Στα 73,3 ευρώ η ενδεικτική τιμή ειδικής ενίσχυσης βάμβακος 2022, οι προϋποθέσεις

Σήμερα πραγματοποιήθηκε το 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο για το Βαμβάκι στο Μουσείο Μπενάκη, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της Περιφέρειας Αττικής, με χορηγό επικοινωνίας τον ΑγροΤύπο. Κατά τις εργασίες του συνεδρίου, εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας, θεσμικοί φορείς, αγροτικοί συνεταιρισμοί, παραγωγοί και εκκοκκιστές συζήτησαν και ανέλυσαν καίρια ζητήματα που απασχολούν την ελληνική βαμβακοκαλλιέργεια. 

Μεταξύ των θεματικών ενοτήτων που αναπτύχθηκαν, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ενότητα «Βαμβάκι και Συνθετικές Ίνες: Η Υγεία, το Περιβάλλον και η Νομοθεσία», με εισηγήσεις από την Elke Hortmayer (Bremen Cotton Exchange) και τον Terry Townsend (Former Executive Director of ICAC), καθώς και συζήτηση πάνελ με τη συμμετοχή του Αντώνη Σιάρκου,( Αναπληρωτή Προέδρου Δ.Ο.Β.), του Δημήτρη Τσιόδρα (Ευρωβουλευτής), του Κώστα Αρβανίτη (Ευρωβουλευτής), του Δημήτρη Σγούρο, (Καθηγητή Δερματολογίας ΕΚΠΑ), και του Σάκη Αρναούτογλου (Ευρωβουλευτής), υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου Τάσου Τέλλογλου.

Στη συζήτηση αναδείχθηκαν συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τη σύγκριση βαμβακιού και συνθετικών ινών, όπως το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η χρήση χημικών ουσιών, τα μικροπλαστικά, αλλά και οι επιπτώσεις των ευρωπαϊκών κανονισμών στην παραγωγή και την αγορά. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η σύγκριση αυτή δεν γίνεται με ίσους όρους, καθώς οι ευρωπαϊκές μεθοδολογίες αξιολόγησης δημιουργούν στρεβλώσεις που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και την αγορά. Ακολουθούν τα βασικά σημεία των τοποθετήσεων των ομιλητών.

Τι ειπώθηκε για τη σύγκριση βαμβακιού και συνθετικών ινών

«Το μοντέλο PEF οδηγεί σε παραπλανητικά αποτελέσματα, δημιουργώντας στρεβλώσεις εις βάρος των φυσικών ινών»

Η Elke Hortmayer, εκπροσωπώντας το Bremen Cotton Exchange (Χρηματιστήριο Βάμβακος Βρέμης) και συμμετέχοντας στην καμπάνια Make the Label Count, αναφέρθηκε στο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τα κλωστοϋφαντουργικά, με έμφαση στις περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και την επισήμανση προϊόντων. Τόνισε ότι η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ινών οφείλεται κυρίως στις συνθετικές ίνες, με τον πολυεστέρα να κυριαρχεί, γεγονός που οδηγεί σε αυστηρότερες πολιτικές. Επισήμανε ότι το μοντέλο PEF δίνει έμφαση στη φάση παραγωγής, οδηγώντας σε παραπλανητικά αποτελέσματα, όπως το να εμφανίζεται ένα πολυεστερικό ένδυμα από την Κίνα ως περιβαλλοντικά καλύτερο από ένα βαμβακερό, δημιουργώντας στρεβλώσεις εις βάρος των φυσικών ινών χωρίς να αντιμετωπίζονται ζητήματα όπως τα μικροπλαστικά. Αναφέρθηκε επίσης στον κανονισμό ESPR και στις προτάσεις για περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, εκφράζοντας ανησυχία για τις επιπτώσεις του PEF στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Τέλος, σημείωσε ότι η πρωτοβουλία Make the Label Count, με τη συμμετοχή δεκάδων οργανισμών από το 2021, προωθεί δίκαιη αξιολόγηση και ίσους όρους για τις φυσικές ίνες, όπως το βαμβάκι.

«Περίπου 2.700 χημικές ουσίες σχετίζονται με τον πολυεστέρα, πολλές δυνητικά τοξικές ή ανεπαρκώς αξιολογημένες»

Ο Terry Townsend, Former Executive Director of ICAC, ανέλυσε τον ρόλο και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολυεστέρα, αντικρούοντας την άποψη ότι είναι «ασφαλής» για το περιβάλλον και την υγεία. Τόνισε ότι η παραγωγή του βασίζεται σε πετρελαϊκές πρώτες ύλες, με περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου να κατευθύνεται στην πετροχημική βιομηχανία, και περιέγραψε τα στάδια μετατροπής σε PTA και MEG, επισημαίνοντας ότι απαιτούν υψηλή κατανάλωση ενέργειας και χρήση χημικών, μέρος των οποίων δεν αποτυπώνεται στις ευρωπαϊκές μεθοδολογίες (PEF). Υπογράμμισε ότι περίπου 2.700 χημικές ουσίες σχετίζονται με τον πολυεστέρα, πολλές δυνητικά τοξικές ή ανεπαρκώς αξιολογημένες, οι οποίες απελευθερώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του λόγω μη βιοαποδομησιμότητας, συμβάλλοντας στη ρύπανση και στα μικροπλαστικά. Παράλληλα, ανέδειξε το υψηλό υδατικό αποτύπωμα (51.000–71.000 m³ νερού ανά τόνο), καθώς και τη γεωπολιτική διάσταση της παραγωγής, με την Κίνα (~75%) και την Ινδία (~10%) να κυριαρχούν, βασιζόμενες εν μέρει σε ορυκτά καύσιμα από χώρες όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Βενεζουέλα. Τέλος, σημείωσε ότι οι πολιτικές βιωσιμότητας της ΕΕ συχνά εστιάζουν στο βαμβάκι και όχι επαρκώς στον πολυεστέρα, δημιουργώντας στρεβλώσεις και πιθανές μελλοντικές επιπτώσεις στην αγορά.

«Το βαμβάκι είναι ανανεώσιμη και βιοδιασπώμενη ίνα με δυνατότητα ακόμη και αρνητικού αποτυπώματος άνθρακα»

Ο Αντώνης Σιάρκος, Αναπληρωτής Πρόεδρος Δ.Ο.Β., ανέδειξε το βασικό πρόβλημα της βιομηχανίας κλωστοϋφαντουργίας, επισημαίνοντας ότι αποτελεί την τέταρτη σημαντικότερη πηγή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στην Ευρώπη, μετά τα τρόφιμα, τις κατασκευές και τις μεταφορές. Τόνισε ότι η κατανάλωση κλωστοϋφαντουργικών διπλασιάστηκε την περίοδο 2000–2015 και αναμένεται να αυξηθεί κατά 63% έως το 2030, ενώ κάθε δευτερόλεπτο απορρίπτεται παγκοσμίως ένα φορτηγό ρούχων. Απέδωσε την αύξηση αυτή στο μοντέλο «παράγω–καταναλώνω–απορρίπτω» και στη fast fashion, η οποία βασίζεται κυρίως στις συνθετικές ίνες και ειδικά στον πολυεστέρα, που έχει σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2000 έως σήμερα λόγω χαμηλού κόστους και βιομηχανικής σταθερότητας. Υπογράμμισε όμως ότι ο πολυεστέρας είναι παράγωγο πετρελαίου, άρα μη ανανεώσιμη πρώτη ύλη, ενώ κατά τη χρήση του απελευθερώνει μικροπλαστικά που καταλήγουν στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς και ότι δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα συσσώρευσης πλαστικών αποβλήτων στο τέλος του κύκλου ζωής. Αντίθετα, παρουσίασε το βαμβάκι ως ανανεώσιμη, βιοδιασπώμενη ίνα που μέσω της φωτοσύνθεσης δεσμεύει CO₂, με προοπτική ακόμη και αρνητικού αποτυπώματος άνθρακα με σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές. Αναφέρθηκε επίσης στη στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα κλωστοϋφαντουργικά και στον δείκτη PEF, επισημαίνοντας το «παράδοξο» ότι ένα ελληνικό βαμβακερό προϊόν εμφανίζεται περιβαλλοντικά χειρότερο από ένα εισαγόμενο πολυεστερικό, λόγω του ότι δεν λαμβάνονται υπόψη τα μικροπλαστικά, τα πλαστικά απόβλητα και η χρήση μη ανανεώσιμων πόρων. Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία του κλάδου για την Ελλάδα, με περίπου 40.000 παραγωγούς, και την ανάγκη συντονισμένης παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

«οι πολιτικές πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς να επιβαρύνουν  τους Ευρωπαίους παραγωγούς και να πλήττουν την ανταγωνιστικότητά τους»

Ο Δημήτρης Τσιόδρας, Ευρωβουλευτής, αναφέρθηκε στην ανάγκη ισορροπίας μεταξύ Πράσινης Μετάβασης και διατήρησης της ευρωπαϊκής παραγωγής, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς να επιβαρύνουν  τους Ευρωπαίους παραγωγούς και να πλήττουν την ανταγωνιστικότητά τους. Τόνισε ότι η ΕΕ κινείται προς μια «λογική προσαρμογή» του πλαισίου, μέσω εργαλείων όπως η Στρατηγική για τα Κλωστοϋφαντουργικά, το EcoDesign και το Green Claims Directive, αν και το τελευταίο «πάγωσε» λόγω στρεβλώσεων που ευνοούσαν εταιρείες fast fashion. Υπογράμμισε τη σημασία του βαμβακιού για χώρες όπως η Ελλάδα, που είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός στην ΕΕ, και τη στήριξή του μέσω της ΚΑΠ, με ειδικές ενισχύσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία για επενδύσεις (π.χ. άρδευση, νέες πρακτικές). Επισήμανε την ανάγκη μετάβασης σε καλλιέργειες με λιγότερες εισροές (νερό, φυτοφάρμακα) μέσω νέων τεχνικών – όχι γενετικά τροποποιημένων οργανισμών – ώστε να μειωθεί το κόστος και να αυξηθεί η ανθεκτικότητα. Παράλληλα, ανέδειξε το πρόβλημα του αθέμιτου ανταγωνισμού από εισαγόμενα προϊόντα που δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, τονίζοντας ότι απαιτούνται αυστηρότεροι έλεγχοι και ενίσχυση της αρχής της αμοιβαιότητας. Τέλος, αναφέρθηκε σε δράσεις προώθησης ευρωπαϊκών προϊόντων (π.χ. «Enjoy it’s from Europe») και στην ανάγκη ανάδειξης της ποιότητας τους, ώστε να στηριχθεί η εγχώρια παραγωγή χωρίς προστατευτισμό.

«το βαμβάκι μπορεί είτε να πιεστεί από την αγορά και την κλιματική κρίση είτε να αποτελέσει βασικό πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης, απασχόλησης και ευρωπαϊκής αυτάρκειας» 

Ο Κώστας Αρβανίτης, Ευρωβουλευτής, ανέδειξε τη στρατηγική σημασία του βαμβακιού για την ελληνική οικονομία και κοινωνία, τονίζοντας ότι περίπου το 80% της παραγωγής βαμβακιού της ΕΕ προέρχεται από την Ελλάδα και ότι δεκάδες χιλιάδες παραγωγοί εξαρτώνται από αυτό, γεγονός που συνδέεται ακόμη και με ζητήματα δημογραφικού και περιφερειακής συνοχής. Επισήμανε ότι η ΕΕ διατηρεί ειδικό καθεστώς ενίσχυσης για το βαμβάκι, ενώ μέσω της νέας ΚΑΠ (2023–2027) δίνεται έμφαση σε αποτελέσματα, οικολογικά σχήματα, επενδύσεις και συμβουλευτική για πιο ανθεκτική και βιώσιμη παραγωγή. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τα κλωστοϋφαντουργικά και τα μικροπλαστικά, σημειώνοντας ότι περίπου το 60% των ινών είναι συνθετικές, κυρίως πολυεστέρας, και ότι η ΕΕ αναγνωρίζει τη συμβολή τους στη ρύπανση, εισάγοντας μέτρα όπως το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος και την ευθύνη παραγωγού. Υπογράμμισε τις αντιφάσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής, λόγω οικονομικών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών, και την ανάγκη για συμμαχίες και κοινή γραμμή των ευρωβουλευτών. Τέλος, πρότεινε τη διατήρηση και ενίσχυση των ενισχύσεων για το βαμβάκι, επενδύσεις σε υδατική ανθεκτικότητα και υποδομές, καθώς και σύνδεση του ευρωπαϊκού βαμβακιού με την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα, τονίζοντας ότι το βαμβάκι μπορεί είτε να πιεστεί από την αγορά και την κλιματική κρίση είτε να αποτελέσει βασικό πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης, απασχόλησης και ευρωπαϊκής αυτάρκειας.

«τα συνθετικά υφάσματα δημιουργούν ένα μικροπεριβάλλον αυξημένης θερμότητας και υγρασίας πάνω στο δέρμα»

Ο Δημήτρης Σγούρος, Καθηγητής Δερματολογίας ΕΚΠΑ, προσέγγισε το θέμα από την πλευρά της ανθρώπινης υγείας, επισημαίνοντας ότι τα συνθετικά υφάσματα, όπως ο πολυεστέρας, το νάιλον και η ελαστάνη, παρουσιάζουν χαμηλή διαπνοή, δημιουργώντας ένα μικροπεριβάλλον αυξημένης θερμότητας και υγρασίας πάνω στο δέρμα. Αυτό, όπως ανέφερε από την κλινική εμπειρία, οδηγεί σε επιδείνωση δερματοπαθειών, όπως ατοπική δερματίτιδα, ακμή στη ράχη και ερεθισμούς, ιδιαίτερα σε άτομα που αθλούνται ή έχουν ευαίσθητο δέρμα, ενώ καταγράφονται και αυξημένες αλλεργικές αντιδράσεις, συχνά δύσκολα ανιχνεύσιμες. Αντίθετα, το 100% βαμβάκι, λόγω καλύτερης διαπνοής, συμβάλλει σε βελτίωση συμπτωμάτων, κάτι που επιβεβαιώνεται και από μελέτες και την εμπειρία ασθενών. Τόνισε επίσης ότι το βαμβάκι θεωρείται ασφαλές για όλες τις ηλικίες, από νεογνά έως ηλικιωμένους και ασθενείς, ενώ χρησιμοποιείται και στην ιατρική πράξη (π.χ. γάζες) για καλύτερη επούλωση τραυμάτων. Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για τη χρήση χημικών στην παραγωγή πολυεστέρα – αναφέροντας τα περίπου 2.700 χημικά που έχουν επισημανθεί – και για τις πιθανές επιπτώσεις τους, καθώς και για την εισπνοή μικροπλαστικών. Τέλος, σχολίασε ότι, παρά τους στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής για μείωση μικροπλαστικών και αποβλήτων, υπάρχουν αντιφάσεις στον τρόπο αξιολόγησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

«οι παραγωγοί δεν ζητούν προνόμια αλλά δίκαιους όρους ανταγωνισμού»

Ο Σάκης Αρναούτογλου, Ευρωβουλευτής και μέλος των Επιτροπών Περιβάλλοντος, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αναφέρθηκε στην ανάγκη θέσπισης δίκαιων και επιστημονικά τεκμηριωμένων κανόνων στην ευρωπαϊκή πολιτική για τα κλωστοϋφαντουργικά, επισημαίνοντας τα προβλήματα του φαινομένου “greenwashing”. Τόνισε ότι, αν και η ΕΕ σωστά επιχειρεί να προστατεύσει τον καταναλωτή, εργαλεία όπως το PEF δεν αποτυπώνουν πλήρως κρίσιμες παραμέτρους, όπως τα μικροπλαστικά, τα πλαστικά απόβλητα, η κυκλικότητα και η διάρκεια ζωής των προϊόντων, γεγονός που οδηγεί σε στρεβλώσεις και άδικες συγκρίσεις μεταξύ φυσικών και συνθετικών ινών. Υπογράμμισε ότι το βαμβάκι αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, εισόδημα για χιλιάδες οικογένειες και σημαντικό εξαγωγικό προϊόν, και ότι οι παραγωγοί δεν ζητούν προνόμια αλλά δίκαιους όρους ανταγωνισμού. Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο των ευρωπαϊκών επιτροπών στην αξιολόγηση των πολιτικών (επιστημονικά δεδομένα, επιπτώσεις στον παραγωγό και στις τοπικές οικονομίες), επισημαίνοντας την ανάγκη χρήσης επικαιροποιημένων στοιχείων για το βαμβάκι και ουσιαστικής στήριξης μέσω της ΚΑΠ. Τέλος, τόνισε ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι δίκαιη, με εμπιστοσύνη του καταναλωτή και χωρίς να αφήνει τους αγρότες εκτεθειμένους.

Στην καθοριστική σημασία του βάμβακος για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα, αλλά και στις προοπτικές του μέσα σε ένα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον, αναφέρθηκε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για το βαμβάκι, που πραγματοποιείται στην Αθήνα.

Ο Υπουργός χαρακτήρισε το βαμβάκι ως ένα προϊόν που «έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού πρωτογενούς τομέα», επισημαίνοντας ότι ιδιαίτερα από τη δεκαετία του ’70 και μετά «δημιούργησε μια εντελώς διαφορετική δυναμική για την αγροτική οικονομία της χώρας».

Παράλληλα, υπογράμμισε τη συμβολή περιοχών όπως η Θεσσαλία και η Καρδίτσα, σημειώνοντας ότι πρόκειται για περιοχές που «συμβάλλουν πραγματικά στην παραγωγή του βαμβακιού και δίνουν τη δυνατότητα για ισχυρή παρουσία του ελληνικού προϊόντος στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς».

Αναφερόμενος στη σημερινή εικόνα του κλάδου, ο κ. Τσιάρας σημείωσε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να παράγει περίπου το 80% της ευρωπαϊκής παραγωγής βαμβακιού, με περίπου δύο εκατομμύρια στρέμματα καλλιέργειας, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για «μια δυναμική καλλιέργεια που στηρίζει το εισόδημα χιλιάδων παραγωγών» .

