Η γεωργία τα τελευταία χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονες διακυμάνσεις στο κόστος εισροών και στις τιμές των αγροτικών προϊόντων. Οι αυξήσεις στο πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο και στα λιπάσματα επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής. Παράλληλα, οι τιμές των προϊόντων παρουσιάζουν μεγάλες μεταβολές, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για τον παραγωγό.
Σε αυτή τη συγκυρία, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διατήρηση της παραγωγικότητας, αλλά η μείωση του κόστους ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος, ώστε η ελληνική γεωργία να παραμένει ανταγωνιστική. Ένα από τα βασικά εργαλεία προς αυτή την κατεύθυνση είναι η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.
Τεχνολογία ακριβείας: Λιγότερες επικαλύψεις, μικρότερες απώλειες
Η χρήση συστημάτων αυτόματης καθοδήγησης μηχανημάτων στο χωράφι βελτιώνει την ακρίβεια των κινήσεων και περιορίζει τις αλληλοεπικαλύψεις. Όταν το σύστημα συνδυάζεται με αυτόματη διακοπή λειτουργίας σε σημεία που έχει ήδη γίνει εφαρμογή, επιτυγχάνεται εξοικονόμηση 4-7% στον σπόρο κατά τη σπορά, 10-15% στα φυτοφάρμακα κατά τους ψεκασμούς και 5-10% στα αζωτούχα και λοιπά λιπάσματα.
Η μείωση των επικαλύψεων δεν σημαίνει μόνο λιγότερες εισροές. Σημαίνει και χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων, άρα περιορισμό κόστους αλλά και εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Παράλληλα, τα αυτόνομα συστήματα που ήδη παρουσιάζονται διεθνώς δείχνουν την κατεύθυνση προς μια γεωργία με μειωμένη ανάγκη ανθρώπινης εργασίας σε βασικές καλλιεργητικές εργασίες.
Αισθητήρες: Από το «μάτι» στην τεκμηριωμένη απόφαση
Η ανάπτυξη αισθητήρων – υπόγειων, επίγειων, εναέριων και δορυφορικών – επιτρέπει στον παραγωγό να αποκτά σαφή εικόνα της κατάστασης του χωραφιού. Η μέτρηση της ανάκλασης του ηλιακού φωτός από τα φυτά δημιουργεί δείκτες βλάστησης που αποκαλύπτουν διαφορές στη θρέψη, όπως η επάρκεια αζώτου.
Αισθητήρες υγρασίας εδάφους καθοδηγούν τον παραγωγό για το πότε και πόσο πρέπει να ποτίσει. Δεδομένου ότι η άρδευση συχνά γίνεται εμπειρικά, εκτιμάται ότι μπορεί να επιτευχθεί μείωση νερού και ενέργειας της τάξεως του 15% και άνω. Ακόμη και μια μείωση 10% στην κατανάλωση νερού και ενέργειας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην κάλυψη του κόστους επένδυσης σε σχετικό εξοπλισμό. Παράλληλα, αισθητήρες στις μηχανές συγκομιδής χαρτογραφούν την παραγωγή, δίνοντας στον παραγωγό πραγματικά δεδομένα για την αξιολόγηση των πρακτικών που εφάρμοσε.
Με βάση τα δεδομένα των αισθητήρων, μπορούν να εφαρμοστούν συστήματα διαφοροποιημένης λίπανσης και ψεκασμών. Η εξοικονόμηση λιπασμάτων μέσω διαφοροποιημένης εφαρμογής μπορεί να φτάσει έως και 25%. Στην περίπτωση εντοπισμού ζιζανίων και στοχευμένου ψεκασμού τους, η μείωση στη χρήση ζιζανιοκτόνων μπορεί να αγγίξει το 90%. Πρόκειται για παρεμβάσεις που μειώνουν δραστικά τις εισροές, περιορίζουν το κόστος και ταυτόχρονα μειώνουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Λογισμικά υποστήριξης αποφάσεων: Οργάνωση και προγραμματισμός
Τα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων αξιοποιούν στοιχεία εδάφους, προηγούμενης καλλιέργειας, ποικιλίας και καιρικών δεδομένων. Καθοδηγούν τον παραγωγό ως προς την ποσότητα σπόρου, τον χρόνο και τη δόση λίπανσης, την άρδευση και τους ψεκασμούς. Το κόστος χρήσης τους ανά στρέμμα παραμένει σχετικά χαμηλό σε σχέση με το όφελος που μπορεί να προκύψει από τη μείωση των εισροών και την καλύτερη οργάνωση της καλλιέργειας.
