναι βιώσιμη και ανθεκτική για τα επόμενα πολλά χρόνια». Όπως υπογράμμισε, «η ελληνική κτηνοτροφία είναι ένας πολύ δυναμικός κλάδος» και «τα κτηνοτροφικά προϊόντα μπορούν να φέρουν μεγάλη προστιθέμενη αξία και στους ίδιους τους κτηνοτρόφους και στις εξαγωγές».

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στην συνάντηση αναμένεται να συμμετάσχουν περίπου 20 κτηνοτρόφοι από όλη την Ελλάδα. Αναμένεται να είναι εκπρόσωπος από την ΕΘΕΑΣ αλλά και από τις άλλες κτηνοτροφικές οργανώσεις, όπως Ομοσπονδία Κτηνοτρόφων και Κτηνοτροφικών Συλλόγων Θεσσαλίας, Σύνδεσμος Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ), η Πανελλήνια Ένωση Κτηνοτρόφων (ΠΕΚ), εκπρόσωποι από την Ανατολική Μακεδονία - Θράκη, από την Κρήτη κ.α. Επίσης θα βρεθούν στο Μαξίμου και κτηνοτρόφοι που έχασαν το κοπάδι τους λόγω της ευλογιάς.

Ακόμη ο υπουργός, Κώστας Τσιάρας, στις δηλώσεις του τόνισε ότι στο τέλος του μήνα θα είναι έτοιμη η νομοθετική ρύθμιση για το αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, ενώ όπως είπε έρχεται νομοθετική ρύθμιση για το 100% αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ κ.ά.

Η διαχείριση των ζώων αντικατάστασης αποτελεί μία από τις πιο καθοριστικές διαδικασίες σε μια προβατοτροφική εκμετάλλευση, καθώς επηρεάζει άμεσα τη μελλοντική της πορεία και απόδοση. Παρότι συχνά δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της καθημερινής πρακτικής, στην πραγματικότητα είναι το στάδιο εκείνο που θέτει τις βάσεις για τη βιωσιμότητα και τη δυναμική του κοπαδιού.

Τα ζώα αντικατάστασης δεν είναι απλώς «νεαρά ζώα που κρατιούνται για το μέλλον». Αποτελούν τον παραγωγικό πυρήνα της εκμετάλλευσης και η περίοδος από τη γέννησή τους μέχρι την ένταξή τους στην αναπαραγωγή είναι καθοριστική. Κατά το διάστημα αυτό διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις ώστε τα ζώα να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητές τους και να ανταποκριθούν στον ρόλο για τον οποίο προορίζονται.

Οι πρώτες ημέρες κάνουν τη διαφορά

Η διαχείριση των ζώων αντικατάστασης ξεκινά αμέσως μετά τον τοκετό. Οι πρώτες ημέρες της ζωής των αρνιών είναι ιδιαίτερα κρίσιμες, καθώς τότε καταγράφεται και η μεγαλύτερη θνησιμότητα. Η διαμονή σε καθαρό και απολυμασμένο χώρο, η παρουσία του κτηνοτρόφου κατά τον τοκετό και η άμεση φροντίδα των νεογέννητων δημιουργούν τις βάσεις για την επιβίωσή τους. Ιδιαίτερη σημασία έχει η λήψη πρωτογάλακτος μέσα στις πρώτες ώρες ζωής. Το πρωτόγαλα αποτελεί τη μοναδική πηγή αντισωμάτων για το νεογέννητο και η έγκαιρη πρόσληψή του προσφέρει ουσιαστική προστασία τις πρώτες ημέρες. Παράλληλα, η σωστή υγιεινή, όπως η απολύμανση του ομφάλιου λώρου και η φροντίδα για καθαρό μαστό πριν τον πρώτο θηλασμό, μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο λοιμώξεων.

Θηλασμός και απογαλακτισμός χωρίς βιασύνη

Ο φυσικός θηλασμός αποτελεί βασική προϋπόθεση για τα ζώα που προορίζονται για αντικατάσταση. Η διάρκειά του πρέπει να είναι επαρκής ώστε τα αρνιά να φτάσουν σε ικανοποιητικό σωματικό βάρος πριν τον απογαλακτισμό. Η διαδικασία αυτή δεν θα πρέπει να γίνεται απότομα, αλλά σταδιακά, ώστε να αποφεύγεται η καταπόνηση και η αναστολή του ρυθμού ανάπτυξης. Ήδη από τις πρώτες εβδομάδες ζωής, η σταδιακή εξοικείωση των αρνιών με στερεά τροφή και η παροχή καθαρού, άφθονου νερού συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος και στη σωστή ανάπτυξη της μεγάλης κοιλίας. Η μετάβαση αυτή είναι καθοριστική, καθώς προετοιμάζει τα ζώα για την επόμενη φάση της ζωής τους.

