Ο κ. Γιώργος Λάμπρου, πρόεδρος στο Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Απεντομώσεων και Μυοκτονιών Ελλάδας (ΣΕΑΜΕ), σε συνέντευξη που έδωσε στον ΑγροΤύπο αναφέρεται στα προβλήματα που υπάρχουν στην χώρα μας στον τομέα των ψεκασμών και των απολυμάνσεων.
Όπως δηλώνει υπάρχουν προβλήματα με τα προγράμματα απεντόμωσης και μυοκτονίας που εφαρμόζουν οι δήμοι και οι περιφέρειες λόγω των καθυστερήσεων στη διαδικασία ανάθεσης του έργου. Για αυτό πρέπει να υπάρξει προγραμματισμός και έγκαιρη εξασφάλιση των απαιτούμενων πιστώσεων, για να γίνουν στην ώρα τους οι ψεκασμοί γιατί μόνο έτσι θα έχουμε σωτά αποτελέσματα.
Επίσης αναφέρεται στο σοβαρό θεσμικό κενό που υπάρχει στην χώρα μας στον τομέα των επαγγελματικών απολυμάνσεων. Όπως επισημαίνει οι απολυμάνσεις αποτελούν κρίσιμο μέτρο βιοασφάλειας αλλά δεν υπάρχει επαρκώς εξειδικευμένο πλαίσιο που να καθορίζει ποιος τις εκτελεί, υπό ποια επιστημονική ευθύνη, με ποιες τεχνικές προδιαγραφές και με ποια διαδικασία ελέγχεται και πιστοποιείται το αποτέλεσμα.
Ολόκληρη η συνέντευξη του προέδρου του ΣΕΑΜΕ στον ΑγροΤύπο αναφέρει τα εξής:
Ερ. Ποιοι μπορούν να κάνουν σήμερα ψεκασμούς. Πείτε μας για το σημερινό θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης επιβλαβών επιβλαβών εντόμων και τρωκτικών (Απεντόμωση – Μυοκτονία)
Η παροχή υπηρεσιών απεντόμωσης και μυοκτονίας στη χώρα μας διέπεται από συγκεκριμένο εθνικό και ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο καθορίζει τις προϋποθέσεις νόμιμης λειτουργίας των επιχειρήσεων και τις απαιτήσεις για την ασφαλή και αποτελεσματική εφαρμογή των βιοκτόνων προϊόντων.
Σήμερα, ως νομοθετική υποχρέωση, προβλέπεται η διαδικασία γνωστοποίησης ίδρυσης και λειτουργίας επιχειρήσεων επαγγελματικής χρήσης βιοκτόνων σκευασμάτων με σκοπό την καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών σε κατοικημένους χώρους, όπως αυτή περιγράφεται στις διατάξεις της ΚΥΑ 323/4883 (ΦΕΚ Β΄ 163/22.01.2015). Η εφαρμογή καταπολεμήσεων εντόμων και τρωκτικών σε κατοικημένους χώρους πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά από επιχειρήσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις της ισχύουσας νομοθεσίας.
Σύμφωνα με την ανωτέρω ΚΥΑ και το Παράρτημα Β΄ αυτής, ο Υπεύθυνος Επιστήμονας των επιχειρήσεων επαγγελματικής χρήσης βιοκτόνων σκευασμάτων με σκοπό την καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών σε κατοικημένους χώρους πρέπει να είναι κάτοχος πτυχίου Γεωπόνου, Χημικού, Χημικού Μηχανικού, Κτηνιάτρου, Ιατρού ή Φαρμακοποιού Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος ή κάτοχος πτυχίου του Τμήματος Φυτικής Παραγωγής, του Τμήματος Θερμοκηπιακών Καλλιεργειών και Ανθοκομίας της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας ή του Τμήματος Δημόσιας Υγιεινής της Σχολής Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας των ΤΕΙ κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή ισότιμου τίτλου αντίστοιχων ειδικοτήτων.
Ο Υπεύθυνος Επιστήμονας αναλαμβάνει την ευθύνη της ασφαλούς και αποτελεσματικής εφαρμογής των καταπολεμήσεων. Στις αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αξιολόγηση της δυνατότητας εφαρμογής μη χημικών μεθόδων καταπολέμησης, η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου αντιμετώπισης, η ενημέρωση των περίοικων για τα απαραίτητα μέτρα προστασίας μετά την εφαρμογή των βιοκτόνων προϊόντων, καθώς και η εποπτεία της ορθής εκτέλεσης των εργασιών.
