Καθώς ο χειμώνας προχωρά και αρκετές καλλιέργειες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ενώ άλλες προγραμματίζονται για αργότερα, το όργωμα παραμένει βασική εργασία προετοιμασίας. Δεν είναι όμως λίγες οι φορές που ο παραγωγός διαπιστώνει ότι το τρακτέρ δεν «κρατά» ευθεία πορεία μέσα στο χωράφι, δημιουργώντας δυσκολία στο τράβηγμα, αυξημένη καταπόνηση και τελικά περισσότερη κατανάλωση καυσίμου. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο και δεν οφείλεται απαραίτητα στο ίδιο το τρακτέρ, αλλά στη σχέση του με το αλέτρι και τον τρόπο που αυτό έχει ρυθμιστεί.
Όταν τρακτέρ και αλέτρι δεν κινούνται ως ένα
Η πορεία του τρακτέρ καθορίζεται από τους μπροστινούς τροχούς και τις διορθώσεις του οδηγού στο τιμόνι. Το αλέτρι, όμως, ακολουθεί τη δική του δυναμική μέσα στο έδαφος, καθώς οι επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με το χώμα πιέζονται πάνω στην κάθετη πλευρά της αυλακιάς. Για να λειτουργήσει σωστά το σύστημα, οι δύο αυτές κατευθύνσεις πρέπει να συμπίπτουν. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, το αλέτρι προσπαθεί να ακολουθήσει διαφορετική πορεία από το τρακτέρ, με αποτέλεσμα να «τραβά» προς τη μία πλευρά, να δυσκολεύει τη διατήρηση της ευθείας και να επιβαρύνει άσκοπα τα μηχανήματα.
Η σημασία της σωστής αρχικής ρύθμισης
Η σωστή ρύθμιση δεν γίνεται τυχαία ούτε βιαστικά. Απαιτείται επίπεδο και ομοιόμορφο χωράφι, ώστε να υπάρχει καθαρή εικόνα της συμπεριφοράς του αλετριού. Η πρώτη αυλακιά πρέπει να χαραχτεί όσο το δυνατόν πιο ευθεία, ενώ το αλέτρι χρειάζεται ελευθερία κινήσεων δεξιά και αριστερά, χωρίς να περιορίζεται από τις κόντρες ή τις αλυσίδες των μπράτσων. Η διαδικασία βασίζεται σε συνεχείς μικρές διορθώσεις, με έλεγχο μετά από λίγα μέτρα οργώματος κάθε φορά, μέχρι να επιτευχθεί ισορροπία.
Η σωστή στάση του αλετριού μέσα στο χώμα
Όταν το τρακτέρ βρίσκεται σταματημένο μέσα στην αυλακιά, το αλέτρι πρέπει να παρουσιάζει συγκεκριμένη γεωμετρία. Τα σταβάρια οφείλουν να είναι κάθετα στο έδαφος, ενώ το τρίτο σημείο σύνδεσης χρειάζεται μια ελαφριά κλίση, ώστε να βρίσκεται χαμηλότερα από την πλευρά του τρακτέρ όταν το αλέτρι είναι καρφωμένο. Παράλληλα, το σασί του αλετριού πρέπει να είναι παράλληλο με το έδαφος, χωρίς να γέρνει ούτε μπροστά ούτε πίσω. Όταν αυτές οι συνθήκες δεν τηρούνται, το αλέτρι δεν ακολουθεί σωστά την πορεία του τρακτέρ και η εργασία γίνεται πιο απαιτητική.
Όταν το αλέτρι «τραβά» προς τη μία πλευρά
Σε περιπτώσεις όπου, παρά τις βασικές ρυθμίσεις, το αλέτρι εξακολουθεί να τραβά προς το αόργωτο μέρος, η διόρθωση γίνεται με ελεγχόμενη μετακίνηση του πίσω μέρους του αλετριού δεξιά ή αριστερά. Η λογική είναι απλή: μετακινώντας το πίσω μέρος, αλλάζει η συνολική κατεύθυνση του αλετριού μέσα στο έδαφος. Η διαδικασία απαιτεί υπομονή, καθώς κάθε μικρή αλλαγή πρέπει να ελέγχεται στην πράξη, μέχρι τα μπράτσα του υδραυλικού να αποκτήσουν ίδια κλίση και το αλέτρι να ακολουθεί φυσικά το τρακτέρ.
Το πρώτο υνί και η ισορροπία της κοπής
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το πρώτο υνί, το οποίο πρέπει να κόβει όσο και τα υπόλοιπα. Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε το αλέτρι δεν δουλεύει συμμετρικά και η τάση απόκλισης εντείνεται. Η διόρθωση γίνεται με παράλληλη μετακίνηση ολόκληρου του αλετριού δεξιά ή αριστερά, ώστε το πλάτος κοπής να είναι σωστό και ομοιόμορφο σε όλο το μήκος της αυλακιάς.
Όταν το πρόβλημα δεν είναι η ρύθμιση
Υπάρχουν περιπτώσεις, κυρίως σε βαριά και υγρά εδάφη, όπου ακόμη και με σωστές ρυθμίσεις το αλέτρι συνεχίζει να τραβά. Τότε, η αιτία δεν βρίσκεται πλέον στο αλέτρι, αλλά στην κατανομή του βάρους του τρακτέρ. Αν το μπροστινό μέρος είναι ελαφρύ, το σύνολο χάνει σταθερότητα και η ευθεία πορεία γίνεται δύσκολη. Η ισορροπία επιτυγχάνεται όταν το βάρος στους μπροστινούς τροχούς αντιστοιχεί σε ένα ελάχιστο ποσοστό του βάρους των πίσω τροχών, διαφορετικά απαιτείται πρόσθετο βάρος στο μπροστινό μέρος.
Ένα όργωμα πιο ξεκούραστο για μηχανήματα και χωράφι
Η σωστή συνεργασία τρακτέρ και αλετριού δεν αφορά μόνο την ευκολία του οδηγού. Σημαίνει λιγότερη καταπόνηση στα μηχανήματα, πιο ομαλή εργασία και αποφυγή άσκοπης κατανάλωσης καυσίμου. Για όσους καλλιεργούν αυτή την περίοδο, αλλά και για εκείνους που σχεδιάζουν τις επόμενες εργασίες τους, η προσοχή στη ρύθμιση του αλετριού μπορεί να κάνει τη διαφορά, εξασφαλίζοντας ένα όργωμα που υπηρετεί πραγματικά την καλλιέργεια και το χωράφι.
Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 9/2016, «Γιατί όταν οργώνω, το τρακτέρ δεν πηγαίνει ευθεία;», σελ. 27–29
.jpg)
