3+3 προτάσεις για να μπει φραγμός στην οικονομική ασφυξία της ρυζοκαλλιέργειας

Με φόντο τη νέα καλλιεργητική περίοδο, οι πρώτες κινήσεις προετοιμασίας για το καλαμπόκι έχουν ήδη ξεκινήσει. Η προετοιμασία των χωραφιών προχωρά σταδιακά, με τους παραγωγούς να μπαίνουν στις εκτάσεις τους ανάλογα με τον τύπο του εδάφους και τις καιρικές συνθήκες. Η γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Επαρχίας Φαρσάλων «Ο ΕΝΙΠΕΑΣ», κα Χαρούλα Καρατοσίδου, περιγράφει τι συμβαίνει αυτή την περίοδο και ποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή πριν τη σπορά.

Έναρξη εργασιών, χρονικός ορίζοντας και το σωστό “ρώγο”

Ήδη έχουν ξεκινήσει οι προετοιμασίες των αγρών. Αν ευνοήσει ο καιρός, η σπορά αναμένεται να ξεκινήσει από τις 15 του μήνα και μετά. Ωστόσο, όλα εξαρτώνται από την κατάσταση του κάθε χωραφιού. Η κατεργασία δεν είναι “στάνταρ” διαδικασία για όλους. Άλλο χωράφι μπορεί να δουλεύεται αυτή τη στιγμή και άλλο – ειδικά σε πιο βαριά εδάφη – να μην επιτρέπει ακόμη είσοδο μηχανημάτων. Όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά, σε ορισμένες περιοχές «μπαίνεις και δεν έχεις πρόβλημα», ενώ σε άλλες «έξω μόνο λάσπες».

Καθοριστικό ρόλο παίζει το αν το χωράφι βρίσκεται “στο ρώγο του”, δηλαδή στο κατάλληλο επίπεδο υγρασίας για να γίνει σωστά η κατεργασία. Το έδαφος πρέπει να είναι “τόσο όσο” υγρό. Σε πολύ υγρό έδαφος δεν επιτρέπεται σωστή εργασία, καθώς δημιουργούνται προβλήματα στη δομή του, ενώ και σε εντελώς στεγνό έδαφος δεν επιτυγχάνεται καλή κατεργασία. Η κατάσταση διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και από χωράφι σε χωράφι, γεγονός που καθορίζει και τον ακριβή χρόνο επέμβασης.

Κατεργασία εδάφους και σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης

Η επιλογή της κατεργασίας εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους, την προηγούμενη διαχείριση και τα μηχανήματα που διαθέτει ο παραγωγός. Όπως εξηγεί η Καρατοσίδου, δεν υπάρχει μία ενιαία πρακτική που να εφαρμόζεται σε όλους. Κάποιοι παραγωγοί είχαν ήδη προχωρήσει σε φθινοπωρινό όργωμα. Άλλοι επιλέγουν να οργώσουν τώρα, θεωρώντας ότι το χωράφι «δουλεύεται καλύτερα». Σύμφωνα με εμπειρικές παρατηρήσεις παραγωγών, χωράφια που έμειναν ακατέργαστα τον χειμώνα και δουλεύτηκαν τώρα έδειξαν καλύτερη συμπεριφορά. Το όργωμα προκαλεί αναστροφή εδάφους, δηλαδή «γυρίζει το κάτω πάνω», ενώ το ρίπερ λειτουργεί με σκίσιμο και ανακάτεμα χωρίς πλήρη αναστροφή. Πολλοί παραγωγοί προτιμούν το ρίπερ, καθώς θεωρούν ότι επιτυγχάνει καλύτερο ανακάτεμα και λιγότερη ανατροπή του εδαφικού προφίλ.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας που εφαρμόζονται τα τελευταία τέσσερα χρόνια σε ένα ποσοστό παραγωγών. Σε αυτά τα χωράφια υπήρχε φυτοκάλυψη, η οποία θα καταστραφεί μετά τις 5–6 του μήνα, όταν επιτρέπονται οι κατεργασίες. Τα μείγματα που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν έως και έξι–επτά είδη, με διαφορετικούς ρόλους: ψυχανθή για δέσμευση αζώτου, είδη με πασσαλώδη ρίζα για αφράτεμα εδάφους και φυτά που λειτουργούν πρακτικά σαν «φυσικό όργωμα», καθώς οι ρίζες τους δουλεύουν το έδαφος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η φυτοκάλυψη αξιοποιείται ως ζωοτροφή. Σε άλλες, καταστρέφεται και ενσωματώνεται ως χλωρή λίπανση. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος, η υιοθέτηση αυτών των πρακτικών δεν ήταν άμεση· χρειάστηκε χρόνος, παρακολούθηση και συνεργασία με εδαφολόγους, εξωτερικούς συμβούλους και ερευνητικούς φορείς, ώστε οι παραγωγοί να δουν στην πράξη τα αποτελέσματα.

Βασική λίπανση: Πριν τη σπορά και με βάση τις ανάγκες του χωραφιού

Η βασική λίπανση πραγματοποιείται πριν από τη σπορά, με στόχο την ομοιόμορφη κατανομή των θρεπτικών στοιχείων σε ολόκληρο το χωράφι. Όπως επισημάνθηκε, δεν πρόκειται για εργασία που γίνεται την τελευταία στιγμή, καθώς η συνολική προετοιμασία — από την κατεργασία μέχρι τη λίπανση — εξελίσσεται συνήθως μέσα σε ένα χρονικό διάστημα περίπου δέκα ημερών.

Στη βασική λίπανση εφαρμόζονται τα κλασικά μακροστοιχεία, δηλαδή άζωτο, φώσφορος και κάλιο, μέσω σύνθετων λιπασμάτων (NPK). Ωστόσο, η τελική σύνθεση δεν είναι ίδια για όλα τα χωράφια. Αν υπάρχει εδαφολογική ανάλυση που δείχνει ότι κάποιο στοιχείο δεν απαιτείται — για παράδειγμα το κάλιο — τότε αυτό μπορεί να παραλειφθεί. Πέρα από τα βασικά στοιχεία, το καλαμπόκι έχει ανάγκη και από ψευδάργυρο. Ο ψευδάργυρος περιλαμβάνεται στη βασική λίπανση, ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο, εφόσον χρειαστεί, μπορεί να χορηγηθεί και διαφυλλικά, στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της καλλιέργειας. Η φιλοσοφία που ακολουθείται είναι σαφής: η βασική λίπανση αποτελεί τη θεμέλια θρέψη της καλλιέργειας και διαμορφώνεται με βάση τις πραγματικές ανάγκες του αγρού, όπως αυτές προκύπτουν από τα δεδομένα.

Ζιζάνια και πρώτες επεμβάσεις

Οι έντονες βροχοπτώσεις του προηγούμενου διαστήματος είχαν ως αποτέλεσμα τα περισσότερα χωράφια να εμφανίζουν ήδη φυτρωμένα ζιζάνια. «Τα ζιζάνια έχουν φυτρώσει», επισημαίνει η κα. Καρατοσίδου, περιγράφοντας την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στους αγρούς της περιοχής. Σε αυτό το στάδιο, τα ζιζάνια καταστρέφονται κατά την κατεργασία του εδάφους, είτε με όργωμα είτε με ρίπερ, στο πλαίσιο της γενικής προετοιμασίας του αγρού.

Στη συνέχεια, οι περισσότεροι παραγωγοί προχωρούν σε εφαρμογή προφυτρωτικού ζιζανιοκτόνου. Όπως εξηγεί η γεωπόνος του Συνεταιρισμού, «οι περισσότεροι εφαρμόζουν προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο», ακολουθώντας τη βασική γραμμή διαχείρισης πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας.

Μετά την εμφάνιση του 3ου–4ου φύλλου του καλαμποκιού ξεκινούν οι τακτικές επισκέψεις παρακολούθησης στο χωράφι, προκειμένου να αξιολογηθεί η εξέλιξη της καλλιέργειας και η κατάσταση του ζιζανικού πληθυσμού. «Αρχίζουμε τις επισκέψεις να δούμε αν συντρέχει λόγος για περαιτέρω ζιζανιοκτονία», αναφέρει χαρακτηριστικά. Εφόσον διαπιστωθεί ότι υπάρχει ανάγκη, εφαρμόζεται και μεταφυτρωτική ζιζανιοκτονία. Όπως διευκρινίστηκε, η ζιζανιοκτονία συνήθως ακολουθεί τη βασική λίπανση, εντασσόμενη στη συνολική αλληλουχία των εργασιών προετοιμασίας πριν και αμέσως μετά τη σπορά.

Δύο κίνδυνοι: Η μείωση εισροών και η βιασύνη

Το βασικό πρόβλημα που έχει παρατηρηθεί δεν αφορά πειραματισμούς, αλλά οικονομικούς περιορισμούς. Ορισμένοι παραγωγοί σκέφτονται να μειώσουν τη λίπανση, ενώ σε άλλες καλλιέργειες παρατηρείται περικοπή της επιφανειακής λίπανσης. Ωστόσο, τέτοιες μειώσεις δεν αποδίδουν μακροπρόθεσμα.

Παράλληλα, η βασική προειδοποίηση αφορά και τη βιασύνη. «Δεν χρειάζεται να βιάζονται να τα σπείρουν», επισημαίνει η κα. Καρατοσίδου. Η χαμηλή θερμοκρασία – ιδιαίτερα του εδάφους – μπορεί να επιβραδύνει τη βλάστηση ή να προκαλέσει προβλήματα στα νεαρά φυτά. Από τις 15–20 Μαρτίου και μετά θεωρείται ασφαλέστερη περίοδος σποράς, εφόσον οι θερμοκρασίες είναι κατάλληλες.

Η δυναμική του καλαμποκιού στην περιοχή

Η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται ως «χρονιά του καλαμποκιού» για την περιοχή. Όπως επισημάνθηκε, αν πριν τρία χρόνια η καλλιέργεια κάλυπτε περίπου το 10% των παραγωγών, φέτος τα στρέμματα προσεγγίζουν τα 3.000 σε σύνολο 12.000 στρεμμάτων. Η μετατόπιση αυτή συνδέεται κυρίως με τη μετακίνηση παραγωγών από το βαμβάκι, τη διαχείριση του κόστους και το γεγονός ότι το καλαμπόκι θεωρείται λιγότερο απαιτητικό στην καθημερινή παρακολούθηση. Με τιμή περίπου στα 20 λεπτά/κιλό, οι παραγωγοί εκτιμούν ότι μπορούν να καλύψουν τα έξοδα και να έχουν καλύτερη συνολική διαχείριση σε σχέση με άλλες επιλογές, όπως μας αναλύει η γεωπόνος.

Σε ό,τι αφορά το φυτικό υλικό, χρησιμοποιούνται αποκλειστικά πιστοποιημένοι σπόροι. Η πλειοψηφία των παραγωγών επιλέγει υβρίδια καρπού, κάποιοι στρέφονται σε διπλής χρήσης, ενώ παραγωγοί με κτηνοτροφική δραστηριότητα επιλέγουν ενσιρωματικά, καθώς αξιοποιούν απευθείας την παραγωγή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παραγωγή καρπού απαλλαγμένου από αφλατοξίνες. Ο Συνεταιρισμός στοχεύει σε πιστοποίηση μέσω αρμόδιου φορέα, ώστε ο αγοραστής — είτε πρόκειται για κτηνοτρόφο είτε για έμπορο — να γνωρίζει ότι παραλαμβάνει προϊόν ελεγμένο και ασφαλές. Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε μια συνολική λογική ποιοτικής θωράκισης της παραγωγής, με στόχο να διασφαλιστεί η αξιοπιστία του προϊόντος που διακινείται μέσω του Συνεταιρισμού.

Το ύψος της συνδεδεμένης στήριξης στην καλλιέργεια αραβόσιτου για το έτος ενίσχυσης 2024, καθορίστηκε στα 520 ευρώ/εκτάριο (52 ευρώ το στρέμμα).

Για το 2025 ο ετήσιος προϋπολογισμός της παρέμβασης ανέρχεται στα 42.350.000 ευρώ.

Σύμφωνα με το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, το ποσό αναφοράς για την συνδεδεμένη ενίσχυση στο καλαμπόκι ήταν στα 55 ευρώ το στρέμμα, με την ελάχιστη και την μέγιστη μοναδιαία τιμή να εκτιμώνται σε 46,8 ευρώ το στρέμμα έως και και 63,3 ευρώ το στρέμμα, αντίστοιχα.

Παραμένει πάντως η ίδια η έκταση αναφοράς, που στην σχετική ΥΑ (ΦΕΚ 5458/Β'/2023) καθορίζεται σε 770.000 στρέμματα, τα οποία βρίσκονται σε περιοχές των οποίων τα ύδατα είναι σε καλή κατάσταση από ποσοτικής και ποιοτικής πλευράς. Η κατάσταση των υδατικών συστημάτων καθορίζεται με βάση τα Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) των 14 Υδατικών Διαμερισμάτων της χώρας, τα οποία και αναθεωρήθηκαν ανά Περιφέρεια το 2024, που σημαίνει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει η επιλεξιμότητα των εκτάσεων.

Επίσης οι δικαιούχοι παραγωγοί της συνδεδεμένης ενίσχυσης θα πρέπει:

1. Να χρησιμοποιούν τουλάχιστον 25 κιλά σπόρου αραβοσίτου ανά εκτάριο ή 70.000 σπόρους ανά εκτάριο, δηλαδή η απαιτούμενη ελάχιστη ποσότητα σπόρου προς σπορά ποικιλιών (υβριδίων) αραβοσίτου να είναι 2,5 κιλά/στρέμμα ή 7.000 σπόροι/στρέμμα, για τον οποίο πρέπει να προσκομίζουν αντίστοιχο τιμολόγιο αγοράς.

2. Να καλλιεργούν αραβόσιτο σε επιλέξιμες εκτάσεις. Οι επιλέξιμες αυτές εκτάσεις πρέπει να βρίσκονται σε περιοχές με υδατικά συστήματα των οποίων τα ύδατα είναι σε καλή κατάσταση από ποσοτικής και ποιοτικής πλευράς.

3. Να παραδίδουν κατ’ ελάχιστον 9 τόνους προϊόν ανά εκτάριο ή 40 τόνους ενσίρωμα ανά εκτάριο. Προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενίσχυσης είναι η προσκόμιση τιμολογίου αγοράς ή πώλησης του προϊόντος σε μεταποιητική μονάδα, κτηνοτρόφο ή έμπορο του προϊόντος.

Στην περίπτωση που οι δικαιούχοι διατηρούν παράλληλα κτηνοτροφική εκμετάλλευση, απαιτείται η προσκόμιση τιμολογίου αγοράς σπόρου για το μέρος της παραγωγής που προορίζεται για ζωοτροφή και αυτό υπολογίζεται σε συνάρτηση με τον αριθμό, το είδος και τις διατροφικές απαιτήσεις εκάστου ζώου σε αραβόσιτο.

Δεν απαιτείται η προσκόμιση τιμολογίου αγοράς ή πώλησης για το μέρος της ζωοτροφής που προορίζεται για τα ζώα της εκμετάλλευσής τους, το οποίο θα υπολογίζεται σε συνάρτηση με τον αριθμό, το είδος και τις διατροφικές απαιτήσεις εκάστου ζώου σε αραβόσιτο. 

Διαβάστε το ΦΕΚ της απόφασης

Σε λίμνη έχουν μετατραπεί μεγάλες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης στον Έβρο, όπου η υπερχείλιση του ποταμού έχει προκαλέσει έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, με τους αγρότες της περιοχής να κάνουν λόγο για ολική καταστροφή της παραγωγής τους (σιτηρά, μηδική κ.α.).

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει παρατείνει την κατάσταση «Red Code», δηλαδή της μέγιστης κινητοποίησης, για τον Έβρο, καθώς η εικόνα των εκτεταμένων πλημμυρών και της αδιάκοπης πίεσης αξιολογείται ως υψηλού κινδύνου για νέα πλημμυρικά φαινόμενα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΕΛΓΑ, που επιβεβαιώνονται και από τα δεδομένα του δορυφορικού συστήματος Copernicus, οι συνολικές πλημμυρισμένες εκτάσεις ανέρχονται σε περίπου 150.000 στρέμματα, εκ των οποίων τα 85.000 είναι καλλιεργημένη ή καλλιεργήσιμη γη, γεγονός που προμηνύει σοβαρές επιπτώσεις για τον αγροτικό κόσμο της περιοχής.