Ο Υπουργός αναγνώρισε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας, επισημαίνοντας ότι «υπάρχει μεγάλη πίεση από την παγκόσμια αγορά σε ό,τι αφορά στην εμπορική τιμή του βάμβακος», ενώ ανέδειξε την ανάγκη να διαμορφωθεί μια σαφής στρατηγική για το μέλλον του κλάδου.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις δυνατότητες ενίσχυσης της καλλιέργειας μέσα από στοχευμένες πολιτικές, αναφέροντας ότι «καταφέραμε να διασφαλίσουμε την ένταξη του βάμβακος στο πρόγραμμα μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα», γεγονός που επιτρέπει την παροχή ενίσχυσης ύψους 31,7 ευρώ ανά στρέμμα, υπό προϋποθέσεις, για την υποστήριξη βιώσιμων πρακτικών.

Μάλιστα, υπογράμμισε ότι από την ανακατανομή των πόρων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, σημαντικό μέρος των ποσών που προέκυψαν από τους ελέγχους κατευθύνεται προς το βαμβάκι, με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση των παραγωγών. Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια παρέμβαση με σαφή προσανατολισμό, που ενισχύει στην πράξη έναν κλάδο με κρίσιμη σημασία για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η κυβέρνηση έχει ως στρατηγική επιλογή τη στήριξη του βαμβακιού, τονίζοντας ότι «είναι επιλογή της κυβέρνησης να στηριχθεί με κάθε δυνατό τρόπο μια καλλιέργεια στην οποία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό ο ελληνικός πρωτογενής τομέας».

Ο κ. Τσιάρας ανέδειξε επίσης τη σημασία της ποιοτικής αναβάθμισης της παραγωγής, επισημαίνοντας την ανάγκη για «δημιουργία συγκεκριμένης ταυτότητας για το ελληνικό βαμβάκι» και επένδυση σε πρακτικές που ενισχύουν τη μοναδικότητα και την ανταγωνιστικότητά του.

Αναφορά έκανε και στον σχεδιασμό για την ενίσχυση των υποδομών, σημειώνοντας ότι προχωρούν «δεκάδες αρδευτικά έργα», τα οποία σε συνδυασμό με σύγχρονες πρακτικές άρδευσης μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κόστους παραγωγής και στη βελτίωση των προοπτικών της καλλιέργειας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεργασία με τη Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος, την οποία χαρακτήρισε εξαιρετική, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια κοινή προσπάθεια «που αντιμετωπίζει ένα-ένα τα ζητήματα της καλλιέργειας και αναδεικνύει τα επίκαιρα θέματα του κλάδου».

Κλείνοντας, ο Υπουργός εξέφρασε αισιοδοξία για την πορεία του τομέα, σημειώνοντας ότι «παρά τις δυσκολίες και τις πιέσεις της αγοράς, το μέλλον του βαμβακιού δεν μπορεί παρά να είναι ευοίωνο», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η στήριξη του πρωτογενούς τομέα αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση.

Χρειάζεται να συνεχίσει η Ελλάδα να συνεχίσει να επενδύει στο βαμβάκι ή πρέπει να κάνει ένα βήμα πίσω, λόγω της ανεπάρκειας νερού;

Πόσο βιώσιμη είναι η καλλιέργεια, αν αύριο κόβονταν οι επιδοτήσεις; Τι πρέπει ν΄ αλλάξει η Ελλάδα για να επανέλθει η κλωστοϋφαντουργία;

Μία σειρά από δύσκολα ερωτήματα και διλήμματα τέθηκαν στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής, που είχε τη δυνατότητα να ενημερωθεί για τον «λευκό χρυσό» της Ελλάδας, που αποτελεί το βασικό κομμάτι της θεσσαλικής γης και σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα.

Ωστόσο, κι από την πλευρά των ανθρώπων του βάμβακος τέθηκε το γεγονός ότι ολοκληρωμένη στρατηγική δεν μπορεί να υπάρξει όσο αλλάζει διαρκώς στρατηγική και το υπουργείο, ανάλογα με τον υπουργό, που αναλαμβάνει υπουργικό θώκο.

ΤΟ ΒΑΜΒΑΚΙ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 100.000 ΑΤΟΜΑ

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), Ευθύμιος Φωτεινός, η βαμβακοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας, που απασχολεί περίπου 40.000 παραγωγούς και πάνω από 100.000 εργαζόμενους στον κλάδο. Πρόκειται για ένα εξαγώγιμο προϊόν, που φέρνει έσοδα περίπου 750 εκ. ευρώ ετησίως. Μάλιστα, περίπου 80% του ευρωπαϊκού βάμβακος είναι ελληνικό. Ωστόσο, πολλές φορές η καλλιέργεια, όπως είναι γνωστό παρουσιάζει προβλήματα, λόγω της ανεπάρκειας νερού, της κλιματικής μεταβολής, του πράσινου σκουληκιού, διακυμάνσεων της αγοράς κ.ά.  

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Φωτεινός η ΔΟΒ έχει καταθέσει φάκελο στο ΥΠΑΑΤ, που περιλαμβάνει έξι βασικούς στόχους:

• Μείωση κόστους παραγωγής
• Ενίσχυση μεταποίησης και εκκοκκιστηρίων
• Βελτίωση ποιότητας και ταυτότητας ελληνικού βαμβακιού
• Περιβαλλοντική πιστοποίηση και αποτύπωμα άνθρακα
• Διασφάλιση ενισχύσεων ΚΑΠ
• Ενίσχυση συλλογικών σχημάτων παραγωγών

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Ο ίδιος επισήμανε ότι το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί δραματικά και η τιμή του βάμβακος καθορίζεται από τα διεθνή Χρηματιστήρια. Εξήγησε, πως η πολιτική αστάθεια και οι συχνές αλλαγές υπουργών δυσκολεύουν τον σχεδιασμό και σημείωσε πως είναι απαραίτητο να γίνουν έργα νερού και υποδομών, ειδικά μετά τις καταστροφές, που προκάλεσε ο Daniel στη Θεσσαλία.

Η πρώην υπουργός και βουλευτής της ΝΔ, Ντόρα Μπακογιάννη ρώτησε γιατί δεν έχει καταφέρει η Ελλάδα να χτίσει ισχυρό εμπορικό σήμα, όπως το βαμβάκι της Αιγύπτου και αν χρειάζεται καλύτερη προώθηση, το προϊόν.

Ο γενικός γραμματέας της Κ.Ο. της ΝΔ και βουλευτής Λάρισας, Μάξιμος Χαρακόπουλος αναφέρθηκε στην αξία του προϊόντος για τη θεσσαλική γη και σημείωσε πως υπάρχει μία οργάνωση βαμβακοπαραγωγών που ακολουθεί αυστηρά πρωτόκολλα στα Φάρσαλα, η οποία επενδύει στην παραγωγή ποιοτικού προϊόντος. Ερωτήσεις υπήρξαν από στελέχη της ΝΔ για τυχόν ζωνοποίηση των καλλιεργειών κι αν οι ενισχύσεις πρέπει να δίνονται ανά κιλό.

Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ, βουλευτής Ρεθύμνου, Μανόλης Χνάρης έθεσε όπως κι άλλοι το ζητήματα των εξαρτήσεων από επιδοτήσεις, την έλλειψη μεταποίησης στη χώρα και της εξαγωγής, χύμα βάμβακος ενώ ο Πάρις Κουκουλόπουλος τομεάρχης Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ έθεσε ζητήματα ως προς το αγροτικό εισόδημα, της κλιματικής αλλαγής και του στρατηγικού σχεδιασμού και ρώτησε αν η υπεραξία του προϊόντος φτάνει στον αγρότη.

Ο κ. Φωτεινός απέρριψε τη λύση της ζωνοποίησης του βαμβακιού και υποστήριξε πως εαν γίνει ΠΟΠ είναι καλύτερα να γίνει συνολικά και όχι ανά περιοχή (κάτι ανάλογο με τη φέτα δηλαδή). Υποστήριξε πως έχει παραδοθεί μελέτη στο ΥΠΑΑΤ για το βαμβάκι.

«Εγώ είμαι πρόεδρος 5 χρόνια από το 2021. Έχουν αλλάξει πέντε Υπουργοί, πέντε Γενικοί Γραμματείς και πέστε μου τώρα εσείς τι σχεδιασμό μπορώ να πάω να κάνω εγώ ως Πρόεδρος Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος, Οίνου ή οτιδήποτε. Χαράζουμε μια στρατηγική, εκεί που πάμε να την υιοθετήσει το υπουργείο γίνεται ένας ανασχηματισμός. Πρέπει να πείσουμε ξανά τον υπουργό, να πείσουμε ξανά τον άλλο υπουργό, ξανά τον άλλον τον υπουργό», είπε. 

Η καταπολέμηση των ζιζανίων αποτελεί μία από τις βασικές προκλήσεις για την καλλιέργεια του βαμβακιού. Η σωστή επιλογή και εφαρμογή των διαθέσιμων μέσων ζιζανιοκτονίας μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία της καλλιέργειας, περιορίζοντας τον ανταγωνισμό των ζιζανίων και αποφεύγοντας ταυτόχρονα άσκοπες δαπάνες για τον παραγωγό.

Στην πράξη, οι βαμβακοκαλλιεργητές βασίζονται κυρίως σε γνωστά και δοκιμασμένα ζιζανιοκτόνα, ενώ η αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ζιζάνια που εμφανίζονται σε κάθε χωράφι και από τις συνθήκες που επικρατούν κατά το φύτρωμα της καλλιέργειας.

Η σημασία της προφυτρωτικής ζιζανιοκτονίας

Στο βαμβάκι η προφυτρωτική ζιζανιοκτονία θεωρείται απαραίτητη πρακτική. Το φυτό παρουσιάζει αργή ανάπτυξη στα πρώτα στάδια μετά το φύτρωμα, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο στον ανταγωνισμό των ζιζανίων. Αν τα ζιζάνια εγκατασταθούν νωρίς, μπορούν εύκολα να υπερισχύσουν και να περιορίσουν σημαντικά την ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Παράλληλα, για την καλλιέργεια του βαμβακιού δεν υπάρχουν εκλεκτικά μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα για τα κοινά πλατύφυλλα ζιζάνια, ενώ διαθέσιμα είναι μόνο για την αντιμετώπιση αγρωστωδών. Για τον λόγο αυτό, η εφαρμογή ενός κατάλληλου ζιζανιοκτόνου κατά τη σπορά αποτελεί βασικό εργαλείο για την προστασία της καλλιέργειας στα πρώτα κρίσιμα στάδια.

Επιλογή προφυτρωτικού ζιζανιοκτόνου ανάλογα με τα ζιζάνια

Η επιλογή του κατάλληλου προφυτρωτικού ζιζανιοκτόνου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα είδη των ζιζανίων που εμφανίζονται στο κάθε χωράφι. Σε χωράφια όπου κυριαρχούν πλατύφυλλα ζιζάνια, ιδιαίτερα από τα πιο δύσκολα είδη όπως αγριοντοματιά, αγριμελιτζάνα και τάτουλας, απαιτείται επιλογή ζιζανιοκτόνου που να παρουσιάζει αυξημένη αποτελεσματικότητα απέναντι σε αυτές τις ομάδες ζιζανίων.

Αντίθετα, όταν στο χωράφι εμφανίζονται κυρίως αγρωστώδη ζιζάνια, όπως η μουχρίτσα ή οι σετάριες, αλλά και ορισμένα κοινά πλατύφυλλα όπως τα βλήτα και η λουβουδιά, προτιμώνται σκευάσματα που μπορούν να καλύψουν αποτελεσματικά αυτές τις κατηγορίες ζιζανίων.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου στο ίδιο χωράφι συνυπάρχουν πολλά αγρωστώδη αλλά και δύσκολα πλατύφυλλα ζιζάνια. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός ζιζανιοκτόνων ή επιλογή σκευασμάτων με ευρύτερο φάσμα δράσης, ώστε να επιτευχθεί πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση. 

Υπενθυμίζεται ότι οι παραγωγοί οφείλουν να χρησιμοποιούν σκευάσματα με εγκεκριμένες δραστικές ουσίες από το ΥΠΑΑΤ, να διαβάζουν προσεκτικά τις οδηγίες της ετικέτας και να συμβουλεύονται τους γεωπόνους τους πριν από κάθε εφαρμογή.

Πότε εφαρμόζεται το ζιζανιοκτόνο

Η εφαρμογή του προφυτρωτικού ζιζανιοκτόνου μπορεί να γίνει είτε πριν τη σπορά με ενσωμάτωση στο έδαφος είτε επιφανειακά μετά τη σπορά. Η επιλογή της μεθόδου εξαρτάται κυρίως από την υγρασία του εδάφους και τις συνθήκες που αναμένονται κατά το φύτρωμα.

Όταν μετά την εφαρμογή αναμένεται ξηρασία, προτείνεται η εφαρμογή να γίνει λίγο πριν τη σπορά και να ακολουθήσει ελαφρά ενσωμάτωση στο έδαφος σε βάθος περίπου 2 έως 3 εκατοστών. Με τον τρόπο αυτό το ζιζανιοκτόνο τοποθετείται στο βάθος όπου φυτρώνουν οι σπόροι των ζιζανίων, ενώ η σπορά του βαμβακιού πρέπει να γίνεται σε μεγαλύτερο βάθος από εκείνο της ενσωμάτωσης.

Η ενσωμάτωση δεν θεωρείται απαραίτητη όταν μετά τη σπορά αναμένεται βροχή ή όταν πρόκειται να πραγματοποιηθεί πότισμα φυτρώματος, καθώς το νερό μπορεί να συμβάλει στην ενσωμάτωση του ζιζανιοκτόνου στο έδαφος. Ωστόσο, η ενσωμάτωση σε μεγαλύτερο βάθος ή οι έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να μεταφέρουν το ζιζανιοκτόνο βαθύτερα στο έδαφος, μέχρι το σημείο όπου αναπτύσσονται οι πρώτες ρίζες του βαμβακιού. Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει πιθανότητα να προκληθεί προσωρινό σοκάρισμα της καλλιέργειας.

Συμπληρωματική αντιμετώπιση των ζιζανίων

Ακόμη και όταν εφαρμόζεται προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο, είναι πιθανό ορισμένα ζιζάνια να ξεφύγουν από την αρχική αντιμετώπιση ή να φυτρώσουν αργότερα. Για τον λόγο αυτό μπορεί να χρειαστούν συμπληρωματικές παρεμβάσεις μέχρι το στάδιο που οι γραμμές της καλλιέργειας κλείνουν. Μία βασική πρακτική είναι το μηχανικό σκάλισμα μεταξύ των γραμμών, το οποίο πραγματοποιείται συνήθως μία ή δύο φορές όταν τα ζιζάνια βρίσκονται ακόμη σε μικρό στάδιο ανάπτυξης. Η εργασία αυτή γίνεται σε μικρό βάθος ώστε να απομακρύνονται τα ζιζάνια χωρίς να επηρεάζεται η καλλιέργεια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει κατευθυνόμενος ψεκασμός μεταξύ των γραμμών με μη εκλεκτικό μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο, ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση πολυετών ζιζανίων όπως η κύπερη, η περικοκλάδα και η αγριάδα. Η εφαρμογή πρέπει να γίνεται προσεκτικά ώστε να μην φτάνουν σταγονίδια στα φυτά του βαμβακιού. Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα χρήσης εκλεκτικών μεταφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων για την καταπολέμηση ετήσιων και πολυετών αγρωστωδών ζιζανίων, όπως η μουχρίτσα, ο βέλιουρας και η αγριάδα.

Ένα κρίσιμο στάδιο για την πορεία της καλλιέργειας

Η έγκαιρη και σωστά σχεδιασμένη αντιμετώπιση των ζιζανίων αποτελεί βασικό παράγοντα για την ομαλή εγκατάσταση της καλλιέργειας του βαμβακιού. Η επιλογή του κατάλληλου ζιζανιοκτόνου, η σωστή εφαρμογή του και η συμπληρωματική αντιμετώπιση όπου χρειάζεται μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τον ανταγωνισμό των ζιζανίων και να συμβάλουν στην ομαλή πορεία της καλλιέργειας στο χωράφι.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2013, «Η καταπολέμηση ζιζανίων στο βαμβάκι», Κ.Ν. Γιαννοπολίτης, σελ. 30-31.

Με την έναρξη της νέας καλλιεργητικής περιόδου, οι πρώτες εργασίες προετοιμασίας των αγρών για τη σπορά βαμβακιού αναμένεται να ξεκινήσουν σταδιακά από τα μέσα Μαρτίου, ανάλογα με τις καλλιεργητικές επιλογές και το πρόγραμμα εργασιών κάθε παραγωγού.

Η προετοιμασία του εδάφους αποτελεί καθοριστικό στάδιο για την επιτυχημένη εγκατάσταση της καλλιέργειας. Οι παραγωγοί παρακολουθούν στενά τις καιρικές συνθήκες και την κατάσταση των χωραφιών τους, καθώς η διαδικασία δεν είναι ίδια για όλα τα αγροτεμάχια. Ο τύπος του εδάφους, η υγρασία και η διαχείριση που έχει προηγηθεί επηρεάζουν το πότε μπορούν να μπουν τα μηχανήματα στο χωράφι και να ξεκινήσουν οι εργασίες. Όπως εξηγεί στον ΑγροΤύπο η γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Επαρχίας Φαρσάλων «Ο ΕΝΙΠΕΑΣ», κα Χαρούλα Καρατοσίδου, η σωστή αξιολόγηση των συνθηκών κάθε χωραφιού αποτελεί βασική προϋπόθεση πριν ξεκινήσουν οι καλλιεργητικές επεμβάσεις.

Το σωστό επίπεδο υγρασίας και η κατεργασία του εδάφους

Πριν ξεκινήσουν οι καλλιεργητικές εργασίες, σημαντικό ρόλο παίζει το αν το χωράφι βρίσκεται «στο ρώγο του», δηλαδή στο κατάλληλο επίπεδο υγρασίας ώστε να μπορεί να πραγματοποιηθεί σωστά η κατεργασία του εδάφους. Το έδαφος δεν πρέπει να είναι ούτε υπερβολικά υγρό ούτε εντελώς στεγνό. Όταν το χωράφι είναι πολύ υγρό, η κατεργασία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στη δομή του εδάφους, ενώ σε περιπτώσεις που είναι υπερβολικά στεγνό δεν επιτυγχάνεται καλή διάσπαση των σβόλων και σωστή προετοιμασία της επιφάνειας για τη σπορά. Για τον λόγο αυτό, κάθε αγροτεμάχιο αξιολογείται ξεχωριστά πριν ξεκινήσουν οι εργασίες.