Διατροφή με στόχο την ισορροπημένη ανάπτυξη

Η διατροφική αγωγή των ζώων αντικατάστασης διαφέρει από εκείνη των ζώων πάχυνσης. Στόχος δεν είναι η ταχεία αύξηση βάρους, αλλά η σταθερή και ισόρροπη ανάπτυξη, ώστε τα ζώα να έχουν αποκτήσει το μεγαλύτερο μέρος του τελικού τους σωματικού βάρους πριν την είσοδο στην αναπαραγωγή. Η σωστή διαχείριση της διατροφής, με έμφαση στις χονδροειδείς ζωοτροφές και προσαρμοσμένη χρήση συμπυκνωμένων, συμβάλλει στην ομαλή ανάπτυξη του γεννητικού συστήματος και στη μελλοντική παραγωγικότητα. Παράλληλα, η ομαδοποίηση των ζώων ανάλογα με το βάρος και την ηλικία τους βοηθά στον καλύτερο έλεγχο της ανάπτυξης και αποτρέπει ανισότητες μέσα στο κοπάδι.

Σταβλισμός που προστατεύει την υγεία

Οι συνθήκες στέγασης παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας των ζώων αντικατάστασης. Ο επαρκής αερισμός, ο καλός φωτισμός και η προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν ένα περιβάλλον που περιορίζει την εμφάνιση ασθενειών. Η καθαρή και στεγνή στρωμνή, η σωστή απορροή των υγρών και η αποφυγή συνωστισμού μειώνουν τη συγκέντρωση μικροβίων και συμβάλλουν στη συνολική ευζωία των ζώων. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τα πολύ νεαρά αρνιά, ειδικά όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές, ώστε να διατηρούνται σε συνθήκες που δεν τα καταπονούν.

Πρόληψη αντί για θεραπεία

Η υγιεινή των ζώων αντικατάστασης βασίζεται κυρίως στην πρόληψη. Η ύπαρξη ξεχωριστών χώρων για νεοεισερχόμενα ή ασθενή ζώα, η τήρηση καθαρών συνθηκών και η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων μειώνουν τον κίνδυνο εξάπλωσης νοσημάτων. Μεταβολικά και διατροφικά προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν όταν η διαχείριση δεν είναι ισορροπημένη. Η σωστή κάλυψη των αναγκών σε ενέργεια, ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες συμβάλλει στην αποφυγή σοβαρών προβλημάτων υγείας που μπορεί να επηρεάσουν τόσο την ανάπτυξη όσο και τη μελλοντική παραγωγική ζωή των ζώων.

Ένα βήμα πριν το αύριο της εκμετάλλευσης

Η διαχείριση των ζώων αντικατάστασης δεν αποτελεί μια δευτερεύουσα πρακτική, αλλά μια διαδικασία που διατρέχει ολόκληρη τη λειτουργία της προβατοτροφικής εκμετάλλευσης. Από τα πρώτα στάδια της ζωής τους μέχρι την ένταξή τους στην αναπαραγωγή, τα ζώα αυτά χρειάζονται σταθερές και ορθές συνθήκες, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στον ρόλο που καλούνται να αναλάβουν.

Για τον προβατοτρόφο, η φροντίδα και η συνέπεια στη διαχείριση των ζώων αντικατάστασης αποτελούν βασικό στοιχείο για τη διατήρηση της υγείας, της ισορροπίας και της συνολικής δυναμικής του κοπαδιού. Χωρίς υπερβολές και χωρίς τεχνικούς όρους, η ουσία παραμένει απλή: η σωστή προετοιμασία αυτών των ζώων είναι εκείνη που στηρίζει διαχρονικά την παραγωγή και τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Πηγή:  Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2013  «Διαχείριση των ζώων αντικατάστασης σε προβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις», Γεώργιος Κ. Μπέλλος, σελ. 66–72

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και τα συναρμόδια Υπουργεία, προχωρά στην επιχειρησιακή ανάπτυξη 97 στρατιωτικών κτηνιάτρων για την ενίσχυση της μάχης κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, πριν από την ανάπτυξή τους στο πεδίο, οι στρατιωτικοί κτηνίατροι εκπαιδεύτηκαν στοχευμένα από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ για τα ισχύοντα πρωτόκολλα και τα μέτρα βιοασφάλειας.

Οι περιοχές ανάπτυξης των στρατιωτικών κτηνιάτρων είναι οι εξής:

• Ανατολική Μακεδονία-Θράκη: Δράμα, Έβρος, Καβάλα, Θάσος, Ξάνθη, Ροδόπη (με κάλυψη και αναγκών Σαμοθράκης)
• Κεντρική Μακεδονία: Ημαθία, Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλα, Πιερία, Σέρρες, Χαλκιδική
• Δυτική Μακεδονία: Κοζάνη, Φλώρινα
• Θεσσαλία: Καρδίτσα, Λάρισα, Μαγνησία, Τρίκαλα
• Ιόνια Νησιά: Κεφαλληνία
• Δυτική Ελλάδα: Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα, Ηλεία
• Στερεά Ελλάδα: Εύβοια, Φθιώτιδα, Φωκίδα
• Βόρειο Αιγαίο: Λέσβος, Λήμνος, Σάμος, Χίος
• Νότιο Αιγαίο: Κως, Ρόδος
• Κρήτη: Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά

Η αντιμετώπιση της ευλογιάς απαιτεί συντονισμό, ταχύτητα και καθημερινή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Η συμβολή του Στρατού, σε συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, τις Περιφέρειες και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, ενισχύει αποφασιστικά την εθνική προσπάθεια για τον περιορισμό και την εκρίζωση της νόσου.