Στην περιοχή του Σουφλίου έχουν σπάσει τέσσερα αναχώματα σε Κορνοφωλιά, Μάνδρα, Αμόριο και Φυλαχτό, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμης γης. Εκτάσεις κάτω από το νερό έχουμε σε Μάνδρα, Λάβαρα, Αμόριο και Διδυμότειχο.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», Λάμπης Κουμπρίδης, μεγάλος αριθμός εκτάσεων σε όλο τον Έβρο είναι καλυμμένος από νερό, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη την πρόσβαση των παραγωγών στα χωράφια.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, περισσότερα από 150.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης έχουν πλημμυρίσει και τουλάχιστον ενάμιση με δύο μήνες θα πρέπει να περάσουν για να υποχωρήσουν τα νερά και να στεγνώσουν τα χωράφια.

Όσα έχουν σπαρθεί με σιτάρια θα έχουν μεγάλο πρόβλημα. Και να μπορέσουν κάποια χωράφια να δώσουν παραγωγή θα είναι σίγουρα πολύ μειωμένη. Υπολογίζω ότι στον Έβρο θα έχουμε μια απώλεια στην παραγωγή σκληρού σιταριού τουλάχιστον κατά 30.000 τόνους.

Είναι μεγάλο ρίσκο για τον παραγωγό στα πλημμυρισμένα χωράφια να βάλει βαμβάκι γιατί με την υγρασία θα έχει πρόβλημα στην παραγωγή. Εκτιμώ ότι οι παραγωγοί θα προτιμήσουν να βάλουν ηλίανθο που γίνονται σπορές μέχρι τον Μάιο.

Στον Έβρο πέφτουν 1.600 κ.μ. νερού κάθε δευτερόλεπτο, προερχόμενα κυρίως από τη Βουλγαρία. Όλο το καλοκαίρι κρατούσαν τα φράγματα κλειστά και δεν μας έδιναν νερά για άρδευση. Τώρα αναγκάστηκαν να τα ανοίξουν γιατί μάζεψαν μεγάλες ποσότητες νερού.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Έβρου, Γιάννης Μαργαριτίδης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή μου στην Βύσσα έχουν πλημμυρίσει περίπου 3.500 στρέμματα. Το θετικό είναι ότι τις τελευταίες ημέρες δεν βρέχει στον Έβρο και στην γειτονική Βουλγαρία και τα νερά πάνε προς τις νότιες περιοχές. Θα περασει χρόνος όμως για να στεγνώσουν τα χωράφια.

Σιτάρια και μηδική θα έχουν πρόβλημα στην παραγωγή. Ζημιές όμως έχουμε και στις εγκαταστάσεις και στον μηχανολογικό εξοπλισμό των ΤΟΕΒ και θα χρειαστεί χρόνος και χρήμα για να γίνουν οι επισκευές. Επίσης πολλοί δρόμοι είναι κλειστοί και δεν μπορούν οι αγρότες να φτάσουν στα χωράφια τους.

Το ίδιο πρόβλημα έχουν και οι κτηνοτρόφοι που δεν μπορούν να πάνε στους στάβλους για να ταΐσουν τα ζώα τους.

Επίσης είναι αδύνατη η λήψη φωτογραφιών των «κιτρισμένων» αγροτεμαχίων μέσω της εφαρμογής AGRISNAP-GR από τους παραγωγούς λόγω των πλημμυρισμένων εκτάσεων.

Οι ζημιές πάντως θα φάνουν το επόμενο χρονικό διάστημα όταν θα πέσει η στάθμη των νερών.

Το σόργο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σιτηρά παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση μετά το σιτάρι, το ρύζι, τον αραβόσιτο και το κριθάρι. Πρόκειται για καλλιέργεια με εξαιρετική προσαρμοστικότητα, ικανή να αναπτύσσεται ακόμη και σε περιοχές όπου άλλες καλλιέργειες δυσκολεύονται ή αποτυγχάνουν. Η ανθεκτικότητά του στην ξηρασία, η δυνατότητα αξιοποίησης εδαφών χαμηλής γονιμότητας ή ακόμη και αλατούχων εδαφών, καθώς και οι πολλαπλές του χρήσεις, φέρνουν την καλλιέργεια στο προσκήνιο ως επιλογή για τον Έλληνα παραγωγό.

Ένα φυτό με αντοχές και ευελιξία

Το σόργο (Sorghum bicolor L. Moench) είναι εαρινό, μονοετές φυτό με υψηλή φωτοσυνθετική ικανότητα (C4). Διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα, το οποίο του επιτρέπει να αξιοποιεί θρεπτικά στοιχεία ακόμη και από φτωχά εδάφη. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε ευρύ φάσμα εδαφών, από ελαφρά έως βαριά, με pH από 5 έως 8,5, ενώ παρουσιάζει αξιοσημείωτη αντοχή στην ξηρασία. Ο βιολογικός του κύκλος κυμαίνεται από 90 έως 140 ημέρες, ανάλογα με το γενετικό υλικό και τις συνθήκες καλλιέργειας. Η αναπαραγωγή γίνεται μέσω σπόρου, ο οποίος παράγεται στην ταξιανθία (φόβη). Σήμερα έχουν αναπτυχθεί διαφορετικοί τύποι σόργου, με εξειδικευμένες χρήσεις που καλύπτουν τη διατροφή ανθρώπου και ζώων, αλλά και την παραγωγή βιοκαυσίμων.

Καρποδοτικό σόργο: Παραγωγή σπόρου και ενεργειακή αξιοποίηση

Το καρποδοτικό σόργο καλλιεργείται για την παραγωγή καρπού. Σε διεθνές επίπεδο αξιοποιείται τόσο για διατροφή όσο και για παραγωγή βιοαιθανόλης από το άμυλο του σπόρου. Ο καρπός του αποδίδει παρόμοιες ποσότητες βιοαιθανόλης με τον αραβόσιτο, ενώ υπερτερεί σε πυκνότητα. Οι αποστάσεις σποράς διαμορφώνονται στα 75 εκατ. μεταξύ των γραμμών και 15 εκατ. επί της γραμμής, με απαιτούμενη ποσότητα σπόρου 0,5–1,5 κιλά/στρέμμα. Οι ανάγκες σε λίπανση και άρδευση είναι μειωμένες σε σύγκριση με τον αραβόσιτο κατά 30–35% και 25–30% αντίστοιχα. Οι αποδόσεις βελτιωμένων υβριδίων μπορούν να φτάσουν στη χώρα μας τα 1.000–1.100 κιλά σπόρου ανά στρέμμα, ενώ η παραγωγή στελεχών μπορεί να ανέλθει περίπου στα 400 κιλά/στρέμμα, με δυνατότητα αξιοποίησης στην κτηνοτροφία ή ως πρώτη ύλη για βιομάζα.

Γλυκό σόργο: Ζυμώσιμα ζάχαρα και βιοενέργεια

Το γλυκό σόργο ξεχωρίζει για την υψηλή παραγωγή βιομάζας και τη μεγάλη περιεκτικότητα των στελεχών του σε διαλυτά ζάχαρα, η οποία κυμαίνεται από 9% έως 13% επί νωπού βάρους. Τα φυτά μπορούν να φτάσουν σε ύψος έως και 5 μέτρα. Οι απαιτήσεις σε νερό για υψηλές αποδόσεις κυμαίνονται στα 400–550 κυβικά μέτρα, ενώ η λίπανση ανέρχεται σε 10–16 μονάδες αζώτου, 6–10 φωσφόρου και 6–10 καλίου ανά στρέμμα. 
Αποδόσεις 5–10 τόνων χλωρής βιομάζας ανά στρέμμα έχουν καταγραφεί, με παραγωγή ζάχαρης 850–900 κιλά/στρέμμα, που μπορεί να αποδώσει έως και 450–500 λίτρα βιοαιθανόλης ανά στρέμμα. Επιπλέον, η πλήρης αξιοποίηση των στελεχών για βιοαιθανόλη δεύτερης γενιάς μπορεί να προσθέσει 200–250 λίτρα/στρέμμα. Ωστόσο, απαιτείται σωστός προγραμματισμός στη συγκομιδή, καθώς η καθυστέρηση στην επεξεργασία μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ζαχάρων λόγω ζύμωσης.

Χορτοδοτικό σόργο: Λύση για ζωοτροφή με χαμηλότερες εισροές

Το χορτοδοτικό σόργο και τα υβρίδιά του χρησιμοποιούνται για ενσίρωμα, χλωρή νομή ή σανό. Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να επιτευχθεί παραγωγή αντίστοιχη με εκείνη του αραβοσίτου χρησιμοποιώντας έως και 30% λιγότερο νερό. Οι αποδόσεις κυμαίνονται από 2,5 έως 6 τόνους ανά στρέμμα, ανάλογα με την ποικιλία και την καλλιεργητική τεχνική. Η λίπανση κυμαίνεται περίπου στις 6 μονάδες αζώτου, 4 φωσφόρου και 6 καλίου ανά στρέμμα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διαχείριση της καλλιέργειας, καθώς σε νεαρά φυτά ή σε συνθήκες καταπόνησης μπορεί να αυξηθούν τα επίπεδα γλυκοζιδίου που απελευθερώνει πρωσικό οξύ μετά την κατανάλωση. Η ενσίρωση μειώνει σημαντικά τα επίπεδα αυτά.

Σόργο υψηλής βιομάζας: Συνεχής ανάπτυξη και ενεργειακή αξιοποίηση

Ο τύπος υψηλής βιομάζας χαρακτηρίζεται από φωτοπεριοδική ευαισθησία, με αποτέλεσμα τα φυτά να παραμένουν σε βλαστικό στάδιο χωρίς ανάπτυξη ταξιανθίας. Η ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, επιτυγχάνοντας αποδόσεις τουλάχιστον 3–4 τόνων ξηρής βιομάζας ανά στρέμμα. Προορίζεται κυρίως για ενσίρωμα και παραγωγή βιοαερίου ή βιοαιθανόλης δεύτερης γενιάς, ενώ η συγκομιδή προσαρμόζεται στις ανάγκες αξιοποίησης της βιομάζας.

Μία επιλογή με πρακτικό ενδιαφέρον για τον παραγωγό

Αξιολογήσεις ποικιλιών και υβριδίων στη χώρα μας έχουν καταγράψει αποδόσεις 7–12 τόνων χλωρής βιομάζας και 8–14% διαλυτά ζάχαρα για το γλυκό σόργο, καθώς και 3,7–6 τόνους/στρέμμα για χορτοδοτικούς τύπους, ανάλογα με το γενετικό υλικό. Με βάση τα παραπάνω, το σόργο μπορεί να εξεταστεί ως καλλιεργητική επιλογή, ανάλογα με τον στόχο της εκμετάλλευσης. Οι διαφορετικοί τύποι του επιτρέπουν αξιοποίηση για σπόρο, ενσίρωμα ή παραγωγή βιομάζας, προσφέροντας ευελιξία στη διαχείριση και στον προσανατολισμό της παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 5/2012. «Το Σόργο, μία υποσχόμενη καλλιέργεια πολλαπλών χρήσεων», Βλάχος Ε.Χ., Μαριόλης Ν. και Σκαράκης Ν.Γ., σελ. 58–62.

Οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών επηρέασαν σε διαφορετικό βαθμό την καλλιέργεια του σιταριού σε βασικές παραγωγικές ζώνες της χώρας. Σε ορισμένες περιοχές προκάλεσαν καθυστερήσεις στις καλλιεργητικές φροντίδες και δυσκολίες στην είσοδο στα χωράφια, ενώ σε άλλες οι επιπτώσεις αποτυπώνονται πιο έντονα, με προβλήματα σε τμήματα των καλλιεργειών. Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με συνεταιρισμούς από βασικές ζώνες παραγωγής σκληρού σίτου, προκειμένου να αποτυπώσει την εικόνα που διαμορφώνεται στο πεδίο.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Νίκαιας «Ο Προμηθέας»

Σύμφωνα με τον γεωπόνο του συνεταιρισμού, κ. Φάνη Κατσιλούλη, η εικόνα στην περιοχή της Νίκαιας Λάρισας παραμένει, μέχρι στιγμής, εντός φυσιολογικών ορίων. Όπως ανέφερε, υπήρξαν μεμονωμένα φαινόμενα με πλημμυρισμένα αγροτεμάχια, ωστόσο δεν αποτέλεσαν γενικευμένο πρόβλημα για την περιοχή. «Υπήρξαν τέτοια αγροτεμάχια», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι στον δήμο τους δεν καταγράφηκαν ιδιαίτερα πλημμυρικά επεισόδια, σε αντίθεση με γειτονικές περιοχές ή άλλες ζώνες της χώρας που δέχθηκαν μεγαλύτερο όγκο βροχοπτώσεων.

Σε ό,τι αφορά τις καλλιεργητικές φροντίδες, υπήρξαν καθυστερήσεις λόγω των βροχών, κυρίως στην επιφανειακή λίπανση και στις εφαρμογές ζιζανιοκτονίας. Ωστόσο, όπως τόνισε, με τη διακοπή των βροχοπτώσεων οι παραγωγοί επέστρεψαν άμεσα στα χωράφια. «Ήδη οι αγρότες αυτή τη στιγμή είναι έξω και ρίχνουν φάρμακα και λιπάσματα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Σχετικά με τον φυτοϋγειονομικό κίνδυνο, ο κ. Κατσιλούλης επισήμανε ότι οι έντονες βροχοπτώσεις αυξάνουν πάντοτε την πιθανότητα εμφάνισης μυκητολογικών ασθενειών στα σιτηρά. Παρόλα αυτά, τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν διαπιστώνεται κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα. Όπως εξήγησε, «μέχρι στιγμής είναι όλα φυσιολογικά», ενώ η ουσιαστική εικόνα θα αποτυπωθεί σε περίπου 10–15 ημέρες, μετά την ολοκλήρωση της επιφανειακής λίπανσης και την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της ρευστότητας των παραγωγών. Όπως σημείωσε, η έλλειψη διαθέσιμων κεφαλαίων δημιουργεί πίεση και ενδέχεται να οδηγήσει ορισμένους σε περιορισμό δαπανών. «Κάποια έξοδα σίγουρα θα τα μειώσουν φέτος», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η μη πραγματοποίηση βασικών καλλιεργητικών φροντίδων — όπως η επιφανειακή λίπανση ή η ζιζανιοκτονία — μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την τελική παραγωγή. Όπως τόνισε, εφόσον οι απαραίτητες επεμβάσεις γίνουν κανονικά, η καλλιέργεια έχει τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί ομαλά. Η πλήρης εικόνα, ωστόσο, θα διαμορφωθεί τις επόμενες εβδομάδες, όταν θα φανεί εάν οι βροχοπτώσεις «άφησαν πίσω τους» φυτοπαθολογικές πιέσεις ή άλλες επιπτώσεις.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Επαρχίας Φαρσάλων «Ο ΕΝΙΠΕΑΣ»

Σύμφωνα με τη γεωπόνο του συνεταιρισμού, κα Χαρούλα Καρατοσίδου, η εικόνα στην περιοχή των Φαρσάλων, μέχρι στιγμής, δεν παρουσιάζει έντονα προβλήματα από τις πρόσφατες βροχοπτώσεις. Όπως ανέφερε, δεν έχουν καταγραφεί πλημμυρικά φαινόμενα σε αγροτεμάχια που βρίσκονται στην ευθύνη του συνεταιρισμού, δηλαδή δεν υπάρχουν χωράφια όπου «να έχουν λιμνάσει τόσο νερά, ώστε να δημιουργηθεί πρόβλημα». Την ίδια στιγμή, διευκρίνισε ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, καθώς μόλις ξεκίνησε η διαδικασία αυτοψιών στα χωράφια.

Σε καλλιεργητικό επίπεδο, οι βροχοπτώσεις προκάλεσαν καθυστερήσεις στην επιφανειακή λίπανση και στη ζιζανιοκτονία, χωρίς όμως – όπως εκτιμά – να έχουν ξεπεραστεί τα χρονικά περιθώρια των απαραίτητων επεμβάσεων. «Είμαστε μέσα στα πλαίσια, δηλαδή δεν έχουμε βγει εκτός των ορίων στο να κάνουμε κάποια επέμβαση», σημείωσε. Από τους περίπου 120 παραγωγούς που διαχειρίζεται ο συνεταιρισμός, ελάχιστοι – «ζήτημα να πρόλαβαν 2, 3» – κατάφεραν να πραγματοποιήσουν την επιφανειακή λίπανση πριν από τις τελευταίες βροχοπτώσεις. Οι υπόλοιποι αναμένουν τη βελτίωση των συνθηκών για να προχωρήσουν στις εργασίες, λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται και μια επόμενη βροχή ώστε να απορροφηθεί σωστά το λίπασμα.