Η κατεργασία του εδάφους πριν τη σπορά του βαμβακιού διαφοροποιείται ανάλογα με τον τρόπο διαχείρισης του χωραφιού, τα μηχανήματα που διαθέτει ο παραγωγός και τις πρακτικές που εφαρμόστηκαν την προηγούμενη περίοδο. Σε αρκετές περιπτώσεις έχει προηγηθεί φθινοπωρινό όργωμα, ενώ άλλοι παραγωγοί επιλέγουν να πραγματοποιήσουν το όργωμα την περίοδο αυτή, εφόσον το χωράφι δουλεύεται καλύτερα. «Το όργωμα προκαλεί αναστροφή του εδάφους», επισημαίνει η κα. Καρατοσίδου, ενώ η χρήση ρίπερ οδηγεί σε σκίσιμο και ανακάτεμα του εδάφους χωρίς πλήρη ανατροπή του εδαφικού προφίλ.

Παράλληλα, σε ορισμένα χωράφια εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας, με φυτοκάλυψη κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η φυτοκάλυψη καταστρέφεται πριν τις κατεργασίες και ενσωματώνεται στο έδαφος, συμβάλλοντας στη βελτίωση της δομής και της γονιμότητάς του. Όπως αναφέρει η γεωπόνος, «η φυτοκάλυψη μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της δομής του εδάφους όταν ενσωματώνεται πριν τις καλλιεργητικές εργασίες».

Βασική λίπανση: καθολική ή γραμμική εφαρμογή

Η βασική λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό στάδιο στην καλλιέργεια του βαμβακιού. Συνήθως εφαρμόζονται τα βασικά μακροθρεπτικά στοιχεία, «κυρίως άζωτο και φώσφορος», ενώ η τελική σύνθεση προσαρμόζεται στις ανάγκες του αγρού.  Η εφαρμογή της λίπανσης μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: είτε καθολικά σε όλο το χωράφι πριν τη σπορά είτε γραμμικά κατά τη σπορά.

Στην περίπτωση της γραμμικής λίπανσης το λίπασμα τοποθετείται κατά μήκος της γραμμής σποράς. Όπως εξηγεί η γεωπόνος, η επιλογή του τρόπου εφαρμογής αποτελεί σε μεγάλο βαθμό θέμα του παραγωγού και των πρακτικών που ακολουθεί στο χωράφι. «Η λίπανση μπορεί να γίνει είτε καθολικά πριν τη σπορά είτε γραμμικά κατά τη σπορά», επισημαίνει. Σε αρκετές περιπτώσεις παραγωγοί προτιμούν τη γραμμική λίπανση, καθώς το βαμβάκι αναπτύσσει πασσαλώδες ριζικό σύστημα και με αυτόν τον τρόπο τα θρεπτικά στοιχεία βρίσκονται πιο κοντά στη γραμμή ανάπτυξης των φυτών.

Παράλληλα, ένας ακόμη παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη είναι το κόστος εφαρμογής. Στην καθολική λίπανση το λίπασμα διανέμεται σε ολόκληρη την επιφάνεια του χωραφιού, γεγονός που συνήθως απαιτεί μεγαλύτερη ποσότητα. Αντίθετα, στη γραμμική εφαρμογή η ποσότητα είναι μικρότερη, καθώς το λίπασμα τοποθετείται μόνο κατά μήκος της γραμμής σποράς.

Η διαχείριση των ζιζανίων

Οι βροχοπτώσεις του προηγούμενου διαστήματος συχνά οδηγούν στην εμφάνιση ζιζανίων πριν ακόμη εγκατασταθεί η καλλιέργεια. Στο στάδιο της προετοιμασίας του αγρού τα ζιζάνια καταστρέφονται συνήθως κατά την κατεργασία του εδάφους. Παράλληλα εφαρμόζεται ζιζανιοκτονία πριν από τη σπορά, με ενσωμάτωση του ζιζανιοκτόνου στο έδαφος μέσω ελαφριάς κατεργασίας, ώστε το σκεύασμα να μην παραμένει μόνο στην επιφάνεια. Όπως εξηγεί η κα. Καρατοσίδου, «πραγματοποιείται εφαρμογή πριν τη σπορά και γίνεται ενσωμάτωση του ζιζανιοκτόνου στο έδαφος, ώστε να μην παραμένει στην επιφάνεια». Σε μεταγενέστερο στάδιο μπορεί να πραγματοποιηθεί και καθολικός ψεκασμός εφόσον κριθεί απαραίτητο. «Αν χρειαστεί, μπορεί να γίνει και ψεκασμός από πάνω μετά τη σπορά», σημειώνει η γεωπόνος.

Επιλογή ποικιλίας και σωστή χρονική στιγμή σποράς

Σημαντικό ρόλο στην καλλιέργεια του βαμβακιού παίζει η επιλογή ποικιλίας. Οι παραγωγοί έχουν στη διάθεσή τους μεγάλο αριθμό επιλογών και συχνά βασίζονται σε κριτήρια όπως η πρωιμότητα, η παραγωγικότητα και η ποιότητα της ίνας. Σε πολλές περιπτώσεις οι παραγωγοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο τονάζ, δηλαδή την ποσότητα της παραγωγής ανά στρέμμα. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η γεωπόνος κα. Καρατοσίδου, «η τελική απόδοση δεν εξαρτάται μόνο από την ποικιλία», αλλά και από άλλους παράγοντες, όπως οι καλλιεργητικές πρακτικές, η διαχείριση του νερού, η φυτοπροστασία και οι συνθήκες της χρονιάς.

Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης και η σωστή χρονική στιγμή της σποράς. Η σπορά του βαμβακιού πρέπει να πραγματοποιείται όταν οι θερμοκρασίες του εδάφους είναι κατάλληλες. Όπως αναφέρει η γεωπόνος, «απαιτείται θερμοκρασία εδάφους πάνω από 15°C για αρκετές συνεχόμενες ημέρες», ώστε να εξασφαλιστεί ομαλή και γρήγορη βλάστηση.

Η βιασύνη στη σπορά μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, καθώς χαμηλές θερμοκρασίες εδάφους ενδέχεται να καθυστερήσουν το φύτρωμα ή να οδηγήσουν σε κακή εγκατάσταση της καλλιέργειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει ακόμη και ο κίνδυνος να χρειαστεί επανασπορά, κάτι που συνεπάγεται επιπλέον κόστος και καθυστέρηση στην καλλιεργητική περίοδο. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος, «η σπορά πρέπει να γίνεται όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα στη βλάστηση και πιθανή ανάγκη επανασποράς».

Μια απαιτητική καλλιέργεια

Το βαμβάκι θεωρείται γενικά πιο απαιτητική καλλιέργεια σε σχέση με άλλες ανοιξιάτικες, καθώς χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση και σωστή διαχείριση σε όλα τα στάδια ανάπτυξης. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος κα. Καρατοσίδου, «είναι μια καλλιέργεια που απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή από τον παραγωγό», καθώς η φυτοπροστασία, η άρδευση και οι καλλιεργητικές πρακτικές παίζουν καθοριστικό ρόλο για την τελική παραγωγή. Για τον λόγο αυτό, η σωστή προετοιμασία του αγρού και η τήρηση των κατάλληλων καλλιεργητικών πρακτικών από την αρχή της περιόδου αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ομαλή εγκατάσταση και την καλή εξέλιξη της καλλιέργειας του βαμβακιού.

Την ίδια στιγμή, η συνολική εικόνα για την έκταση της καλλιέργειας παραμένει ακόμη ασαφής για τη φετινή χρονιά. Σύμφωνα με στοιχεία του συνεταιρισμού, την προηγούμενη χρονιά διαχειρίστηκε περίπου 4.000 στρέμματα βαμβακιού, ωστόσο η φετινή εικόνα δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί πλήρως, καθώς αρκετοί παραγωγοί δεν έχουν οριστικοποιήσει τις επιλογές τους.

Το μόνο που θεωρείται πιθανό είναι ότι τα στρέμματα βαμβακιού θα εμφανιστούν ελαφρώς μειωμένα, καθώς μέρος των παραγωγών φαίνεται να εξετάζει τη στροφή σε άλλες καλλιέργειες «λόγω της τιμής του βαμβακιού». Παρόλα αυτά, το βαμβάκι εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές καλλιέργειες για την περιοχή και σημαντικό ποσοστό παραγωγών συνεχίζει να δραστηριοποιείται σε αυτή.

Η διεθνής αγορά βάμβακος βρίσκεται σε φάση προσαρμογής, με τις προβλέψεις για την επόμενη περίοδο να δείχνουν μεταβολές στην παραγωγή και σχετική σταθερότητα στην κατανάλωση. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλίου Βάμβακος -ICAC), η παγκόσμια παραγωγή βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 4% την περίοδο 2026/27, ενώ η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει σχετικά σταθερή.

Η εικόνα της αγοράς το 2026/27

Η παγκόσμια παραγωγή βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 4% την περίοδο 2026/27 και να διαμορφωθεί στους 24,8 εκατομμύρια τόνους, ενώ η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει σχετικά σταθερή στους 25,0 εκατομμύρια τόνους, σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα του Συμβουλίου.

Οι χαμηλότερες τιμές βάμβακος, οι μεταβολές στις προθέσεις σποράς σε μεγάλες παραγωγικές χώρες και η ασθενέστερη ζήτηση — ιδίως από την Κίνα — συμβάλλουν στη μείωση της προβλεπόμενης παραγωγής. Καθώς η παραγωγή υπερβαίνει σήμερα την κατανάλωση την περίοδο 2025/26, η αναμενόμενη μείωση την επόμενη περίοδο ενδέχεται να φέρει την παγκόσμια προσφορά και ζήτηση πιο κοντά σε ισορροπία.

Η Κίνα αναμένεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος παραγωγός και καταναλωτής βάμβακος παγκοσμίως, αν και η χρήση βαμβακιού στη χώρα προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς, καθώς οι τεχνητές ίνες αυξάνουν το μερίδιο αγοράς τους. Η Ινδία, η Βραζιλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην παγκόσμια προσφορά, ενώ το Μπανγκλαντές και το Βιετνάμ παραμένουν βασικοί παράγοντες της εισαγωγικής ζήτησης.

Το παγκόσμιο εμπόριο εκκοκκισμένου βάμβακος για το 2026/27 προβλέπεται στους 9,6 εκατομμύρια τόνους. Η Βραζιλία αναμένεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας παγκοσμίως, ακολουθούμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες μεγάλες εξαγωγικές περιοχές.

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην εμπορική πολιτική — συμπεριλαμβανομένων νέων δασμολογικών μέτρων των ΗΠΑ και επικαιροποιημένων εμπορικών συμφωνιών που αφορούν το Μπανγκλαντές, την Ινδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση — εισάγουν πρόσθετη αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά βάμβακος. Οι πλήρεις επιπτώσεις αυτών των μέτρων θα εξαρτηθούν από την εφαρμογή τους και την αντίδραση της αγοράς.

Όπως τονίζει ο κ. Απόστολος Σαμούδης, Γενικός Δντης SIPCAM ΕΛΛΑΣ, βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση να ανακοινώνουμε ότι η SIPCAM ΕΛΛΑΣ σύναψε συμφωνία με την εταιρεία πολλαπλασιαστικού υλικού GREENCO, για την αποκλειστική διανομή ποικιλιών βαμβακιού, που περιλαμβάνει τη σποροπαραγωγή και διάθεση του υλικού, καθώς και νέων ποικιλιών, προϊόν μακροχρόνιας γενετικής βελτίωσης, με υψηλά ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Η συμφωνία αυτή έρχεται ως συνέχεια προηγούμενης επιτυχημένης συνεργασίας SIPCAM ΕΛΛΑΣ και GREENCO, δηλώνοντας τη μακροχρόνια δέσμευση της SIPCAM ΕΛΛΑΣ στην ανάπτυξη και προαγωγή της καλλιέργειας του βαμβακιού, με επενδύσεις σε εκτεταμένο πειραματισμό για την ανάπτυξη νέων λύσεων.

Η SIPCAM ΕΛΛΑΣ επανεπιβεβαιώνει το διαρκές ενδιαφέρον και προσήλωσή της, στη διάθεση ποιοτικών ποικιλιών, προσαρμοσμένων στις ελληνικές κλιματολογικές συνθήκες, που εξασφαλίζουν σταθερά υψηλή παραγωγικότητα.

Η παγκόσμια παραγωγή εκκοκκισμένου βάμβακος εξακολουθεί να υπερβαίνει την κατανάλωση κατά την καλλιεργητική περίοδο 2025/26, σύμφωνα με τα στοιχεία του International Cotton Advisory Committee (ICAC) που δημοσιοποιήθηκαν στις αρχές Φεβρουαρίου. Οι εκτιμήσεις αποτυπώνουν τη συνέχιση του πλεονάσματος προσφοράς στη διεθνή αγορά βάμβακος.

Παραγωγή και κατανάλωση στη σεζόν 2025/26

Η παγκόσμια παραγωγή εκκοκκισμένου βάμβακος για τη σεζόν 2025/26 εκτιμάται στους 26 εκατομμύρια τόνους, ενώ η παγκόσμια κατανάλωση υπολογίζεται στους 25,2 εκατομμύρια τόνους. Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, η παραγωγή εμφανίζεται αυξημένη κατά 1%, ενώ η κατανάλωση κατά 0,4%, γεγονός που οδηγεί στη διατήρηση πλεονάσματος προσφοράς.

Την παραγωγή αναμένεται να καθοδηγήσει η Κίνα, ακολουθούμενη από την Ινδία και τη Βραζιλία. Αντίστοιχα, η κατανάλωση καταγράφεται υψηλότερη στην Κίνα, με την Ινδία και το Πακιστάν να ακολουθούν.

Για την Αυστραλία, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η παραγωγή βάμβακος αναμένεται να μειωθεί κατά 22% τη σεζόν 2025/26, ενώ η καλλιεργούμενη έκταση προβλέπεται να περιοριστεί κατά 11%. Οι εξελίξεις αυτές αποδίδονται στα χαμηλά επίπεδα τιμών και στη μείωση της διαθέσιμης αρδευτικής ποσότητας νερού.

Διεθνές εμπόριο βάμβακος

Το παγκόσμιο εμπόριο εκκοκκισμένου βάμβακος για τη σεζόν 2025/26 εκτιμάται στους 9,7 εκατομμύρια τόνους, σημειώνοντας αύξηση κατά 5% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, με την επιφύλαξη πιθανών αναθεωρήσεων καθώς εξελίσσεται η σεζόν.

Η Βραζιλία αναμένεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας παγκοσμίως, ακολουθούμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αυστραλία. Από την πλευρά των εισαγωγών, το Μπανγκλαντές προβλέπεται να είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας εκκοκκισμένου βάμβακος, με το Βιετνάμ και την Κίνα να ακολουθούν.

Εμπορικές συμφωνίες και παραγωγικές μεταβολές

Σύμφωνα με το ICAC καταγράφεται η υπογραφή εμπορικών συμφωνιών των Ηνωμένων Πολιτειών με την Κίνα, η οποία συμφώνησε στην αναστολή όλων των δασμών στις εισαγωγές αμερικανικού εκκοκκισμένου βάμβακος, καθώς και με το Βιετνάμ, το οποίο δεσμεύτηκε να αυξήσει τις εισαγωγές του από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, αναφέρεται ότι παραγωγοί στην Αργεντινή, το Μεξικό και την Ινδία αναμένεται να στραφούν σε εναλλακτικές καλλιέργειες, εκτιμώντας ότι μπορούν να προσφέρουν υψηλότερο εισόδημα.

Την περίοδο 2025/2026 η παγκόσμια παραγωγή βαμβακιού θα συνεχίσει να ξεπερνά την κατανάλωση, διατηρώντας το πλεόνασμα στο προϊόν, που έχει σαν αποτέλεσμα τις πιέσεις στα εισοδήματα των παραγωγών.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο του 2026 η Διεθνή Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC), η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται σήμερα στους 26 εκατ. τόνους, έναντι κατανάλωσης 25,2 εκατ. τόνων.

Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, η παραγωγή εμφανίζεται αυξημένη, κατά 1%, ενώ η κατανάλωση μόλις κατά 0,4%, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη συνέχιση του πλεονάσματος στην παγκόσμια αγορά.

Η εικόνα της παγκόσμιας παραγωγής και της ζήτησης εξακολουθεί να καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την Ασία. Η Κίνα αναμένεται να ηγηθεί της παραγωγής, με την Ινδία και τη Βραζιλία να ακολουθούν.

Από την άλλη στην Αυστραλία, προβλέπει πτώση παραγωγής κατά 22% και μείωση των εκτάσεων κατά 11%, κυρίως λόγω χαμηλών τιμών και περιορισμών στο αρδευτικό νερό, μια εξέλιξη που μπορεί να περιορίσει μέρος της προσφοράς, χωρίς ωστόσο να ανατρέπει, προς το παρόν, τη συνολική εικόνα πλεονάσματος.

Παράλληλα, η διεθνής κατανάλωση καθοδηγείται από την Κίνα, με την Ινδία και το Πακιστάν να συμπληρώνουν την τριάδα των μεγαλύτερων χρηστών, υπογραμμίζοντας την κυριαρχία της περιοχής τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση.

Στο πεδίο του εμπορίου, η ICAC υπολογίζει ότι οι διεθνείς συναλλαγές χνουδιού θα φτάσουν τα 9,7 εκατ. τόνους το 2025/26, αυξημένες κατά 5% σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, αν και η εκτίμηση ενδέχεται να αναθεωρηθεί καθώς εξελίσσεται η περίοδος. Η Βραζιλία αναμένεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, μπροστά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αυστραλία.