Επιπλέον, η νομοθεσία προβλέπει την ύπαρξη κατάλληλου εξοπλισμού εφαρμογής και μέσων ατομικής προστασίας για την επαγγελματική χρήση βιοκτόνων προϊόντων.
Συμβουλή μας προς τους πολίτες είναι να αποφεύγουν την αλόγιστη χρήση βιοκτόνων προϊόντων, καθώς και τη χρήση μη εγκεκριμένων προϊόντων ή προϊόντων κατά παράβαση των όρων έγκρισής τους, όταν διαπιστώνουν την παρουσία επιβλαβών εντόμων ή τρωκτικών στον χώρο τους. Η λανθασμένη χρήση μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των ανθρώπων, των ζώων, του περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης.
Οι πολίτες μπορούν να απευθύνονται σε νομίμως λειτουργούσα επιχείρηση Καταπολέμησης Εντόμων και Τρωκτικών, η οποία έχει προβεί στη γνωστοποίηση λειτουργίας σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Η λίστα των νομίμως λειτουργουσών επιχειρήσεων είναι αναρτημένη στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Επιπλέον, στην ιστοσελίδα του ΣΕΑΜΕ είναι διαθέσιμος ο κατάλογος των επιχειρήσεων-μελών του Συνδέσμου, ώστε οι πολίτες να μπορούν εύκολα να αναζητήσουν μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην περιοχή τους.
Σε συνεργασία με τον Υπεύθυνο Επιστήμονα της επιχείρησης θα πραγματοποιηθεί αξιολόγηση του προβλήματος, θα αναγνωριστεί ο οργανισμός-στόχος και θα επιλεγεί η καταλληλότερη, αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη μέθοδος αντιμετώπισης για τον συγκεκριμένο χώρο.
Εξίσου σημαντική είναι και η πρόληψη. Η διατήρηση της καθαριότητας, η απομάκρυνση πιθανών εστιών ανάπτυξης ή καταφυγής επιβλαβών οργανισμών, η σωστή διαχείριση των απορριμμάτων και, στην περίπτωση των κουνουπιών, η απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, κήπους και λοιπούς ιδιωτικούς χώρους αποτελούν απλά αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικά μέτρα προστασίας. Σημαντικό μέρος των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών βρίσκεται σε ιδιωτικούς χώρους και, συνεπώς, η ενεργός συμμετοχή των πολιτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία των προγραμμάτων που υλοποιούν οι Δήμοι και οι Περιφέρειες.
Η αποτελεσματική διαχείριση επιβλαβών οργανισμών αποτελεί αποτέλεσμα της συνεργασίας της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των πολιτών και των νομίμως λειτουργουσών επιχειρήσεων του κλάδου. Η πρόληψη, η επιστημονική τεκμηρίωση, η υπεύθυνη εφαρμογή των μέτρων και η ορθή χρήση των εγκεκριμένων βιοκτόνων προϊόντων αποτελούν τους βασικούς πυλώνες για την προστασία της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής.
Ερ. Ποιους ψεκασμούς κάνουν οι δήμοι και ποιους οι περιφέρειες
Η Περιφέρεια και ο Δήμος παρεμβαίνουν, ο καθένας στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του και στους χώρους ή τις περιοχές ευθύνης του, ανάλογα με τα προβλήματα επιβλαβών εντόμων και τρωκτικών που καλούνται να αντιμετωπίσουν.
Στην πράξη, Δήμοι και Περιφέρειες υλοποιούν δράσεις απεντόμωσης και μυοκτονίας, είτε προληπτικά, μέσα από οργανωμένα προγράμματα παρακολούθησης και διαχείρισης, είτε κατασταλτικά, όταν προκύπτει συγκεκριμένο πρόβλημα που απαιτεί παρέμβαση.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών, καθώς συνδέονται άμεσα με την προστασία της δημόσιας υγείας και την πρόληψη νοσημάτων που μεταδίδονται μέσω διαβιβαστών, όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου.