Δήλωση Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, Θανάση Δαβάκη: «Οι Ένοπλες Δυνάμεις στέκονται διαχρονικά στην πρώτη γραμμή κάθε εθνικής και κοινωνικής ανάγκης. Στο πλαίσιο αυτό, 97 στρατιωτικοί κτηνίατροι, με την υψηλή επιστημονική τους κατάρτιση και την εμπειρία τους, εντάσσονται στον εθνικό σχεδιασμό, σε 10 Περιφέρειες της χώρας. Η συνδρομή τους στο πεδίο θα αποτελέσει στρατηγικό πολλαπλασιαστή στην ενίσχυση της μάχης κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Οι γυναίκες και οι άνδρες των Ενόπλων Δυνάμεων συνεχίζουν με αυταπάρνηση, επαγγελματισμό και αίσθημα καθήκοντος να προσφέρουν κρίσιμες υπηρεσίες στους πολίτες, όπου και όποτε παραστεί ανάγκη».

Δήλωση Γενικού Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρου Πρωτοψάλτη: «Η διάθεση 97 στρατιωτικών κτηνιάτρων στο πεδίο είναι μια ουσιαστική και έμπρακτη ενίσχυση της εθνικής προσπάθειας κατά της ευλογιάς. Με σχέδιο, επιτήρηση και αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, ενώνουμε δυνάμεις για να προστατεύσουμε την κτηνοτροφία μας. Η συνεργασία όλων είναι το κλειδί για να κερδίσουμε αυτή τη μάχη».

Συστάσεις από την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στην χώρα μας να προχωρήσει παράλληλα με τα μέτρα βιοασφάλειας στην χρήση εμβολιασμών για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των προβάτων.

Μελέτη της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), που δόθηκε στην δημοσιότητα στις 4 Φεβρουαρίου 2026, συστήνει παράλληλα με τα μέτρα βιοασφάλειας την χρήση εμβολιασμών για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των προβάτων σε Ελλάδα και Βουλγαρία.

Η μελέτη εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Γενικής Διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Υγεία και την Ασφάλεια των Τροφίμων.

Όσον αφορά την Ελλάδα, επισημαίνει ότι «η πολυπλοκότητα της δυναμικής μετάδοσης και οι πολλαπλές συστάδες επιδημιών υποδηλώνουν ότι θα ήταν απαραίτητος στοχευμένος ή πανεθνικός εμβολιασμός».

Αναλυτικότερα στην περίληψη της μελέτης (η οποία έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της EFSA) αναφέρονται τα εξής:

«Η ευλογιά των προβάτων και των αιγών (SGP), που προκαλούνται από τους ιούς Capripox, έχουν επανεμφανιστεί στην Ευρώπη με πρωτοφανή ένταση κατά την περίοδο 2024-2025, επηρεάζοντας ιδιαίτερα την Ελλάδα και τη Βουλγαρία και θέτοντας σε αυξανόμενο κίνδυνο τις γειτονικές χώρες.

Παρά τα θεσπισμένα μέτρα ελέγχου της ΕΕ, η κλίμακα και η επιμονή των κρουσμάτων μπορεί να υποδηλώνουν ορισμένες καθυστερήσεις στην ανίχνευση ή την αναφορά και έναν πιθανό ρόλο των μετακινήσεων ζώων, τόσο των εγκεκριμένων όσο και των ανεξέλεγκτων, στη διατήρηση της μετάδοσης. Η παρούσα αξιολόγηση εξετάζει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμπορικά διαθέσιμων εμβολίων SGP και αξιολογεί τον πιθανό αντίκτυπο των στρατηγικών εμβολιασμού στον έλεγχο και την εξάλειψη της επιδημίας.

Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και πειραματικά δεδομένα από το EURL για τους ιούς Capripox επιβεβαιώνουν ότι τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια SGP που βασίζονται σε στελέχη του ιού της ευλογιάς των προβάτων, συμπεριλαμβανομένων των στελεχών της ευλογιάς των προβάτων RM65, Ρουμανίας και Bakirköy, παρέχουν ισχυρή προστασία (συνήθως 80-100%) και μειώνουν σημαντικά τον πολλαπλασιασμό και την αποβολή του ιού στα πρόβατα.