Από την πλευρά των εισαγωγών, το Μπαγκλαντές προβλέπεται να διατηρήσει την πρώτη θέση, ακολουθούμενο από το Βιετνάμ και την Κίνα, αντανακλώντας τις μετατοπίσεις στην παγκόσμια αλυσίδα κλωστοϋφαντουργίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διεθνείς πολιτικές εξελίξεις, με τις ΗΠΑ πρόσφατα να υπέγραψαν εμπορικές συμφωνίες με την Κίνα, η οποία συμφώνησε να αναστείλει τους δασμούς στις εισαγωγές αμερικανικού βαμβακιού,

Την ίδια στιγμή πάντως - επισημαίνει η ICAC - ότι καλλιεργητές σε Αργεντινή, Μεξικό και Ινδία εμφανίζονται έτοιμοι να στραφούν σε άλλες καλλιέργειες, αναζητώντας υψηλότερες αποδόσεις εισοδήματος. 

Στα 60 ευρώ το στρέμμα σχεδίαζε το ΥπΑΑΤ να ανέλθει η ενίσχυση de minimis για τις αδιάθετες ποσότητες της μηδικής λόγω της ευλογιάς.

Αυτό ανέφεραν στην πρόσφατη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο ΥπΑΑΤ, στην Αθήνα, παρουσία του υπουργού Κώστα Τσιάρα, του υφυπουργού Χρήστου Κέλλα, του υφυπουργού Γιάννη Ανδριανού, του γενικού γραμματέα Σπύρου Πρωτοψάλτη, με τον Αγροτικό Σύλλογο Πλατυκάμπου.

Να θυμίσουμε ότι για τις αδιάθετες ποσότητες μηδικής ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση ότι θα δοθούν 30 εκατ. ευρώ, ενισχύσεις de minimis για την στήριξη παραγωγών.

Η ενίσχυση στη μηδική δίνεται για τα χαμένα χέρια των παραγωγών στις πολλές ζώνες επιτήρησης λόγω διασποράς της ευλογιάς, μιας που απαγορευόταν η διακίνηση ζωοτροφών.

Ο κ. Γρηγόριος Τζιότζιος, παραγωγός μηδικής και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι αρχικά μας ανέφεραν ότι οι παραγωγοί μηδικής θα αποζημιωθούν με 60 ευρώ το στρέμμα. Μιλάμε για μια ενίσχυση που δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να καλύψει το κόστος παραγωγής. Στην συνέχεια μετά από τις πιέσεις των μελών του Συλλόγου μας ανέφεραν ότι η ενίσχυση θα φτάσει τα 75 ευρώ το στρέμμα. 

Πάντως υποσχέθηκαν ότι θα γίνει προσπάθεια από την πλευρά του ΥπΑΑΤ να βρεθούν ακόμη 3,5 εκατομμύρια ευρώ για να προστεθούν στο αρχικό κονδύλι με στόχο η ενίσχυση να αυξηθεί κατά 15 ευρώ και να φτάσει στα 90 ευρώ το στρέμμα. Αυτά βέβαια παραμένουν υποσχέσεις.

Επίσης μετά από πιέσεις των παραγωγών αποφάσισαν να συμπεριλάβουν στις ενισχύσεις και τις ξηρικές καλλιέργειες μηδικής. Στα ξερικά χωράφια, υπάρχει η αίσθηση πως το μέγιστο ποσό αποζημίωσης θα ανέλθει στα 40 ευρώ το στρέμμα

Όσον αφορά την ενίσχυση των παραγωγών βαμβακιού και σιταριού, με 80 εκ. ευρώ, θα γίνει μέσω πληρωμής από τα Οικολογικά Σχήματα του 2025, τα οποία είναι να πληρωθούν το δεύτερο τρίμηνο του 2026. 

Το μόνο που μένει για να ανακοινώσουν τα ποσά για τις υποδράσεις του Σχήματος 6 για τις δύο αροτραίες καλλιέργειες. Εμείς ζητήσαμε την αύξηση των ποσών για τις συγκεκριμένες δράσεις ώστε να καλύψουν το ποσό της στρεμματικής ενίσχυσης που έχουν υποσχεθεί να πάρουν οι παραγωγοί.

Ωστόσο το ΥπΑΑΤ παραδέχτηκε ότι δεν θα πληρωθούν όλοι οι βαμβακοπαραγωγοί την επιπλέον ενίσχυση.

Με τον Πρόεδρο της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), Ευάγγελο Φωτεινό, συναντήθηκε, την Τρίτη (3/2), η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα.

Όπως αναφέρει το ΥπΑΑΤ, αντικείμενο της συνάντησης, η οποία πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα εποικοδομητικό κλίμα, ήταν η εξειδίκευση της παρέμβασης του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην καλλιέργεια του βαμβακιού, με στόχο τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητά της.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, θα συνεχιστεί η διαβούλευση μέχρι τέλη Μαρτίου αλλά θεωρείται σίγουρο ότι την ενίσχυση θα την πάρουν οι παραγωγοί μέσα στο 2026.

Η 3ετής επιδότηση δέσµευσης άνθρακα θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ το στρέµµα για το βαµβάκι.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης εξετάστηκαν τεχνικές παράμετροι της παρέμβασης, ζητήματα εφαρμοσιμότητας και πρακτικά θέματα που αφορούν τους παραγωγούς, καθώς και η συμβολή της οργανωμένης εκπροσώπησης του τομέα στη βελτίωση του σχεδιασμού και της υλοποίησης του μέτρου.

Στο πλαίσιο της συνάντησης, συμφωνήθηκε η συνέχιση της συνεργασίας μέσω επιπλέον συναντήσεων σε τεχνικό επίπεδο, με στόχο την περαιτέρω επεξεργασία και οριστικοποίηση του θεσμικού πλαισίου της παρέμβασης.

Υπενθυμίζεται ότι η συγκεκριμένη φιλοπεριβαλλοντική παρέμβαση του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ έχει πρόσφατα προδημοσιευθεί και βρίσκεται στο στάδιο της οριστικοποίησης, ενόψει της σχετικής πρόσκλησης που θα ακολουθήσει στο επόμενο χρονικό διάστημα.

Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης, εκ μέρους της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος, ο Γενικός Γραμματέας Βασίλης Γιαννάκος και ο επιστημονικός συνεργάτης Κωνσταντίνος Γιαννόπουλος, καθώς και υπηρεσιακά στελέχη της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών.

Συνάντηση αναμένεται να γίνει την ερχόμενη Τρίτη (3/2), στο ΥπΑΑΤ, μεταξύ της Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) και της Διαχειριστικής Αρχής.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, βασικό θέμα της συνάντησης θα είναι η εφαρμογή του προγράμματος μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι γιατί οι δεσμεύσεις του προγράμματος ξεκινούν από το 2026.

Πρόκειται για ένα νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) του 2ου πυλώνα της ΚΑΠ με ένα συνολικό ποσό της τάξης άνω των 90 εκατ. ευρώ.

Η 3ετής επιδότηση δέσµευσης άνθρακα θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ το στρέµµα για το βαµβάκι, 70,4 ευρώ το στρέµµα για τη βιοµηχανική τοµάτα και 42,2 ευρώ/στρέμμα ετησίως για την κινόα.

Για την επίτευξη του στόχου µείωσης του αποτυπώµατος άνθρακα κατά 20% οι παραγωγοί πρέπει να εφαρµόσουν ενδεικτικά κάποιες δεσµεύσεις φιλικές προς το περιβάλλον. Θα περιλαμβάνει τριετείς δεσμεύσεις για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20%, από το πρώτο έτος δεσμεύσεων μέχρι και το τρίτο έτος, ενώ θα προβλέπεται και παράταση διετίας αν και εφόσον κριθούν θετικά τα αποτελέσματά του.

Το μέτρο θα συγκρίνει τις πρακτικές έκανε ο παραγωγός το προηγούμενο έτος με αυτές που θα κάνει το επόμενο στα αγροτεµάχια που θα συµµετάσχουν στο Μέτρο.

Αν µε τις νέες καλλιεργητικές πρακτικές προκύπτει µείωση αποτυπώµατος άνθρακα τότε θα πληρώνεται η επιδότηση αν όχι δεν θα την πληρώνεται.

Τιμή βάσης, έτη αναφοράς και εφαρμογής

Για τον υπολογισμό του ποσοστού ετήσιας μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα ορίζεται ένα έτος αναφοράς, που θα αποτελέσει την τιμή βάσης με την οποία θα συγκρίνονται τα επόμενα έτη εφαρμογής. Ως έτος αναφοράς της αίτησης στήριξης για τον υπολογισμό της τιμής βάσης ορίζεται το 2025 και ως έτη εφαρμογής το 2026, το 2027 και το 2028. Μονάδα τιμής βάσης του αποτυπώματος άνθρακα είναι το 1 kg CO2 eq/ha ή το ένα 1 kg CO2 eq/tn παραγόμενου προϊόντος (1 ha= 10 στρέμματα). Οι δικαιούχοι θα έχουν την ευχέρεια να επιλέξουν μία από τις δύο μονάδες.
Δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων που πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού.

Κριτήρια επιλεξιμότητας και μίνιμουμ έκταση

Η εκμετάλλευση πρέπει να είναι δηλωμένη στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) του υποψηφίου και τα αγροτεμάχια να κατέχονται νόμιμα κατά την ένταξη, και για κάθε έτος, καθ’ όλη την περίοδο δέσμευσης. Η συνολική προς ένταξη έκταση καλλιέργειας να είναι τουλάχιστον:

• 10 στρέμματα βαμβακιού ή/και
• 10 στρέμματα βιομηχανικής ντομάτας ή/και
• 5 στρέμματα κινόα.

Από πιστοποιημένο γεωργικό σύμβουλο το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης

Στα έξοδα που πρέπει να προϋπολογίσει ο ενδιαφερόμενος για το πριμ άνθρακα είναι και η αμοιβή του -απαραίτητου- γεωργικού συμβούλου. Οπως αναφέρεται στην προδημοσίευση, ο γεωργικός σύμβουλος πρέπει να είναι πιστοποιημένος από τον ΕΛΓΟ «Δήμητρα» για το Θεματικό Πεδίο 4 (Θ.Π. 4), «Συμβουλές στον γεωργικό τομέα σχετικά με δράσεις που μετριάζουν το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και προωθούν την προσαρμογή της γεωργίας», και πρέπει να έχει υπό την επίβλεψή του έως έναν μέγιστο αριθμό παραγωγών (ο οποίος θα οριστεί στην πρόσκληση).
Στις Περιφέρειες στις οποίες δεν υπάρχει επαρκής αριθμός πιστοποιημένων γεωργικών συμβούλων στο προαναφερθέν θεματικό πεδίο, το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) και τη βεβαίωση μπορεί να τα παρέχει πιστοποιημένος γεωργικός σύμβουλος που βρίσκεται σε όμορη Περιφέρεια.
Απαραίτητη η επιλογή εγκεκριμένου λογισμικού για τον υπολογισμό του άνθρακα σε κάθε καλλιέργεια

Δεσμεύσεις

Οι δεσμεύσεις εκκινούν από 01/01/2026 είναι τριετούς διάρκειας και έχουν ως εξής:

1. Να τηρούν περιβαλλοντικό φάκελο καθ’ όλη τη διάρκεια των δεσμεύσεων και για τρία (3) επιπλέον έτη μετά την ολοκλήρωσή τους, ο οποίος θα πρέπει να είναι διαθέσιμος στις ελεγκτικές αρχές. Ο φάκελος αυτός περιλαμβάνει:
1.1 Το Μητρώο Εισροών- Ημερολόγιο Εργασιών (ΜΕΕ - ΗΕ) για τις επιλέξιμες καλλιέργειες της εκμετάλλευσης.
1.2 Το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) της εκμετάλλευσης, για κάθε έτος εφαρμογής της παρέμβασης, καταρτίζεται από γεωργικό σύμβουλο και περιγράφει όλες τις γεωργικές πρακτικές που ακολουθούνται για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα. 1.3 Την Ετήσια έκθεση αποτελέσματος μέτρησης του αποτυπώματος άνθρακα για όλα τα έτη εφαρμογής και με έτος αναφοράς (2025) με βάση το αντίστοιχο λογισμικό.
1.4 Τη Βεβαίωση γεωργικού συμβούλου για την ορθή υλοποίηση του Σχεδίου Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. και την ορθότητα των δεδομένων που εισάγονται στο λογισμικό πρόγραμμα υπολογισμού. Ο Γεωργικός Σύμβουλος θα πρέπει να είναι πιστοποιημένος από τον ΕΛΓΟ-Δήμητρα για το Θεματικό Πεδίο 4 (Θ.Π. 4), Συμβουλές στο γεωργικό τομέα σχετικά με δράσεις που μετριάζουν το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και προωθούν την προσαρμογή της γεωργίας και θα πρέπει να έχει υπό την επίβλεψή του έως ένα μέγιστο αριθμό παραγωγών ο οποίος θα ορισθεί στη Πρόσκληση. Ωστόσο στις Περιφέρειες στις οποίες δεν υπάρχει επαρκής αριθμός Πιστοποιημένων Γεωργικών Συμβούλων στα ανωτέρω θεματικό πεδίο δύναται το ΣΠΔ και την βεβαίωση να την παρέχει Πιστοποιημένος Γ.Σ που βρίσκεται σε όμορη Περιφέρεια. 5 Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης

2. Να χρησιμοποιούν ένα από τα εγκεκριμένα λογισμικά υπολογισμού αποτυπώματος του άνθρακα σε κάθε μία από τις επιλέξιμες καλλιέργειες. Στη σχετική ηλεκτρονική πλατφόρμα οι δικαιούχοι, με τη βοήθεια του γεωργικού τους συμβούλου, συμπληρώνουν στα αντίστοιχα πεδία όλα τα απαιτούμενα στοιχεία. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να είναι σύμφωνα με όσα καταγράφονται στο ημερολόγιο εργασιών του κάθε καλλιεργητικού έτους και να επιβεβαιώνονται από τα αντίστοιχα παραστατικά ή έγγραφα. Με βάση τον υπολογισμό του λογισμικού αυτού συντάσσεται η Ετήσια Έκθεση Αποτελέσματος μέτρησης του άνθρακα.

3. Να εφαρμόσουν τις καλλιεργητικές πρακτικές μείωσης του αποτυπώματος, σύμφωνα με το ΣΠΔ, τις οποίες θα καταγράφουν στο Ημερολόγιο Εργασιών (ΗΕ) και αντίστοιχα στο πιστοποιημένο λογισμικό υπολογισμού αποτυπώματος του άνθρακα. Για την επίτευξη του στόχου μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20% οι δικαιούχοι μπορούν να εφαρμόσουν μια ή περισσότερες από τις ακόλουθες γεωργικές πρακτικές:
i. Ορθολογική χρήση λίπανσης: με τη χρήση νέας τεχνολογίας και τεχνικών όπως η γεωργία ακριβείας ή/και με την εφαρμογή νέου τύπου λιπασμάτων που περιέχουν παρεμποδιστές για την αργή αποδέσμευση των θρεπτικών στοιχείων με αποτέλεσμα τη μειωμένη εξάτμιση και έκπλυσή τους ή/και με τη χρήση οργανικών λιπασμάτων.
ii. Καλλιεργητικές πρακτικές: όπως αυτές των επίσπορων καλλιεργειών ιδιαίτερα με ψυχανθή (χλωρή λίπανση), της φυτοκάλυψης και της διαχείρισης των υπολειμμάτων όπως π.χ η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων της προηγούμενης καλλιέργειας κατά ή μετά τη συγκομιδή τα οποία θα παραμείνουν εντός του εδάφους, συνεισφέρουν στη μείωση των αζωτούχων λιπάνσεων, στη βελτίωση του εδάφους και στην αποθήκευση μεγαλύτερων ποσοτήτων άνθρακα.
iii. Μειωμένη εδαφική κατεργασία: η ένταση της εδαφικής κατεργασίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, οπότε συνίσταται περιορισμός του αριθμού των αρόσεων, μειωμένη εδαφική κατεργασία ή εδαφική μη κατεργασία.
iv. Βελτιστοποίηση της χρήσης νερού και μείωσης της άρδευσης: με επιλογή του κατάλληλου χρόνου και τρόπου άρδευσης αποφεύγονται προβλήματα όπως η εξάτμιση και η έκπλυση. Επομένως, πρακτικές όπως η χρήση νέων τεχνολογιών άρδευσης, στάγδην άρδευσης, εδαφοβελτιωτικών, είναι κατάλληλες.
v. Μείωση της χρήσης φυτοπροστατευτικών: Τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα αυξάνουν και αυτά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα οπότε η μειωμένη χρήση τους είναι επιβεβλημένη. Νέες τεχνολογίες έγκαιρης προειδοποίησης και επέμβασης των ψεκασμών μειώνουν τον αριθμό των ψεκασμών, ενώ νέες τεχνολογίες χρήσης ψεκαστήρων μειωμένης διασποράς συμβάλλουν στη μείωση της ποσότητας χρήσης των φυτοπροστατευτικών.
vi. Χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας/Μείωση κατανάλωσης ενέργειας: κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της εκμετάλλευσης, ακόμη και εν μέρει, με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε αντικατάσταση ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο), μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
vii. Οποιαδήποτε άλλη πρακτική οδηγεί σε μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην καλλιέργειά τους και τεκμηριώνεται από το ΣΠΔ. Ωστόσο το ΣΠΔ θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον την πρακτική της χλωρής λίπανσης (επίσπορη καλλιέργεια με ψυχανθή) και της χρήσης λιπασμάτων με παρεμποδιστές.

4. Να επιτύχουν μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην καλλιέργειά τους, σε ποσοστό 20 % κατά το πρώτο έτος εφαρμογής της παρέμβασης (2026) σε σχέση με το προηγούμενο έτος αναφοράς (2025) και στη συνέχεια να διατηρήσουν τη μείωση αυτή κατά τα επόμενα έτη δεσμεύσεων (2027 και 2028). Για το σκοπό αυτό θα πρέπει:

5. Να εντάξουν στην παρέμβαση το σύνολο της έκτασής τους με την επιλέξιμη καλλιέργεια.

6. Να διατηρήσουν καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος το σύνολο της έκτασης με την εντασσόμενη καλλιέργεια. Αν κατά τη διάρκεια των δεσμεύσεων αυξηθούν οι εκτάσεις με την επιλέξιμη καλλιέργεια, τότε ακολουθούνται οι ίδιες γεωργικές πρακτικές για το σύνολο της έκτασης της επιλέξιμης καλλιέργειας, χωρίς επιπλέον ενίσχυση.