Παράλληλα, η ίδια επισήμανε ότι η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται όχι μόνο από βροχοπτώσεις αλλά και από χαμηλές θερμοκρασίες και παγωνιές, γεγονός που έχει συγκρατήσει την ανάπτυξη της καλλιέργειας. Όπως ανέφερε, οι χαμηλές θερμοκρασίες δεν ευνόησαν την έντονη ανάπτυξη ούτε των σιτηρών ούτε των ζιζανίων, με αποτέλεσμα η καλλιέργεια να βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο. Σε ό,τι αφορά πιθανές φυτοπαθολογικές πιέσεις, η εικόνα θα ξεκαθαρίσει τις επόμενες εβδομάδες. Όπως σημείωσε, εάν ανέβουν οι θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την υγρασία που έχει προηγηθεί, τότε ενδέχεται να εμφανιστούν μυκητολογικά προβλήματα, κάτι που «θα το δούμε από εβδομάδα» και θα φανεί πιο καθαρά σε ένα δεκαπενθήμερο. Συνολικά, η πρώτη εικόνα που μεταφέρει ο συνεταιρισμός είναι θετική. «Μέχρι στιγμής είμαστε σχετικά μέσα στα πλαίσια, φαίνεται να πηγαίνει καλά», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η πλήρης εικόνα θα διαμορφωθεί μετά τους επόμενους επιτόπιους ελέγχους και την εξέλιξη του καιρού.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση»

Σαφώς πιο επιβαρυμένη εμφανίζεται η εικόνα στην περιοχή της Ορεστιάδας, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση». Όπως σημείωσε, «είναι αρκετά επηρεασμένα», επισημαίνοντας ότι σε πολλές περιοχές υπάρχουν πλημμυρισμένες εκτάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς – όπως ανέφερε – σε τμήματα του κάμπου «μπορεί να έχουν μέσα και 3 μέτρα νερό». Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ζημιά θεωρείται οριστική. «Έχουν τελειώσει», ανέφερε χαρακτηριστικά για τα πλημμυρισμένα σιτάρια, διευκρινίζοντας ότι οι παραγωγοί θα προχωρήσουν σε δηλώσεις στον ΕΛΓΑ και θα αποζημιωθούν σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Παράλληλα, πέραν των εκτάσεων που καταστράφηκαν ολοκληρωτικά, υπάρχουν και αγροτεμάχια που παραμένουν επηρεασμένα, χωρίς όμως να έχει ακόμη διαμορφωθεί πλήρης εικόνα για την τελική τους εξέλιξη. Όπως επισημάνθηκε, η γενικότερη εικόνα είναι επιβαρυμένη, «αλλά όχι πάρα πολύ» στο σύνολο, με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή. Σε ό,τι αφορά το καλλιεργητικό στάδιο, το σιτάρι βρίσκεται ακόμη σε πρώιμη φάση ανάπτυξης. Ωστόσο, οι βροχοπτώσεις έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις στις βασικές επεμβάσεις. Κανονικά, όπως ανέφερε, θα έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει η επιφανειακή λίπανση, ενώ θα ακολουθούσε η ζιζανιοκτονία και οι παρεμβάσεις φυτοπροστασίας. «Έπρεπε ήδη να είχαμε κάνει μια εφαρμογή λίπανσης», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι η καθυστέρηση μπορεί να φτάσει «κανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με τον καιρό».

Στον Έβρο το αποτύπωμα των πρόσφατων βροχοπτώσεων είναι πιο έντονο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καταστροφή είναι ολική λόγω των πλημμυρών, ενώ σε άλλες εκτάσεις τα σιτάρια παραμένουν επηρεασμένα και καλλιεργητικά καθυστερημένα, με τις επεμβάσεις να προχωρούν όταν το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι για την εμπορική περίοδο 2025/2026 αναμένεται να καταγραφούν οι υψηλότερες εξαγωγές κριθαριού εδώ και μια δεκαετία.

Αυτό οφείλεται στην ισχυρή παγκόσμια ζήτηση για χρήση ζωοτροφών και στον μειωμένο ανταγωνισμό από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.

Οι χώρες της Μέσης Ανατολής και η Κίνα αναδεικνύονται ως βασικοί προορισμοί για τις εξαγωγές κριθαριού από την ΕΕ.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι εξαγωγές κριθαριού για την φετινή εμπορική περίοδο αναμένεται να ανέλθουν σε 11 εκατομμύρια τόνους, που είναι το υψηλότερο επίπεδο από την περίοδο 2015/2016.

Η Ρουμανία, που παραμένει βασικός εξαγωγέας κριθαριού, είχε το τελευταίο μήνα μια μειωμένη ροή, μετά όμως από έναν εξαιρετικά ισχυρό ρυθμό εξαγωγών στις αρχές της σεζόν, με τις συνολικές εξαγωγές που έκανε να κυμαίνονται περίπου στους 2 εκατομμύρια τόνους. Η Ιορδανία και η Τουρκία αποτελούν τους κύριους αγοραστές του ρουμανικού κριθαριού.

Η Βουλγαρία συνεχίζει να επιδεικνύει υψηλή ανταγωνιστικότητα στις διεθνείς διαγωνισμούς. Ταυτόχρονα, η ισχυρή εγχώρια κατανάλωση, που εκτιμάται σε περίπου 360 χιλιάδες τόνους μέχρι στιγμή, έχει φέρει μια σταθερότητα των τιμών.

Διαγωνισμός για αγορά κριθαριού

Στο μεταξύ το Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου της Ιορδανίας αγόρασε 50.000 τόνους κριθαριού για ζωοτροφές σε διεθνή διαγωνισμό που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη (18/2).

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, η καλύτερη προσφορά υποβλήθηκε από τον εμπορικό όμιλο CHS με τιμή στα 213,73 ευρώ ανά τόνο (C&F), με την αποστολή να έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου.

Ακόμη προσφορές στο διαγωνισμό είχαμε από τις εταιρείες Bunge (215,86 ευρώ ανά τόνο C&F), Olam (224,95 ευρώ ανά τόνο C&F), Cargill (218,36 ευρώ ανά τόνο C&F), Ameropa (218,60 ευρώ ανά τόνο C&F), Buildcom| (227,76 ευρώ ανά τόνο C&F), Solaris (228,61 ευρώ ανά τόνο C&F) και Dreyfus (230,31 ευρώ ανά τόνο C&F).

Προβλέψεις παραγωγής 2026

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL) στις προβλέψεις που έκανε για το 2026 αναφέρει ότι η παραγωγή κριθαριού στην Ευρώπη προβλέπεται να μειωθεί από 63,2 σε 58,2 εκατομμύρια τόνους, λόγω της μείωσης των αποδόσεων που θα επανέλθουν σε κανονικά επίπεδα. Η μεγαλύτερη πτώση της παραγωγής αναμένεται για την Ισπανία, στην οποία οι αποδόσεις ήταν εξαιρετικές το 2025, καθώς και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η έκταση της καλλιέργειας είναι μειωμένη σε σχέση με πέρσι.

Η παγκόσμια αγορά καλαμποκιού μπαίνει σε τροχιά διαδοχικών ρεκόρ έως το 2030/31, με την παραγωγή να κατευθύνεται προς τα 1,4 δισ. τόνους, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών (International Grains Council -IGC). Πίσω όμως από την εικόνα αφθονίας, τα παγκόσμια αποθέματα προβλέπεται να υποχωρήσουν σταδιακά, ενώ ο δείκτης επάρκειας (stocks-to-use) μειώνεται αισθητά σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία. Την ίδια στιγμή, το διεθνές εμπόριο διευρύνεται, με τις ΗΠΑ να διατηρούν την κυρίαρχη εξαγωγική θέση και την Ασία να οδηγεί την αύξηση των εισαγωγών.

Παραγωγή: Διαδοχικά ρεκόρ με οδηγό την παραγωγικότητα

Η παγκόσμια παραγωγή καλαμποκιού προβλέπεται να καταγράψει νέο ιστορικό υψηλό το 2025/26, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, κυρίως λόγω ανάκαμψης της παραγωγής στις ΗΠΑ και αυξημένων σοδειών σε Κίνα, Ουκρανία και Ινδία. Στην πενταετία που ακολουθεί, η παραγωγή αναμένεται να αυξάνεται σταθερά, φθάνοντας τους 1.381 εκατ. τόνους το 2030/31, δηλαδή 83 εκατ. τόνους περισσότερους σε σχέση με την τρέχουσα περίοδο. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης εκτιμάται στο 1,3%.

Η αύξηση δεν θα προέλθει κυρίως από επέκταση των εκτάσεων, καθώς οι προβλέψεις κάνουν λόγο για περιορισμένες μεταβολές στη συγκομιζόμενη επιφάνεια. Το βάρος πέφτει στις αποδόσεις.

Η μέση παγκόσμια απόδοση έχει ήδη φτάσει τα 6,18 τόνους/εκτάριο το 2025/26, σημειώνοντας διαδοχικά ρεκόρ τα τελευταία τρία έτη. Έως το 2030/31 εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 6,44 τόνους/εκτάριο. Παρότι ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των αποδόσεων προβλέπεται στο 1,0%, χαμηλότερος από το 1,7% της προηγούμενης πενταετίας, παραμένει θετικός.

Από το 2027/28 και μετά, προβλέπεται εκ νέου αύξηση των εκτάσεων, όμως με ηπιότερο ρυθμό λόγω περιορισμών στη διαθέσιμη αρόσιμη γη, αστικοποίησης και αυστηρότερων περιβαλλοντικών κανονισμών. Στη Βραζιλία διαφαίνεται περιθώριο επέκτασης μέσω μετατροπής υποβαθμισμένων βοσκοτόπων σε αροτραίες καλλιέργειες. Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, με ετήσια παραγωγή άνω των 400 εκατ. τόνων, χωρίς όμως να ξεπεραστεί το ρεκόρ του 2025/26, λόγω μικρότερων εκτάσεων.

Κατανάλωση: Σταθερή άνοδος με αιχμή τις ζωοτροφές

Η παγκόσμια κατανάλωση προβλέπεται να αυξάνεται κατά μέσο όρο 1,5% ετησίως έως το 2030/31, χαμηλότερα από το 2,4% της προηγούμενης πενταετίας. Ωστόσο, η συνολική ζήτηση θα φτάσει νέο ιστορικό υψηλό, στους 1.389 εκατ. τόνους το 2030/31, δηλαδή 101 εκατ. τόνους περισσότερους σε σχέση με το 2025/26.

Η χρήση για ζωοτροφές θα αποτελέσει τον βασικό μοχλό αύξησης, φθάνοντας τους 832 εκατ. τόνους, αυξημένη κατά 69 εκατ. τόνους. Το μερίδιο της ζωοτροφικής χρήσης διαμορφώνεται στο 60% της συνολικής κατανάλωσης.

Η βιομηχανική χρήση – κυρίως για αιθανόλη – θα συνεχίσει να αυξάνεται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό 1,3% ετησίως, έναντι 3,0% της προηγούμενης περιόδου. Η Βραζιλία θα ηγηθεί της ανόδου, με νέες μονάδες παραγωγής αιθανόλης από καλαμπόκι, ενώ στις ΗΠΑ η ζήτηση προβλέπεται ουσιαστικά στάσιμη.

Η κατανάλωση για τρόφιμα θα αυξηθεί κυρίως σε υποσαχάρια Αφρική, λόγω δημογραφικών πιέσεων, αν και οι διατροφικές μετατοπίσεις προς σιτάρι και όσπρια περιορίζουν τον ρυθμό ανόδου.

Αποθέματα: Μείωση 20 εκατ. τόνων και χαμηλότερος δείκτης επάρκειας

Τα παγκόσμια αποθέματα προβλέπεται να μειωθούν στα 280 εκατ. τόνους το 2030/31, δηλαδή κατά 20 εκατ. τόνους σε σχέση με το 2025/26. Η Κίνα θα παραμείνει ο μεγαλύτερος κάτοχος αποθεμάτων, με 171 εκατ. τόνους, που αντιστοιχούν στο 61% των παγκόσμιων αποθεμάτων, μειωμένα κατά 7 εκατ. τόνους. Τα αποθέματα των τεσσάρων μεγάλων εξαγωγέων (ΗΠΑ, Βραζιλία, Αργεντινή, Ουκρανία) προβλέπεται να μειωθούν συνολικά κατά 13 εκατ. τόνους, στα 59 εκατ. τόνους. Ο παγκόσμιος δείκτης αποθεμάτων προς χρήση εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 20,1%, από μέσο όρο 24,3% της προηγούμενης πενταετίας.

Εμπόριο: Ρεκόρ εισαγωγών και σταθερή κυριαρχία των ΗΠΑ

Το παγκόσμιο εμπόριο (Ιούλιος/Ιούνιος) προβλέπεται να αυξάνεται κάθε χρόνο της επόμενης πενταετίας, φτάνοντας τους 214 εκατ. τόνους και καταγράφοντας καθαρή αύξηση 23 εκατ. τόνων.

Το Μεξικό θα παραμείνει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας, με εισαγωγές 28,7 εκατ. τόνων το 2030/31. Η ΕΕ θα συνεχίσει να είναι βασικός εισαγωγέας, λόγω περιορισμένης εγχώριας παραγωγής. Η Κίνα, με αβεβαιότητες ως προς τα αποθέματα και την πολιτική εμπορίου, εκτιμάται ότι θα εισάγει 11,4 εκατ. τόνους στο τέλος της περιόδου.

Οι τέσσερις βασικοί εξαγωγείς θα καλύπτουν κατά μέσο όρο 90% του παγκόσμιου εμπορίου. Οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν την πρώτη θέση με μερίδιο 37% και εξαγωγές 80,9 εκατ. τόνων το 2030/31, αυξημένες κατά 6,8 εκατ. τόνους σε σχέση με το 2025/26. Η Βραζιλία και η Αργεντινή θα κατέχουν από 20% η καθεμία του παγκόσμιου εμπορίου, με τις βραζιλιάνικες εξαγωγές να φθάνουν τους 44,0 εκατ. τόνους. Η Ουκρανία προβλέπεται να αυξήσει τις αποστολές της, χωρίς όμως να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα.

Η εικόνα του καλαμποκιού

Η παγκόσμια αγορά καλαμποκιού οδεύει προς ιστορικά υψηλά παραγωγής και κατανάλωσης έως το 2030/31. Ωστόσο, η σταδιακή μείωση των αποθεμάτων και η πτώση του δείκτη επάρκειας υποδηλώνουν ένα πιο «σφιχτό» ισοζύγιο σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία. Η εξέλιξη των αποδόσεων, οι ενεργειακές πολιτικές για τα βιοκαύσιμα και η πορεία της ζήτησης ζωικών πρωτεϊνών θα αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες διαμόρφωσης της διεθνούς αγοράς.

Οι χαμηλές τιμές στο βαμβάκι έχουν αρχίσει να κάνουν ελκυστική την καλλιέργεια καλαμποκιού, με τις τιµές στην χώρα μας να βρίσκονται σταθερά σε επίπεδα γύρω στα 20 λεπτά το κιλό και το ενσίρωµα να ξεκινά από 6 λεπτά το κιλό.

Για το 2025 οι τιμές στο χωράφι κυμάνθηκαν από τα 20 έως και τα 25 λεπτά το κιλό. Προβλήματα πάντως υπάρχουν στο εμπόριο λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, που κανείς δεν γνωρίζει πως θα εξελιχθεί μετά την άνοιξη.

Το θετικό της καλλιέργειας είναι η συνδεδεμένη ενίσχυση, με την τιμή το 2024 να είναι στα 52 ευρώ το στρέμμα, ενώ στο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ το ποσό αναφοράς για την ενίσχυση έχει κατώτατο όριο τα 46,7 ευρώ και ανώτατο όριο τα 63,2 ευρώ.

Όσον αφορά την ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL) αναφέρει ότι η καλλιέργεια καλαμποκιού προβλέπεται να ανακάμψει ελαφρώς σε σχέση με την περίοδο του 2025 που επλήγη από την ξηρασία, με την παραγωγή να προβλέπεται να φτάσει τους 58,9 εκατομμύρια τόνους σε σύγκριση με 57,1 εκατομμύρια τόνους πέρυσι.

Ωστόσο, οι φυτεύσεις είναι πιθανό να συνεχίσουν να συρρικνώνονται σε αρκετές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων και της Γαλλίας, καθώς οι αγρότες στρέφονται σε εναλλακτικές ανοιξιάτικες καλλιέργειες, όπως ηλίανθος και σόγια.