Τα προφίλ ασφάλειας είναι γενικά ευνοϊκά, αν και μπορεί να εμφανιστούν ήπιες αντιδράσεις μετά τον εμβολιασμό και η τήρηση της συνιστώμενης δοσολογίας είναι απαραίτητη. Ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού του εμβολίου είναι ελάχιστος όταν ακολουθούνται οι τυπικές προφυλάξεις. Χρησιμοποιώντας δημογραφικά δεδομένα και δεδομένα επιδημιών από τη Βουλγαρία, εφαρμόστηκε ένα στοχαστικό χωρικό μοντέλο πυρήνα για την προσομοίωση της εξάπλωσης του SGP και την αξιολόγηση σεναρίων εμβολιασμού.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ταχεία ανίχνευση και η θανάτωση από μόνες τους μπορούν να ελέγξουν τις επιδημίες εντός 1-2 ετών, αλλά ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά το μέγεθος της επιδημίας και τη γεωγραφική εξάπλωση. Ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει κίνδυνο διαφυγής του ιού, εκτός εάν επιβληθούν αυστηροί έλεγχοι των μετακινήσεων, ενώ ο εμβολιασμός σε εθνικό επίπεδο παρέχει πιο ισχυρή συγκράτηση.

Συνολικά, ο εμβολιασμός - ιδίως όταν συνδυάζεται με την έγκαιρη ανίχνευση, την ταχεία θανάτωση και τους περιορισμούς των μετακινήσεων - προσφέρει ένα κρίσιμο εργαλείο για τον έλεγχο και την πιθανή εξάλειψη του SGP στις πληγείσες περιοχές».

Διαβάστε ολόκληρη την μελέτη στα αγγλικά (εδώ)

Αυστηρή εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας και ελέγχου για να ανακοπεί η εξάπλωση της ευλογιάς, να προστατευθούν τα ελληνικά κοπάδια αιγοπροβάτων και να διασφαλιστεί η εγχώρια γαλακτοπαραγωγή, ζήτησε από την χώρα μας ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων.

Πραγματοποιήθηκε, την Πέμπτη (5/2), στις Βρυξέλλες, η συνάντηση του Έλληνα Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι.

Όπως δήλωσε μετά την συνάντηση ο Έλληνας Υπουργός, «σήμερα συναντήθηκα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο, Όλιβερ Βάρχελι, για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Καθ’ όλη αυτή την περίοδο, η Ελλάδα έχει εφαρμόσει τα προβλεπόμενα από τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς μέτρα βιοασφάλειας και ελέγχου και πλέον τα ενισχύει ακόμη περισσότερο, με στόχο τον αποτελεσματικό περιορισμό της νόσου.

Όπως συμφωνήσαμε με τον Ευρωπαίο Επίτροπο, η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων αυτών είναι απολύτως αναγκαία. Η πλήρης συμμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων είναι κρίσιμη για να ανακοπεί η εξάπλωση της ευλογιάς, να προστατευθούν τα ελληνικά κοπάδια αιγοπροβάτων και να διασφαλιστεί η εγχώρια γαλακτοπαραγωγή.

Η Ελλάδα παραμένει σε πλήρη και στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενισχύουμε τις προσπάθειές μας για την προστασία της υγείας των ζώων, τη στήριξη των κτηνοτρόφων και την οριστική εκρίζωση της νόσου».

Από την πλευρά του ο Επίτροπος, Όλιβερ Βάρχελι, ανέφερε ότι συναντήθηκε με τον Έλληνα Υπουργό για να συζητήσει το θέμα της συνεχιζόμενης επιδημίας ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP). Ο Υπουργός ΑΑΤ παρουσίασε αναλυτικά τα μέτρα βιοασφάλειας και ελέγχου που υιοθετήθηκαν από το Νοέμβριο για την καλύτερη ανάσχεση της νόσου, τα οποία χαιρέτισα θερμά.

Η παραγωγή γάλακτος στα αιγοπρόβατα δεν εξαρτάται μόνο από τη φυλή ή τις συνθήκες εκτροφής, αλλά σε μεγάλο βαθμό από τη διατροφή των ζώων. Το επίπεδο της γαλακτοπαραγωγής επηρεάζει άμεσα το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης και, κατ’ επέκταση, τη βιωσιμότητά της. Το κόστος της διατροφής αποτελεί τη σημαντικότερη εισροή για τον κτηνοτρόφο και είναι ο παράγοντας εκείνος όπου υπάρχει πραγματικό περιθώριο παρέμβασης. Για τον λόγο αυτό, η ορθολογική διατροφή δεν αφορά απλώς την κάλυψη των αναγκών των ζώων, αλλά τη σωστή διαχείριση της παραγωγής και του κόστους.

Παραγωγή, κόστος και πραγματικότητα της εκτροφής

Το οικονομικό αποτέλεσμα μιας αιγοπροβατοτροφικής μονάδας καθορίζεται από το ισοζύγιο εισροών και εκροών. Οι τιμές του γάλακτος και του κρέατος διαμορφώνονται από την αγορά και δεν βρίσκονται στον έλεγχο του παραγωγού. Εκεί που υπάρχει πραγματικό περιθώριο παρέμβασης είναι η παραγωγικότητα των ζώων και το κόστος διατροφής, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών δαπανών. Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής, η καλύτερη αναπαραγωγική λειτουργία, η μακροβιότητα των ζώων και η μείωση των απωλειών λόγω υγείας συνδέονται άμεσα με το πώς και τι τρώνε τα αιγοπρόβατα σε κάθε στάδιο της παραγωγικής τους ζωής.