7. Να υποβάλλουν κατ’ έτος, Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ), με αναφορά στην παρέμβαση ανά ενταγμένο αγροτεμάχιο.

8. Να δέχονται και να διευκολύνουν όλους τους προβλεπόμενους ελέγχους από τα αρμόδια εθνικά και ενωσιακά ελεγκτικά όργανα.

Ελάχιστες απαιτήσεις Να τηρούν τις υποχρεωτικές απαιτήσεις της Αιρεσιμότητας και ιδιαίτερα των ΚΓΠΚ 02, 03, 04, 05 07 και 08.

Το βαμβάκι παραμένει ένα από τα πλέον σύνθετα και ευαίσθητα ζητήματα στο πλαίσιο των πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων. Η καλλιέργεια αποτελεί βασική πηγή εισοδήματος και απασχόλησης για εκατομμύρια παραγωγούς, κυρίως σε αναπτυσσόμενες και λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, ενώ ταυτόχρονα συνδέεται διαχρονικά με πολιτικές στήριξης, εμπορικές ρυθμίσεις και διεθνείς δεσμεύσεις. Οι πρόσφατες συζητήσεις στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου επανέφεραν το βαμβάκι στο προσκήνιο, ενόψει της 14ης Υπουργικής Διάσκεψης (MC14), που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Καμερούν.

Η 24η Ειδική Συζήτηση για το Βαμβάκι

Στις 19 Νοεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε η 24η Ειδική Συζήτηση για τις εμπορικές εξελίξεις στο βαμβάκι, στο πλαίσιο της Επιτροπής Γεωργίας σε Ειδική Σύνοδο. Η συζήτηση διεξήχθη παράλληλα με τον 44ο γύρο του Μηχανισμού Διαβούλευσης του Γενικού Διευθυντή για το βαμβάκι (DGCFMC) και επικεντρώθηκε στις προοπτικές επίτευξης αποτελέσματος για το βαμβάκι στη MC14.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, αρκετά μέλη υπογράμμισαν τη σημασία του βαμβακιού για τη διασφάλιση της διαβίωσης και της επισιτιστικής ασφάλειας σε ευάλωτες χώρες, καθώς και την ανάγκη να υπάρξει πρόοδος στο συγκεκριμένο ζήτημα, ανεξάρτητα από τη συνολική πορεία των διαπραγματεύσεων στη γεωργία.

Διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των μελών

Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν διαφοροποιήσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το βαμβάκι στις διαπραγματεύσεις. Η Ινδία υποστήριξε ότι το βαμβάκι θα πρέπει να εξεταστεί ως αυτοτελές ζήτημα, με έμφαση στην εγχώρια στήριξη, την πρόσβαση στις αγορές και τη διάσταση της ανάπτυξης, επισημαίνοντας τη σημασία του για τα εισοδήματα και την αγροτική ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες και λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

Από την άλλη πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβαν τη θέση ότι το ζήτημα του βαμβακιού θα πρέπει να ενταχθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τη μεταρρύθμιση της γεωργίας, στο πλαίσιο μιας συνολικής συμφωνίας, και όχι να εξεταστεί μεμονωμένα.

Το ζήτημα της εγχώριας στήριξης και της πρόσβασης στις αγορές

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρέθηκε η πρόοδος – ή η έλλειψή της – στις διαπραγματεύσεις για την εγχώρια στήριξη στο βαμβάκι. Οι χώρες παραγωγοί της Αφρικής (C-4+) εξέφρασαν ανησυχία για τη συνεχιζόμενη απόκλιση μεταξύ των μελών, τονίζοντας ότι η περιορισμένη εξέλιξη στις συνολικές αγροτικές διαπραγματεύσεις δεν θα πρέπει να εμποδίσει την επίτευξη συγκεκριμένου αποτελέσματος για το βαμβάκι.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο σκέλος της πρόσβασης στις αγορές, με έμφαση στην πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων για αδασμολόγητη και χωρίς ποσοστώσεις πρόσβαση (DFQF) για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, όπως προβλέπεται από τις προηγούμενες υπουργικές αποφάσεις.

Η εικόνα της παγκόσμιας αγοράς βάμβακος

Στο πλαίσιο της συζήτησης παρουσιάστηκαν επικαιροποιημένα στοιχεία για την παγκόσμια αγορά βάμβακος. Για την καλλιεργητική περίοδο 2025–2026, η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται σε περίπου 25,4 εκατ. τόνους εκκοκκισμένου βάμβακος, σε επίπεδα παρόμοια με την προηγούμενη περίοδο. Η παγκόσμια κατανάλωση αναμένεται να κινηθεί κοντά στους 25 εκατ. τόνους, με μικρή υποχώρηση.

Στο διεθνές εμπόριο, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές προβλέπεται να αυξηθούν σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Βραζιλία, Ηνωμένες Πολιτείες και Αυστραλία συγκαταλέγονται μεταξύ των βασικών εξαγωγέων, ενώ χώρες όπως το Μπανγκλαντές, το Βιετνάμ και η Κίνα παραμένουν στους κύριους εισαγωγείς. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη Δυτική Αφρική, όπου, μετά από μείωση της παραγωγής την προηγούμενη περίοδο, αναμένεται ανάκαμψη.

Το βαμβάκι στο αναπτυξιακό πλαίσιο

Παράλληλα με τις εμπορικές πτυχές, το βαμβάκι εξετάζεται συστηματικά και από αναπτυξιακή σκοπιά. Η αναπτυξιακή βοήθεια προς τον τομέα καταγράφεται και παρακολουθείται μέσω ειδικών εργαλείων του ΠΟΕ, με στόχο τη διαφάνεια και την αξιολόγηση της προόδου. Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά την ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας, τη μεταποίηση και την ανάπτυξη της αλυσίδας βάμβακος–κλωστοϋφαντουργίας–ένδυσης στις χώρες παραγωγής.

Εν όψει της MC14

Οι συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν εντάσσονται σε μια ευρύτερη διαδικασία εντατικοποίησης των επαφών ενόψει της 14ης Υπουργικής Διάσκεψης. Το κατά πόσο θα καταστεί εφικτό να προκύψει συγκεκριμένο αποτέλεσμα για το βαμβάκι, είτε στο πλαίσιο της συνολικής αγροτικής διαπραγμάτευσης είτε ως αυτοτελής απόφαση, παραμένει ανοικτό ζήτημα και θα αποτελέσει αντικείμενο των επόμενων διαβουλεύσεων.

Πηγές:

World Trade Organization (WTO) 24th Dedicated Discussion of the Relevant Trade-Related Developments for Cotton, Committee on Agriculture – Special Session

 WTO members discuss cotton trade and investment ahead of MC14

Όπως έχει αναφέρει ο Πρωθυπουργός θα καταβληθούν 80 εκ. ευρώ για την στήριξη της φυτικής παραγωγής.

Συγκεκριμένα η κυβέρνηση είχε αναφέρει ότι για το βαμβάκι η ενίσχυση θα κυμανθεί από 20 έως 30 ευρώ το στρέμμα, ενώ το σκληρό σιτάρι θα ενισχυθεί με 11 ευρώ ανά στρέμμα.

Οι συγκεκριμένες ενισχύσεις είχε δηλώσει η ηγεσία του ΥπΑΑΤ θα καταβληθούν μέσω δηλωµένων δράσεων στα Οικολογικά Σχήµατα του 2025.

Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με ΚΥΔ και μας ανέφεραν ότι το 60% των βαμβακοπαραγωγών δεν έχει δηλώσει Οικολογικά Σχήματα.

Θα πρέπει να ανοίξουν το ΟΣΔΕ του 2025 και να διορθωθούν οι δηλώσεις, κάτι που σημαίνει κάποιο κόστος για τους παραγωγούς με αποτέλεσμα να μειωθεί η στρεμματική ενίσχυση που έχει ανακοινώσει το ΥπΑΑΤ.

Όμως το πρόβλημα είναι πιο σύνθετο γιατί τα Οικολογικά Σχήματα που υπάρχουν στην ΚΑΠ δεν είναι ανά καλλιέργεια (βαμβάκι, σιτάρι κ.α.) αλλά περιλαμβάνουν μια πληθώρα καλλιεργειών.

Για παράδειγμα στο Οικολογικό 6.16 «Χρήση προϊόντων ειδικής θρέψης» περιλαμβάνονται και άλλες καλλιέργειες που θα πρέπει και αυτές να πάρουν την στρεμματική ενίσχυση. Πως θα αποτραπεί να πληρωθούν οι άλλες καλλιέργειες χωρίς να αλλάξει η ΚΑΠ.

Το Οικολογικό Σχήμα 9.18 Βιολογικά χειµερινά σιτηρά έχει 12 ευρώ το στρέµµα τιµή αναφοράς αλλά υπάρχουν δεσμεύσεις και πρακτικές που θα έπρεπε να ακολουθήσει ο παραγωγός. Το ίδιο ισχύει για το βαμβάκι που έχει 51,6 ευρώ το στρέµµα τιµή αναφοράς.

Μια λύση θα είναι να δημιουργηθεί ένα νέο Οικολογικό Σχήμα για αυτές τις δύο καλλιέργειες (σιτάρι, βαμβάκι) αλλά για να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να πάρει το πράσινο φως από την Κομισιόν.

Μια άλλη λύση είναι να καταβληθούν οι στρεμματικές ενισχύσεις μέσα από την ειδική βάμβακος και στην συνδεδεμένη στο σιτάρι. Αλλά και εκεί για να αλλάξουν οι τιμές της ενίσχυσης χρειάζεται απόφαση της Κομισιόν.

Το βαμβάκι παραμένει διαχρονικά μία από τις πιο χαρακτηριστικές καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας. Δεν είναι μόνο ζήτημα παραγωγής ή εξαγωγών, αλλά κυρίως ζήτημα έκτασης και αντοχής ενός παραγωγικού μοντέλου που καλείται να λειτουργήσει μέσα σε συνθήκες αυξημένων πιέσεων. Τα διαθέσιμα του δεδομένα FAOSTAT για την χώρα μας, επιτρέπουν σήμερα μια καθαρή ανάγνωση της πορείας του ελληνικού βαμβακιού, χωρίς γενικεύσεις και χωρίς ωραιοποιήσεις.

Η έκταση ως σταθερός πυλώνας της καλλιέργειας

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, η καλλιεργούμενη έκταση βαμβακιού στην Ελλάδα παρουσιάζει αξιοσημείωτη σταθερότητα σε βάθος δεκαετιών. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η συγκομιζόμενη έκταση ανήρχετο σε περίπου 216.600 εκτάρια, ενώ ήδη από το 1962 ξεπερνούσε τα 278.000 εκτάρια, αποτυπώνοντας τη γρήγορη επέκταση και την πρώιμη εδραίωση της καλλιέργειας στον αγροτικό χάρτη της χώρας.

Η δυναμική αυτή δεν περιορίστηκε στις πρώτες δεκαετίες. Κατά τις επόμενες περιόδους, και ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1980 και μετά, το βαμβάκι διατηρείται σταθερά σε υψηλά επίπεδα καλλιεργούμενων εκτάσεων, επιβεβαιώνοντας τον κεντρικό του ρόλο στην ελληνική γεωργική παραγωγή και τη μακροχρόνια επιλογή του από τον πρωτογενή τομέα.

Στις πιο πρόσφατες δεκαετίες, η εικόνα παραμένει αντίστοιχη, με μικρές αλλά διακριτές διακυμάνσεις. Το 2021 καταγράφηκαν 262.821 εκτάρια, το 2022 περίπου 254.067 εκτάρια, ενώ το 2023 η έκταση μειώθηκε στα 229.805 εκτάρια. Παρά τη μείωση των τελευταίων ετών, το βαμβάκι εξακολουθεί να καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της καλλιεργούμενης και αρδευόμενης γεωργικής γης, γεγονός που από μόνο του προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συζήτηση για τη βιωσιμότητα και την αντοχή του καλλιεργητικού μοντέλου.

Παραγωγή και αποδόσεις: μια σχέση που πιέζεται

Η συνολική παραγωγή σύσπορου βαμβακιού στην Ελλάδα ακολουθεί διαχρονικά την πορεία των καλλιεργούμενων εκτάσεων, επηρεαζόμενη όμως καθοριστικά από τις αποδόσεις. Το 1961 η παραγωγή ανερχόταν σε περίπου 288.700 τόνους, με μέσες αποδόσεις κοντά στα 1.333 κιλά ανά εκτάριο, αντανακλώντας τις τεχνολογικές και καλλιεργητικές δυνατότητες της εποχής.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η παραγωγή αυξήθηκε σταδιακά, ακολουθώντας τη βελτίωση των αποδόσεων και την εδραίωση της καλλιέργειας σε μεγάλες εκτάσεις. Η μακροχρόνια αυτή ανοδική πορεία αποτυπώνεται καθαρά στις αρχές της δεκαετίας του 2020, χωρίς ωστόσο να εμφανίζεται ως γραμμική ή ανεπηρέαστη από διακυμάνσεις.

Το 2021 η συνολική παραγωγή έφτασε τους 847.389 τόνους, με μέση απόδοση 3.224 κιλά ανά εκτάριο. Το 2022 καταγράφηκαν 813.049 τόνοι με αντίστοιχα επίπεδα αποδόσεων, ενώ το 2023 σημειώθηκε υποχώρηση στους 699.069 τόνους και μείωση της μέσης απόδοσης στα 3.042 κιλά ανά εκτάριο. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρότι η παραγωγή παραμένει σε υψηλά επίπεδα, η δυναμική της παρουσιάζει αυξανόμενη ευαισθησία σε μεταβολές που επηρεάζουν άμεσα την αποδοτικότητα της καλλιέργειας.

Η πραγματική σημασία των εκτάσεων

Η επιμονή του βαμβακιού σε μεγάλες εκτάσεις δεν είναι ουδέτερη επιλογή. Κάθε εκτάριο βαμβακιού σημαίνει ανάγκη για νερό, ενέργεια, φυτοπροστασία και εργασία. Όσο η καλλιέργεια διατηρείται σε τέτοια κλίμακα, τόσο η συζήτηση μετατοπίζεται από το αν παράγουμε αρκετό βαμβάκι στο αν μπορούμε να το παράγουμε με όρους αντοχής στο χρόνο. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν εγκαταλείπει το βαμβάκι, αλλά ταυτόχρονα δεν φαίνεται να επαναπροσδιορίζει ουσιαστικά τον τρόπο που το καλλιεργεί. Η σταδιακή μείωση εκτάσεων μετά το 2021 μπορεί να μην είναι ακόμη δραματική, όμως λειτουργεί ως ένδειξη πίεσης μέσα σε ένα ήδη κορεσμένο σύστημα.

Ένα καλλιεργητικό μοντέλο σε κρίσιμο σημείο

Το βαμβάκι στην Ελλάδα παραμένει παρόν χάρη στη μάζα του: μεγάλες εκτάσεις, υψηλή συνολική παραγωγή, σταθερή θέση στον αγροτικό χάρτη. Τα στοιχεία, ωστόσο, υποδεικνύουν ότι η αντοχή αυτού του μοντέλου δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Όσο οι εκτάσεις παραμένουν μεγάλες και οι αποδόσεις εξαρτώνται από εξωτερικούς και ολοένα πιο ασταθείς παράγοντες, το βάρος μεταφέρεται σταδιακά από τον παραγωγό στο ίδιο το σύστημα. Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι εικόνα κατάρρευσης, αλλά ούτε και άνεσης. Είναι η εικόνα μιας καλλιέργειας που εξακολουθεί να κρατά, αλλά με ολοένα μικρότερα περιθώρια λάθους, ειδικά σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς.

Πηγή: FAOSTAT – FAO

Το βαμβάκι παραμένει ένας από τους πιο σταθερούς πυλώνες της παγκόσμιας αγροτικής και κλωστοϋφαντουργικής αλυσίδας. Παρά τον έντονο ανταγωνισμό από τις συνθετικές ίνες και τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, η καλλιέργεια και η χρήση του συνεχίζουν να ακολουθούν μια προβλέψιμη, αλλά όχι αμετάβλητη, πορεία. Στα επόμενα χρόνια διαγράφονται εξελίξεις που θα επηρεάσουν την παραγωγή, την κατανάλωση, το εμπόριο και τις τιμές, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο για τον παγκόσμιο κλάδο.

Η κατανάλωση μετακινείται, αλλά δεν μειώνεται

Η παγκόσμια χρήση βαμβακιού αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται με ήπιο ρυθμό τα επόμενα χρόνια, κατά περίπου 1,2% ετησίως. Η δυναμική αυτή δεν προέρχεται πλέον από τις ώριμες αγορές, αλλά από χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, όπου η αύξηση του πληθυσμού και των εισοδημάτων στηρίζει τη ζήτηση για κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, παρά τον έντονο ανταγωνισμό από τις συνθετικές ίνες.

Η Ασία διατηρεί τον κεντρικό της ρόλο στην επεξεργασία του βαμβακιού, φιλοξενώντας τη συντριπτική πλειονότητα της παγκόσμιας βιομηχανίας νηματοποίησης. Χώρες όπως το Βιετνάμ και το Μπανγκλαντές ενισχύουν σταθερά τη θέση τους, καταγράφοντας από τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης της κατανάλωσης βαμβακιού διεθνώς. Την ίδια στιγμή, η Κίνα, παρότι χάνει σταδιακά μέρος της δυναμικής της, παραμένει ο μεγαλύτερος επεξεργαστής βαμβακιού παγκοσμίως έως και το 2034, με την Ινδία να ακολουθεί, στηριζόμενη σε μια βιομηχανία που παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένη στο βαμβάκι.

Παραγωγή με έμφαση στις αποδόσεις

Η παγκόσμια παραγωγή βαμβακιού αναμένεται να αυξηθεί με ήπιο αλλά σταθερό ρυθμό τα επόμενα χρόνια, κυρίως χάρη στη βελτίωση των αποδόσεων και σε μικρότερο βαθμό λόγω επέκτασης των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η παραγωγή εκτιμάται ότι θα αυξάνεται με ρυθμό περίπου 1,3% ετησίως, προσεγγίζοντας τους 29,5 εκατ. τόνους έως το 2034. Οι τεχνολογικές εξελίξεις στη γενετική, οι βελτιωμένες καλλιεργητικές πρακτικές και η σταδιακή ενσωμάτωση εργαλείων γεωργίας ακριβείας στηρίζουν αυτή την πορεία, με τις παγκόσμιες αποδόσεις να εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 15% σε σχέση με την περίοδο βάσης.