Για το 2026, όπως και τα προηγούμενα έτη, το Υπουργείο Υγείας έχει εκδώσει ειδική εγκύκλιο για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων αυτών. Σε αυτή προβλέπεται η εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου καταπολέμησης κουνουπιών σε επίπεδο Περιφέρειας ή Περιφερειακών Ενοτήτων, η έγκαιρη εξασφάλιση των απαιτούμενων πιστώσεων και ο καθορισμός των φορέων υλοποίησης, παρακολούθησης και εφαρμογής του προγράμματος.
Παράλληλα, οι Δήμοι καλούνται, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, να λαμβάνουν μέτρα για τον περιορισμό και την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών, την εξυγίανση του περιβάλλοντος και την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, καθώς και να υλοποιούν σχετικά έργα σε συνεργασία και συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές της οικείας Περιφέρειας.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το ποιος μπορεί να αναλάβει την εκτέλεση αυτών των έργων. Η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας αναφέρει ότι η εκτέλεσή τους πρέπει να ανατίθεται σε φορείς ή αναδόχους που διαθέτουν εμπειρία, επαρκές και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, τα αναγκαία τεχνικά μέσα, τεχνογνωσία και επιστημονική επάρκεια και λειτουργούν ως νόμιμες επιχειρήσεις Καταπολέμησης Εντόμων και Τρωκτικών, όπως ορίζεται στην ΚΥΑ 323/4883/2015. Η ίδια εγκύκλιος επισημαίνει ότι η λίστα των νομίμως λειτουργουσών επιχειρήσεων είναι αναρτημένη στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Θα πρέπει επίσης να διευκρινίσουμε ότι ο όρος «ψεκασμοί» δεν αποδίδει πλήρως το αντικείμενο αυτών των έργων. Ειδικά στην περίπτωση των κουνουπιών, η σύγχρονη προσέγγιση αφορά την ολοκληρωμένη διαχείρισή τους και όχι απλώς την εφαρμογή ενός βιοκτόνου. Περιλαμβάνει τον εντοπισμό και τη χαρτογράφηση των εστιών αναπαραγωγής, μέτρα περιβαλλοντικής διαχείρισης και περιορισμού των εστιών, εντομολογική επιτήρηση, προνυμφοκτονίες, παρακολούθηση και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων και ενημέρωση του πληθυσμού. Οι εφαρμογές ακμαιοκτονίας, και ειδικότερα οι εφαρμογές ULV, αποτελούν έκτακτο μέτρο και πραγματοποιούνται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις όταν συντρέχουν λόγοι προστασίας της δημόσιας υγείας.
Εξίσου κρίσιμο είναι ότι το Υπουργείο Υγείας επισημαίνει την ανάγκη έγκαιρης έναρξης και επαρκούς διάρκειας των προγραμμάτων, ορθολογικής κατανομής των διαθέσιμων πόρων, επιλογής κατάλληλου αναδόχου και αποτελεσματικού ελέγχου του έργου. Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με διακριτούς ρόλους μεταξύ Περιφερειών, Δήμων, αρμόδιων Υπουργείων, επιστημονικών φορέων και αναδόχων.
Επομένως, το βασικό ζήτημα δεν είναι απλώς ποιος «κάνει τους ψεκασμούς». Είναι να υπάρχουν σαφείς αρμοδιότητες, συνεργασία μεταξύ Δήμων και Περιφερειών, κατάλληλος επιστημονικός και επιχειρησιακός σχεδιασμός και έγκαιρη και συνεχής εφαρμογή των απαιτούμενων μέτρων, με έμφαση στην πρόληψη. Ειδικά στα κουνούπια, η αποσπασματική αντιμετώπιση δεν μπορεί να υποκαταστήσει ένα οργανωμένο πρόγραμμα ολοκληρωμένης διαχείρισης.
Ερ. Υπάρχουν καθυστερήσεις στη διαδικασία ανάθεσης του έργου και τι θα προτείνατε για την βελτίωσή της
Ναι, στην πράξη έχουν παρατηρηθεί καθυστερήσεις στην ανάθεση και, κατ’ επέκταση, στην έναρξη προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών. Το πρόβλημα μπορεί να είναι εντονότερο σε μεγάλα έργα, όπως αυτά που υλοποιούνται σε επίπεδο Περιφέρειας, όπου οι διαγωνιστικές διαδικασίες είναι περισσότερο σύνθετες και ενδεχόμενες προδικαστικές προσφυγές, ενστάσεις ή άλλες διοικητικές διαδικασίες μπορούν να μεταθέσουν χρονικά την υπογραφή της σύμβασης και την έναρξη του έργου.
