Αυξημένες σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις είναι οι εξαγωγές σιταριού και καλαμποκιού της Ουκρανίας.
Αυτό σε συνδιασμό με την καλή φετινή ρώσικη παραγωγή (δύο καλλιέργειες) έχει φέρει μεγάλο πλεόνασμα παραγωγής και εξαγωγών σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας τις δύο τελευταίες εμπορικές περιόδους.
Ήδη μεγάλες χώρες παραγωγής σιτηρών - όπως οι ΗΠΑ - αντιμετωπίζουν πρόβλημα στις εξαγωγές τους.
Την Παρασκευή (5/4) το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) ανακοίνωσε ότι οι εξαγωγές της Ουκρανίας στο σιτάρι αυξήθηκαν για πέμπτο συνεχόμενο μήνα και στο καλαμπόκι για δεύτερο συνεχόμενο μήνα.
Οι εκτιμήσεις του USDA αναφέρουν ότι οι ουκρανικές εξαγωγές καλαμποκιού και σιταριού την περίοδο 2023/2024 θα αυξηθούν κατά 35% (10,5 εκατ. τόνους) αν και η ουκρανική παραγωγή πέρσι ήταν αυξημένη κατά 9% (4,4 εκατ. τόνους). Αυτό βασίζεται στην επιστροφή σε κανονικούς ρυθμούς των εξαγωγών (σε προπολεμικά επίπεδα) και στα αυξημένα αποθέματα που υπήρχαν όλο το προηγούμενο διάστημα.
Στα χρόνια πριν τον πόλεμο η Ουκρανία εξήγαγε το 79% της ετήσιας εγχώριας παραγωγής καλαμποκιού και το 67% της παραγωγής σιταριού. Οι εκτιμήσεις του USDA δείχουν ότι την φετινή περίοδο τα ποσοστά των εξαγωγών θα αυξηθούν αντίστοιχα στο 83% (καλαμπόκι) και στο 68% (σιτάρι). Και αυτές οι εξαγωγές στην ΕΕ μετά την έναρξη του πολέμου είναι χωρίς δασμούς.
Από την άλλη το 2023/2024 η Ρωσία θα εξάγει το 56% της παραγωγής σιταριού (μετασοβιετικό ρεκόρ σε σχέση με τον μέσο όρο 5ετίας που ήταν 48%) και οι ΗΠΑ μόλις το 39% (μειωμένο σε σχέση με τον μέσο όρο που είναι 50%).
Τα δύο τελευταία χρόνια οι εξαγωγές σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας αναμένεται να ξεπεράσουν τις αρχικές εκτιμήσεις κατά 53 εκατομμύρια τόνους συνολικά.
Συμφωνία ΕΕ για ουκρανικές εξαγωγές
Οι Mόνιμοι Αντιπρόσωποι των κρατών - μελών της ΕΕ (Coreper) επιβεβαίωσαν την προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε τη Δευτέρα (8/4) μεταξύ της προεδρίας του Συμβουλίου και των εκπροσώπων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για την ανανέωση της αναστολής των εισαγωγικών δασμών και ποσοστώσεων στις ουκρανικές εξαγωγές στην ΕΕ, έως τις 5 Ιουνίου 2025.
Ο Κανονισμός, που θα ισχύει από 6 Ιουνίου 2024 έως 5 Ιουνίου 2025, αφορά τη συνεχιζόμενη αναστολή όλων των εκκρεμών δασμών και ποσοστώσεων. Περιλαμβάνει επίσης δύο μηχανισμούς διασφάλισης για την προστασία της αγοράς της ΕΕ:
Πρόκειται για μια ενισχυμένη έκδοση του υφιστάμενου μηχανισμού, ο οποίος θα εφαρμόζεται βάσει τακτικής παρακολούθησης, επιτρέποντας στην Επιτροπή να επιβάλει οποιοδήποτε μέτρο υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Προβλέπεται επίσης ένας νέος αυτόματος μηχανισμός διασφάλισης που θα υποχρεώσει την Επιτροπή να επαναφέρει δασμολογικές ποσοστώσεις, εάν οι εισαγωγές πουλερικών, αυγών, ζάχαρης, βρώμης, καλαμποκιού, μελιού αλλά και στο πλιγούρι, υπερβούν τον αριθμητικό μέσο όρο των ποσοτήτων που εισήχθησαν το δεύτερο εξάμηνο του 2021, του 2022 και του 2023.
Βασικά στοιχεία της προσωρινής συμφωνίας
Επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής του αυτόματου μηχανισμού διασφάλισης ώστε να συμπεριλάβει τέσσερα επιπλέον προϊόντα (βρώμη, καλαμπόκι, πλιγούρι και μέλι).
Συντομεύεται η χρονική περίοδος για την ενεργοποίηση της αυτόματης διασφάλισης από 21 σε 14 ημέρες.
Παρατείνεται η περίοδος αναφοράς για να καθοριστεί εάν οι εισαγωγές υπερβαίνουν ένα ορισμένο όριο (προσθήκη του δεύτερου εξαμήνου του 2021 στην περίοδο 2022-2023).
Η Επιτροπή δεσμεύεται για ενισχυμένη παρακολούθηση των εισαγωγών σιτηρών, ιδίως σιταριού, και τη χρήση των εργαλείων που έχει στη διάθεσή της σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς, καθώς και δέσμευση να λάβει τα απαραίτητα μέτρα στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης με την Ουκρανία, το συντομότερο καθώς εγκρίνονται τα νέα μέτρα για να συνεχιστεί, μέσω διαβουλεύσεων με την Ουκρανία, η διαδικασία αμοιβαίας απελευθέρωσης των δασμών.
Το Συμβούλιο τονίζει ότι η ανανέωση επιβεβαιώνει την ακλόνητη πολιτική και οικονομική υποστήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία, μετά από δύο χρόνια απρόκλητης και αδικαιολόγητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας.
Επόμενα βήματα
Η επιτροπή διεθνούς εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καλείται να επιβεβαιώσει αύριο το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων.
Στην συνέχεια, η θέση του Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση αναμένεται να εγκριθεί στη δεύτερη σύνοδο Ολομέλειας τον Απρίλιο (πριν Ευρωεκλογές).
Ακολούθως, ο Κανονισμός θα εγκριθεί από το Συμβούλιο, θα υπογραφεί από τους εκπροσώπους του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα πριν τεθεί σε ισχύ στις 6 Ιουνίου 2024.