Η Ινδία εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει την Κίνα και θα αναδειχθεί στον μεγαλύτερο παραγωγό βαμβακιού παγκοσμίως, κυρίως μέσω αύξησης των αποδόσεων σε μια καλλιέργεια που μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα. Βραζιλία και Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν σε παρόμοια επίπεδα παραγωγής, με τη Βραζιλία να ενισχύει τη θέση της και μέσω περιορισμένης επέκτασης των καλλιεργούμενων εκτάσεων, ανταποκρινόμενη στις αυξημένες εξαγωγικές προοπτικές.

Το εμπόριο περνά από την Ασία

Το διεθνές εμπόριο βαμβακιού αναμένεται να συνεχίσει την ανοδική του πορεία. Η αύξηση των εισαγωγών προέρχεται κυρίως από ασιατικές χώρες με ισχυρή μεταποιητική δραστηριότητα αλλά περιορισμένη εγχώρια παραγωγή. Το Βιετνάμ και το Μπανγκλαντές καταγράφουν τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης των εισαγωγών, ενώ η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας, με σχετικά σταθερά επίπεδα. Στο εξαγωγικό σκέλος, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βραζιλία αναμένεται να κυριαρχήσουν την επόμενη δεκαετία, καλύπτοντας μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ζήτησης. Η υποσαχάρια Αφρική διατηρεί σημαντικό ρόλο, με το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της να κατευθύνεται στο διεθνές εμπόριο.

Τιμές και παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά

Οι διεθνείς τιμές του βαμβακιού, σε πραγματικούς όρους, εκτιμάται ότι θα κινηθούν ελαφρώς πτωτικά τα επόμενα χρόνια. Η αυξημένη παραγωγικότητα, τα υψηλά επίπεδα αποθεμάτων και ο έντονος ανταγωνισμός από τις συνθετικές ίνες λειτουργούν ως βασικοί παράγοντες πίεσης στην αγορά. Παράλληλα, οι μεταβολές στις καταναλωτικές προτιμήσεις και η εξέλιξη της κλωστοϋφαντουργίας επηρεάζουν τη συνολική δυναμική του κλάδου. Την ίδια στιγμή, η πορεία των τιμών και της αγοράς συνολικά δεν διαμορφώνεται σε σταθερό περιβάλλον. Καιρικές μεταβολές, ζητήματα διαθεσιμότητας νερού, προσβολές από εχθρούς, αλλά και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες μπορούν να επηρεάσουν την παραγωγή και τη ροή του προϊόντος. Παράλληλα, η ενίσχυση της ανακύκλωσης, η άνοδος της βιώσιμης μόδας και η σταδιακή στροφή προς πιο κυκλικά μοντέλα κατανάλωσης προσθέτουν νέες παραμέτρους στην εξίσωση, χωρίς να αναιρούν τη γενικότερη εικόνα της αγοράς.

Ένα προϊόν σε σταθερή μετάβαση

Το βαμβάκι δεν αλλάζει ρόλο, αλλά αλλάζει περιβάλλον. Παραμένει βασικό αγροτικό προϊόν, με παγκόσμια σημασία και σαφή γεωγραφική συγκέντρωση, ενώ ταυτόχρονα προσαρμόζεται σε νέες παραγωγικές και καταναλωτικές συνθήκες. Το μέλλον του βαμβακιού διαγράφεται μέσα από σαφείς, αλλά σταδιακές μετατοπίσεις στην παγκόσμια αγορά, οι οποίες θα μεταφραστούν και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, διαμορφώνοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξελιχθεί η καλλιέργεια και το αγροτικό εισόδημα.

Πηγή: FAO Outlook

Έξτρα ενίσχυση στον πρωτογενή τομέα, ύψους 160 εκατομμύρια ευρώ, ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη Βουλή, στη συζήτηση για την κύρωση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2026.

Όπως ανέφερε το ποσό αυτό βρέθηκε από την εξοικονόμηση πόρων που είχαμε με το νέο τρόπο καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ (άρα είναι χρήματα της ΚΑΠ).

Από το κονδύλι αυτό τα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους κτηνοτρόφους και υπόλοιπα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι όπως είπε αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Επίσης ανέφερε ότι σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ αναζητεί ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο στο τρακτέρ, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια.

Ακόμη έκανε πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης για σύσταση μίας διακομματικής επιτροπής, με διακομματικό προεδρείο, για να εξετάσουν τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και να συμφωνήσουν στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Ειδικότερα στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναφερόμενος στον αγροτικό τομέα δήλωσε τα εξής:

Μία τέτοια μεταρρύθμιση προωθείται τώρα και στον πρωτογενή τομέα, όπου είναι αλήθεια ότι εδώ και 40 χρόνια οι ευθύνες βαραίνουν όλο το πολιτικό σύστημα, τουλάχιστον όλους όσοι κυβέρνησαν, τα κόμματα που κυβέρνησαν, ανάμεσά τους προφανώς και το δικό μας, τα κόμματα που πέρασαν και από την αντιπολίτευση, που και αυτά πλειοδότησαν συνένοχα στο λάθος, αλλά και ένα μέρος των ίδιων των αγροτών οι οποίοι, ας το παραδεχτούμε, είτε αδράνησαν, είτε συμβιβάστηκαν, είτε βολεύτηκαν μέσα σε ένα «άρρωστο» σύστημα.

Με αιχμή κάποιες προκλητικές εκτροπές αυτή η «φούσκα» έσκασε και, έχοντας εξαντλήσει η κυβέρνηση τα περιθώρια, θέλησε να κόψει τον γόρδιο δεσμό. Οι έλεγχοι ήδη οδηγούν στη Δικαιοσύνη, όπως βλέπετε, πολλές ανοιχτές υποθέσεις. Ενώ, με τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίσαμε να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, να εντοπιστούν οι παράνομοι, να αποκατασταθεί επιτέλους μία διαφανής διαδικασία που θα αξιοποιεί δίκαια και σωστά τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Αργήσαμε; Αργήσαμε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να δράσουμε έστω και τώρα.
Ευθυνόμαστε; Πρώτος εγώ το έχω πει. Αλλά μεγαλύτερος υπεύθυνος είναι αυτός ο οποίος αρνείται να αλλάξει ένα καθεστώς το οποίο είναι αποδεδειγμένα σάπιο.
Γι’ αυτό και εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να αναμασάμε ερωτήματα που όλοι, κ. Ανδρουλάκη, τα ήξεραν στα κόμματα και στα χωριά χωρίς να τολμούν να απαντήσουν, όσο να δίνουμε λύσεις.

Η δική μας λύση, λοιπόν, είναι μια τολμηρή εξυγίανση και μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την ενσωμάτωση του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Και μέσα σε αυτή την ιδιαίτερη συγκυρία ξέσπασαν αγροτικές κινητοποιήσεις, με αποκλεισμούς δρόμων, λιμανιών, αεροδρομίων. Θα έλεγα με μια διάθεση, τουλάχιστον μέχρι χθες, για έλλειψη διαλόγου.

Θέλω να θυμίσω ότι και στο παρελθόν όλες οι κυβερνήσεις διαχειρίστηκαν αγροτικές κινητοποιήσεις. Και εμείς είχαμε αγροτικές κινητοποιήσεις πριν από δύο χρόνια. Καθίσαμε στο ίδιο τραπέζι, δώσαμε λύσεις σε μια σειρά από σημαντικά προβλήματα, όπως το κόστος παραγωγής και η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, η μείωση του ΦΠΑ στις ζωοτροφές, στα λιπάσματα, στα αγροτικά μηχανήματα. Όλα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά.

Και ναι, γνωρίζαμε από την πρώτη στιγμή ότι η μετάπτωση εν κινήσει του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ θα σήμαινε και κάποιες μικρές καθυστερήσεις στις καταβολές των αποζημιώσεων. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι οι δηλώσεις ΟΣΔΕ έκλεισαν στις 20 Οκτωβρίου και οι πρώτες πληρωμές άρχισαν τον Νοέμβριο. Έγινε μια τιτάνια προσπάθεια, την οποία θέλω να αναγνωρίσω, και από τα δυο συναρμόδια Υπουργεία και από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, για να μπορέσουν τελικά να γίνουν οι πληρωμές.

Και πόσες θα είναι οι πληρωμές, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στο τέλος της χρονιάς; 3,8 δισεκατομμύρια το 2025 έναντι 3,2 δισεκατομμυρίων το 2024.

Αλλά το σημαντικότερο δεν είναι αυτό. Το σημαντικότερο είναι ότι το σύστημα των πληρωμών εκσυγχρονίζεται οριστικά. Όπως ανέφερε και ο κ. Αντιπρόεδρος, η κυβέρνηση έχει έτοιμο ένα πλαίσιο το οποίο αντιμετωπίζει δικαιολογημένα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα.

Σε συνεννόηση με τη ΔΕΗ όσο το δυνατόν καλύτερες τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Σε συνεννόηση με την ΑΑΔΕ έναν ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια. Γιατί δεν φαντάζομαι ότι υπάρχουν κάποιοι σε αυτή την αίθουσα που να φαντάζονται ότι δεν μπορεί το σύστημα αυτό να τύχει κατάχρησης.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ο νέος αυτός τρόπος καταβολής των επιδοτήσεων οδήγησε σε εξοικονόμηση πόρων. Πόση εξοικονόμηση πόρων; Τώρα τη γνωρίζουμε πια. Σίγουρα 160 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία δεν δόθηκαν σε αυτούς που πολύ απλά δεν τα δικαιούνται. Αυτά τα χρήματα, λοιπόν, 80 εκατομμύρια, θα πάνε στους κτηνοτρόφους και 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Αυτό, όμως -επειδή θα έχουμε και τη συζήτηση μεθαύριο στην Εθνική Αντιπροσωπεία-, το οποίο δεν πρόκειται να συζητηθεί, είναι η μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Γιατί αυτό αποτελεί την «καρδιά» της μεταρρύθμισης και το πρώτο βήμα για τον εκσυγχρονισμό και την απελευθέρωση του αγροτικού κόσμου από τα δεσμά ενός κακού παρελθόντος, ώστε τα κοινοτικά κονδύλια να ενισχύουν πράγματι την εθνική παραγωγή και τελικά, όπως αποδεικνύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη, οι έντιμοι επαγγελματίες παραγωγοί να εισπράττουν τελικά μεγαλύτερα ποσά.

Καταλαβαίνω ότι αυτή η τολμηρή απόφαση ξεβόλεψε αρκετούς που είχαν μάθει να δρουν εκμεταλλευόμενοι πολλά κενά και δυσλειτουργίες του παλιού συστήματος. Είναι, όμως, καιρός -απευθύνομαι ειδικά σε εσάς, κ. Ανδρουλάκη- να ανατραπεί αυτή η διακομματική παθογένεια των τελευταίων 40 ετών. Διότι, εν πάση περιπτώσει, αν δύο κόμματα έχουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης σε αυτή την κατάσταση είναι το δικό μας και το δικό σας, διότι κανείς δεν ξεχνάει τη δική σας «συνεισφορά» στους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τον τρόπο με τον οποίο και εσείς διαχειριστήκατε τις αγροτικές επιδοτήσεις.

Εδώ βέβαια, τα κόμματα, είναι λίγο αντιφατική η στάση σας. Από τη μία καταγγέλλετε τον προβληματικό ΟΠΕΚΕΠΕ και από την άλλη όταν πάει αυτός να αλλάξει αρνείστε να συμμετέχετε σε αυτή την προσπάθεια.
Γι’ αυτό, λοιπόν, τα πράγματα είναι πολύ απλά: την Πέμπτη η Νέα Δημοκρατία θα ζητήσει ονομαστική ψηφοφορία για τη μεταρρύθμιση αυτή και να δούμε, κ. Ανδρουλάκη, πώς θα τοποθετηθείτε, με την ψήφο σας αυτή τη φορά.

Από πλευράς Νέας Δημοκρατίας, να το ξεκαθαρίσω, εγώ δεν πρόκειται να απολογηθώ ποτέ για καμία παρανομία κανενός καιροσκόπου και το ίδιο ζητώ και από τα άλλα κόμματα. Γιατί γνωρίζετε πολύ καλά ότι τα «παράσιτα» πάντα αναζητούν την ευκαιρία να προσκολληθούν σε οργανισμούς εξουσίας. Κυρίως, όμως, σας ζητώ να ξαναδούμε εξ αρχής, μαζί με τους αγρότες, τον γενικότερο προσανατολισμό του πρωτογενή τομέα. Έχουμε κάνει πολλά για τους αγρότες, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα.

Απευθύνω, λοιπόν, πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης: τέσσερις μήνες, μία διακομματική επιτροπή με διακομματικό προεδρείο, να εξετάσουμε τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και ελάτε να συμφωνήσουμε στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Να δούμε τα προβλήματα στην παραγωγή, στη διαχείριση των προϊόντων, να δούμε λύσεις. Γιατί δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τους αγρότες μας; Γιατί η παραγωγικότητά μας είναι τόσο χαμηλή; Θέλετε να συμμετέχετε; Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν. Διακομματική επιτροπή, διακομματικό προεδρείο. Να δούμε πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματική υπεραξία.

Κύριοι συνάδελφοι, η Ελλάδα δεν πρόκειται να ταυτίζεται με έναν τόπο τον οποίο τον σκιάζουν σκοτεινές εξαιρέσεις και βαρίδια του παρελθόντος. Είμαστε μια αισιόδοξη χώρα, είμαστε βασισμένοι στις εμπειρίες του 2025, θα ταξιδέψουμε στο 2027. Έχουμε σχέδιο για την Ελλάδα του 2030.
Με ένα σχέδιο ανά μήνα, το οποίο περιέγραψα, το 2026, το οποίο θα διατηρεί την ανάπτυξη στην οικονομία, θα στηρίζει την κοινωνία απέναντι στα αυξημένα καθημερινά έξοδα, ιδίως όμως θα στηρίζει την οικογένεια και τη μεσαία τάξη, τη νέα γενιά και την ελληνική περιφέρεια.

Μεγάλα προβλήματα αντιμετωπίζει η καλλιέργεια του βαμβακιού στην χώρα μας, κάτι που αναγκάζει μεγάλο αριθμό παραγωγών να βγαίνουν με τα τρακτέρ στους δρόμους.

Βασικό πρόβλημα είναι οι χαμηλές τιμές παραγωγού, που αυτή την περίοδο κυμαίνονται στα 34 λεπτά το κιλό στο χωράφι και στα 37 λεπτά στην πύλη του εκκοκκιστηρίου.

Όμως δεν είναι μόνο οι τιμές, αφού είχαμε τα προηγούμενα χρόνια πολλές ζημιές από τις θεομηνίες (Ελίας, Ντάνιελ κ.α.) και την φυτοπροστασία (πράσινο και ρόδινο σκουλήκι).

Αυτό που ζητάει ο κλάδος είναι να υπάρξει μια στρατηγική για το προϊόν από το ΥπΑΑΤ και να αποφασίσει να θα συνεχιστεί η καλλιέργεια στην χώρα μας και θα πάρει μέτρα για να μειώσει το κόστος παραγωγής.

Από την άλλη ακούνε οι παραγωγοί στην Βουλή το πάρτι που έκαναν εδώ και πολλά χρόνια κάποιοι με τα δικά τους χρήματα και τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ο κ. Σάββας Παχατίρογλου, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Βαμβακοπαραγωγών Cotton Farsala, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι βλέπουμε το ΥπΑΑΤ να μην έχει καμιά στρατηγική για την καλλιέργεια βαμβακιού. Το πρόβλημα είναι το υψηλό κόστος παραγωγής και ζητάμε μέτρα για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε την καλλιέργεια. Είδαμε να κλείνουν μέσα σε μια μέρα τα κλωστήρια λόγω του κόστους ενέργειας και κανείς να μην αντιδρά. Φοβόμαστε ότι θα ακολουθήσουν οι παραγωγοί που έχουν πολύ υψηλό κόστος καλλιέργειας. Η Κομισιόν μας έχει επιβάλλει αυστηρά πρότυπα τα οποία δεν έχουν οι αναγωνιστές μας οι τρίτες χώρες που παράγουν βαμβάκι. Έχουμε επίσης μεγάλο κόστος ενέργειας και άρδευσης. Δεν ζητάμε επιδόματα αλλά μια μακροχρόνια στρατηγική για τον κλάδο.

Έκκληση στην κοινωνία για την υποστήριξη των δίκαιων αιτημάτων μας  

Ο Συνεταιρισμός Cotton Farsala με ανοικτή επιστολή που δημοσίευσε επισημαίνει ότι επιθυμεί να ενημερώσει όλους εσάς, τους συμπολίτες μας για τα δίκαια αιτήματα των συναδέλφων αγροτών και να ζητήσουμε όχι μόνο την κατανόηση αλλά και την στήριξη σας στον αγώνα για την ικανοποίηση των δίκαιων αιτημάτων μας. Οι αγρότες της Θεσσαλίας και όλης της χώρας δεν βρισκόμαστε στους δρόμους από επιλογή. Βρισκόμαστε εκεί γιατί η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τον πρωτογενή τομέα, τον θεμέλιο λίθο της οικονομίας της, τη δυνατότητα να παράγει ποιοτικά ελληνικά προϊόντα.
Σταδιακά τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε το κόστος παραγωγής να εκτοξεύεται σε επίπεδα δυσθεώρητα ενώ παράλληλα οι τιμές πώλησης των αγροτικών προϊόντων μειώνονται δραματικά, σε σημείο που η καλλιέργεια να κρίνεται ασύμφορη . Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την κατάσταση καθώς οδηγεί σε μείωση της παραγωγής και πολλές φορές σε ολική καταστροφή αυτής και των υποδομών μας.
Το παραγωγικό μοντέλο της χώρας που αφορά στη μεταποίηση έχει εγκαταλειφθεί. Τα εργοστάσια κλείνουν το ένα μετά το άλλο επιφέροντας αφενός απώλεια θέσεων εργασίας και εισοδήματος κι αφετέρου τη δημιουργία ελάχιστων μονοπωλιακών μονάδων που καθορίζουν τις τιμές της αγοράς.
Το ελληνικό βαμβάκι αποτελούσε παραδοσιακά ένα από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς πόρους της χώρας, που στηρίζει το ΑΕΠ, φέρνει συνάλλαγμα, δίνει εισόδημα σε χιλιάδες οικογένειες Κι όμως, η ελληνική κλωστοϋφαντουργία –ο κλάδος που έδινε τεράστια υπεραξία στη δική μας πρώτη ύλη και απασχολούσε δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους– αφέθηκε να καταρρεύσει.
Υπάρχει ορατός κίνδυνος πλέον η ενασχόληση με τον πρωτογενή τομέα να συρρικνωθεί δραματικά με συνέπεια η οικονομία της υπαίθρου να εξαφανισθεί, να αυξηθούν οι εισαγωγές σε τρόφιμα και πρώτες ύλες , να χαθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας και το ΑΕΠ της χώρας να μειωθεί.