Οι εκτάσεις καλαμποκιού στην ΕΕ αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 15% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2020, από περισσότερα από 9 εκατομμύρια εκτάρια σε λιγότερα από 8 εκατομμύρια εκτάρια.

Αγορά καλαμποκιού από Τυνησία

Η κρατική υπηρεσία σιτηρών της Τυνησίας (ODC) πραγματοποίησε διεθνή διαγωνισμό για την αγορά καλαμποκιού για ζωοτροφές. Σύμφωνα με πηγές της παγκόσμιας αγοράς, στις 17 Φεβρουαρίου, η υπηρεσία υπέγραψε συμβόλαια για περίπου 55.000 τόνους καλαμποκιού.

Στο διαγωνισμό υπήρξε εμπορική συμφωνία με τον εμπορικό οίκο VA Intertrading στην τιμή των 219,28 ευρώ ανά τόνο (C&F), με προγραμματισμένη παράδοση του φορτίου για τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους.

Η χαμηλότερη προσφορά που υποβλήθηκε ήταν 217,79 ευρώ ανά τόνο καλαμποκιού, αλλά απορρίφθηκε επειδή δεν πληρούσε τις ποιοτικές απαιτήσεις του διαγωνισμού.

Το κόστος παραγωγής στο σκληρό σιτάρι αποτελεί πλέον βασικό παράγοντα βιωσιμότητας της καλλιέργειας. Σε ένα περιβάλλον όπου οι τιμές διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό εκτός ελέγχου του παραγωγού, η συζήτηση δεν περιορίζεται μόνο στην τιμή πώλησης, αλλά μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στις καλλιεργητικές πρακτικές που διαμορφώνουν το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα.

Η μείωση του κόστους δεν προκύπτει από μία μόνο παρέμβαση, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται συνολικά η καλλιέργεια σε όλα τα στάδια ανάπτυξής της. Υπάρχουν συγκεκριμένες πρακτικές που μπορούν να περιορίσουν τις εισροές χωρίς να μειωθεί η απόδοση ή η ποιότητα του προϊόντος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η σωστή διαχείριση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε βελτίωση των ποιοτικών χαρακτηριστικών.

Κατεργασία εδάφους, σπορά και μηχανήματα: Η βάση του κόστους

Το κόστος παραγωγής στο σκληρό σιτάρι αρχίζει να διαμορφώνεται ήδη από την προετοιμασία του χωραφιού. Η συνήθης πρακτική περιλαμβάνει όργωμα σε βάθος περίπου 25 εκατοστών και δύο περάσματα με δισκοσβάρνα. Εναλλακτικά, η σπορά χωρίς κατεργασία με ειδικές μηχανές απευθείας σποράς μειώνει τις σχετικές δαπάνες, περιορίζει την αποδόμηση της οργανικής ουσίας και επιτρέπει ταχύτερη εργασία, εφόσον αξιοποιείται σε επαρκή έκταση.

Στο στάδιο της σποράς παρατηρείται συχνά χρήση μεγαλύτερης ποσότητας σπόρου από την απαιτούμενη. Στόχος είναι περίπου 700.000 στάχυα ανά στρέμμα, λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα αδελφώματος του φυτού. Ο σωστός υπολογισμός, με βάση το βάρος των 1.000 σπόρων και τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας, μπορεί να περιορίσει το κόστος χωρίς να επηρεάσει την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Η χρήση πιστοποιημένου σπόρου συμβάλλει στην ομοιομορφία και στη διασφάλιση της φυτρωτικής ικανότητας. Παράλληλα, το πραγματικό κόστος χρήσης των μηχανημάτων συχνά υποεκτιμάται, όταν δεν λαμβάνονται υπόψη αποσβέσεις και λειτουργικά έξοδα. Η ρεαλιστική αποτίμηση αυτών των δαπανών δίνει σαφέστερη εικόνα του συνολικού κόστους παραγωγής.

Χάραξη χωραφιού και ελεγχόμενη κυκλοφορία

Μετά την κατεργασία του εδάφους, οι επαναλαμβανόμενες διελεύσεις των μηχανημάτων οδηγούν σε συμπίεση μεγάλου ποσοστού του χωραφιού. Έρευνες έδειξαν ότι οι τροχοί μπορεί να περάσουν πάνω από το 80% της επιφάνειας, επηρεάζοντας το έδαφος και την καλλιέργεια. Η χάραξη του χωραφιού από τη σπαρτική μηχανή, με καθορισμό σταθερών διαδρομών για τα μηχανήματα, επιτρέπει την ελεγχόμενη κυκλοφορία. Έτσι αποφεύγονται διπλοπεράσματα και κενά στις εφαρμογές λίπανσης και ψεκασμών, μειώνεται η συμπίεση του εδάφους και περιορίζεται η ανάγκη για πρόσθετη κατεργασία. Η πρακτική αυτή δεν έχει άμεσο κόστος εφαρμογής, αλλά αυξάνει την ακρίβεια και μπορεί να μειώσει τις επόμενες δαπάνες.

Βασική λίπανση: Δεν είναι πάντα δεδομένη

Η βασική λίπανση αποτελεί συνήθη πρακτική στην καλλιέργεια του σκληρού σίτου και περιλαμβάνει συνήθως εφαρμογή αζώτου και φωσφόρου κατά την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Ωστόσο, η ανάγκη για άζωτο στο στάδιο αυτό δεν είναι πάντοτε δεδομένη. Το σιτάρι φυτρώνει πριν από τις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα και μέχρι τα μέσα της περιόδου αυτής παραμένει σε περιορισμένη ανάπτυξη. Οι απαιτήσεις του σε άζωτο είναι μικρές, ενώ παράλληλα υπάρχει αυξημένος κίνδυνος έκπλυσης του στοιχείου λόγω των χειμερινών βροχοπτώσεων.

Σε περιπτώσεις όπου η προηγούμενη καλλιέργεια ήταν ποτιστική ή ψυχανθές, μπορεί να υπάρχει υπολειμματικό άζωτο στο έδαφος, γεγονός που μειώνει ή και μηδενίζει την ανάγκη για βασική αζωτούχο λίπανση. Σε αυτές τις περιπτώσεις η εφαρμογή φωσφόρου μπορεί να γίνεται με βάση τα αποτελέσματα ανάλυσης εδάφους. Αντίθετα, σε χωράφια με συνεχόμενη καλλιέργεια σιτηρών, η προσθήκη μικρής ποσότητας αζώτου στη βασική λίπανση κρίνεται απαραίτητη. Η ορθολογική αξιολόγηση των αναγκών του χωραφιού μπορεί να περιορίσει περιττές εισροές και να συμβάλει σε πιο ισορροπημένη διαχείριση της καλλιέργειας.

Επιφανειακή λίπανση: κρίσιμο στάδιο για απόδοση και πρωτεΐνη

Η έντονη ανάπτυξη του φυτού ξεκινά με την άνοδο της θερμοκρασίας και την αύξηση της διάρκειας της ημέρας. Στο στάδιο αυτό το σκληρό σιτάρι χρειάζεται σημαντικές ποσότητες αζώτου για να δημιουργήσει τον απαραίτητο φυτικό «σκελετό» που θα στηρίξει υψηλή παραγωγή. Η πρώτη επιφανειακή λίπανση είναι καθοριστική. Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία έχει και η δεύτερη δόση αζώτου, κατά το στάδιο που το φυτό σχηματίζει το στάχυ και αναπτύσσει τον σπόρο. Σύμφωνα με δεδομένα διεθνούς έρευνας, η πρωτεΐνη του σπόρου παράγεται από άζωτο που βρίσκει το φυτό διαθέσιμο στο έδαφος εκείνη την περίοδο. Όταν η παροχή δεν είναι επαρκής, η ποιότητα υποβαθμίζεται και οι πρωτεΐνες μειώνονται. Η παράλειψη της δεύτερης δόσης, με στόχο τη μείωση κόστους, μπορεί να οδηγήσει σε προϊόν χαμηλότερης ποιότητας. Εξαίρεση αποτελούν περιπτώσεις με πολύ ξηρή άνοιξη, όπου η συνολική παραγωγή περιορίζεται και το άζωτο δεν εκπλύνεται.

Φυτοπροστασία: μείωση κόστους χωρίς προληπτικούς ψεκασμούς

Η μονοκαλλιέργεια οδηγεί σε αύξηση των πληθυσμών ζιζανίων και συσσώρευση σπόρων στο έδαφος. Οι σωστά σχεδιασμένες αμειψισπορές συμβάλλουν στη σταδιακή μείωση των πληθυσμών και περιορίζουν τις ανάγκες σε ζιζανιοκτόνα. Στις ασθένειες, οι εδαφοκλιματικές συνθήκες της χώρας δεν ευνοούν συστηματικά σοβαρές προσβολές. Η εφαρμογή προληπτικών ψεκασμών αυξάνει το κόστος χωρίς πάντα να δικαιολογείται. Υπάρχουν συστήματα υποστήριξης αποφάσεων που, με βάση δεδομένα και πληροφορίες που εισάγει ο παραγωγός, μπορούν να προειδοποιούν για αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης ασθενειών και να περιορίζουν άσκοπες επεμβάσεις. Σε περιπτώσεις όπου οι προσβολές περιορίζονται σε συγκεκριμένα σημεία του χωραφιού, είναι δυνατή η τοπική αντιμετώπιση, μειώνοντας περαιτέρω τη χρήση σκευασμάτων.

Άρδευση: πότε αποδίδει και πότε όχι

Η άρδευση μπορεί να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή σε χρονιές με πολύ ξηρή άνοιξη. Αντίθετα, σε υγρές χρονιές δεν φαίνεται να καλύπτει το κόστος της. Σε συνθήκες ξηρασίας, ένα πότισμα στο τέλος Μαρτίου με αρχές Απριλίου μπορεί να ενισχύσει την απόδοση, ιδίως όταν συνδυάζεται με σωστή αζωτούχο λίπανση. Απαιτείται προσοχή στη χρονική στιγμή και στην ποσότητα νερού. Πότισμα κατά τη γονιμοποίηση ή σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο ριζικό σύστημα και να επηρεάσει αρνητικά την καλλιέργεια.

Μπορεί τελικά να μειωθεί το κόστος;

Η μείωση του κόστους παραγωγής στο σκληρό σιτάρι δεν αποτελεί θεωρητικό στόχο, αλλά αποτέλεσμα συνειδητών επιλογών σε όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας. Όταν οι παρεμβάσεις βασίζονται στις πραγματικές ανάγκες του χωραφιού, το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα μπορεί να βελτιωθεί χωρίς να υποβαθμιστεί η παραγωγή. Στο τελικό ισοζύγιο, ο παραγωγός δεν καθορίζει την τιμή πώλησης. Μπορεί όμως να καθορίσει τον τρόπο διαχείρισης της καλλιέργειας — και εκεί βρίσκεται το ουσιαστικό περιθώριο παρέμβασης.

Πηγές:

Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 10/2017. «Κόστος παραγωγής σκληρού σίτου και δυνατότητες μείωσής του – Μέρος 1ο», Φ. Γέμτος, σελ. 56–59.

Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 11/2017. «Κόστος παραγωγής σκληρού σίτου και δυνατότητες μείωσής του – Μέρος 2ο», Φ. Γέμτος, σελ. 66–70.

Το κόκκινο ρύζι (Oryza sativa L.), αποτελεί το πιο επιζήμιο και δυσεξόντωτο ζιζάνιο της ορυζοκαλλιέργειας. Η παρουσία του δεν περιορίζεται απλώς σε απώλειες στρεμματικής απόδοσης, αλλά επηρεάζει συνολικά την οικονομική βιωσιμότητα της καλλιέργειας, υποβαθμίζοντας την ποιότητα του τελικού προϊόντος, αυξάνοντας το κόστος επεξεργασίας στους ορυζόμυλους και μειώνοντας την τιμή διάθεσης. Η ιδιαιτερότητά του οφείλεται στα μορφολογικά, φυσιολογικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά του, τα οποία του προσδίδουν μεγάλη προσαρμοστικότητα και ισχυρή ανταγωνιστική ικανότητα έναντι της καλλιέργειας του ρυζιού.

Ισχυρός ανταγωνισμός και απώλειες απόδοσης

Η ανταγωνιστική ικανότητα του κόκκινου ρυζιού, Oryza sativa L.,  είναι ιδιαίτερα υψηλή.  Διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και 1 έως 3 φυτά ανά τετραγωνικό μέτρο μέσα στον ορυζώνα αρκούν για να προκαλέσουν σημαντική μείωση της απόδοσης. Όταν η πυκνότητά του αυξάνεται, οι επιπτώσεις γίνονται ακόμη πιο έντονες. Σε διάφορες καταγραφές, η παρουσία του σε μέτριες έως υψηλές πυκνότητες έχει συνδεθεί με διψήφιες απώλειες που κλιμακώνονται σημαντικά όσο εντείνεται ο ανταγωνισμός, φτάνοντας σε αρκετές περιπτώσεις σε μειώσεις που υπερβαίνουν το 50%. 

Σε ελληνικές συνθήκες, έχει καταγραφεί ότι αυξανόμενος αριθμός φυτών κόκκινου ρυζιού ανά τετραγωνικό μέτρο οδηγεί σε αναλογικά αυξανόμενη μείωση της παραγωγής, επιβεβαιώνοντας τη σοβαρότητα του προβλήματος και για την εγχώρια ορυζοκαλλιέργεια. Το μέγεθος της ζημιάς εξαρτάται από την πυκνότητα και τον χρόνο εμφάνισης των φυτών, τον ρυθμό ανάπτυξής τους, αλλά και από τον τύπο της καλλιεργούμενης ποικιλίας. Οι υψηλόσωμες ποικιλίες εμφανίζουν μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα σε σχέση με τις χαμηλόσωμες, ωστόσο όλες επηρεάζονται σημαντικά όταν το κόκκινο ρύζι εμφανίζεται νωρίς και σε μεγάλες πυκνότητες. Σε έντονες προσβολές, η οικονομική ζημία μπορεί να καταστήσει τη συνέχιση της καλλιέργειας ιδιαίτερα δύσκολη έως και ασύμφορη.

Ποιότητα προϊόντος και έμμεσες επιπτώσεις

Η παρουσία του κόκκινου ρυζιού δεν επηρεάζει μόνο την ποσότητα, αλλά και την ποιότητα της παραγωγής. Η ανάμειξη των κόκκων στο τελικό προϊόν υποβαθμίζει το εμπορικό αποτέλεσμα, αυξάνει το κόστος διαλογής και επεξεργασίας στους ορυζόμυλους και μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της τιμής διάθεσης. Παράλληλα, το κόκκινο ρύζι λειτουργεί ως ξενιστής του μύκητα Pyricularia oryzae, που αποτελεί το σημαντικότερο παθογόνο της ορυζοκαλλιέργειας. Με τον τρόπο αυτό, η παρουσία του επιβαρύνει έμμεσα την καλλιέργεια, ενισχύοντας τον φυτοπροστατευτικό κίνδυνο και αυξάνοντας την πίεση για επιπλέον διαχείριση.

Κλιματικοί παράγοντες και μελλοντικές πιέσεις

Η αύξηση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα πάνω από 400 ppm εκτιμάται ότι ενισχύει περισσότερο την ανταγωνιστική ικανότητα του κόκκινου ρυζιού σε σχέση με το καλλιεργούμενο ρύζι, οδηγώντας σε μεγαλύτερες απώλειες. Παράλληλα, η άνοδος της θερμοκρασίας αναμένεται να επηρεάσει λιγότερο το κόκκινο ρύζι, καθώς εμφανίζει μεγαλύτερη αντοχή στις διακυμάνσεις θερμοκρασίας και στην ξηρασία. Οι μεταβολές αυτές ενδέχεται να μεταβάλλουν τόσο τη δυναμική του πληθυσμού όσο και την αποτελεσματικότητα των ζιζανιοκτόνων, μέσω επιτάχυνσης της αποδόμησής τους στο έδαφος, έκπλυσης μετά από έντονες βροχοπτώσεις ή μεταβολών στα μορφολογικά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά των φυτών. Ο ταχύτερος ρυθμός ανάπτυξης του κόκκινου ρυζιού μειώνει το χρονικό παράθυρο ευαισθησίας στα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη σωστή χρονική εφαρμογή. Επιπλέον, η αποτελεσματικότητα ορισμένων δραστικών ουσιών επηρεάζεται από τον τύπο προέλευσης του κόκκινου ρυζιού, στοιχείο που προσθέτει επιπλέον παράγοντα πολυπλοκότητας στη διαχείριση.