Τι σημαίνει πραγματικά «ισόρροπο σιτηρέσιο»

Ισόρροπη διατροφή δεν σημαίνει περισσότερη τροφή. Σημαίνει ακριβής κάλυψη των αναγκών του ζώου σε ενέργεια, πρωτεΐνες, ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες, ανάλογα με το παραγωγικό στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Όταν το σιτηρέσιο καλύπτει σωστά αυτές τις ανάγκες, το ζώο μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως το παραγωγικό του δυναμικό. Η έλλειψη ενέργειας ή πρωτεΐνης οδηγεί σε μειωμένη γαλακτοπαραγωγή. Αντίστοιχα, η περίσσεια δεν αυξάνει το παραγόμενο γάλα, αλλά μεταφράζεται σε εναπόθεση λίπους και άσκοπη αύξηση του κόστους. Με άλλα λόγια, ούτε η υποσίτιση ούτε η υπερσίτιση είναι λύση.

Η ποιότητα της τροφής κάνει τη διαφορά

Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν αρκεί η ποσότητα της τροφής. Η χημική σύσταση και ο συνδυασμός των ζωοτροφών παίζουν καθοριστικό ρόλο. Σιτηρέσια που καλύπτουν θεωρητικά τις ίδιες ανάγκες σε ενέργεια και πρωτεΐνη μπορεί να δώσουν διαφορετικά αποτελέσματα στην πράξη, όταν η ποιότητα και η συμπλήρωση με ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες διαφέρει. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιλογή ζωοτροφών με μοναδικό κριτήριο την τιμή του σακιού αποτελεί συχνά λάθος. Φθηνότερη αγορά δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερο κόστος παραγωγής γάλακτος.

Η μη ισόρροπη διατροφή δεν επιβαρύνει μόνο το κόστος. Η υπερβολική κάλυψη αναγκών, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους, μπορεί να οδηγήσει σε υπερπάχυνση και σοβαρά προβλήματα υγείας, με άμεσες απώλειες ζωικού κεφαλαίου και παραγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης πλήττεται διπλά

Οικονομική αξιολόγηση ζωοτροφών: το σημείο που κρίνεται το αποτέλεσμα

Η σωστή επιλογή ζωοτροφών προϋποθέτει οικονομική αξιολόγηση. Το κόστος ανά μονάδα ενέργειας και ανά μονάδα πρωτεΐνης είναι πιο ουσιαστικός δείκτης από την τιμή αγοράς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο παραγωγός μπορεί να επιλέξει εκείνες τις ζωοτροφές που καλύπτουν τις ανάγκες των ζώων με το μικρότερο δυνατό κόστος, λαμβάνοντας υπόψη και τη διαθεσιμότητα των πρώτων υλών.

Η κατάρτιση σιτηρεσίων δεν είναι συνταγή γενικής χρήσης. Κάθε εκμετάλλευση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες: φυλή, επίπεδο παραγωγής, διαθέσιμους βοσκότοπους, κλιματολογικές συνθήκες, συνθήκες στέγασης. Όλα αυτά επηρεάζουν τις ανάγκες των ζώων και, κατά συνέπεια, τη διατροφική στρατηγική.

Τι σημαίνει στην πράξη για τον κτηνοτρόφο

Η διατροφή των αιγοπροβάτων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που βρίσκονται στον άμεσο έλεγχο του παραγωγού. Η ισόρροπη κάλυψη των αναγκών των ζώων, ούτε λιγότερη ούτε περισσότερη από όσο απαιτείται, μπορεί να στηρίξει τη γαλακτοπαραγωγή και να συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους, χωρίς να επιβαρύνει την υγεία των ζώων. Η ορθολογική διατροφή δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια πρακτική επιλογή καθημερινής διαχείρισης, που επηρεάζει άμεσα την απόδοση της εκτροφής και τη μακροχρόνια λειτουργία της.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2019, «Διατροφή αιγοπροβάτων – Ορθολογική διατροφή με στόχο την αύξηση της παραγωγής γάλακτος», Γ. Ζέρβας, σελ. 70–72.

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων αποτελεί μία από τις ζωονόσους που έχουν απασχολήσει τον τελευταίο καιρό τον κτηνοτροφικό τομέα, οδηγώντας στην εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων πρόληψης και περιορισμού της διασποράς της. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα μέτρα βιοασφάλειας που αφορούν τη μεταφορά ζώντων ζώων και εφαρμόζονται από τους μεταφορείς, καθώς η διαδικασία της μετακίνησης συνδέεται άμεσα με τον κίνδυνο διασποράς της νόσου. Το Τμήμα Λοιμωδών & Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ έχει δημοσιεύσει υλικό στο οποίο αποτυπώνονται τα βασικά δεδομένα της νόσου και τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας για τη μεταφορά ζώντων ζώων. Το παρόν κείμενο παρουσιάζει συνοπτικά και ενιαία τα στοιχεία αυτά, με στόχο τη σαφή και πρακτική ενημέρωση των μεταφορέων και όσων εμπλέκονται στη συγκεκριμένη διαδικασία.