Το κόστος επένδυσης και η κλίμακα εκμετάλλευσης
Κάθε τεχνολογία συνεπάγεται κόστος αγοράς, εγκατάστασης και εκμάθησης. Ο εξοπλισμός για διαφοροποιημένη λίπανση και εφαρμογές ακριβείας απαιτεί μια αρχική επένδυση, η οποία αποσβένεται σταδιακά μέσα από τη μείωση των εισροών και τη βελτίωση της διαχείρισης. Η βιωσιμότητα της επένδυσης συνδέεται άμεσα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης. Σε μεγάλες αγροτικές μονάδες, η απόσβεση μπορεί να επιτευχθεί πιο γρήγορα μέσω της εξοικονόμησης λιπασμάτων και καυσίμων. Σε μικρότερες εκμεταλλεύσεις, η απόσβεση είναι πιο απαιτητική, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της ομαδικής χρήσης εξοπλισμού ή της παροχής σχετικών υπηρεσιών από επαγγελματίες. Αντίστοιχα, τα συστήματα παρακολούθησης της υγρασίας του εδάφους μπορούν να μειώσουν το κόστος άρδευσης, ιδίως σε περιοχές όπου το νερό αντλείται με ενεργειακό κόστος, συμβάλλοντας τόσο στην οικονομία της εκμετάλλευσης όσο και στην ορθολογική χρήση των πόρων.
Η πρόκληση για τη χώρα
Παρά τις δυνατότητες εξοικονόμησης, η διάδοση των νέων τεχνολογιών στη χώρα παραμένει περιορισμένη. Η έλλειψη οργανωμένου συστήματος γεωργικών εφαρμογών, η αδύναμη σύνδεση έρευνας και παραγωγής, καθώς και οι δυσκολίες συνεργασίας μεταξύ μικρών εκμεταλλεύσεων, αποτελούν εμπόδια. Την ίδια στιγμή, η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύ ρυθμό. Η αξιοποίησή της δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά εργαλείο επιβίωσης σε ένα περιβάλλον διεθνούς ανταγωνισμού.
Συμπέρασμα: Περισσότερα με λιγότερα
Οι τεχνολογίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών στη γεωργία προσφέρουν μετρήσιμες μειώσεις σε σπόρο, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, νερό και καύσιμα, χωρίς να θυσιάζεται η παραγωγικότητα. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις τη βελτιώνουν. Η πρόκληση για τον Έλληνα παραγωγό δεν είναι πλέον αν η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κόστους, αλλά πώς θα αξιοποιηθεί στην πράξη. Πώς θα ενταχθεί στις ελληνικές εκμεταλλεύσεις, μικρές και μεγάλες, και πώς θα μετατραπεί από θεωρητικό εργαλείο σε καθημερινή πρακτική στο χωράφι.
Η γεωργία που διαμορφώνεται στηρίζεται σε έναν απλό αλλά απαιτητικό στόχο: περισσότερη και ποιοτικότερη παραγωγή, με λιγότερες εισροές και μεγαλύτερη ακρίβεια. Και αυτή η μετάβαση δεν αφορά το μέλλον, αφορά το παρόν της καλλιέργειας.
Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία 10|23, «Μπορεί η νέα τεχνολογία να μειώσει το κόστος παραγωγής;», Φ. Γέμτος, σελ. 28–32
.jpg)