Διαχείριση: Συνδυασμός μέτρων και στρατηγική προσέγγιση

Η διαχείριση του κόκκινου ρυζιού είναι σύνθετη και δεν επιτρέπει απλές λύσεις. Η ταχεία εξέλιξη ανθεκτικών πληθυσμών στα ζιζανιοκτόνα καθιστά αναγκαία τη συνδυασμένη εφαρμογή καλλιεργητικών, μηχανικών και χημικών μέτρων, με προσαρμογή στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε αγρού. Καθοριστικής σημασίας είναι η χρήση πιστοποιημένου σπόρου απαλλαγμένου από σπόρους κόκκινου ρυζιού, καθώς περιορίζει τη διασπορά εντός των ορυζώνων. Τα προβλεπόμενα όρια για την παρουσία σπόρων κόκκινου ρυζιού σε δείγμα 500 γραμμαρίων είναι αυστηρά καθορισμένα ανά κατηγορία σπόρου, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημασία της επιλογής κατάλληλου πολλαπλασιαστικού υλικού. Παράλληλα, κρίσιμος είναι ο σχολαστικός καθαρισμός των μηχανημάτων κατεργασίας και συγκομιδής, ώστε να αποφεύγεται η μεταφορά σπόρων από αγρό σε αγρό. Στα καλλιεργητικά μέτρα περιλαμβάνονται διαφορετικά συστήματα κατεργασίας εδάφους, είτε με ενσωμάτωση των σπόρων σε βαθύτερα στρώματα είτε με διατήρησή τους στην επιφάνεια για φυσική αποδόμηση, η κατάκλυση μετά τη συγκομιδή, η εφαρμογή ψευδοσποράς, καθώς και η αγρανάπαυση με επαναλαμβανόμενες κατεργασίες για εξάντληση του σπόρου.

Η αμειψισπορά αποτελεί βασικό εργαλείο. Η εναλλαγή του ρυζιού με βαμβάκι ή αραβόσιτο επιτρέπει τη χρήση διαφορετικών ζιζανιοκτόνων εδάφους ή μεταφυτρωτικών αγρωστωδοκτόνων, μειώνοντας την πίεση επιλογής και συμβάλλοντας στον περιορισμό των πληθυσμών. Ταυτόχρονα, η αύξηση της πυκνότητας σποράς, η καλλιέργεια ανταγωνιστικών ποικιλιών, η ορθολογική λίπανση και η σωστή διαχείριση του νερού ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της καλλιέργειας. Σε ορισμένα συστήματα εφαρμόζεται η καλλιέργεια ειδικών τύπων ποικιλιών που επιτρέπουν στοχευμένη μεταφυτρωτική αντιμετώπιση με συγκεκριμένες δραστικές ουσίες, όπου δεν έχουν αναπτυχθεί προβλήματα ανθεκτικότητας. Η αποτελεσματικότητα των επιλογών αυτών εξαρτάται από τον τύπο του κόκκινου ρυζιού που επικρατεί και από τη σωστή χρονική εφαρμογή.

Όταν η παρουσία είναι έντονη, η διαχείριση μπορεί να συμπληρωθεί με χειρωνακτική απομάκρυνση φυτών, μηχανική καταστροφή ταξιανθιών ή στοχευμένες εφαρμογές σε μεταγενέστερα στάδια, με στόχο τον περιορισμό της παραγωγής και διασποράς σπόρων. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση προϋποθέτει συστηματική παρακολούθηση των πληθυσμών, καταγραφή δεδομένων και εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών που συνδυάζουν διετή ή τριετή αμειψισπορά, χρήση πιστοποιημένου σπόρου και ορθολογική αξιοποίηση των διαθέσιμων μέσων. Η συνέπεια στην εφαρμογή και η έγκαιρη προσαρμογή των πρακτικών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη βιωσιμότητα της ορυζοκαλλιέργειας.

Τι σημαίνει για τον παραγωγό

Το κόκκινο ρύζι δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ζιζάνιο της ορυζοκαλλιέργειας. Επηρεάζει άμεσα την απόδοση, την ποιότητα και το κόστος παραγωγής, αλλά και τη συνολική σταθερότητα της εκμετάλλευσης. Η αποτελεσματική διαχείρισή του απαιτεί στρατηγική σκέψη, σωστό σχεδιασμό και συνδυασμό μέτρων. Η έγκαιρη αξιολόγηση του προβλήματος και η επιλογή κατάλληλων πρακτικών μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις απώλειες και να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα της καλλιέργειας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία τεύχος 02|22, «ΚΟΚΚΙΝΟ ΡΥΖΙ (ORYZA SATIVA L.)», Η. Ελευθεροχωρινός, σελ. 44–46

Στις 13 Φεβρουαρίου, επιχειρήσεις από τη Νότια Κορέα προχώρησαν, μετά από δημοπρασία, σε εμπορική συμφωνία για την αγορά 50.000 τόνων μαλακού και σκληρού σιταριού από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Το σιτάρι αγοράστηκε σε τιμή FOB από τον εμπορικό όμιλο United Grain Corporation για παράδοση των φορτιών από 1 Ιουνίου έως 30 Ιουνίου.

Σύμφωνα με όσα αναφέρουν κύκλοι του διεθνούς εμπορίου η συμφωνία περιλαμβάνει:

• 27.000 τόνοι μαλακού σιταριού, με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 9,5-11% στα 197,80 ευρώ ανά τόνο
• 855 τόνοι μαλακού σιταριού, με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη έως 9% στα 208,01 ευρώ ανά τόνο
• 8.375 τόνοι σκληρού σιταριού με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 11,5% στα 212,19 ευρώ ανά τόνο
• 13.770 τόνοι σκληρού εαρινού σιταριού με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 14% στα 226,66 ευρώ ανά τόνο

Οι νοτιοκορεάτες αγόρασαν επίσης 40 χιλιάδες τόνους καναδικού σιταριού με τιμές στα ίδια επίπεδα.

Η διαχείριση των ζιζανίων στα χειμερινά σιτηρά αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την τελική απόδοση της καλλιέργειας. Μια πρακτική που για χρόνια θεωρούνταν «υποτιμημένη» φαίνεται πλέον να επανέρχεται στο προσκήνιο: η μέθοδος της ψευδοσποράς. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η πρακτική αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό εργαλείο για τον περιορισμό της πίεσης από τα ζιζάνια και τη βελτίωση της παραγωγικότητας.

Τι είναι η ψευδοσπορά και πώς λειτουργεί

Η ψευδοσπορά βασίζεται σε μια απλή αλλά στοχευμένη λογική. Ο αγρός προετοιμάζεται κανονικά για σπορά, όπως σε μια συμβατική εγκατάσταση καλλιέργειας. Στη συνέχεια, εφόσον απαιτείται, πραγματοποιείται άρδευση ώστε να εξασφαλιστεί επαρκής εδαφική υγρασία. Μέσα σε περίπου 10–15 ημέρες επάγεται η βλάστηση των σπόρων των ζιζανίων που βρίσκονται κυρίως στα ανώτερα 5 εκατοστά του εδάφους, όπου εντοπίζεται η πλειονότητα της «τράπεζας σπόρων».

Ακολουθεί η καταστροφή των νεαρών ζιζανίων, είτε με επιφανειακή εδαφοκατεργασία είτε με εφαρμογή καθολικού ζιζανιοκτόνου. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται σημαντικά το δυναμικό εμφάνισης ζιζανίων μετά τη σπορά της κύριας καλλιέργειας. Η επιτυχία της πρακτικής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή εδαφοκατεργασία, καθώς αυτή συμβάλλει στη διακοπή του ληθάργου των σπόρων. Παράλληλα, παράγοντες όπως η θερμοκρασία και η υγρασία του εδάφους, οι εναλλαγές θερμοκρασίας ημέρας–νύχτας, η ηλιακή ακτινοβολία, το pH και η διαθεσιμότητα θρεπτικών στοιχείων επηρεάζουν άμεσα τη βλάστηση των ζιζανίων και συνεπώς την αποτελεσματικότητα της ψευδοσποράς.

Τι δείχνουν τα δεδομένα στο σιτάρι

Στο σιτάρι, η ψευδοσπορά εξετάζεται ως πρακτική που μπορεί να περιορίσει την πίεση από τα ζιζάνια και να ενισχύσει την απόδοση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με κατάλληλη εδαφοκατεργασία και ζιζανιοκτονία. Σε εφαρμογές όπου η πρακτική συνδυάστηκε με άρδευση, σωστή προετοιμασία της σποροκλίνης και προφυτρωτική ζιζανιοκτονία, καταγράφηκαν υψηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τη συμβατική σπορά. Παράλληλα, η μείωση του ξηρού βάρους ζιζανίων όπως η αγριοβρώμη και η φάλαρη συνοδεύτηκε από αύξηση της απόδοσης σε καρπό έως και 17%, ενώ σε περιπτώσεις συνδυασμού ψευδοσποράς και χημικής ζιζανιοκτονίας η αύξηση έφτασε το 21%. Η αποτελεσματικότητα της πρακτικής συνδέεται με τις εδαφοκλιματικές συνθήκες. Σε βαριά εδάφη και μετά από έντονες βροχοπτώσεις έχει αναφερθεί δυσκολία στη σωστή προετοιμασία της σποροκλίνης, γεγονός που απαιτεί προσεκτική προσαρμογή της εφαρμογής.

Τι δείχνουν τα δεδομένα στο κριθάρι - και σε άλλες καλλιέργειες

Η εφαρμογή της ψευδοσποράς στο κριθάρι δείχνει ότι η πρακτική μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την εικόνα του αγρού πριν ακόμη ξεκινήσει η κύρια ανάπτυξη της καλλιέργειας. Η διαφορά αποτυπώνεται τόσο στην παρουσία των ζιζανίων όσο και στην τελική παραγωγή. Σε σύγκριση με τη συμβατική σπορά, το συνολικό ξηρό βάρος των πλατύφυλλων ζιζανίων μειώθηκε κατά περίπου 50%, ενώ στα αγρωστώδη ζιζάνια η μείωση της βιομάζας έφτασε έως και 70%. Όταν η πρακτική συνδυάστηκε με χημική ζιζανιοκτονία, η μείωση καταγράφηκε ακόμη υψηλότερη. Η περιορισμένη παρουσία ζιζανίων συνοδεύτηκε και από αύξηση της απόδοσης, η οποία έφτασε έως και 30% σε σύγκριση με τη συμβατική σπορά και ακόμη υψηλότερα όταν η ψευδοσπορά εφαρμόστηκε σε συνδυασμό με ζιζανιοκτονία.

Η πρακτική έχει εξεταστεί και σε άλλες καλλιέργειες. Στο ρύζι, έχει καταγραφεί σημαντική μείωση της βιομάζας των ζιζανίων. Στο κεχρί, η εφαρμογή της ψευδοσποράς με μηχανική καταστροφή των ζιζανίων μείωσε την πυκνότητα και το ξηρό βάρος τους και αύξησε την απόδοση έως και 48%. Στην αραχίδα, η επιφανειακή εδαφοκατεργασία στο πλαίσιο της ψευδοσποράς έλεγξε αποτελεσματικά ζιζάνια όπως η κίτρινη κύπερη. Αντίστοιχα, στη σόγια και στο βαμβάκι έχουν αναφερθεί σημαντικές μειώσεις πολυετών ζιζανίων όταν η πρακτική συνδυάστηκε με ζιζανιοκτονία.

Τι σημαίνει αυτό για τον παραγωγό

Η ψευδοσπορά δεν αποτελεί μια αυτόματη λύση, αλλά μια πρακτική που μπορεί να ενταχθεί οργανωμένα σε ένα σύστημα διαχείρισης ζιζανίων. Η αποτελεσματικότητά της συνδέεται άμεσα με τον τρόπο καταστροφής των ζιζανίων που θα φυτρώσουν, είτε με μηχανικά μέσα είτε σε συνδυασμό με ζιζανιοκτονία, καθώς και με τη σωστή χρονική στιγμή παρέμβασης. Για τον παραγωγό, η ψευδοσπορά αποτελεί μια επιλογή που αξίζει να αξιολογηθεί με βάση τις ιδιαιτερότητες κάθε αγρού και τη συνολική στρατηγική της καλλιέργειας, ως μέρος μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης στη διαχείριση των ζιζανίων.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 3/2020, «Η μέθοδος της ψευδοσποράς στα χειμερινά σιτηρά» Η.Τραυλός,Π. Κανάτας,Ι. Γαζούλης, σελ. 48–50.

Συνάντηση της πολιτικής ηγεσίας του ΥπΑΑΤ και του Δ.Σ της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελληνικού Ρυζιού (ΕΔΟΡΕΛ), πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (12/2/2026).

Στην συνάντηση συζητήθηκαν διεξοδικά όλα τα τρέχοντα ζητήματα που απασχολούν την καλλιέργεια του ρυζιού στην χώρα μας και τονίστηκε η δύσκολη συγκυρία που τείνει να οδηγήσει όλο τον τομέα σε οικονομικό αδιέξοδο.

Ο κ. Χρήστος Γκαντζάρας, αντιπρόεδρος ΕΔΟΡΕΛ και πρόεδρος Α' Αγροτικού Συνεταιρισμού Ορυζοπαραγωγών Χαλάστρας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην χώρα μας καλλιεργούνται με ρύζι συνολικά 308.000 στρέμματα.

Είμαστε μια χώρα που το 80% της παραγωγής της το κάνει εξαγωγή. Αυτή την περίοδο υπάρχει μειωμένη ζήτηση επειδή υπάρχει αθέμιτος ανταγωνισμός από εισαγωγές τρίτων χωρών.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι φετινές τιμές παραγωγού να έχουν μειωθεί, κατά 50%, σε σχέση με πέρσι. Οι μέσες τιμές κυμαίνονται από 26 έως 32 λεπτά το κιλό και μόνο η Καρολίνα φτάνει στα 40 λεπτά, τιμή όμως που είναι και αυτή μειωμένη σε σχέση με άλλες χρονιές.

Μιλάμε για τιμές που είχαμε το 1985 και σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να καλύψουν το σημερινό κόστος της καλλιέργειας.

Με αυτές τις τιμές ο παραγωγός πουλάει με ζημιά 100 έως 150 ευρώ το στρέμμα. Και παρόλα αυτά το εμπόριο είναι παγωμένο και μέχρι σήμερα έχουμε πουλήσει μόλις το 8% της παραγωγής ρυζιού που έχουμε αποθηκεύσει στα σιλό. Από την πλευρά μας δεν μπορούμε να μειώσουμε παραπάνω τις τιμές και το ρύζι παραμένει απούλητο

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο στην χώρα μας αλλά αφορά όλη την Ευρώπη. Η πτώση των τιμών οφείλεται στις παρακάτω αιτίες:

• υπάρχει μια υπερπαραγωγή σε όλες τις χώρες του πλανήτη
• οι τρίτες χώρες έχουν υψηλά αποθέματα
• διπλασιάστηκε η ποσότητα αδασμολόγητου ρυζιού που εισάγεται στην ΕΕ από τις τρίτες χώρες

Ζητάμε από το ΥπΑΑΤ να μας δώσει μια στρεμματική ενίσχυση για να καταφέρουμε να μείνουμε στην καλλιέργεια. Ποτέ το ρύζι δεν έχει πάρει κάποια οικονομική στήριξη. Οι ορυζοπαραγωγοί δεν έχουν οικονομική ρευστότητα και σε ένα μήνα θα πρέπει να ξεκινήσουν τη νέα καλλιεργητική περίοδο.

Ο υπουργός ΑΑΤ, Κώστας Τσιάρας, κατάλαβε το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει ο κλάδος και υποσχέθηκε να καταβληθεί κάποια στήριξη.

Θα πρέπει όμως και η Κομισιόν να αναλάβει πρωτοβουλίες, να απαγορεύσει τις εισαγωγές από τρίτες χώρες και να βάλει δασμούς. Η Ευρώπη παράγει σήμερα το 50-60% της κατανάλωσης ρυζιού. Θα πρέπει να προστατευτεί η ευρωπαϊκή παραγωγή.

Αν δεν παρθούν κάποια μέτρα σε επίπεδο ΕΕ τότε θα πρέπει κάθε χρόνο να έχουμε οικονομική στήριξη για να αντιμετωπίσουμε τον ανταγωνισμό από τρίτες χώρες που έχουν πολύ μειωμένο κόστος παραγωγής.

Υπάρχει κίνδυνος να μείνουν ακαλλιέργητα τα χωράφια μας γιατί δεν έχουμε εναλλακτική λύση.