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων και η γεωγραφική της διάσταση

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων είναι ιογενής νόσος που προσβάλλει πρόβατα και αίγες, με υψηλή μεταδοτικότητα και σημαντικές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, ωστόσο χαρακτηρίζεται από αυξημένη νοσηρότητα στα ζώα και σοβαρές απώλειες σε επίπεδο εκτροφών. Η γεωγραφική κατανομή της νόσου δείχνει ότι όλες οι χώρες βρίσκονται δυνητικά σε κίνδυνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, με 2.559 εκτροφές να έχουν επηρεαστεί, ενώ οι απώλειες ζωικού κεφαλαίου ανέρχονται σε 472.928 θανατώσεις αιγοπροβάτων. Τα κρούσματα εντοπίζονται σε συγκεκριμένες Περιφέρειες της χώρας, μεταξύ των οποίων η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η Κεντρική Μακεδονία, η Θεσσαλία και η Δυτική Ελλάδα, γεγονός που αποτυπώνει τη χωρική διασπορά της νόσου.

Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της επιζωοτίας, έχουν οριστεί απαγορευμένες και ελεύθερες ζώνες μετακίνησης. Στις απαγορευμένες ζώνες, η μετακίνηση ζώντων ζώων επιτρέπεται μόνο προς σφαγή, με φόρτωση από μία εκτροφή και κατεύθυνση προς το πλησιέστερο σφαγείο. Δεν επιτρέπεται η φόρτωση από διαφορετικές εκτροφές ούτε η διέλευση μέσω ελεύθερων περιοχών με επανείσοδο σε απαγορευμένη ζώνη. Στις ελεύθερες περιοχές, η φόρτωση από περισσότερες εκτροφές μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο κατόπιν αξιολόγησης κινδύνου από την επίσημη κτηνιατρική αρχή. 

Ο ρόλος των οχημάτων μεταφοράς στη διασπορά της νόσου

Τα οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων αναγνωρίζονται ως δυνητικοί μηχανικοί φορείς μετάδοσης ασθενειών, όταν δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας. Η μεταφορά ζώων από και προς τις εκμεταλλεύσεις, ιδίως σε συνθήκες συγχρωτισμού και καταπόνησης, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη αποβολή παθογόνων από μολυσμένα ζώα και, κατά συνέπεια, σε επιμόλυνση των ίδιων των οχημάτων.

Παθογόνοι μικροοργανισμοί είναι δυνατόν να επιβιώσουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε οργανικά υπολείμματα, όπως μαλλί, κρούστες ή κόπρανα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μηχανικής μετάδοσης της νόσου μεταξύ διαφορετικών εκμεταλλεύσεων αλλά και τη διασπορά της σε ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές.

Η διασπορά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων συνδέεται στενά με τη μεταφορά μολυσμένων ζώων. Για τον λόγο αυτό, η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας σε όλη την επικράτεια, πριν από κάθε φόρτωση και εκφόρτωση, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό της νόσου. Παράλληλα, η απολύμανση των οχημάτων χωρίς προηγούμενη σχολαστική καθαριότητα δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής διαδικασία.

Βιοασφάλεια στη μεταφορά ζώντων ζώων

Η βιοασφάλεια περιλαμβάνει το σύνολο των διαχειριστικών και λειτουργικών μέτρων που αποσκοπούν στην αποτροπή εισόδου παθογόνων παραγόντων στην εκμετάλλευση, στον περιορισμό της διασποράς τους εντός αυτής και στην αποφυγή εξάπλωσής τους εκτός της εκμετάλλευσης. Στην περίπτωση της μεταφοράς ζώντων ζώων, τα μέτρα αυτά αφορούν τον εξοπλισμό και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται από τους μεταφορείς πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επίσκεψη σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού μίας χρήσης από τους οδηγούς οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων. Ο εξοπλισμός περιλαμβάνει ολόσωμη φόρμα, ποδονάρια και γάντια, τα οποία χρησιμοποιούνται κατά την είσοδο στην εκμετάλλευση και απορρίπτονται επιτόπου μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος επιμόλυνσης.

Παράλληλα, τα μέτρα βιοασφάλειας για τους μεταφορείς περιλαμβάνουν:

τη χρήση φορητού εξοπλισμού απολύμανσης με εγκεκριμένα απολυμαντικά,

την ορθή καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς,

καθώς και την τεκμηρίωση της εφαρμογής των παραπάνω διαδικασιών.

