Σε μια περίοδο που η κούρα των ζώων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, το ζήτημα της βιοασφάλειας αναδεικνύεται ως μια πρακτική ανάγκη για την καθημερινή λειτουργία των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, πέρα από μια απλή θεωρητική υποχρέωση. Η διαδικασία της κούρας αποτελεί μια σημαντική πρακτική για κάθε κτηνοτροφική μονάδα και κρίσιμο σημείο για την αποτροπή της διασποράς νοσημάτων — εικόνα που επιβεβαιώνεται και από την πρόσφατη ενημέρωση της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Θεσσαλίας σχετικά με το ζήτημα.
Με αφορμή αυτό το πλαίσιο, συνομιλήσαμε με τον κ. Τάσο Αντωνίου, κτηνοτρόφο και πρόεδρο του Αγροτικού Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού «Βοσκός» στο Λιβάδι Ολύμπου, ο οποίος μεταφέρει την εικόνα από το πεδίο και τις πραγματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες καλούνται να εφαρμόσουν τα μέτρα οι κτηνοτρόφοι.
Βιοασφάλεια στην πράξη: «Αν γίνει κάτι εδώ, τελειώσαμε»
Ο Αγροτύπος συνομιλήσε με έναν από τους μεγαλύτερους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς της Θεσσαλίας, επιχειρώντας να αποτυπώσει την εικόνα από το πεδίο. Στο Λιβάδι Ολύμπου, όπου φιλοξενούνται περίπου 60.000 γιδοπρόβατα, εδρεύει ο Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός «Βοσκός», αποτελώντας μία από τις πιο δυναμικές κτηνοτροφικές ζώνες της χώρας.
Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος κ. Τάσος Αντωνίου περιγράφει την εικόνα που επικρατεί σήμερα στην περιοχή. Στην ευρύτερη περιοχή της Ελασσόνας, το προηγούμενο διάστημα είχαν καταγραφεί μεμονωμένα κρούσματα ευλογιάς, ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ίδιος, από τον Σεπτέμβριο και μετά δεν υπήρξε περαιτέρω εξέλιξη, κάτι που δημιουργεί μια σχετική αίσθηση ελέγχου της κατάστασης, χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν απαιτείται συνεχής επαγρύπνηση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σημασία της πρόληψης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, κάτι που αποτυπώνεται και στα λόγια του ίδιου: «Είναι καθαρά κτηνοτροφική περιοχή, από αυτό ζούμε. Αν γίνει κάτι εδώ στην περιοχή μας, τελειώσαμε» .
Στο ίδιο πνεύμα, η πρόληψη φαίνεται να ξεκινά από τοπικές πρωτοβουλίες, με ελέγχους εισόδου οχημάτων μέσω συγκεκριμένου σταθμού στην περιοχή του Λιβαδίου, προκειμένου να περιοριστεί η πιθανότητα μεταφοράς νοσημάτων .
Συνεργεία κούρας: Ο έλεγχος αυστηροποιείται
Σε αυτή τη λογική, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον στον τρόπο λειτουργίας των συνεργείων κούρας, καθώς αποτελούν έναν από τους βασικούς κρίκους στη διαδικασία όπου μπορεί να υπάρξει μεταφορά νοσημάτων από εκτροφή σε εκτροφή.
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Θεσσαλίας, όσοι συμμετέχουν στη διαδικασία υποχρεούνται, εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την έναρξη ισχύος των μέτρων — δηλαδή από τις 24 έως και τις 29 Απριλίου — να δηλώσουν τη δραστηριότητά τους και τις περιοχές στις οποίες θα δραστηριοποιηθούν, ώστε να καταγραφούν σε σχετικό μητρώο .
Παράλληλα, η συμμετοχή στην κούρα συνδέεται με υποχρεωτική εκπαίδευση στη βιοασφάλεια και την κατοχή σχετικής βεβαίωσης, η οποία πρέπει να επιδεικνύεται στον κτηνοτρόφο.
Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί ουσιαστικά να βάλει ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο σε μια διαδικασία που μέχρι σήμερα λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό άτυπα.
Στην πράξη, ωστόσο, η εφαρμογή δεν είναι πάντα απλή.
«Υπάρχει δυσκολία», σημειώνει ο Τάσος Αντωνίου, εξηγώντας ότι τα συνεργεία είναι συχνά μετακινούμενα και, σε πολλές περιπτώσεις, αποτελούνται από αλλοδαπούς εργαζόμενους, γεγονός που δυσκολεύει τον έλεγχο στην πράξη .
Όπως προσθέτει, το ζητούμενο είναι «να γνωρίζουν τη διαδικασία της κούρας, αλλά και να εφαρμόζουν σωστά τα μέτρα προφύλαξης» κατά την εργασία τους. Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρει, η επιλογή συνεργείων από την ίδια την περιοχή αποτελεί μια πιο ασφαλή και ελεγχόμενη πρακτική, επισημαίνοντας ότι οι ίδιοι εξυπηρετούνται και από τον τοπικό σταθμό ελέγχου.