Επίσης οι συνεταιρισμοί ρυζιού έχουμε ενταχθεί σε ευρωπαϊκά προγράμματα και προχωρήσαμε σε επενδύσεις με την υποχρέωση να παραμείνουμε στην καλλιέργεια για κάποιο χρονικό διάστημα (10 χρόνια). Αν εγκαταλείψουμε την καλλιέργεια η Κομισιόν θα μας ζητήσει τα χρήματα πίσω.

Υπάρχει αυτή την στιγμή ένα μεγάλο αδιέξοδο στον κλάδο και θα πρέπει να βρεθούν άμεσα λύσεις.

Η ανακοίνωση της ΕΔΟΡΕΛ για την συνάντηση στο ΥπΑΑΤ αναφέρει τα εξής:
Ο Υπουργός κατά τη διάρκεια της συζήτησης αντιλαμβανόμενος την δυσκολία της στιγμής φάνηκε ιδιαίτερα θετικός στην καταβολή έκτακτης αποζημίωσης (de minimis) προς τους ορυζοπαραγωγούς.
Το ύψος του ποσού ανά στρέμμα αναμένεται να καθοριστεί τις επόμενες ημέρες στα πλαίσια  των δημοσιονομικών δυνατοτήτων που υπάρχουν αυτήν την στιγμή.
Στην συνάντηση συμμετείχαν από την πλευρά του Υπουργείου, ο Υπουργός κ. Κώστας Τσιάρας, οι Υφυπουργοί κ.κ. Γιάννης Ανδριάνος και Χρήστος Κέλλας και ο Γενικός Γραμματέας κύριος Σπύρος Πρωτοψάλτης.
Από την πλευρά της ΕΔΟΡΕΛ συμμετείχαν ο πρόεδρος κ. Γιάννης Αρναουτέλης, ο αντιπρόεδρος κ. Χρήστος Γκαντζάρας, η πρόεδρος του ΣΟΕ κα Γεωργία Κωστηνάκη, ο πρόεδρος της ΕΑΣΘ κ. Χρήστος Τσιχήτας, τα μέλη του Δ.Σ κ.κ. Βασίλης Κουκουρίκης, Τάσος Πιστιόλας, Αθανάσιος Βαδαρλής και Κώστας Ρούζιος και ο επιστημονικός συνεργάτης της ΕΔΟΡΕΛ κ. Κώστας Γιαννόπουλος.

Τις τελευταίες ημέρες είχαμε συνεχόμενους διεθνείς διαγωνισμούς για την αγορά κριθαριού συνολικής ποσότητας 325.000 τόνων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στις 12 Φεβρουαρίου, ο Οργανισμός Σιτηρών της Τυνησίας (ODC) διεξήγαγε διαγωνισμό για την αγορά 50.000 τόνων κριθαριού για ζωοτροφές οποιασδήποτε προέλευσης. Αγοράστηκαν:

• 25.000 τόνοι από τον εμπορικό όμιλο Bunge με τιμή στα 234,54 ευρώ ανά τόνο (C&F), για παράδοση από 25 Μαρτίου έως 5 Απριλίου 2026, 
• 25.000 τόνοι από την Dreyfus στα 233,47 ευρώ ανά τόνο (C&F), για παράδοση από 10 έως 20 Απριλίου 2026, C&F

Ακόμη έξι εταιρείες συμμετείχαν στον συγκεκριμένο διαγωνισμό, προσφέροντας κριθάρι σε τιμές από 276,9 έως 285,12 ευρώ ανά τόνο.

Την προηγούμενη ημέρα, στις 11 Φεβρουαρίου, το Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου της Ιορδανίας, αγόρασε 50.000 τόνους κριθαριού για ζωοτροφές προαιρετικής προέλευσης με διεθνή διαγωνισμό.

Η σύμβαση υπογράφηκε με τον εμπορικό όμιλο Ameropa στην τιμή των 239,46 ευρώ ανά τόνο (C&F), με προγραμματισμένη αποστολή των φορτίων για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαΐου.

Άλλες εταιρείες που συμμετείχαν στο διαγωνισμό ήταν η Bunge, η οποία προσέφερε 241,53 ευρώ ανά τόνο, η Olam στα 244,06 ευρώ ανά τόνο και η Dreyfus στα 244,52 ευρώ ανά τόνο.

Η Ιορδανία έχει ανακοινώσει νέο διαγωνισμό για την αγορά άλλων 120.000 τόνων κριθαριού για ζωοτροφές, με τις προσφορές να πρέπει να υποβληθούν έως τις 18 Φεβρουαρίου και την αποστολή να πραγματοποιηθεί για τον Μάιο και τον Ιούνιο.

Την ίδια ημέρα, την 11η Φεβρουαρίου, το Τουρκικό Κρατικό Συμβούλιο Σιτηρών (TMO) αγόρασε με διεθνή διαγωνισμό περίπου 225.000 τόνους κριθαριού για ζωοτροφές.

Οι τιμές αγοράς κυμαίνονταν από 224,45 έως 235,24 ευρώ ανά τόνο (C&F), ενώ οι αποστολές έχουν προγραμματιστεί για την περίοδο από 23 Φεβρουαρίου έως 23 Μαρτίου, σε φορτία των 5.000 έως 50.000 τόνων, ανάλογα το λιμάνι προορισμού.

Τα κύρια λιμάνια εκφόρτωσης θα είναι η Μπαντίρμα, η Σμύρνη και η Μερσίνα με 50.000 τόνους το καθένα και η Ισκεντερούν και τα Άδανα με 25.000 τόνους το καθένα. Πρόσθετα φορτία συνολικού ύψους περίπου 40.000 τόνων θα παραδοθούν στα λιμάνια της Σαμψούντας και της Τραπεζούντας, διασφαλίζοντας μια ισορροπημένη κατανομή μεταξύ των περιοχών της χώρας.

Τα χειμερινά σιτηρά αποτελούν βασικό πυλώνα της ελληνικής φυτικής παραγωγής και η αποτελεσματική διαχείριση των ζιζανίων παραμένει καθοριστικός παράγοντας για την απόδοση της καλλιέργειας. Η ανθεκτικότητα των ζιζανίων στα ζιζανιοκτόνα αποτελεί διεθνώς ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στη σύγχρονη γεωργία, με αυξανόμενο αριθμό καταγεγραμμένων περιπτώσεων σε πολλά είδη.

Η Ήρα (Lolium rigidum) συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα και θεωρείται από τα πλέον «πρωταγωνιστικά» ως προς την ανάπτυξη ανθεκτικότητας σε διαφορετικούς τρόπους δράσης ζιζανιοκτόνων. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας σιτηρών και αναδεικνύει τη σημασία της ορθής στρατηγικής διαχείρισης.

Πώς δημιουργήθηκε το πρόβλημα

Η μονοκαλλιέργεια και η επαναλαμβανόμενη εφαρμογή ζιζανιοκτόνων με τον ίδιο τρόπο δράσης, χωρίς συνδυασμό με μη χημικές μεθόδους, δημιούργησαν έντονη πίεση επιλογής. Μέσα στους αρχικά ευαίσθητους πληθυσμούς της ήρας υπήρχαν φυτά με φυσική ανοχή. Με τα χρόνια, αυτά τα φυτά επιβίωσαν, πολλαπλασιάστηκαν και τελικά επικράτησαν, μετατρέποντας ευαίσθητους πληθυσμούς σε ανθεκτικούς. Η βιολογία και η οικολογία του ζιζανίου συνέβαλαν στην ταχεία εξάπλωση της ανθεκτικότητας, ιδιαίτερα στις καλλιέργειες χειμερινών σιτηρών όπου εφαρμόζονται σταθερά τα ίδια σχήματα ζιζανιοκτονίας.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Ανθεκτικοί πληθυσμοί ήρας σε ALS ή/και ACCase αναστολείς έχουν καταγραφεί σε πολλές περιοχές της χώρας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πληθυσμοί που δεν ελέγχθηκαν από ALS αναστολείς αντιμετωπίστηκαν προσωρινά με ACCase αναστολείς. Ωστόσο, αποτελέσματα από συλλογές και δοκιμές σε αγρούς με προβλήματα ελέγχου έδειξαν ότι σε σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων η αποτελεσματικότητα των ALS ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη, ενώ σε περίπου τους μισούς από αυτούς τους πληθυσμούς παρατηρήθηκε μη ικανοποιητικός έλεγχος και με ACCase αναστολείς, γεγονός που υποδηλώνει πολλαπλή ανθεκτικότητα. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η απλή μετατόπιση από μία χημική ομάδα σε άλλη δεν αποτελεί μακροπρόθεσμη λύση.

Στροφή σε διαφορετικούς τρόπους δράσης

Για τη διαχείριση αγρών με επιβεβαιωμένη ανθεκτικότητα απαιτείται χρήση ζιζανιοκτόνων με διαφορετικό τρόπο δράσης από τους ALS και ACCase αναστολείς, καθώς και περιορισμός της συνεχούς χρήσης των τελευταίων. Στη χώρα μας υπάρχουν δραστικές ουσίες με διαφορετικό μηχανισμό δράσης, οι οποίες εφαρμόζονται προφυτρωτικά ή πολύ νωρίς μεταφυτρωτικά. Ορισμένες δρουν αναστέλλοντας τη βιοσύνθεση λιπαρών οξέων και επηρεάζοντας την κυτταροδιαίρεση, ελέγχοντας κυρίως αγρωστώδη ζιζάνια, ενώ άλλες δρουν στο φωτοσύστημα ΙΙ ή στη βιοσύνθεση καροτενοειδών. Σε δοκιμές έχει καταγραφεί αποτελεσματικότητα ορισμένων από αυτές ακόμη και σε πληθυσμούς με πολλαπλή ανθεκτικότητα. Η εναλλαγή δραστικών ουσιών, ιδιαίτερα όταν έχουν παρόμοιο τρόπο δράσης, συνιστάται τουλάχιστον κάθε τρία χρόνια, ακόμη και όταν τα προϊόντα παραμένουν αποτελεσματικά.

Ο ρόλος των μη χημικών μεθόδων

Η ολοκληρωμένη διαχείριση δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στα ζιζανιοκτόνα. Η εφαρμογή μη χημικών μέτρων στοχεύει στη μείωση της τράπεζας σπόρων στο έδαφος και στη σταδιακή αποδυνάμωση του πληθυσμού της ήρας. Σε αγρούς με έντονο πρόβλημα μπορεί να εφαρμοστεί βαθύ όργωμα άνω των 40 εκατοστών, ώστε οι σπόροι να μεταφερθούν σε βάθος μεγαλύτερο των 10 εκατοστών, όπου χάνουν τη βλαστικότητά τους μετά από δύο χρόνια. Δεν συνιστάται όμως η ετήσια επανάληψη, καθώς επαναφέρει σπόρους στην επιφάνεια. Η χρήση πιο ανταγωνιστικών καλλιεργειών, όπως βρώμη, σίκαλη, τριτικάλε ή κριθάρι, η εφαρμογή ψευδοσποράς, η καθυστέρηση σποράς σε επιβαρυμένους αγρούς, η επιφανειακή καταστροφή νεαρών φυτών πριν τη σπορά και η αμειψισπορά με καλλιέργειες που διακόπτουν τον βιολογικό κύκλο του ζιζανίου αποτελούν πρακτικές που συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των πληθυσμών.

Πρόληψη και συνεχής παρακολούθηση

Η συχνή επισκόπηση των αγρών είναι κρίσιμη. Αγροί όπου επιβιώνουν φυτά ήρας μετά την εφαρμογή της συνιστώμενης δόσης στο κατάλληλο στάδιο ανάπτυξης θεωρούνται ύποπτοι για ανάπτυξη ανθεκτικότητας. Η τήρηση αρχείων βοηθά στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η καταστροφή φυτών πριν την άνθηση και σποροπαραγωγή, καθώς έχει αποδειχθεί ότι η ανθεκτικότητα μπορεί να εξαπλωθεί ακόμη και μέσω μεταφοράς γύρης σε αποστάσεις έως και τριών χιλιομέτρων. Παράλληλα, ο καθαρισμός γεωργικών μηχανημάτων και η χρήση καθαρού σπόρου καλλιέργειας μειώνουν τον κίνδυνο εισαγωγής ανθεκτικών σπόρων σε νέους αγρούς.

Ένα ζήτημα που απαιτεί στρατηγική

Η ανθεκτικότητα της ήρας δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα πρακτικών που εφαρμόστηκαν επί σειρά ετών. Η διαχείρισή της απαιτεί σχεδιασμό σε επίπεδο αγρού και συνέπεια στις επιλογές που γίνονται κάθε καλλιεργητική περίοδο. Για τον παραγωγό των χειμερινών σιτηρών, το ζητούμενο είναι η προστασία της καλλιέργειας και της απόδοσης σε βάθος χρόνου. Η έγκαιρη προσαρμογή της στρατηγικής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα του αγρού.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, 02|21. «Χειμερινά Σιτηρά: Διαχείριση Ανθεκτικότητας της Ήρας (Lolium rigidum)», Θ. Γιτσόπουλος, σελ. 69–71.

Καθώς ο χειμώνας οδεύει προς το τέλος του και οι παραγωγοί αρχίζουν να σχεδιάζουν τις ανοιξιάτικες και θερινές καλλιέργειες, η προετοιμασία του χωραφιού αποκτά καθοριστική σημασία. Στον αραβόσιτο, πολλές από τις ασθένειες που εκδηλώνονται αργότερα μέσα στη σεζόν «χτίζονται» μήνες νωρίτερα, μέσα από τις επιλογές που γίνονται μετά τη συγκομιδή της προηγούμενης καλλιέργειας. Μία από αυτές είναι το ελμινθοσπόριο, μια ασθένεια που δεν εκδηλώνεται πάντα με την ίδια ένταση, αλλά υπό ορισμένες συνθήκες μπορεί να εξελιχθεί και να πιέσει σοβαρά την καλλιέργεια.

Τι είναι το ελμινθοσπόριο και πώς εκδηλώνεται

Το ελμινθοσπόριο του αραβοσίτου εκδηλώνεται με χαρακτηριστικές νεκρωτικές κηλίδες στα φύλλα, οι οποίες εμφανίζονται αρχικά στα κατώτερα φύλλα και σταδιακά μπορούν να επεκταθούν προς τα ανώτερα τμήματα του φυτού. Όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές, οι κηλίδες συνενώνονται, περιορίζοντας τη λειτουργική φυλλική επιφάνεια και οδηγώντας σε πρόωρη γήρανση των φυτών. Σε έντονες προσβολές, η εικόνα της καλλιέργειας μπορεί να προσομοιάζει με έντονη υδατική καταπόνηση, ακόμη και όταν η άρδευση είναι επαρκής.

 Πότε και υπό ποιες συνθήκες το ελμινθοσπόριο γίνεται επικίνδυνο

Η ένταση και οι επιπτώσεις του ελμινθοσπορίου δεν είναι ίδιες σε όλες τις περιπτώσεις και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό τόσο από το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας όσο και από τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Καθοριστικό ρόλο παίζει ο χρόνος εμφάνισης των συμπτωμάτων. Όταν η ασθένεια εκδηλώνεται νωρίς, πριν ή κοντά στην άνθηση, και επικρατούν για μεγάλο χρονικό διάστημα ευνοϊκές συνθήκες, οι απώλειες στην παραγωγή μπορεί να είναι σημαντικές. Αντίθετα, όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται αργότερα, μετά την ολοκλήρωση της γονιμοποίησης, οι επιπτώσεις στην απόδοση είναι συνήθως περιορισμένες.

Η εξέλιξη της ασθένειας ευνοείται από συνδυασμό μέτριων θερμοκρασιών, υψηλής σχετικής υγρασίας και παρατεταμένης διαβροχής της φυλλικής επιφάνειας, ιδιαίτερα όταν αυτές οι συνθήκες συνοδεύονται από μειωμένο φωτισμό. Υπό τέτοιες συνθήκες, το παθογόνο μπορεί να σποριοποιηθεί και να εξαπλωθεί ταχύτερα μέσα στον αγρό, αυξάνοντας την ένταση των προσβολών. Αντίθετα, παρατεταμένες ξηροθερμικές περίοδοι λειτουργούν ανασταλτικά για την ανάπτυξη και την εξάπλωση της ασθένειας.