Η εφαρμογή των μέτρων αυτών σε κάθε επίσκεψη σε κτηνοτροφική εκμετάλλευση συνδέεται άμεσα με την πρόληψη της εισαγωγής ή εξαγωγής παθογόνων παραγόντων και αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής στρατηγικής βιοασφάλειας κατά τη μεταφορά ζώντων ζώων, όπως προβλέπεται στο επίσημο πρωτόκολλο για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων

Καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων

Η διαδικασία καθαριότητας και απολύμανσης των οχημάτων μεταφοράς πραγματοποιείται σε διακριτά στάδια, τα οποία ξεκινούν από τον σχολαστικό καθαρισμό των επιφανειών και ακολουθούνται από την εφαρμογή μέτρων απολύμανσης. Ως προϋπόθεση για την απολύμανση αναφέρεται ο ξηρός καθαρισμός, με απομάκρυνση οργανικών υπολειμμάτων, και στη συνέχεια ο υγρός καθαρισμός με χρήση απορρυπαντικών και επαρκή χρόνο επαφής. Μετά τον καθαρισμό, ακολουθεί το ξέβγαλμα και η εφαρμογή εγκεκριμένων απολυμαντικών, με πλήρη κάλυψη όλων των επιφανειών και τήρηση του προβλεπόμενου χρόνου δράσης. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται και η χρήση ζεστού νερού άνω των 56°C για την απενεργοποίηση ιών, καθώς και η επιθεώρηση των οχημάτων μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας. 

Η καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων πραγματοποιείται σε κατάλληλους και ειδικά διαμορφωμένους χώρους, όπως σφαγεία, απολυμαντικοί σταθμοί ή κινητές μονάδες απολύμανσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και απολυμαντικές τάφροι, με στόχο την αποφυγή μεταφοράς παθογόνων παραγόντων μεταξύ εκμεταλλεύσεων και γεωγραφικών περιοχών.

Τεκμηρίωση και παραστατικά εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας

Η εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας στη μεταφορά ζώντων ζώων συνοδεύεται από την υποχρέωση τεκμηρίωσης των διαδικασιών καθαριότητας και απολύμανσης. Η τήρηση σχετικών αρχείων αποτελεί βασικό στοιχείο ελέγχου της ορθής εφαρμογής των μέτρων και συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα επαλήθευσης των πρακτικών που ακολουθούνται κατά τη μεταφορά ζώων. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η διατήρηση παραστατικών αγοράς απολυμαντικών και καθαριστικών προϊόντων, καθώς και η ύπαρξη βεβαιώσεων καθαρισμού, πλύσης και απολύμανσης των οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων. Παράλληλα, στις περιπτώσεις διέλευσης από απολυμαντικούς σταθμούς, προβλέπεται η έκδοση σχετικών βεβαιώσεων, οι οποίες φυλάσσονται στο αρχείο του οχήματος.

Οι ελεγκτικές αρχές, κατά τη διενέργεια διοικητικών ελέγχων, αντιπαραβάλλουν τα παραστατικά και τις βεβαιώσεις με τις ποσότητες απολυμαντικών που χρησιμοποιούνται, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέπεια μεταξύ των διαδικασιών που εφαρμόζονται και των μέσων που δηλώνονται. Η τεκμηρίωση των μέτρων βιοασφάλειας αποτελεί, έτσι, αναπόσπαστο μέρος της συνολικής στρατηγικής πρόληψης και περιορισμού της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Ενημερωτικό υλικό ΥΠΑΑΤ – Μέτρα βιοασφάλειας για τους μεταφορείς ζώντων ζώων

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) παρουσίασαν σήμερα Τετάρτη (4/2), σε συνέντευξη Τύπου, την επικαιροποιημένη επιδημιολογική εικόνα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη χώρα, τα μέτρα πρόληψης και βιοασφάλειας, την πορεία εφαρμογής τους στο πεδίο, καθώς και τις δράσεις ενίσχυσης του μηχανισμού αντιμετώπισης και στήριξης των κτηνοτρόφων.

Η επιδημιολογική εικόνα (επικαιροποίηση έως 31/1/2026)

Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που αφορούν το διάστημα Αυγούστου 2024 – 31 Ιανουαρίου 2026, καταγράφονται συνολικά:

• 2.084 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων
• 2.585 θετικές εκτροφές
• 475.736 θανατώσεις αιγοπροβάτων

Για το διάστημα 19–31 Ιανουαρίου 2026 καταγράφονται 26 νέα κρούσματα.

Περιφερειακές Ενότητες με τα περισσότερα κρούσματα (συγκεντρωτικά)

Με βάση τα συγκεντρωτικά στοιχεία (Αύγουστος 2024 – 31/1/2026), οι Περιφερειακές Ενότητες με την υψηλότερη καταγραφή κρουσμάτων περιλαμβάνουν ενδεικτικά τις: Λάρισα (252), Ξάνθη (241), Αχαΐα (196), Σέρρες (185), Ροδόπη (179), Αιτωλοακαρνανία (172), Έβρο (167), Μαγνησία & Σποράδες (140).