Ωστόσο, πρέπει να έχουμε υπόψη ότι ο χρόνος έναρξης αποτελεί κρίσιμη παράμετρο της αποτελεσματικότητας του ίδιου του προγράμματος.
Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο Υγείας επισημαίνει στην εγκύκλιο για το 2026 την ανάγκη έγκαιρης έναρξης και επαρκούς διάρκειας των προγραμμάτων, έγκαιρης εξασφάλισης των απαιτούμενων πιστώσεων, ορθολογικής κατανομής των διαθέσιμων πόρων και επιλογής κατάλληλου αναδόχου.
Δυστυχώς, κατά το παρελθόν έχουν υπάρξει περιπτώσεις όπου καταγράφηκε κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε περιοχή, χωρίς κατά τον συγκεκριμένο χρόνο να βρίσκεται σε εξέλιξη αντίστοιχο έργο διαχείρισης κουνουπιών από τον οικείο Δήμο. Δεν αναφέρουμε συγκεκριμένες περιπτώσεις, καθώς το ζητούμενο για εμάς δεν είναι η απόδοση ευθυνών σε έναν Δήμο, αλλά η ανάδειξη της σημασίας της έγκαιρης λήψης όλων των απαραίτητων μέτρων πρόληψης για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Παράλληλα, ως Σύνδεσμος έχουμε αντιμετωπίσει στο παρελθόν και διαφορετικού τύπου ζήτημα κατά τη διαδικασία ανάθεσης. Είχε διαπιστωθεί περίπτωση ανάθεσης σχετικού έργου σε επιχείρηση που δεν πληρούσε τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις νόμιμης λειτουργίας ως επιχείρηση Καταπολέμησης Εντόμων και Τρωκτικών, γεγονός για το οποίο ο ΣΕΑΜΕ προχώρησε σε σχετική παρέμβαση. Το αναφέρουμε γιατί αναδεικνύει ότι, πέρα από την ταχύτητα μιας διαγωνιστικής διαδικασίας, εξίσου κρίσιμος είναι ο έλεγχος της νομιμότητας και της επαγγελματικής επάρκειας του αναδόχου.
Άλλωστε, όπως αναφέραμε και προηγουμένως, στην εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας για το 2026 αναφέρεται ότι οι φορείς ή ανάδοχοι στους οποίους ανατίθεται η εκτέλεση των έργων πρέπει να διαθέτουν εμπειρία, επαρκές και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, τα αναγκαία τεχνικά μέσα, τεχνογνωσία και επιστημονική επάρκεια και να λειτουργούν ως νόμιμες επιχειρήσεις καταπολέμησης Εντόμων και Τρωκτικών, σύμφωνα με την ΚΥΑ 323/4883/2015. Ως ΣΕΑΜΕ θεωρούμε, επομένως, ότι χρειάζεται μεγαλύτερη έμφαση στον έγκαιρο προγραμματισμό. Οι διαδικασίες χρηματοδότησης, προκήρυξης και ανάθεσης πρέπει να ολοκληρώνονται αρκετά πριν από την περίοδο αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών, ώστε τα προγράμματα να ξεκινούν στον κατάλληλο χρόνο και να έχουν την απαιτούμενη συνέχεια.
Παράλληλα, απαιτούνται σαφείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες τεχνικές προδιαγραφές, έγκαιρη εξασφάλιση των πιστώσεων, ουσιαστικός έλεγχος των προϋποθέσεων νόμιμης λειτουργίας και της τεχνικής και επιστημονικής επάρκειας των υποψηφίων αναδόχων, καθώς και αποτελεσματική παρακολούθηση της εκτέλεσης του έργου.