 Γιατί τα φυτικά υπολείμματα έχουν καθοριστική σημασία

Το ελμινθοσπόριο δεν εμφανίζεται τυχαία. Το παθογόνο διατηρείται κυρίως στα προσβεβλημένα φυτικά υπολείμματα της προηγούμενης καλλιέργειας, όπου μπορεί να επιβιώσει και να αποτελέσει την αρχική πηγή μολύσματος για τη νέα σπορά. Όσο μεγαλύτερη ποσότητα υπολειμμάτων παραμένει στην επιφάνεια του εδάφους, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εκδήλωσης της ασθένειας. Αντίθετα, όταν τα υπολείμματα ενσωματώνονται σωστά στο έδαφος και αποικοδομούνται, παύουν να λειτουργούν ως εστία μόλυνσης.

Ορθή διαχείριση φυτικών υπολειμμάτων: τι λειτουργεί και τι όχι

Η αποτελεσματικότερη πρόληψη του ελμινθοσπορίου βασίζεται στη σωστή διαχείριση της καλαμιάς μετά τη συγκομιδή. Ο τεμαχισμός και η ενσωμάτωση των φυτικών υπολειμμάτων στο έδαφος επιταχύνουν την αποδόμησή τους και μειώνουν σημαντικά το διαθέσιμο μόλυσμα για την επόμενη καλλιέργεια. Όσο μικρότερο είναι το ποσοστό υπολειμμάτων που παραμένει στην επιφάνεια του εδάφους, τόσο περιορίζεται η πιθανότητα εκδήλωσης της ασθένειας στη νέα σπορά. Σε περιπτώσεις εφαρμογής συστημάτων μειωμένης κατεργασίας, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να ελέγχεται η κάλυψη του εδάφους, ενώ σε αγρούς με υψηλό φορτίο υπολειμμάτων η αμειψισπορά μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, διακόπτοντας τον κύκλο του παθογόνου.

Στο πλαίσιο αυτό, η καύση της καλαμιάς δεν αποτελεί βιώσιμη επιλογή διαχείρισης. Πέρα από τις σοβαρές περιβαλλοντικές και αγρονομικές επιπτώσεις, δεν προσφέρει ουσιαστικό πλεονέκτημα στη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της ασθένειας. Αντίθετα, η ορθολογική ενσωμάτωση και αποικοδόμηση των φυτικών υπολειμμάτων στο έδαφος αποτελεί σαφώς αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη πρακτική για τη μείωση του αρχικού μολύσματος και την προστασία της καλλιέργειας.

Η πρόληψη ξεκινά πριν τη σπορά

Η πρόληψη του ελμινθοσπορίου στον αραβόσιτο ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα στα φύλλα. Οι επιλογές που γίνονται στη διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων, στο διάστημα μεταξύ δύο καλλιεργητικών περιόδων, μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την πίεση της ασθένειας και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της καλλιέργειας στα κρίσιμα στάδιά της. Με σωστό σχεδιασμό και έμφαση στις βασικές καλλιεργητικές πρακτικές, ο παραγωγός μπορεί να μπει στη νέα καλλιεργητική περίοδο με καλύτερες προϋποθέσεις.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 11/2018, «Ελμινθοσπόριο του αραβοσίτου – Πρόληψη μέσω της ορθής διαχείρισης των φυτικών υπολειμμάτων», Κ. Β. Σίμογλου, σελ. 66–70.

Οι προοπτικές στην Τουρκία για τη νέα παραγωγή σιτηρών (2026) έχουν βελτιωθεί, καθώς οι χιονοπτώσεις και οι βροχοπτώσεις έχουν επιστρέψει στην χώρα, ενισχύοντας τις προοπτικές για μια ισχυρή συγκομιδή.

Η ομαλοποίηση των καιρικών συνθηκών έχει αυξήσει τις ελπίδες για μια καλή φετινή καλλιέργεια σιταριού, μετά τις απώλειες της περσινής παραγωγής που σχετίζονταν με την ξηρασία.

Σύμφωνα με το Τουρκικό Εθνικό Συμβούλιο Σιτηρών (UHK), τα επίπεδα βροχόπτωσης αυτή την εποχή έχουν ήδη ξεπεράσει τα αντίστοιχα της περασμένης χρονιάς. Εάν ο ευνοϊκός καιρός συνεχιστεί μέχρι την άνοιξη, η Τουρκία θα μπορούσε ακόμη και να επιτύχει ρεκόρ συγκομιδής σιταριού.

Παρά τις θετικές καιρικές συνθήκες, το UHK προέτρεψε για συγκρατημένη αισιοδοξία. Οι θερμοκρασίες τον Απρίλιο και τον Μάιο θα είναι καθοριστικές για τις τελικές αποδόσεις των καλλιεργειών.

«Ο χρόνος των βροχοπτώσεων είναι πιο σημαντικός από την ποσότητα», αναφέρει το UHK.

Η ξηρασία της περσινής περιόδου (2024-2025) είχε σαν αποτέλεσμα η παραγωγή σιτηρών της Τουρκίας να παρουσιάσει μια μείωση κατά μείωση κατά 12,3%. Αντίστοιχα η παραγωγή σιταριού μειώθηκε κατά 14% και ανήλθε σε 17,9 εκατομμύρια τόνους.

Πάντως σε περιοχές επιρρεπείς στην ξηρασία, οι αγρότες στρέφονται όλο και περισσότερο προς το σιτάρι και το κριθάρι. Ως αποτέλεσμα, οι περιοχές φύτευσης σκληρού σιταριού φέτος να έχουν αυξηθεί κατά 10-15%.

Δύο διαγωνισμοί έγιναν μέσα στον Ιανουάριο για την αγορά μεγάλων ποσοτήτων σιταριού (σκληρού και μαλακού).

Συγκεκριμένα η Κρατική Υπηρεσία Σιτηρών της Τυνησίας (ODC) διεξήγαγε διαγωνισμό, στις 28 Ιανουαρίου 2026, για την αγορά 100.000 τόνων μαλακού σιταριού και 100.000 τόνων σκληρού σιταριού οποιασδήποτε προέλευσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, οι 100.000 τόνοι μαλακού σιταριού αγοράστηκαν σε τιμή C&F από τις ακόλουθες εταιρείες:

• Finagrit - 25.000 τόνοι στα 214,20 ευρώ/τόνο
• Casillo - 25.000 τόνοι στα 217,14 ευρώ/τόνο
• Buildcom - 25.000 τόνοι στα 216,38 ευρώ/τόνο
• Buildcom - 25.000 τόνοι στα 216,05 ευρώ/τόνο

Το σκληρό σιτάρι αγοράστηκε σε τιμή C&F από τις ακόλουθες εταιρείες:

• Casillo - 25.000 τόνοι στα 272,17 ευρώ/τόνο
• Casillo - 25.000 τόνοι στα 274,01 ευρώ/τόνο
• Bunge - 25.000 τόνοι στα 274,24 ευρώ/τόνο
• Amber - 25.000 τόνοι στα 270,83 ευρώ/τόνο

Σύμφωνα με τους όρους της εμπορικής συμφωνίας, το μαλακό σιτάρι θα αποσταλεί στα λιμάνια της Τυνησίας από την 1η Μαρτίου έως τις 15 Απριλίου, ενώ το σκληρό σιτάρι από τις 20 Φεβρουαρίου έως τις 5 Απριλίου.

Αγορά σιταριού από Σαουδική Αραβία

Είχε προηγηθεί, μέσα στον Ιανουάριο, η Σαουδική Αραβία, η οποία αγόρασε και αυτή με διεθνή διαγωνισμό συνολικά 907.000 τόνους σκληρού σιταριού, με μια μέση τιμή 219,22 ευρώ ανά τόνο (C&F). Ενδιαφέρον έδειξαν σημαντικοί διεθνείς εμπορικοί όμιλοι, όπως Solaris, Olam, Ameropa, Cargill, Louis Dreyfus, Soufflet Negoce και Aston.

Σύμφωνα με την εμπορική συμφωνία, οι παραδόσεις των φορτίων έχουν προγραμματιστεί να γίνουν μεταξύ Απριλίου και Μαΐου. Τα φορτία θα κατανεμηθούν σε τέσσερα λιμάνια της χώρας: Τζέντα, Γιανμπού, Νταμάμ και Τζαζάν. 

Κύκλοι της διεθνούς αγοράς αναφέρουν ότι η περιοχή της Μαύρης Θάλασσας αναμένεται να είναι ο βασικός προμηθευτής σιταριού για τον συγκεκριμένο διαγωνισμό. Η νέα παραγωγής της Αργεντινής κρίθηκε ανεπαρκής για να καλύψει τις μεγάλες ποσότητες σιταριού και υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, που αγόρασε η Γενική Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων της Σαουδικής Αραβίας (GFSA) της Σαουδικής Αραβίας.

Η ευρωπαϊκή αγορά σιταριού πέρασε το 2025 σε μια φάση προσαρμογής, ύστερα από δύο χρόνια έντονων μεταβολών. Οι εξελίξεις στην παραγωγή, το εμπόριο και τις τιμές διαμόρφωσαν ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται περισσότερο από σταδιακές μεταβολές παρά από αιφνίδιες ανατροπές. Το ξεκίνημα του 2026 βρίσκει την αγορά με σαφέστερη εικόνα ως προς τα βασικά μεγέθη, αποτυπώνοντας μια κατάσταση ισορροπίας που απαιτεί προσεκτική ανάγνωση.

Παραγωγή: επιστροφή σε υψηλότερα επίπεδα μετά την κάμψη

Η παραγωγή σιταριού στην Ευρώπη το 2025 εμφανίζεται σαφώς βελτιωμένη σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, σηματοδοτώντας μια μερική ανάκτηση των απωλειών που είχαν καταγραφεί το 2024. Για την εμπορική περίοδο 2025/26, η συνολική παραγωγή σιταριού στην ΕΕ εκτιμάται στους 134 εκατ. τόνους, έναντι χαμηλότερων επιπέδων το 2024/25, όταν η παραγωγή είχε περιοριστεί αισθητά, κινούμενη κοντά στους 110–115 εκατ. τόνους.

Η μεταβολή αυτή μεταφράζεται σε αύξηση της τάξης των 20 εκατ. τόνων σε ετήσια βάση, επαναφέροντας την ευρωπαϊκή παραγωγή πιο κοντά στον μέσο όρο των τελευταίων ετών. Σε σύγκριση με την περίοδο 2023/24, όπου η παραγωγή είχε κινηθεί σε υψηλότερα επίπεδα, το 2025 δεν συνιστά ιστορικό υψηλό, αλλά περισσότερο μια φάση εξομάλυνσης μετά τη σημαντική κάμψη του 2024. Τα πιο πρόσφατα επικαιροποιημένα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η παραγωγή του μαλακού σίτου για την περίοδο 2025/26 διαμορφώνεται και πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, επιβεβαιώνοντας τον χαρακτήρα της ανάκαμψης.

Σε επίπεδο καλλιεργούμενων εκτάσεων, τα στοιχεία δεν καταγράφουν έντονες μεταβολές, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αύξηση της παραγωγής δεν οφείλεται σε σημαντική επέκταση των σπαρμένων εκτάσεων. Αντίθετα, η εικόνα παραπέμπει σε βελτιωμένες αποδόσεις, έπειτα από χρονιές όπου οι καιρικές συνθήκες είχαν επηρεάσει αρνητικά τη δυναμική των καλλιεργειών σε βασικές παραγωγικές ζώνες της Ένωσης.

Παράλληλα, η σύγκριση με τα συνολικά δημητριακά δείχνει ότι το σιτάρι παραμένει βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής φυτικής παραγωγής, απορροφώντας σημαντικό μέρος της συνολικής αγροτικής δραστηριότητας. Η παραγωγική ανάκαμψη του 2025, χωρίς να συνοδεύεται από ακραίες διακυμάνσεις, δημιουργεί ένα πιο σταθερό υπόβαθρο για την εξέλιξη της αγοράς στο ξεκίνημα του 2026.

Εμπόριο: χαμηλότεροι ρυθμοί εξαγωγών στο ξεκίνημα της νέας περιόδου

Στο σκέλος του εμπορίου, το σιτάρι εμφανίζει πιο συγκρατημένη εικόνα σε σύγκριση με την προηγούμενη εμπορική περίοδο. Κατά το σύνολο της περιόδου 2024/25, οι εξαγωγές κοινού σίτου και αλεύρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθαν σε 22,0 εκατ. τόνους, επιβεβαιώνοντας τον σταθερό ρόλο της ΕΕ στις διεθνείς αγορές.

Με την έναρξη της εμπορικής περιόδου 2025/26, η οποία ξεκινά τον Ιούλιο του 2025, οι ρυθμοί εξαγωγών διαμορφώνονται σε χαμηλότερα επίπεδα. Μέχρι τα μέσα της τρέχουσας περιόδου, οι εξαγωγές κοινού σίτου και αλεύρων ανέρχονται σε περίπου 12,4 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας υστέρηση σε σχέση με το αντίστοιχο χρονικό σημείο της προηγούμενης χρονιάς.

Η διαφορά αυτή αποτυπώνεται στη σωρευτική εξέλιξη των εβδομαδιαίων αποστολών, οι οποίες κινούνται με πιο ήπια κλίση σε σύγκριση με την περίοδο 2024/25. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά την αυξημένη παραγωγή σιταριού στην ΕΕ το 2025, η εξαγωγική δραστηριότητα δεν επιταχύνθηκε στον ίδιο βαθμό κατά τους πρώτους μήνες της νέας εμπορικής περιόδου.

Τιμές: σταδιακή σταθεροποίηση

Οι τιμές του σιταριού στην ευρωπαϊκή αγορά, και ειδικότερα στις εξαγωγές, παρουσιάζουν το 2025 μια πορεία αποκλιμάκωσης σε σχέση με τα υψηλότερα επίπεδα των αρχών του έτους, πριν κινηθούν σε πιο σταθερό εύρος προς το τέλος της χρονιάς και στις αρχές του 2026. Στις αρχές του 2025, οι μέσες τιμές εξαγωγών σιταριού (FOB) διαμορφώνονταν σε επίπεδα 220–235 ευρώ ανά τόνο, ανάλογα με την ποιότητα και την προέλευση.

Κατά την περίοδο από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο του 2025, οι τιμές ακολούθησαν σταδιακή πτωτική πορεία, υποχωρώντας στο εύρος των 200–210 ευρώ ανά τόνο, ενώ στους θερινούς μήνες (Ιούλιος–Αύγουστος 2025) οι μέσες μηνιαίες τιμές εξαγωγών κινούνται χαμηλότερα, διαμορφούμενες μεταξύ 188 και 195 ευρώ ανά τόνο.

Προς το τέλος του 2025, η εικόνα των τιμών εμφανίζει σαφή σταθεροποίηση. Κατά το τελευταίο τρίμηνο του έτους, οι μέσες τιμές εξαγωγών σιταριού στην ΕΕ κινούνται σε στενό εύρος, μεταξύ 192 και 198 ευρώ ανά τόνο, χωρίς έντονες μηνιαίες διακυμάνσεις. Στις αρχές του 2026, οι πιο πρόσφατες διαθέσιμες τιμές εξαγωγών καταγράφονται κοντά στα 194–198 ευρώ ανά τόνο, επιβεβαιώνοντας τη διατήρηση του ίδιου εύρους τιμών με το τέλος του 2025. Σε ετήσια βάση, οι τιμές στις αρχές του 2026 διαμορφώνονται χαμηλότερα σε σχέση με τις αρχές του 2025, με τη μείωση να κυμαίνεται, ανά κατηγορία, μεταξύ 6% και 17%.

Αποθέματα: επαρκή μεγέθη, χωρίς σημάδια στενότητας

Σε επίπεδο αποθεμάτων, το σιτάρι στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εμφανίζει ενδείξεις στενότητας κατά την τρέχουσα εμπορική περίοδο. Για το 2025/26, τα αποθέματα σιταριού στην ΕΕ εκτιμώνται σε περίπου 12–13 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Το αντίστοιχο μέγεθος για το 2024/25 είχε διαμορφωθεί κοντά στους 8 εκατ. τόνους, γεγονός που σημαίνει ότι τα διαθέσιμα αποθέματα ενισχύθηκαν κατά περίπου 4 εκατ. τόνους σε ετήσια βάση.

Η μεταβολή αυτή αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα αν συγκριθεί με τις αμέσως προηγούμενες χρονιές. Κατά την περίοδο 2023/24, τα αποθέματα σιταριού στην ΕΕ είχαν κινηθεί σε επίπεδα άνω των 16 εκατ. τόνων, πριν υποχωρήσουν έντονα το 2024/25. Η αύξηση που καταγράφεται το 2025/26 δεν επαναφέρει τα αποθέματα στα υψηλά εκείνα επίπεδα, αλλά σηματοδοτεί σαφή βελτίωση της διαθεσιμότητας σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη χρονιά.