Το επόμενο τρίμηνο είναι κρίσιμο – βασικές προτεραιότητες

Στη συνέντευξη Τύπου υπογραμμίστηκε ότι το επόμενο τρίμηνο είναι καθοριστικό για την πορεία της νόσου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ακόλουθες προτεραιότητες:

• Εντατικοποίηση της επιτήρησης και συστηματικοί έλεγχοι στο πεδίο.
• Αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας στις εκτροφές.
• Έλεγχος μετακινήσεων και διακίνησης ζώων/ζωοτροφών σύμφωνα με τις κτηνιατρικές οδηγίες και τις ισχύουσες απαγορεύσεις.
• Άμεση αναφορά ύποπτων περιστατικών και πλήρης συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες.
• Μηδενική ανοχή σε παραβάσεις που υπονομεύουν την προστασία της κτηνοτροφίας.

Νέα εργαλεία ενίσχυσης του μηχανισμού αντιμετώπισης

Στην συνέντευξη παρουσιάστηκαν τα νέα εργαλεία που ενισχύουν το επιχειρησιακό σχέδιο αντιμετώπισης:

• Ταχύτερες αποζημιώσεις (αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες).
• Ενίσχυση για χαμένο εισόδημα.
• Στρατιωτικοί κτηνίατροι.
• Εξουσιοδοτημένοι (ιδιώτες) κτηνίατροι.
• Έκτακτο προσωπικό ΙΔΟΧ.
• Νέα εργαστήρια (ΕΛΓΟ, ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΕΚΕΤΑ).
• Εκστρατεία ενημέρωσης.

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης δήλωσε: «Το επόμενο τρίμηνο είναι κρίσιμο. Ενισχύουμε την επιτήρηση, αυξάνουμε τους κτηνιάτρους στο πεδίο και συνεργαζόμαστε στενά με Αστυνομία και Λιμενικό. Καλούμε όλους σε απόλυτη συμμόρφωση: κάθε παράνομη μετακίνηση θέτει σε κίνδυνο μια ολόκληρη περιοχή και υπονομεύει την προσπάθεια όλων».

Ο Πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ, Καθηγητής Χαράλαμπος Μπιλλίνης δήλωσε: «Η διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων απαιτεί ψυχραιμία, πειθαρχία και συνεργασία. Η Εθνική Επιτροπή στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και εργάζεται ώστε τα μέτρα να είναι αποτελεσματικά, εφαρμόσιμα και δίκαια για τους κτηνοτρόφους. Τις επόμενες εβδομάδες προτεραιότητά μας είναι να προλάβουμε νέες εστίες, να προστατεύσουμε το ζωικό κεφάλαιο και να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας. Αυτό προϋποθέτει την ενίσχυση της επιτήρησης και των ελέγχων, αλλά και την απόλυτη συμμόρφωση: αυστηρή βιοασφάλεια, καμία παράνομη μετακίνηση, άμεση αναφορά κάθε ύποπτου περιστατικού. Στηρίζουμε έμπρακτα τους κτηνοτρόφους που τηρούν τους κανόνες και δεν θα επιτρέψουμε σε λίγους να θέσουν σε κίνδυνο ολόκληρες περιοχές και την ελληνική κτηνοτροφία».

Συνάντηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, αναμένεται να έχει, την Πέμπτη (5/02/2026), στις Βρυξέλλες, ο Έλληνας Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

Μαζί του θα πάει και ο Γενικός Γραμματέας του ΥπΑΑΤ, Αντώνιος Φιλιππής.

Στην συνάντηση θα γίνει αναφορά στα τελευταία στοιχεία της εξέλιξης της ευλογιάς στην χώρα μας και θα ξεκαθαρίσει το θέμα του εμβολιασμού των ζώων.

Πάντως αν και η κυβέρνηση αναφέρει ότι επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι ο εμβολιασμός αποτελεί ύστατο μέτρο και όχι βασική στρατηγική, ο Βάρχελι, με νέα του παρέμβαση, ουσιαστικά καλεί την Αθήνα να προβεί σε εμβολιασμό των αιγοπροβάτων. Η δήλωση του Ευρωπαίου Επιτρόπου (που απάντησε σε σχετική ερώτηση Ευρωβουλευτή) είναι η εξής: «Συνιστώ πάντα το ίδιο πράγμα σε όλα τα κράτη μέλη, να εφαρμόζουν τους κανόνες και οι κανόνες είναι πολύ σαφείς σε αυτήν την ασθένεια. Πρέπει να εντοπίσεις τα μολυσμένα ζώα και μπορείς επίσης να χρησιμοποιήσεις τον εμβολιασμό για να αρχίσεις να μειώνεις την πίεση όσον αφορά την περαιτέρω διερεύνηση εντός της χώρας. Έχω προτείνει και τα δύο, αλλά είναι πάντα ευθύνη του εν λόγω κράτους-μέλους. Οι κανόνες είναι πολύ σαφείς, αλλά αυτό που βλέπουμε είναι ότι αυτή η μόλυνση γίνεται τρομερά επιβαρυντική για την κοινότητα των κτηνοτρόφων στην Ελλάδα και υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να εξαπλωθεί σε άλλες χώρες».