Αγωνιζόμαστε για να παραμείνει η Ελλάδα παραγωγική, να υπάρχει μέλλον στη γη και θέσεις εργασίας στον πρωτογενή τομέα.
Συγκεκριμένα ζητούμε:

1. όσον αφορά τις ενισχύσεις

• ΚΑΠ που στηρίζει τον παραγωγό και το προϊόν – Όχι τα ιστορικά δικαιώματα
• Ριζική αναθεώρηση της ΚΑΠ ώστε οι ενισχύσεις να κατευθύνονται στο προϊόν και στην ποιότητα, όχι σε ανύπαρκτα «ιστορικά δικαιώματα».
• Η συνδεδεμένη ενίσχυση στο βαμβάκι να διαφοροποιείται βάσει πραγματικής καλλιεργητικής προσπάθειας και ποιότητας: – άλλη ενίσχυση για ποτιστική καλλιέργεια με πλήρεις φροντίδες, – άλλη για ξερική, όπου η παραγωγικότητα και το κόστος διαφέρουν ριζικά.\
• Κανόνες που ανταμείβουν την πραγματική παραγωγή, όχι τη γραφειοκρατία.
• Έγκαιρες πληρωμές χωρίς συνεχείς αλλαγές, λάθη και αδικίες.
• Σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις ενισχύσεις.

2. όσον αφορά το κόστος της ενέργειας στον πρωτογενή τομέα

• Ειδικό τιμολόγιο αγροτικού ρεύματος.
•  Αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο ως εργαλείο παραγωγής.
• Μεσοπρόθεσμη σταθερότητα τιμών ενέργειας.
• Παροχή κινήτρων για χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και λοιπών πηγών φιλικών προς το περιβάλλον (Ανάπτυξη μονάδων αγροτικής βιοενέργειας αξιοποιώντας υπολείμματα καλλιεργειών και οργανικά υποπροϊόντα

3. Όσον αφορά την προστασία από την κλιματική κρίση τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος

• Έργα νερού – προστασία, άρδευση, αντιπλημμυρική θωράκιση
• Η Θεσσαλία πλημμυρίζει και ταυτόχρονα διψάει.
• Ζητάμε μόνιμη αποκατάσταση της υδρολογικής ισορροπίας.
• Σύγχρονα, αξιόπιστα αρδευτικά δίκτυα.
• Αντιπλημμυρικά έργα με έγκαιρο σχεδιασμό, όχι μετά την καταστροφή.
• Προστασία υδροφόρου και έξυπνη διαχείριση νερού.

4. όσον αφορά την ενίσχυση του μεταποιητικού κλάδου

• Η Ελλάδα δεν μπορεί να εξάγει πρώτη ύλη και να εισάγει το τελικό προϊόν.
• Ζητάμε εθνικό σχέδιο αναβίωσης της κλωστοϋφαντουργίας και των συναφών βιομηχανιών.
• Κίνητρα για μεταποίηση ελληνικού και ευρωπαϊκού βαμβακιού εντός της χώρας.
• Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην περιφέρεια

5. όσον αφορά τον αθέμιτο ανταγωνισμό

• Μηδενική ανοχή στην «Ελληνοποίηση» των εισαγόμενων προϊόντων
• Διαφάνεια και ίσοι κανόνες για όλους.
• Σεβασμός στον Έλληνα παραγωγό που παράγει με πραγματικό κόστος και υψηλή ποιότητα.

Κάλεσμα προς την Κοινωνία

Δεν ζητάμε απλώς κατανόηση. Ζητάμε συστράτευση. Δεν σας καλούμε να στηρίξετε τα μπλόκα. Σας καλούμε να στηρίξετε το δικαίωμα της χώρας να παράγει. Το δικαίωμα της Ελλάδας να μην εξαρτάται από εισαγωγές για το φαγητό της. Το δικαίωμα των παιδιών μας να ζήσουν σε ζωντανές κοινότητες, όχι σε χωριά που θα ερημώσουν. Το δικαίωμα κάθε πολίτη να έχει πρόσβαση σε ελληνικό, ποιοτικό, ασφαλές προϊόν σε δίκαιη τιμή.

Ο αγρότης δεν παλεύει για να κερδίσει κάτι παραπάνω και να πλουτίσει. Παλεύει για να μη χαθεί η παραγωγική βάση της χώρας.

Για να μην γίνει η Ελλάδα θεατής στο ίδιο της το μέλλον.

Υπερασπιζόμαστε το ΑΕΠ που παράγεται από τη γη, την αυτάρκεια που είναι εθνική ασφάλεια, τη μεταποίηση που χάθηκε και μπορεί να ξαναγεννηθεί τις δουλειές που έφυγαν και μπορούν να επιστρέψουν, την Ελλάδα που μπορεί να παράγει και όχι μόνο να καταναλώνει.

Ελάτε στο πλευρό μας — όχι για εμάς, αλλά για την ίδια τη χώρα και το δικό σας μέλλον. Η μάχη δεν είναι του αγρότη. Είναι της κοινωνίας. Και θα κριθεί από το αν θα σταθούμε όρθιοι όλοι μαζί.

Με τη διεθνή αγορά βαμβακιού να περνά ακόμη μία χρονιά έντονων μεταβολών, η εικόνα αυτή «μεταφράζεται» και σε εθνικό επίπεδο σε μια δύσκολη χρονιά για το ελληνικό βαμβάκι, με τους παραγωγούς να βιώνουν τις συνέπειες της — υπό τη μορφή των χαμηλών τιμών.

Η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC) έδωσε στη δημοσιότητα την ετήσια έκθεση World Cotton Trade Report 2025, παρουσιάζοντας τα νεότερα στοιχεία για το παγκόσμιο εμπόριο σύσπορου. Η έκθεση καταγράφει τις μεταβολές της αγοράς την περίοδο 2024/25 και τις προβλέψεις για την επόμενη σεζόν, προσφέροντας μια συνοπτική εικόνα των διεθνών εμπορικών ροών.

Η εικόνα του παγκόσμιου εμπορίου το 2024/25

Η ICAC καταγράφει ότι το παγκόσμιο εμπόριο βαμβακιού την περίοδο 2024/25 μειώθηκε κατά 4% σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, διαμορφώνοντας τον συνολικό όγκο στα 9,4 εκατομμύρια τόνους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, η Βραζιλία παρέμεινε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, ενώ το Μπαγκλαντές αποτέλεσε τον σημαντικότερο εισαγωγέα.

Παράλληλα, η επισημαίνεται ότι η πορεία της αγοράς το 2024/25 επηρεάστηκε από παράγοντες όπως η αύξηση των δασμών, οι διακυμάνσεις στην κατανάλωση εκκοκκισμένου βαμβακιού, οι ρυθμιστικές και αγοραστικές πιέσεις και η ολοένα μεγαλύτερη πολυπλοκότητα της αλυσίδας αξίας του προϊόντος.

Η εκτίμηση για το 2025/26

Παρά το περιβάλλον πιέσεων, η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC) διατυπώνει αισιόδοξες προβλέψεις για την επόμενη εμπορική περίοδο. Όπως αναφέρει η οικονομική αναλύτρια της Επιτροπής, Parkhi Vats, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο βαμβακιού θα κινηθεί ανοδικά στη σεζόν 2025/26, καταγράφοντας αύξηση 4% και φθάνοντας τους 9,8 εκατομμύρια τόνους.

Η ενίσχυση αυτή συνδέεται με την προσδοκία για μεγαλύτερη κατανάλωση και υψηλότερες εισαγωγές από την Κίνα, καθώς και με τη δημιουργία νέων εμπορικών συνεργασιών που, σύμφωνα με την Συμβουλευτική Επιτροπή, ενισχύουν τις θετικές προοπτικές για τη διεθνή αγορά εκκοκκισμένου βαμβακιού.

Οι εξελίξεις που διαμορφώνουν το αύριο του βαμβακιού

Οι εκτιμήσεις για άνοδο της ζήτησης και των εμπορικών ροών ευελπιστούν ότι θα διαμορφώσουν ένα πιο σταθερό περιβάλλον για τους επαγγελματίες του κλάδου, με την ICAC να υπογραμμίζει ότι η στενή παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων παραμένει καθοριστική. Άλλωστε, οι μεταβολές στην παγκόσμια αγορά δεν μένουν ποτέ χωρίς αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή και τελικά στην ελληνική πραγματικότητα- από τη διαμόρφωση των τιμών μέχρι τη διάθεση του προϊόντος - οι διεθνείς τάσεις συνεχίζουν να καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται παραγωγοί και εκκοκκιστές. 

Σε μια χρονιά όπου οι χαμηλές τιμές πιέζουν σημαντικά το εισόδημα των παραγωγών, η πορεία της διεθνούς αγοράς αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, καθώς κάθε μεταβολή στις παγκόσμιες ροές μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανταμοιβή του κόπου τους.

Πηγή: International Cotton Advisory Committee (ICAC)

Με τη συγκομιδή του βαμβακιού να έχει ολοκληρωθεί σε πολλές περιοχές της χώρας και να οδεύει προς την ολοκλήρωσή της σε άλλες, η προσοχή των παραγωγών στρέφεται τώρα στη φροντίδα του χωραφιού. Σύμφωνα με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, Κωνσταντίνο Σίμογλου, οι μετασυλλεκτικές εργασίες στη βαμβακοκαλλιέργεια έχουν να κάνουν πρωτίστως με την καταστροφή και ενσωμάτωση των υπολειμμάτων της καλλιέργειας, κάτι που ισχύει για όλες τις περιοχές, είτε στη Θεσσαλία είτε στη Μακεδονία. Πρόκειται, όπως τονίζει, για μία από τις σοβαρότερες και πιο ουσιαστικές εργασίες της περιόδου, καθώς αποτελεί το πρώτο και βασικότερο βήμα για την προστασία της επόμενης καλλιεργητικής χρονιάς.

Καταστροφή και ενσωμάτωση των υπολειμμάτων

Η διαδικασία ξεκινά με τη χρήση καταστροφέα, ενός γεωργικού μηχανήματος που τεμαχίζει τα υπολείμματα της καλλιέργειας ώστε να μπορούν στη συνέχεια να ενσωματωθούν ευκολότερα στο έδαφος με όργωμα. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, «όταν μιλάμε για όργωμα, μιλάμε για αναστροφή – έχει σημασία να χρησιμοποιείται άροτρο και όχι βαρύς καλλιεργητής ή δισκοσβάρνα, γιατί αυτά δεν κάνουν αναστροφή και δεν ενσωματώνουν ικανοποιητικά τα υπολείμματα». Η σωστή αναστροφή συμβάλλει στη φυσική αποδόμηση των φυτικών καταλοίπων και, ταυτόχρονα, στη μείωση του πληθυσμού των εντόμων που διαχειμάζουν στο έδαφος ή στα στελέχη του φυτού.

Εχθροί και ασθένειες που αντιμετωπίζονται μετά τη συγκομιδή

Ο κύριος εχθρός του βαμβακιού παραμένει το πράσινο σκουλήκι. Αυτή την περίοδο, σύμφωνα με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, η διαχειμάζουσα γενιά του εντόμου βρίσκεται ήδη μέσα στο έδαφος με μορφή προνύμφης. Κάνει μια διαδρομή σε βάθος 5 έως 8 εκατοστών και παραμένει εκεί για να διαχειμάσει. Με την αναστροφή του εδάφους, οι προνύμφες είτε έρχονται στην επιφάνεια είτε παραχώνονται βαθύτερα, μειώνοντας σημαντικά τη δυνατότητα επιβίωσης και εξόδου ενηλίκων την επόμενη χρονιά.

Εξίσου σημαντική είναι η μετασυλλεκτική διαχείριση και για το ρόδινο σκουλήκι, του οποίου ο πληθυσμός τα τελευταία χρόνια κάνει αισθητή την παρουσία του και στη Μακεδονία. Το έντομο αυτό διαχειμάζει μέσα στα στελέχη του βαμβακιού· όταν γίνεται τεμαχισμός και ενσωμάτωση των φυτικών υπολειμμάτων, οι προνύμφες δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους και να εξέλθουν ως ενήλικα την επόμενη χρονιά. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, όταν η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται συστηματικά σε μια περιοχή, αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο καταπολέμησης των δύο αυτών εχθρών.

Παράλληλα, η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων συμβάλλει και στην αντιμετώπιση ασθενειών. Πριν λίγα χρόνια είχε εντοπιστεί εκ νέου η βακτηριακή σήψη του βαμβακιού, μια σοβαρή ασθένεια που διαχειμάζει στα υπολείμματα της καλλιέργειας. Με τις σωστές μετασυλλεκτικές εργασίες, το μόλυσμα του παθογόνου δεν μπορεί να επιβιώσει, ενώ παρόμοια αποτελέσματα παρατηρούνται και για άλλες ασθένειες που, αν και δεν εμφανίζονται συχνά, παραμένουν στο χωράφι μέσω των φυτικών υπολειμμάτων.

Οι εργασίες αυτές λειτουργούν τελικά ως φυσικός μηχανισμός πρόληψης και αντιμετώπισης εχθρών και ασθενειών, συμβάλλοντας σε μια πιο καθαρή και ισορροπημένη νέα καλλιεργητική χρονιά.

Ορθολογική φυτοπροστασία: υποχρέωση και νέα νοοτροπία

Η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων δεν αποτελεί απλώς σύσταση, αλλά νομική υποχρέωση. Όπως υπογραμμίζει ο γεωπόνος της ΔΑΟΚ Δράμας, Κωνσταντίνος Σίμογλου, η συγκεκριμένη εργασία περιλαμβάνεται στις οδηγίες ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας του βαμβακιού, οι οποίες έχουν θεσπιστεί με βάση τον νόμο 4036/2012 και επομένως έχουν ισχύ νόμου. Δεν πρόκειται για προαιρετική πρακτική, αλλά για υποχρέωση των παραγωγών, ώστε να μειώνονται όσο το δυνατόν τα φαινόμενα φυτοπροστασίας και οι άσκοπες επεμβάσεις. Ωστόσο, η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης δεν έχει ακόμη περάσει πλήρως στη νοοτροπία όλων των βαμβακοπαραγωγών. Συχνά οι εργασίες πραγματοποιούνται ελλιπώς, είτε μόνο με στελεχοκοπή χωρίς ενσωμάτωση είτε το αντίστροφο. «Αν γίνει μόνο το ένα από τα δύο, η δουλειά μένει μισή», επισημαίνει ο γεωπόνος.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταδιακή αλλαγή στη στάση των παραγωγών. Πολλοί δείχνουν πλέον μεγαλύτερη προσοχή, συμβουλεύονται τον γεωπόνο τους και ελέγχουν αν υπάρχει πραγματική προσβολή πριν προβούν σε ψεκασμούς. «Ο κόσμος πλέον προσέχει καλύτερα, συμβουλεύεται τον γεωπόνο του και τις προειδοποιήσεις, ελέγχει αν υπάρχει πραγματικά προσβολή πριν ψεκάσει. Έτσι αποφεύγονται άσκοποι ψεκασμοί, μειώνεται το κόστος και προστατεύεται το περιβάλλον», αναφέρει ο κ. Σίμογλου.

Τα αποτελέσματα αυτής της στροφής είναι ήδη ορατά: σε πολλές περιοχές, όπως σημειώνει, το πρόβλημα με το πράσινο σκουλήκι αντιμετωπίζεται πλέον αποτελεσματικά με έναν μόνο ψεκασμό ανά χρονιά. Πρόκειται, όπως λέει, για μια σαφή ένδειξη ότι η ορθολογική φυτοπροστασία αποδίδει, όταν συνοδεύεται από ενημέρωση, συνεργασία και συνέπεια στο χωράφι.

Επιλογές για την επόμενη καλλιέργεια και αμειψισπορά

Ανάλογα με το πλάνο του παραγωγού, μετά τις μετασυλλεκτικές φροντίδες μπορεί να ακολουθήσει είτε εαρινή καλλιέργεια, όπως καλαμπόκι ή ηλίανθος, είτε χειμερινή, όπως σιτηρά. Στη Βόρεια Ελλάδα συνηθίζεται η εναλλαγή βαμβακιού με αραβόσιτο ή χειμερινό σιτηρό, ωστόσο η συνεχής επανάληψη του σχήματος «βαμβάκι–καλαμπόκι–βαμβάκι» δεν θεωρείται ιδανική.

Όπως επισημαίνει ο κ. Σίμογλου, μέσω των παρατηρήσεων της ΔΑΟΚ και του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, αυτή η μορφή αμειψισποράς φαίνεται να δημιουργεί ελλείψεις σε θρεπτικά στοιχεία στο βαμβάκι που ακολουθεί το καλαμπόκι. Αντίθετα, η ένταξη ψυχανθών – ακόμη κι αν δεν στοχεύει στην παραγωγή καρπού – μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη δομή και τη γονιμότητα του εδάφους.

Μια χειμερινή καλλιέργεια, όπως ρεβίθι ή άλλο ψυχανθές, λειτουργεί ιδανικά ως χλωρή λίπανση: παραμένει στο χωράφι τον χειμώνα και ενσωματώνεται την άνοιξη, προετοιμάζοντας το έδαφος για την επόμενη εαρινή καλλιέργεια. Παρότι αρκετοί παραγωγοί παραμένουν διστακτικοί λόγω του κόστους, ο γεωπόνος τονίζει ότι το όφελος αυτής της πρακτικής είναι ξεκάθαρο σε βάθος χρόνου, τόσο για τη θρέψη των φυτών όσο και για τη συνολική υγεία του εδάφους.