Η ανάθεση πρέπει να ολοκληρώνεται εγκαίρως, με σαφείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες προδιαγραφές, σε κατάλληλο και νομίμως λειτουργούντα ανάδοχο και με τρόπο που να εξασφαλίζει την απαιτούμενη συνέχεια του προγράμματος. Ως ΣΕΑΜΕ θεωρούμε επίσης αναγκαία τη θεσμική ενίσχυση του υφιστάμενου πλαισίου. Σήμερα δεν υπάρχει ένα ενιαίο και μόνιμο κανονιστικό πλαίσιο που να καθορίζει συνολικά τις ελάχιστες απαιτήσεις για την πρόληψη, παρακολούθηση και ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών εντόμων και τρωκτικών υγειονομικής σημασίας από τους αρμόδιους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Στην περίπτωση των κουνουπιών, το Υπουργείο Υγείας εκδίδει ετησίως ειδικές εγκυκλίους με αναλυτικές κατευθύνσεις για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων. Η εγκύκλιος του 2026 περιλαμβάνει συγκεκριμένες προβλέψεις για τον σχεδιασμό, την έγκαιρη έναρξη, τη χρηματοδότηση, την επιλογή αναδόχων και τη συνεργασία Δήμων και Περιφερειών. Η πρόταση του ΣΕΑΜΕ είναι να εξεταστεί η θέσπιση ειδικής Υγειονομικής Διάταξης, η οποία θα δημιουργεί ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο για την ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών εντόμων και τρωκτικών υγειονομικής σημασίας. Η διάταξη θα μπορούσε να καθορίζει τις αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων φορέων, τις ελάχιστες απαιτήσεις πρόληψης και επιτήρησης, τις βασικές προδιαγραφές των προγραμμάτων, τις απαιτήσεις επιστημονικής και τεχνικής επάρκειας των αναδόχων, τις διαδικασίες παρακολούθησης και αξιολόγησης των έργων, καθώς και τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών.
Ένα τέτοιο πλαίσιο θα εξασφάλιζε ενιαίες ελάχιστες προδιαγραφές σε όλη τη χώρα και συνέχεια στην πρόληψη και διαχείριση, αντί η έκταση και ο τρόπος εφαρμογής των σχετικών δράσεων να διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ περιοχών και φορέων.
Ερ. Όταν το έργο καθυστερήσει να ξεκινήσει θα έχει σωστά αποτελέσματα
Στη συζήτησή μας αναφερόμαστε εκτενέστερα στα κουνούπια και στον ιό του Δυτικού Νείλου, επειδή είναι ιδιαίτερα επίκαιρο ζήτημα και αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της άμεσης σύνδεσης της διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών με τη δημόσια υγεία. Το αντικείμενο του κλάδου, όμως, είναι πολύ ευρύτερο και περιλαμβάνει τη διαχείριση διαφορετικών εντόμων και τρωκτικών υγειονομικής σημασίας, ανάλογα με τον χώρο, τον οργανισμό-στόχο και τον κίνδυνο που πρέπει να αντιμετωπιστεί.
Στην περίπτωση των κουνουπιών λοιπόν, η καθυστερημένη έναρξη ενός προγράμματος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την αποτελεσματικότητά του. Η διαχείριση πρέπει να ξεκινά εγκαίρως, ώστε οι παρεμβάσεις να πραγματοποιούνται από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης των πληθυσμών και πριν αυτοί αυξηθούν σημαντικά. Για τον λόγο αυτό, η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για το 2026 επισημαίνει την ανάγκη έγκαιρης έναρξης και επαρκούς διάρκειας των προγραμμάτων.
Βασικό εργαλείο αποτελεί η προνυμφοκτονία, δηλαδή η παρέμβαση στις υδάτινες εστίες όπου αναπτύσσονται οι προνύμφες, πριν τα κουνούπια ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους και εξέλθουν ως ενήλικα. Η έγκαιρη χαρτογράφηση και παρακολούθηση των εστιών και οι επαναλαμβανόμενες εφαρμογές, όπου απαιτούνται, επιτρέπουν τον περιορισμό των πληθυσμών στην πηγή.
Όταν ένα πρόγραμμα ξεκινά καθυστερημένα, μπορεί να έχουν ήδη αναπτυχθεί σημαντικοί πληθυσμοί ενηλίκων κουνουπιών και να έχουν χαθεί κρίσιμες ευκαιρίες παρέμβασης στις εστίες αναπαραγωγής. Η μεταγενέστερη έναρξη μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του προβλήματος, αλλά δεν αναπληρώνει τις παρεμβάσεις που έπρεπε να είχαν πραγματοποιηθεί στον κατάλληλο χρόνο.
