Το βασικό πλάνο για τη νησιωτικότητα παρουσίασε σε γενικές γραμμές ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας μιλώντας στην αρμόδια υποεπιτροπή Νησιωτικών Περιοχών της Βουλής.
Όπως επισημάνθηκε τα ελληνικά νησιά, αναλόγως και το μέγεθός τους βιώνουν «τριπλή» δημογραφική πίεση: γήρανση, μείωση πληθυσμού, brain drain, η οποία δημιουργεί συνθήκες ερήμωσης και μειώνει τις βασικές υπηρεσίες, ειδικά όταν είναι μικρά και απομονωμένα. Στην Ελλάδα, όπως ειπώθηκε, υπάρχουν πάνω από 100 κατοικημένα νησιά. Τα μικρότερα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα σε ακραία φαινόμενα: άνοδος στάθμης θάλασσας, διάβρωση, πλημμύρες, υφαλμύρωση, γεγονός που απαιτεί ολοκληρωμένες στρατηγικές προσαρμογής και ενίσχυσης ανθεκτικότητας.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης υπό την προεδρία του βουλευτή Δωδεκανήσου της ΝΔ, Μάνου Κόνσολα επισημάνθηκαν τα βασικά προβλήματα, που αντιμετωπίζουν οι νησιώτες σε ό, τι αφορά στο κόστος παραγωγής, μεταφοράς κι ενέργειας. Επιπλέον, επισημάνθηκε το ζήτημα της διπλής ή πολλαπλής νησιωτικότητας, όταν πρόκειται για πολύ μικρά νησιά, που χρειάζεται κάποιος να μεταβεί σε μεγαλύτερο νησί για να επιλύσει διοικητικά, υγειονομικά, νομικά ή άλλα προβλήματα.
ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΗΣΙΑ
Ο υφυπουργός Ναυτιλίας, Σ. Γκίκας και ο γ.γ. του υπουργείου Αιγαίου, Μανόλης Κουτουλάκης ανέλυσαν τις βασικές κυβερνητικές προτεραιότητες, που θα παρουσιαστούν στις 26 Ιουνίου 2026 στη συνάντηση στην Πάφο της Κύπρου. Δόθηκε έμφαση στη ρήτρα νησιωτικότητας διότι αυτό αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό όλων των νησιωτικών κοινωνιών. Οι κάτοικοι στα νησιά πληρώνουν περισσότερο, μπορούν ν΄ αποκλειστούν ανά πάσα στιγμή λόγω καιρού, βιώνουν ανισότητες στην υγεία. Οι, δε, παραγωγοί αναγκάζονται να πληρώνουν πολύ περισσότερα χρήματα για την απόκτηση πρώτων υλών ή την παραγωγή αγαθών.
Στις προτεραιότητες της κυβέρνησης, τόνισαν οι ομιλητές, είναι η αναγνώριση της νησιωτικότητας ως πραγματικό κόστος, καθώς θέτει από μόνη της περιορισμούς αλλά δίνει και δυνατότητες στον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών. Επισημάνθηκε η ανάγκη αυτονομίας των νησιών, ειδικά σε ό, τι αφορά στον ενεργειακό τομέα και η κατάδειξη των γεωγραφικών και δημογραφικών μειονεκτημάτων, καθώς υπάρχουν νησιά, που ερημώνουν. Επιπλέον, έγινε αναφορά στο ζήτημα του νερού και της ευαλωτότητας των νησιών από τις απότομες κλιματικές μεταβολές. Επισημάνθηκε πως τα νησιά θα είναι ψηλά στην ιεράρχηση των πόρων στο επόμενο χρηματοδοτικό πρόγραμμα ενώ εξετάζεται και η ενίσχυση της διοικητικής αυτονομίας τους.
ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ
«Να στηριχθεί ο πρωτογενής τομέας στα νησιά, ζήτησε η βουλευτής Λέσβου (ΚΚΕ), Μαρία Κομνηνάκα, τονίζοντας πως δεν ασχολούνται όλα τα νησιά με τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού. «Είναι και μια περίοδος που η Λέσβος δοκιμάζεται και με τα ζητήματα της κτηνοτροφίας», είπε. «Μιλάμε για τοπικές οικονομίες που βασίζονται κυρίως στον πρωτογενή τομέα. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι αν πραγματικά υπάρχει προτεραιότητα από τη μεριά της κυβέρνησης για το δικαίωμα, το «right to stay» και την παραμονή και τη μη δημογραφική ερήμωση των νησιών θέλω και με αυτή την ευκαιρία να χτυπήσουμε συναγερμό για την ανάγκη να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα η κατάσταση στην κτηνοτροφία της Λέσβου και να στηριχθούν οι κτηνοτρόφοι, για να μπορέσουν να ανασυστήσουν τα κοπάδια τους, να παρθούν μέτρα, για να μην ρημάξει πραγματικά όλη η τοπική κοινωνία του νησιού».
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΝΗΣΙΑ
Από την πλευρά του ο Μιχάλης Αγγελόπουλος, πρώην δήμαρχος Σάμου και νυν πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης της ΚΕΔΕ στάθηκε ιδιαίτερα στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νησιά, δίνοντας έμφαση στις ελλείψεις σε υγεία, μεταφορές και στήριξη της τοπικής οικονομίας. Τόνισε ότι τα νησιά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για την ηπειρωτική Ελλάδα, καθώς η απομόνωση και το αυξημένο κόστος ζωής δημιουργούν καθημερινές δυσκολίες για κατοίκους και επαγγελματίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα αγροτικά ιατρεία, επισημαίνοντας ότι πολλά νησιά δυσκολεύονται να προσελκύσουν γιατρούς λόγω του υψηλού κόστους στέγασης και των δύσκολων συνθηκών διαβίωσης. Πρότεινε τ’ αγροτικά ιατρεία να ενταχθούν σε ειδικά χρηματοδοτικά προγράμματα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να αναβαθμιστούν οι υποδομές τους και να δημιουργηθούν χώροι φιλοξενίας για γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό στις απομακρυσμένες περιοχές.
Παράλληλα, μίλησε για την ανάγκη στήριξης των αγροτικών προϊόντων των νησιών μέσα από ειδικά φορολογικά και αναπτυξιακά μέτρα. Έφερε ως παράδειγμα την Κορσική, όπου εφαρμόζονται χαμηλοί συντελεστές ΦΠΑ για τα τοπικά προϊόντα και τις υπηρεσίες, ώστε να ενισχύεται η τοπική παραγωγή και να παραμένει βιώσιμη η οικονομία του νησιού. Όπως είπε, αντίστοιχες πολιτικές θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στα ελληνικά νησιά, ιδιαίτερα σε περιοχές, όπως η Ρόδος, η Κρήτη και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