Μέσα στην εκτροφή: Τα μέτρα που δεν επιδέχονται «εκπτώσεις»
Αντίστοιχα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις πρακτικές που εφαρμόζονται εντός των εκτροφών, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης νοσημάτων κατά τη διαδικασία της κούρας. Πρόκειται για μέτρα που είναι ήδη γνωστά στους παραγωγούς, ωστόσο πλέον αναδεικνύεται η ανάγκη για πιο συστηματική και αυστηρή τήρησή τους στην καθημερινή πρακτική.
Έτσι, η διαδικασία της κούρας πραγματοποιείται μόνο με πιστοποιημένο προσωπικό, ενώ τα οχήματα των συνεργείων δεν επιτρέπεται να εισέρχονται στις σταβλικές εγκαταστάσεις.
Πριν την έναρξη απαιτείται απολύμανση και χρήση μέσων ατομικής προστασίας, όπως φόρμες, γάντια και ποδονάρια, ενώ ο χώρος πρέπει να είναι καθαρός και κατάλληλα διαμορφωμένος, με υποχρεωτικό καθαρισμό και απολύμανση μετά το τέλος της διαδικασίας.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην απολύμανση των εργαλείων πριν και μετά από κάθε χρήση, καθώς και στη σειρά κούρας, με τα υγιή ζώα να προηγούνται και τα ύποπτα να ακολουθούν, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών.
Στην πράξη, όπως επισημαίνει ο κ. Αντωνίου, οι κτηνοτρόφοι που δίνουν βάρος στην εκτροφή τους έχουν ήδη ενσωματώσει αυτά τα μέτρα στην καθημερινή τους πρακτική. «Οι κτηνοτρόφοι που ενδιαφέρονται για την εκτροφή τους, θα τα κάνουν τα μέτρα είτε υπάρχει πρόβλημα — εννοώντας έξαρση ζωονόσου — είτε όχι», σημειώνει.
Ωστόσο, όπως τονίζει, ειδικά την περίοδο αυτή απαιτείται αυξημένη επαγρύπνηση από την πλευρά των παραγωγών, ενώ υπογραμμίζει και τη σημασία της σωστής απολύμανσης των εργαλείων και του εξοπλισμού κατά τη διαδικασία της κούρας.
Μετά την κούρα: Υπεύθυνη Δήλωση από τον Κτηνοτρόφο
Η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται με την κούρα, αλλά συνεχίζεται και μετά, καθώς ο κτηνοτρόφος παραμένει υπεύθυνος για την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας. Στο πλαίσιο αυτό, καλείται να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση στην αρμόδια κτηνιατρική υπηρεσία, στην οποία βεβαιώνεται η τήρηση των μέτρων, μαζί με την ημερομηνία κούρας και τα στοιχεία του συνεργείου.
Παράλληλα, σε περίπτωση εμφάνισης ύποπτων συμπτωμάτων, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να περιοριστεί εγκαίρως κάθε ενδεχόμενος κίνδυνος διασποράς.
Το ζητούμενο: Μέτρα που εφαρμόζονται, όχι μόνο ανακοινώνονται
Η εικόνα που προκύπτει από το πεδίο αποτυπώνει μια καθημερινότητα πιο απαιτητική για τους ανθρώπους της κτηνοτροφίας. Όπως εξηγεί ο κ. Αντωνίου, σε πολλές περιπτώσεις οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι αναλαμβάνουν την κούρα ή επιλέγουν συνεργεία της περιοχής, αποφεύγοντας μετακινήσεις από άλλες περιοχές.
Στην πράξη, όπως αναφέρει από την εμπειρία του, αρκετοί κτηνοτρόφοι προχωρούν στην κούρα μόνοι τους, ενώ άλλοι επιλέγουν συνεργεία, είτε λόγω αριθμού ζώων είτε για τη διασφάλιση της σωστής διαδικασίας.
Την ίδια στιγμή, η πίεση στο κόστος είναι έντονη. Ο εγκλεισμός των ζώων το προηγούμενο διάστημα και η αυξημένη κατανάλωση ζωοτροφών έχουν οδηγήσει σε σημαντική επιβάρυνση για τους κτηνοτρόφους. «Το κοστολόγιο έχει ξεφύγει», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι εκτροφές.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η εφαρμογή των μέτρων στην πράξη παραμένει το βασικό ζητούμενο. «Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να υπάρχουν κανόνες, αλλά να μπορούν να τηρηθούν στην πράξη», σημειώνει.
Σε αυτή τη συγκυρία, η φετινή περίοδος κούρας φαίνεται να αποτελεί ένα ακόμη τεστ για το κατά πόσο η βιοασφάλεια μπορεί να περάσει από τις οδηγίες στην καθημερινή πρακτική των εκτροφών.