Η έγκαιρη εφαρμογή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν πρόκειται για κουνούπια που λειτουργούν ως διαβιβαστές παθογόνων. Η παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας απαιτεί συστηματική πρόληψη, εντομολογική επιτήρηση και συνέχεια των παρεμβάσεων.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών. Σημαντικό μέρος των δυνητικών εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών μπορεί να βρίσκεται μέσα σε ιδιωτικούς χώρους, όπως αυλές, κήπους και κατοικίες, όπου μπορεί να υπάρχουν δοχεία, πιατάκια γλαστρών, δεξαμενές, υδρορροές ή άλλα σημεία συγκέντρωσης στάσιμου νερού. Τα προγράμματα που υλοποιούν οι δημόσιοι φορείς δεν μπορούν από μόνα τους να εξαλείψουν αυτές τις εστίες και, συνεπώς, η αποτελεσματικότητα της συνολικής προσπάθειας εξαρτάται και από τη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών.
Για τον λόγο αυτό, παράλληλα με τις οργανωμένες δράσεις Δήμων και Περιφερειών, απαιτείται συστηματική ενημέρωση των πολιτών ώστε να λαμβάνουν μέτρα και στους ιδιωτικούς τους χώρους, κυρίως με την εξάλειψη μικρών συλλογών στάσιμου νερού και τον περιορισμό των συνθηκών που ευνοούν την αναπαραγωγή των κουνουπιών.
Ερ. Με αφορμή τα κρούσματα ευλογιάς των προβάτων και αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, θέλετε να μας αναφέρεται τα προβλήματα που υπάρχουν στον τομέα των απολυμάνσεων στην χώρα μας
Στον τομέα των επαγγελματικών απολυμάνσεων υπάρχει σήμερα στη χώρα μας ένα πολύ σοβαρό θεσμικό κενό, το οποίο ως ΣΕΑΜΕ έχουμε αναδείξει επανειλημμένα στην Πολιτεία. Ενώ για τις επαγγελματικές εφαρμογές απεντόμωσης και μυοκτονίας υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας των επιχειρήσεων, μέσω της ΚΥΑ 323/4883/2015, δεν υπάρχει αντίστοιχα σαφές και εξειδικευμένο πλαίσιο για τις υπηρεσίες απολύμανσης, ως προς τις προϋποθέσεις εκτέλεσης, την επιστημονική ευθύνη, τα πρωτόκολλα εφαρμογής, την τεκμηρίωση και τον έλεγχο.
Το ζήτημα δεν εμφανίστηκε τώρα. Είχε αναδειχθεί ήδη κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19, όταν έγινε ιδιαίτερα εμφανής η ανάγκη οι απολυμάνσεις να σχεδιάζονται και να πραγματοποιούνται με επιστημονική ευθύνη. Μάλιστα, η σχετική εγκύκλιος Δ1γ/Γ.Π/οικ.19954/2020 του Υπουργείου Υγείας όριζε ότι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή των απολυμάνσεων πρέπει να γίνεται υπό την ευθύνη ειδικού επιστήμονα και από εξειδικευμένο προσωπικό.
Ο ΣΕΑΜΕ επανέφερε θεσμικά το ζήτημα το 2024, καταθέτοντας επίσημη πρόταση προς τα Υπουργεία Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Υγείας για τη νομοθετική ρύθμιση των υπηρεσιών απολύμανσης. Η ανάγκη έγινε ακόμη πιο επιτακτική με την κρίση της ευλογιάς των προβάτων. Τον Σεπτέμβριο του 2025 καταθέσαμε ειδικό υπόμνημα στο ΥπΑΑΤ, επισημαίνοντας ότι οι απολυμάνσεις αποτελούν κρίσιμο μέτρο βιοασφάλειας, αλλά δεν υπάρχει επαρκώς εξειδικευμένο πλαίσιο που να καθορίζει ποιος τις εκτελεί, υπό ποια επιστημονική ευθύνη, με ποιες τεχνικές προδιαγραφές και με ποια διαδικασία ελέγχεται και πιστοποιείται το αποτέλεσμα.