Το μέλλον της καλλιέργειας γράφεται μετά τη συγκομιδή

Οι μετασυλλεκτικές εργασίες στο βαμβάκι δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά κρίσιμο στάδιο της ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας. Η σωστή καταστροφή και ενσωμάτωση των υπολειμμάτων μειώνει τους εχθρούς και τις ασθένειες, βελτιώνει τη γονιμότητα του εδάφους και μειώνει το κόστος παραγωγής. Κάθε εργασία που γίνεται μετά τη συγκομιδή είναι επένδυση για την επόμενη χρονιά. Η φροντίδα του χωραφιού τώρα καθορίζει πόσο υγιής και αποδοτική θα είναι η καλλιέργεια που θα ακολουθήσει.

Η BASF διοργάνωσε το 1ο Φεστιβάλ Βαμβακιού, μια σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων στους βαμβακοπαραγωγούς της χώρας, με στόχο την ενημέρωση, την ανταλλαγή γνώσης και την ενίσχυση της ελληνικής αγροτικής παραγωγής.

Στις 1 και 2 Οκτωβρίου, στη Μακεδονία και Θράκη – οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τις κορυφαίες ποικιλίες βαμβακιού Fibermax® και Stoneville®, να συνομιλήσουν με τους ειδικούς της BASF και να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς με μεγάλα δώρα.

Άλλη μια χρονιά που γιορτάσαμε μαζί το ελληνικό βαμβάκι!

Λίγα λόγια για τη νέα γενιά ποικιλιών FiberMax® & Stoneville®

H BASF συνεχίζει να στηρίζει την καλλιέργεια του βαμβακιού, επενδύοντας στην έρευνα και ανάπτυξη νέου γενετικού υλικού και διαθέτοντας τις κορυφαίες ποικιλίες βαμβακιού FiberMax® και Stoneville®.

Με ένα πλήρες χαρτοφυλάκιο ποικιλιών βαμβακιού, στην πρώιμη και μεσοπρώιμη ζώνη, με τις νέες ποικιλίες:
- FiberMax®, Adora και Irida και
- Stoneville®, Olivia, ST 830 και ST 810

Οι νέες αυτές ποικιλίες δίνουν λύσεις στις ανάγκες του βαμβακοκαλλιεργητή για υψηλές και σταθερές αποδόσεις, πρωιμότητα, αντοχή στις προσβολές από μυζητικά έντομα, άριστη μεταβροχική συλλεκτική συμπεριφορά, αλλά και εξαιρετική απόδοση και ποιότητα ίνας.

Πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, με τη Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ).

Στην συνάντηση συζητήθηκαν οι χαμηλές τιμές στο βαμβάκι και εξετάστηκαν οι προοπτικές του κλάδου και οι δυνατότητες στήριξης των παραγωγών μέσα από τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά και θεσμικά εργαλεία.

Αναγνωρίστηκε η δύσκολη συγκυρία που διαμορφώνεται σε επίπεδο τιμών, ωστόσο επιβεβαιώθηκε ότι ο κλάδος παραμένει ενεργός, δυναμικός και σε θέση να αντιδράσει με συντονισμένες πρωτοβουλίες.

Οι εκκοκκιστικές επιχειρήσεις αναγνώρισαν την ιδιαίτερα υψηλή ποιότητα του φετινού παραγόμενου βαμβακιού, επισημαίνοντας τα περιθώρια βελτίωσης της τιμής ως προς τις ποσότητες που πληρούν τις απαιτούμενες ποιοτικές προδιαγραφές.

Ο Υπουργός επισήμανε ότι οι ενέργειες για τη στήριξη του βαμβακιού εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο πολιτικών στο πλαίσιο της Νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), υπογραμμίζοντας: «Η προσπάθεια είναι να μεγιστοποιηθεί το διαθέσιμο ποσό και να διαμορφωθεί ένα υποστηρικτικό πλαίσιο για τον παραγωγό και τη μεταποιητική αλυσίδα. Είμαστε ανοιχτοί στη συνεργασία με όλους τους φορείς του κλάδου και, όταν διαμορφώνουμε τις προτάσεις μας, είναι δεδομένο ότι θα ερωτηθείτε και εσείς, γιατί η γνώση σας είναι πολύτιμη».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Μέτρο 23, το οποίο αποτελεί σημαντικό πακέτο στήριξης για τους παραγωγούς, καθώς και στο επικείμενο περιβαλλοντικό μέτρο που αφορά το αποτύπωμα του άνθρακα και στοχεύει στη βιωσιμότητα της καλλιέργειας του βαμβακιού και τη βελτίωση του εισοδήματος του παραγωγού.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, ο υπουργός ανέφερε ότι το Μέτρο 23 θα πληρωθεί το Νοέμβριο.

Για το περιβαλλοντικό μέτρο που αφορά το αποτύπωμα του άνθρακα ξεκινά από το 2025 και η προκαταβολή θα πληρωθεί το 2026.

Από την πλευρά τους, οι εκπρόσωποι των  εκκοκκιστικών επιχειρήσεων μέλη της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος εξέφρασαν την πρόθεσή τους να στηρίξουν ενεργά τους παραγωγούς, όπως πράττουν διαχρονικά, και να συνεργαστούν στενά με το Υπουργείο για την προώθηση δράσεων που ενισχύουν το εισόδημα και τη θέση του ελληνικού βαμβακιού στην αγορά.

Ο κ. Τσιάρας επανέλαβε τη δέσμευση του ΥπΑΑΤ για συντονισμένες ενέργειες και διαρκή συνεργασία με όλους τους κρίκους της αλυσίδας, με στόχο τη στήριξη ενός προϊόντος-πυλώνα για την ελληνική αγροτική οικονομία.

Ενώ σε αρκετές περιοχές η συγκομιδή έχει ξεκινήσει, δεν λείπουν τα χωράφια που παραμένουν ασυγκόμιστα, καθώς ο καιρός και οι συνεχείς βροχοπτώσεις έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις αλλά και διαφοροποιήσεις στις πρακτικές των παραγωγών. Ωστόσο, πέρα από τον παράγοντα των καιρικών συνθηκών, φέτος ξεχωρίζει και μια διαφορετική προσέγγιση πολλών βαμβακοπαραγωγών στο θέμα της αποφυλλώσεως — είτε λόγω κόστους, είτε λόγω χρονικών περιορισμών.

Όπως προκύπτει από τις δηλώσεις γεωπόνων και εκκοκιστών στον ΑγροΤύπο, η επιλογή αυτή, σε συνδυασμό με τα επίπεδα υγρασίας στα βαμβάκια, φαίνεται πως επηρεάζει —σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, ανάλογα με την περίπτωση— την ποιότητα του τελικού προϊόντος, αλλά και τη δυσκολία στη συγκομιδή.

Τι είναι το αποφυλλωτικό και γιατί εφαρμόζεται

Ο γεωπόνος κ. Καλαμπάκας εξηγεί ότι το αποφυλλωτικό απαιτεί ηλιόλουστο καιρό και περίπου δέκα ημέρες πριν τη συγκομιδή για να δράσει αποτελεσματικά.
«Με τις συνεχείς βροχές, πολλοί δεν πρόλαβαν να το ρίξουν ή το αποτέλεσμα δεν ήταν ικανοποιητικό», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι οι παραγωγοί που έκαναν την εφαρμογή σωστά «περιμένουν να βελτιωθεί ο καιρός για να προχωρήσουν στη συγκομιδή».
Όπως τονίζει, το αποφυλλωτικό αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για τη σωστή συγκομιδή, καθώς «βοηθά να φύγουν τα φύλλα, να καθαρίσει το φυτό και να μαζευτεί πιο καθαρό βαμβάκι».
Αντίθετα, «χωρίς αυτό, η συγκομιδή δυσκολεύει και σε συνθήκες συννεφιάς ή βροχής δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα».
Στην πράξη, η απουσία αποφυλλωτικού σημαίνει ότι ο παραγωγός χρειάζεται περισσότερο κόπο για τη συγκομιδή, ενώ το βαμβάκι συγκρατεί περισσότερες ξένες ύλες, κυρίως φύλλα.
Ανάλογα με το ποσοστό αυτών και το αν έχουν δεσμεύσει υγρασία, η ποιότητα της ίνας μπορεί να επηρεαστεί — και κατ’ επέκταση η τιμή πώλησης στο εκκοκιστήριο.

Τι λένε τα εκκοκιστήρια: Καθαρότητα, ξένες ύλες και υγρασία στο μικροσκόπιο

Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με εκκοκιστήρια από διάφορες περιοχές της χώρας, προκειμένου να αποτυπώσει την εικόνα της συγκομιδής και να βολιδοσκοπήσει πώς διαμορφώνεται η ποιότητα του προϊόντος, σε μια περίοδο που οι καλλιεργητικές επιλογές και οι καιρικές συνθήκες δημιουργούν διαφορετικούς ρυθμούς και πρακτικές ανά περιοχή.
Παράλληλα, όπως εξηγούν ειδικοί, όταν το βαμβάκι συγκομίζεται με φύλλα και ξένες ύλες, αυξάνεται η πιθανότητα εγκλωβισμού υγρασίας, καθώς τα φύλλα συγκρατούν νερό και επηρεάζουν τη διαδικασία καθαρισμού και την ποιότητα της ίνας.

Από τα Εκκοκιστήρια Αγγελούση (ΕΚΚΟΚΚΙΣΤΗΡΙΑ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ Α.Ε.) στη Λιβαδειά αναφέρουν ότι «αρκετοί παραγωγοί δεν ρίχνουν αποφυλλωτικό φέτος, κυρίως λόγω κόστους».
Όπως σημειώνουν, δεν είναι λίγοι εκείνοι που περιορίζουν ακόμη και τις αρδεύσεις, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος παραγωγής.
Η συγκομιδή εξελίσσεται με καθυστερήσεις λόγω καιρού, όμως, όπως επισημαίνουν, «όταν δεν έχει ριχτεί αποφυλλωτικό, το βαμβάκι μπορεί να συγκομιστεί, αλλά συνήθως έχει περισσότερες ξένες ύλες και υψηλότερη υγρασία».
«Η υγρασία επηρεάζει την καθαρότητα και το χρώμα της ίνας, ειδικά όταν τα βαμβάκια μαζεύονται βρεγμένα ή με φύλλα», τονίζουν.

Από το Εκκοκιστήριο Καραγιώργου (ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΥ ΑΦΟΙ Ν ΑΒΕΕ) στα Φάρσαλα, σημειώνουν ότι παραλαμβάνουν βαμβάκι «με ή χωρίς αποφυλλωτικό», ανάλογα με την κατάσταση του χωραφιού.
«Αν το βαμβάκι είναι καθαρό, δεν υπάρχει θέμα παραλαβής», τονίζουν, διευκρινίζοντας όμως ότι «όταν δεν έχει γίνει αποφυλλωτικό, υπάρχουν περισσότερα φύλλα και ξένες ύλες».
Το μεγαλύτερο πρόβλημα φέτος, σύμφωνα με την ίδια πηγή, είναι «η αυξημένη υγρασία, που επηρεάζει την καθαρότητα και το χρώμα του σύσπορου».
«Το εκκοκιστήριο μπορεί να καθαρίσει το βαμβάκι, αλλά με μικρότερη απόδοση σε ίνα», αναφέρουν, σημειώνοντας ότι το όριο υγρασίας για παραλαβή είναι περίπου 13%.
Προσθέτουν επίσης ότι «οι ξένες ύλες, όπως φύλλα και βρωμιές, δυσκολεύουν τον καθαρισμό και επηρεάζουν την τελική ποιότητα του εκκοκκισμένου προϊόντος».
Όπως εξηγούν ειδικοί, η παρουσία φύλλων και ξένων υλών στο συγκομισμένο βαμβάκι μπορεί να συγκρατεί επιπλέον υγρασία, επιβαρύνοντας περαιτέρω την καθαρότητα του προϊόντος και τη διαδικασία εκκόκκισης.

Από το Εκκοκιστήριο Καφαντάρη Παπακώστα (ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ ΑΒΕΕ) στην Καρδίτσα, αναφέρουν ότι «ποτέ δεν έριχναν όλοι αποφυλλωτικό», υπογραμμίζοντας ότι η πρακτική αυτή «δεν είναι κάτι καινούργιο».
Η φετινή παραγωγή προχωρά κανονικά, «αλλά παρατηρείται αυξημένη υγρασία στα βαμβάκια που φτάνουν για εκκόκκιση».
«Να μην μαζεύουν νύχτα», συμβουλεύουν οι υπεύθυνοι, «γιατί τότε αυξάνεται η υγρασία και μαζεύονται φύλλα».
Παρά τις προκλήσεις, σημειώνουν ότι «τα εκκοκιστήρια μπορούν να διαχειριστούν τέτοια φορτία, αλλά η καθαρότητα επηρεάζεται».

Από τα Εκκοκιστήρια Θράκης (ΕΚΚΟΚΙΣΤΗΡΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΒΕΕ) η εικόνα είναι ότι η συγκομιδή έχει προχωρήσει περίπου στο 30–40%, με ικανοποιητική ποιότητα αλλά ανομοιομορφίες ανά περιοχή.
«Το φαινόμενο των παραγωγών που δεν εφαρμόζουν αποφυλλωτικά είναι γνωστό, δεν δημιουργεί πρόβλημα στην παραλαβή εκτός αν υπάρχουν πολλές ξένες ύλες - φύλλα ή υγρασία», αναφέρουν.
Παρά τις δυσκολίες, «φέτος βλέπουμε καλής ποιότητας βαμβάκι, αλλά και περιπτώσεις με υγρασία πάνω από τα όρια».
Όπως επισημαίνουν, οι καιρικές συνθήκες φέτος έχουν επηρεάσει περισσότερο την ποιότητα από την ίδια την επιλογή αποφυλλωτικού.

Ενώ τα εκκοκιστήρια μεταφέρουν μια εικόνα διαφοροποιημένων πρακτικών και αυξημένης υγρασίας, σε γενικό επίπεδο ο κλάδος φαίνεται να διατηρεί ισορροπία.

Ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος τονίζει στον ΑγροΤύπο, ότι η φετινή παραγωγή «κινείται σε ικανοποιητικά επίπεδα», αν και «ο καιρός έχει επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα».
Όπως τονίζει, «χρειάζεται προσοχή και υπομονή στη συγκομιδή, ώστε το ελληνικό βαμβάκι να διατηρήσει την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητά του», δίνοντας έμφαση στη σωστή αποθήκευση και διαχείριση μετά τη συλλογή.
Παρά τις καθυστερήσεις λόγω καιρού, επισημαίνει ότι «στο μεγαλύτερο ποσοστό των βαμβακοκαλλιεργειών η αποφύλλωση πραγματοποιείται κανονικά», χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία βασικό στάδιο προετοιμασίας για τη συγκομιδή.

Τελικά, ναι ή όχι στο αποφυλλωτικό;

Το αποφυλλωτικό εφαρμόζεται λίγο πριν τη συγκομιδή, με στόχο να μαραθούν τα φύλλα και να διευκολυνθεί η μηχανική συλλογή, διατηρώντας το σύσπορο πιο καθαρό και ομοιόμορφο.
Πρόκειται για μια πρακτική που, όπως τονίζουν οι ειδικοί, θεωρείται βασικό εργαλείο για ομαλή συγκομιδή — αρκεί να εφαρμοστεί στις σωστές συνθήκες, δηλαδή με ηλιοφάνεια και επαρκή χρόνο δράσης πριν το μάζεμα.

Ωστόσο, όπως φάνηκε φέτος, αρκετοί παραγωγοί επέλεξαν να μην προχωρήσουν σε αποφύλλωση, είτε επειδή δεν το επέτρεψαν οι καιρικές συνθήκες, είτε λόγω του κόστους.
Το βαμβάκι μπορεί να συγκομιστεί και χωρίς αποφυλλωτικό, όμως απαιτεί περισσότερο κόπο και χρόνο, ενώ συνοδεύεται συχνότερα από φύλλα και ξένες ύλες.

Η διαφορά εντοπίζεται κυρίως στην καθαρότητα της ίνας — ειδικά όταν στο προϊόν συνυπάρχουν φύλλα και υγρασία.
Όπως επισημαίνουν εκκοκιστές, «όταν το βαμβάκι είναι καθαρό και στεγνό, γίνεται δεκτό χωρίς πρόβλημα, αλλά όταν συνδυάζει ξένες ύλες και υγρασία, υποβαθμίζεται η ποιότητά του».

Σε κάθε περίπτωση, το βαμβάκι γίνεται κανονικά δεκτό από τα εκκοκιστήρια.
Η επεξεργασία που ακολουθεί μπορεί, ανάλογα με την κατάσταση του προϊόντος, να εξουδετερώσει σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει μια μικρή απώλεια στην καθαρότητα και την εμφάνιση της ίνας. Σε άλλες περιπτώσεις, ιδίως όπου η αποθήκευση και η μεταφορά έγιναν με στεγνό προϊόν, δεν διαπιστώνεται καμία ποιοτική διαφοροποίηση.

Το δίλημμα του βαμβακοπαραγωγού

Για πολλούς παραγωγούς, η εφαρμογή αποφυλλωτικού φέτος αποτέλεσε ζήτημα καιρικών φαινομένων — όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε χρονιά — καθώς οι συνεχείς βροχοπτώσεις και η έλλειψη ηλιοφάνειας δεν ευνόησαν την ορθή εφαρμογή και τη δράση των σκευασμάτων.
Παράλληλα, αποτέλεσε και θέμα κόστους. Ειδικοί του κλάδου αναφέρουν ότι αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να περιορίσουν τις εφαρμογές αποφυλλωτικών, ώστε να μειώσουν τα έξοδα, ιδιαίτερα σε μια χρονιά όπου η τιμή του βαμβακιού κινείται σε χαμηλά επίπεδα.

Στην πράξη, πολλοί βαμβακοπαραγωγοί προχωρούν στη συγκομιδή ακόμη και χωρίς όλες τις προτεινόμενες φροντίδες, προσπαθώντας να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος και στις δύσκολες συνθήκες της αγοράς.