Το πλαίσιο του 2026: συνέχεια χωρίς αιφνιδιασμούς

Συνολικά, το ξεκίνημα του 2026 βρίσκει την αγορά σιταριού στην Ευρώπη σε μια φάση σχετικής ομαλότητας. Η παραγωγή έχει ανακάμψει, το εμπόριο κινείται με πιο συγκρατημένους ρυθμούς και οι τιμές παραμένουν σε επίπεδα που δεν υποδηλώνουν ούτε έντονη πίεση ούτε υπερθέρμανση της αγοράς.

Το τοπίο που διαμορφώνεται χαρακτηρίζεται από περιορισμένες μεταβολές στα βασικά μεγέθη, με την εικόνα της αγοράς να αποτυπώνει μια κατάσταση ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, όπως αυτή προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία. Σε αυτό το πλαίσιο, το σιτάρι διατηρεί τον ρόλο του ως έναν από τους πιο σταθερούς και καθοριστικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής αγροτικής οικονομίας.

Πηγή: DG AGRI – Crop Market Observatory (Cereals)

Η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου (INTA) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε την συμφωνία για τον κανονισμό ελεύθερου εμπορίου - ΣΓΠ με τρίτες χώρες (με μειωμένους ή μηδενικούς δασμούς), μετά από την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης στους τριμερείς διαλόγους.

Είκοσι οκτώ Ευρωβουλευτές μέλη της Επιτροπής υποστήριξαν το σχέδιο κανονισμού, δεκατρία ψήφισαν κατά και ένα ψήφισε λευκό, φέρνοντας μια τετραετή διαδικασία διαπραγμάτευσης κοντά στο τέλος της.

Το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ) της ΕΕ, το οποίο διέπεται κυρίως από τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 978/2012, μειώνει ή καταργεί τους δασμούς για εισαγωγές από αναπτυσσόμενες χώρες.

Σύμφωνα με το ψήφισμα το ΣΓΠ θα παραταθεί κατά μια 10ετία, ξεκινώντας από το 2027. Όμως το σχέδιο προβλέπει και κάποιους όρους. Για να παραμείνουν οι χώρες στην ομάδα που θα ισχύει το ΣΓΠ θα πρέπει πλέον να «εφαρμόσουν αποτελεσματικά» 32 διεθνείς συμβάσεις, από 27 που ήταν προηγουμένως. Οι νέες απαιτήσεις καλύπτουν την κλιματική αλλαγή, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του άνθρακα και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.

Η απόφαση της Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν αποτελεί την τελική απόφαση. Ο εισηγητής Ευρωβουλευτής κ. Bernd Lange (S&D/DEU) θα φέρει το θέμα στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο. Επομένως η τελική έγκριση θα μπορούσε να ληφθεί μέχρι το καλοκαίρι.

Καμιά προστασία στον τομέα του ρυζιού

Οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις Copa και η Cogeca αποδοκιμάζουν την ψηφοφορία της  της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γιατί όπως τονίζουν δεν καταφέρνει να προστατεύσει τον τομέα του ρυζιού της ΕΕ από τις καταστροφικές αυξήσεις των εισαγωγών από τις τρίτες χώρες. Εκφράζουν την βαθιά λύπη για την έγκριση αυτής της συμφωνίας ως έχει.

Και προσθέτουν: «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι μια αυτόματη διασφάλιση για το ρύζι είναι απαραίτητη για την προστασία ενός τόσο ευαίσθητου τομέα. Παρ' όλα αυτά, στα τρέχοντα επίπεδά τους, τα όρια και οι ποσότητες αύξησης που συμφωνήθηκαν θα επιτρέψουν την ενεργοποίηση του μηχανισμού μόνο όταν έχουν ήδη προκληθεί μεγάλες ζημιές.

Η μετατόπιση της ευρωπαϊκής παραγωγής ρυζιού Indica, η οποία καλύπτει περίπου 100.000 εκτάρια, θα είχε σοβαρό οικονομικό αντίκτυπο στην ΕΕ. Σε βασικές περιοχές παραγωγής, οι εκτάσεις ρυζιού αποτιμώνται σε 30.000 έως 40.000 ευρώ ανά εκτάριο, πράγμα που σημαίνει πιθανές απώλειες 3-4 δισεκατομμυρίων ευρώ για την οικονομία της ΕΕ. Αυτές οι απώλειες θα ήταν εξαιρετικά δυσανάλογες με τα περιορισμένα οικονομικά κέρδη για τις χώρες εξαγωγής ΣΓΠ, τα οποία εκτιμώνται σε μόλις 15-18 εκατομμύρια ευρώ αν λάβουμε υπόψη τον μέσο όγκο και την τιμή των εισαγωγών τους.

Ενώ το ευρωπαϊκό ρύζι Indica είναι επί του παρόντος το πιο εκτεθειμένο σε εισαγωγές χαμηλού κόστους, ο κίνδυνος διευρύνεται για τον τομέα.

Οι εισαγωγές ρυζιού Japonica έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, εντείνοντας τον ανταγωνισμό με την παραδοσιακή ευρωπαϊκή παραγωγή. Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία ότι αυτή η πίεση θα μπορούσε να επεκταθεί σε συγκεκριμένες ποικιλίες Japonica, συμπεριλαμβανομένου του ρυζιού για ριζότο. Αυτό αναμένεται να επηρεάσει επίσης τις δυνατότητες των παραγωγών Indica να στραφούν στην καλλιέργεια Japonica και να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

Η παραγωγή ρυζιού είναι δομικά ευάλωτη. Οι καλλιέργειες ρυζιού δεν μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε άλλες καλλιέργειες και συχνά βρίσκονται σε προστατευόμενες υγροτόπους, όπου η γεωργία παίζει ζωτικό ρόλο στη διαχείριση των υδάτων, τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση του τοπίου. Οποιαδήποτε σημαντική απώλεια παραγωγής θα είχε επομένως σοβαρές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες.

Τώρα που η συμφωνία μεταφέρεται στην Ολομέλεια, ελπίζουμε ότι περισσότεροι ευρωβουλευτές θα κατανοήσουν το βάρος και τη σημασία αυτής της απόφασης για το μέλλον του τομέα του ρυζιού της ΕΕ».

Η Αυστραλία αναμένει, για την περίοδο 2025/2026, να πετύχει την μεγαλύτερη σοδειά κριθαριού και τη δεύτερη μεγαλύτερη σιταριού που έχει καταγραφεί ποτέ ιστορικά στην χώρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εξωτερικού (FAS) του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA).

Συγκεκριμένα η Δυτική Αυστραλία, η οποία παράγει περίπου το 40% του σιταριού και του κριθαριού της χώρας, σημείωσε πολύ περιορισμένες βροχοπτώσεις μέχρι τον Ιούλιο, καθυστερώντας σημαντικά την συνήθη έναρξη της σποράς τον Απρίλιο.

Ωστόσο, η περιοχή στην συνέχεια είχε βροχοπτώσεις πολύ πάνω από το μέσο όρο, κάτι που βοήθησε σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη των καλλιεργειών και έφερε καλές αποδόσεις.

Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή σιταριού εκτιμάται σε 37 εκατομμύρια τόνους, 34% πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.

Η παραγωγή κριθαριού προβλέπεται να φτάσει τα 15,5 εκατομμύρια τόνους, 32% υψηλότερη από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.

Οι εξαγωγές σιταριού της Αυστραλίας, την περίοδο 2025/2026, αναμένεται για την να φτάσουν τους 27 εκατομμύρια τόνους, αυξημένες κατά 3,3 εκατομμύρια τόνους σε σχέση με πέρυσι και κατά 7,3 εκατομμύρια τόνους πάνω από τον μέσο όρο των τελευταίων 10 ετών. Η Αυστραλία εξάγει σιτάρι σε περισσότερους από 50 προορισμούς, με την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, την Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και τη Νότια Κορέα να είναι οι κορυφαίες αγορές τα τελευταία χρόνια.

Η αύξηση της παραγωγής κριθαριού οφείλεται στις υψηλές αποδόσεις, οι οποίες προβλέπεται να είναι οι δεύτερες υψηλότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Οι εξαγωγές κριθαριού προβλέπεται να ανέλθουν σε 8,6 εκατομμύρια τόνους, οι οποίες είναι επίσης οι δεύτερες υψηλότερες ιστορικά, με την Κίνα να αντιπροσωπεύει περίπου τα τρία τέταρτα των συνολικών εξαγωγών αυστραλιανού κριθαριού τα τελευταία δύο χρόνια.

Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL) δημοσίευσε τις πρώτες προβλέψεις της για την ευρωπαϊκή παραγωγή δηµητριακών και ελαιούχων σπόρων το 2026.

Η πρόβλεψη αφορά το σιτάρι, το κριθάρι, το καλαμπόκι, την ελαιοκράμβη και δείχνει ότι θα υπάρξουν ελαφρώς χαμηλότερες αποδόσεις σε σύγκριση με την εξαιρετική παραγωγή του περασμένου έτους.

Ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος προβλέπει για φέτος μια συνολική παραγωγή στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο που θα ανέλθει σε 296,7 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη από τους 306,6 εκατομμύρια τόνους που συγκομίστηκαν το 2025.

Σιτάρι

Η παραγωγή σιταριού, εξαιρουμένου του σκληρού σιταριού, αναμένεται να φτάσει τους 143,9 εκατομμύρια τόνους, σε σύγκριση με 147,5 εκατομμύρια τόνους το 2025. Παρόλο που οι πρόσφατες βροχές έχουν προσφέρει ευνοϊκή υγρασία στο έδαφος σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, οι αποδόσεις προβλέπεται να μειωθούν από τα ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα που παρατηρήθηκαν πέρυσι. Οι φυτεύσεις σιταριού είναι ελαφρώς υψηλότερες από ό,τι το 2025.

Κριθάρι

Όσον αφορά την παραγωγή κριθαριού προβλέπεται να μειωθεί από 63,2 εκατομμύρια τόνους σε 58,2 εκατομμύρια τόνους λόγω της επιστροφής των αποδόσεων στα κανονικά επίπεδα. Η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να δουν τις μεγαλύτερες μειώσεις παραγωγής.

Καλαμπόκι

Η καλλιέργεια καλαμποκιού στην Ευρώπη προβλέπεται να ανακάμψει ελαφρώς από την εποχή του 2025 που επλήγη από την ξηρασία, με την παραγωγή να προβλέπεται να φτάσει τους 58,9 εκατομμύρια τόνους σε σύγκριση με 57,1 εκατομμύρια τόνους πέρυσι. Ωστόσο, οι φυτεύσεις είναι πιθανό να συνεχίσουν να συρρικνώνονται σε αρκετές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανίων και της Γαλλίας, καθώς οι αγρότες στρέφονται σε εναλλακτικές ανοιξιάτικες καλλιέργειες, όπως ηλίανθος και σόγια.
Οι εκτάσεις καλαμποκιού στην ΕΕ αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 15% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2020, από περισσότερα από 9 εκατομμύρια εκτάρια σε λιγότερα από 8 εκατομμύρια εκτάρια.

Ελαιοκράμβη

Η παραγωγή ελαιοκράμβης προβλέπεται να παραμείνει σταθερή στους 21,8 εκατομμύρια τόνους, ισάξια με τις αποδόσεις του 2025. Η επιστροφή στα μέσα επίπεδα παραγωγής θα εξισορροπηθεί από την αύξηση των φυτεύσεων, η οποία θα αυξηθεί από 6,4 εκατομμύρια εκτάρια σε 6,8 εκατομμύρια εκτάρια. Οι ελκυστικές τιμές πώλησης κατά τη διάρκεια του συνηθισμένου παραθύρου φύτευσης Αυγούστου-Σεπτεμβρίου έχουν ενθαρρύνει αυτήν την επέκταση.

Συμπέρασμα

Συνολικά, η πρόβλεψη της COCERAL σηματοδοτεί μια μικρή συρρίκνωση της συνολικής παραγωγής συνδυασμένων καλλιεργειών στην Ευρώπη, αντανακλώντας την ομαλοποίηση των αποδόσεων μετά τα υψηλά του περασμένου έτους και τις προσαρμογές στις αποφάσεις φύτευσης σε βασικά δημητριακά και ελαιούχους σπόρους.

Σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της κατάρρευσης των τιμών παραγωγού χαρακτηρίζουν οι ιταλικές αγροτικές οργανώσεις της χώρας την σύσταση της Εθνικής Επιτροπής για το Σκληρό Σιτάρι (CUN).

Η Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για τον προσδιορισμό της ενδεικτικής τιμής του εγχώρια παραγόμενου σκληρού σιταριού και των σχετικών τάσεων της αγοράς.

Όπως αναφέρει η ιταλική κυβέρνηση η σύσταση της Επιτροπής σε συνδυασμό με τους αυξημένους συνοριακούς ελέγχους στα εισαγόμενα σιτηρά, αναμένεται να βοηθήσουν στην καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού από τις εισαγωγές.

Η συγκεκριμένη απόφαση πάρθηκε μετά από μεγάλες κινητοποιήσεις που έκαναν χιλιάδες παραγωγοί σιτηρών σε όλη την χώρα.

«Πιστεύουμε στον θεμιτό ανταγωνισμό και για αυτόν τον λόγο θα ενισχύσουμε το σύστημα ελέγχου των συνόρων, διασφαλίζοντας ότι το εισαγόμενο σιτάρι πληροί όλα τα πρότυπα που τηρούν οι αγρότες μας. Το σιτάρι είναι μέρος της ταυτότητάς μας και το προστατεύουμε με αυτό το χρήσιμο εργαλείο», δήλωσε ο Υπουργός Γεωργίας, Τροφίμων και Δασοκομίας, Francesco Lollobrigida.

Από την πλευρά της η ιταλική αγροτική οργάνωση Coldiretti τονίζει ότι «η CUN αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της κατάρρευσης των τιμών παραγωγού, η οποία τροφοδοτείται «τεχνητά» από τις εισαγωγές σιταριού από το εξωτερικό και τις ενέργειες των χρηματιστηρίων εμπορευμάτων. Οι μειωμένες τιμές στο σκληρό απειλούν την βιωσιμότητα σχεδόν 140.000 αγροκτημάτων, που συχνά βρίσκονται σε περιοχές που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα στον κίνδυνο ερημοποίησης, ιδίως στη νότια Ιταλία».

Κόστος παραγωγή σκληρού στην Ιταλία

Η παραγωγή ενός 100κιλου σκληρού σιταριού κοστίζει στους αγρότες κατά μέσο όρο 31,80 ευρώ στο νότο και 30,30 ευρώ στην κεντρική και βόρεια Ιταλία, σύμφωνα με τα στοιχεία της ISMEA.
Η Coldiretti αναφέρει ότι με τις τιμές που καταβάλλονται στους παραγωγούς να έχουν μειωθεί, από 35% έως και 40%, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, τα έσοδα των παραγωγών δεν καλύπτουν πλέον τα έξοδα, θέτοντας σε κίνδυνο την καλλιέργεια σκληρού σιταριού αλλά και την βιωσιμότητα των αγροκτημάτων στην χώρα.

Τουρκία: Χαμηλότερη παραγωγή και αυξημένες εισαγωγές

Λόγω των ασυνήθιστα ξηρών συνθηκών, η συνολική παραγωγή σιταριού στην Τουρκία προβλέπεται φέτος στους 16,3 εκατομμύρια τόνους, μειωμένη κατά 15%, σε σχέση με πέρσι. Από την ποσότητα αυτή η παραγωγή σκληρού σιταριού ανέρχεται σε 3,8 εκατ. τόνους, μειωμένη, κατά 13,6%, σε σχέση με πέρσι. 

Με περίπου το 80% της καλλιεργήσιμης γης να εξαρτάται από τις βροχοπτώσεις, η έλλειψη ξηρασία έχει καταστεί κρίσιμος παράγοντας για την καλλιέργεια σιτηρών στην χώρα.

Για την κάλυψη του ελλείμματος, οι τουρκικές εισαγωγές αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν στους 7,3 εκατομμύρια τόνους, επιστρέφοντας στον ιστορικό μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Περίπου τα δύο τρίτα αυτού της ποσότητας θα μεταποιηθούν για επανεξαγωγή ως αλεύρι και ζυμαρικά.

Ταυτόχρονα, οι τουρκικές εξαγωγές σιταριού προβλέπεται να μειωθούν σε 6 εκατομμύρια τόνους, μειωμένες κατά 1,3 εκατομμύρια τόνους σε σχέση με πέρσι, αντανακλώντας τις μειωμένες φετινές εξαγωγές σκληρού σιταριού.