Για το θέμα έχουμε πραγματοποιήσει δύο συναντήσεις με τον Γενικό Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στις 18 Σεπτεμβρίου και στις 25 Νοεμβρίου 2025, ενώ έχουμε υποβάλει σειρά συγκεκριμένων προτάσεων και υπομνημάτων προς την πολιτική ηγεσία του ΥπΑΑΤ και συναρμόδιους επιστημονικούς και θεσμικούς φορείς.
Το πρόβλημα επανήλθε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση με τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο. Τον Απρίλιο του 2026 ο ΣΕΑΜΕ παρενέβη προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σχετικά με οδηγία της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου για τη χρήση απολυμαντικών. Επισημάναμε ότι, σε συνθήκες σοβαρών επιζωοτιών, η απολύμανση αποτελεί κρίσιμο μέτρο βιοασφάλειας και πρέπει να βασίζεται σε εγκεκριμένα σκευάσματα, συγκεκριμένες χρήσεις και αυστηρά καθορισμένες τεχνικές προδιαγραφές, ώστε να διασφαλίζονται τόσο η αποτελεσματικότητα όσο και η προστασία του ζωικού κεφαλαίου, της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος. Σήμερα μπορούν να ανατίθενται και να εκτελούνται υπηρεσίες απολύμανσης χωρίς να υπάρχει ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο που να απαιτεί υποχρεωτικά συγκεκριμένη επιστημονική εποπτεία και να καθορίζει με σαφήνεια τις προϋποθέσεις επαγγελματικής εκτέλεσης της υπηρεσίας. Αυτό δημιουργεί κενό ως προς την επιστημονική ευθύνη, την ιχνηλασιμότητα και τον ουσιαστικό έλεγχο της εφαρμογής.
Ο ίδιος ο ΣΕΑΜΕ έχει επισημάνει ότι η απουσία καθορισμένων διαδικασιών δημιουργεί περιθώρια ακόμη και για δραστηριοποίηση μη αδειοδοτημένων φορέων.
Απολύμανση δεν είναι απλώς η εφαρμογή ενός χημικού προϊόντος. Για να είναι αποτελεσματική πρέπει να επιλεγεί το κατάλληλο εγκεκριμένο βιοκτόνο για τον συγκεκριμένο οργανισμό-στόχο και το συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής και να τηρηθούν κρίσιμες παράμετροι, όπως η συγκέντρωση, ο χρόνος επαφής, η κατάσταση των επιφανειών και το οργανικό φορτίο. Απαιτούνται επίσης κατάλληλη μεθοδολογία εφαρμογής, μέτρα προστασίας και τεκμηρίωση της εργασίας.
Έχουμε υποβάλει συγκεκριμένη πρόταση ώστε να θεσμοθετηθεί ολοκληρωμένο πλαίσιο για τις επαγγελματικές υπηρεσίες απολύμανσης, με καθορισμένες τεχνικές προδιαγραφές και πρωτόκολλα, υποχρεωτική επιστημονική ευθύνη, εκτέλεση από κατάλληλα αδειοδοτημένους παρόχους και σύστημα πιστοποίησης και ιχνηλασιμότητας των εφαρμογών. Έχουμε προτείνει, μεταξύ άλλων, ακόμη και τη δημιουργία ψηφιακού πιστοποιητικού απεντόμωσης, μυοκτονίας και απολύμανσης, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να γνωρίζουν ποιος πραγματοποίησε την εργασία, πού, πότε, με ποιο προϊόν και υπό την ευθύνη ποιου επιστήμονα.
Ως ΣΕΑΜΕ σημειώνουμε ότι η ευλογιά των προβάτων και ο αφθώδης πυρετός δεν δημιούργησαν το θεσμικό κενό. Ανέδειξαν με πολύ πιο έντονο τρόπο ένα πρόβλημα που ο Σύνδεσμος μας επισημαίνει εδώ και χρόνια.
Σε μια σοβαρή υγειονομική ή ζωοϋγειονομική κρίση πρέπει να είναι απολύτως σαφές ποιος εκτελεί μια επαγγελματική απολύμανση, ποιος έχει την επιστημονική ευθύνη, ποια πρωτόκολλα εφαρμόζονται και πώς ελέγχεται και τεκμηριώνεται η εργασία. Αυτό το πλαίσιο θεωρούμε ότι πρέπει να θεσμοθετηθεί άμεσα.






