Νέο θεσμικό πλαίσιο για τη στεγαστική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές ψηφίστηκε στη Βουλή κι αφορά φυσικά και στους αγρότες, που βιώνουν πυρκαγιές, σεισμούς, πλημμύρες, κατολισθήσεις.
Μετά από μια μεγάλη καταστροφή, σύμφωνα με τον νέο κλιματικό νόμο, δεν εξετάζεται μόνο αν ένα σπίτι καταστράφηκε ολότελα. Προηγείται αυτοψία από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να διαπιστωθεί η κατάσταση του κτιρίου και να χαρακτηριστεί κατάλληλο, προσωρινά ακατάλληλο ή επικίνδυνο για χρήση. Από τον χαρακτηρισμό αυτό εξαρτάται και η δυνατότητα πρόσβασης στη στεγαστική αρωγή.
ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΚΙΝΗΤΑ
Η ενίσχυση δεν αφορά, όμως, οποιοδήποτε ακίνητο. Δικαιούχοι είναι, μεταξύ άλλων, οι ιδιοκτήτες, που έχουν πλήρη ή υψηλή κυριότητα, ενώ προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για κληρονόμους, όσους το έχουν αποκτήσει από χρησικτησία, έχουν συγκυριότητα και δικαιώματα επιφανείας. Παράλληλα, υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις. Δεν χορηγείται στεγαστική αρωγή για εγκαταλελειμμένα ή ερειπωμένα κτίρια και πρόχειρες κατασκευές, για κατοικίες μεγάλης αξίας, καθώς και για συγκεκριμένες κτιριακές εγκαταστάσεις επιχειρήσεων, που υπάγονται στην υποχρεωτική ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών.
ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ ΤΟ ΓΕΩΤΕΜΑΧΙΟ
Βασικό ζήτημα του νέου νόμου είναι και το γεωτεμάχιο. Όταν ένα κτίριο δεν μπορεί να επισκευαστεί ή έχει κριθεί επικίνδυνα ετοιμόρροπο και πρέπει να κατεδαφιστεί, ο δικαιούχος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χρησιμοποιήσει τη στεγαστική αρωγή για την ανέγερση νέου κτιρίου είτε στο ίδιο γεωτεμάχιο είτε σε άλλο γεωτεμάχιο ιδιοκτησίας του. Εναλλακτικά μπορεί να αγοράσει έτοιμο ακίνητο για αυτοστέγαση ή ν’ αποπερατώσει ημιτελές ακίνητο. Το συγκεκριμένο θέμα δεν είναι ασήμαντο, διότι υπάρχουν κάτοικοι που με το δίκιό τους φοβούνται να ξαναχτίσουν στο ίδιο σημείο, όταν το σπίτι τους καταστράφηκε διότι λ.χ. έγινε σεισμός και άνοιξε η γης στα δυο ή βρέθηκε στο έλεος της πλημμύρας.
Το ύψος της στεγαστικής αρωγής δεν είναι απεριόριστο. Σε ό, τι αφορά στις ανεξάρτητες ιδιοκτησίες το ανώτατο όριο υπολογίζεται σε επιφάνεια 150 τετραγωνικών μέτρων, ενώ για νόμιμα λειτουργούσες βιομηχανικές, βιοτεχνικές, ξενοδοχειακές μονάδες και αποθήκες το όριο αυξάνεται στα 500 τετραγωνικά μέτρα. Η αρωγή είναι αφορολόγητη και ακατάσχετη και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ή άλλους φορείς.
ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ ΚΑΙ ΒΟΣΚΟΤΟΠΙΑ
Για την αγροτική γη, τα γεωτεμάχια και τους βοσκοτόπους, δεν προβλέπεται αυτοτελές ποσό αποζημίωσης ανά στρέμμα ούτε συγκεκριμένη αποζημίωση για απώλεια καλλιεργειών ή ζωικού κεφαλαίου. Το πλαίσιο του νέου νόμου, που εξετάζεται εδώ είναι πρωτίστως η στεγαστική αρωγή και η αποκατάσταση κτιρίων αλλά υπάρχει και πρόβλεψη για κρατικές ενισχύσεις.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τις ασφαλισμένες επιχειρήσεις. Αν ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις επιχείρησης διαθέτουν ενεργή ασφαλιστική σύμβαση κατά την ημέρα της φυσικής καταστροφής, η κρατική στεγαστική αρωγή αφορά στο ποσό της ζημιάς που δεν καλύπτεται από την ασφαλιστική εταιρεία.
Για να προχωρήσει, όμως, η διαδικασία απαιτείται βεβαίωση της ασφαλιστικής εταιρείας, η οποία θα προσδιορίζει το ποσό της ασφαλιστικής αποζημίωσης. Θεωρητικά τουλάχιστον, κράτος και ιδιωτική ασφάλιση λειτουργούν συμπληρωματικά και δεν προβλέπεται διπλή κάλυψη για την ίδια ζημιά. Ωστόσο, το θέμα της ασφαλιστικής κάλυψης, ειδικά σε χωριά, έρχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά. Σε αυτό το πλαίσιο υπήρξαν βουλευτές της αντιπολίτευσης, που τόνισαν, πως ο νέος νόμος ήρθε μόνο και μόνο για να ανοίξει η αγορά για τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Η 1η ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΑΡΩΓΗ
Κατά τους κυβερνώντες βουλευτές σημαντικό στοιχείο του νέου νόμου είναι η πρώτη στεγαστική αρωγή, που χορηγείται υπό όρους σε περιπτώσεις μεγάλης και εκτεταμένης καταστροφής. Πρόκειται για έκτακτη οικονομική ενίσχυση που λειτουργεί ως προκαταβολή έναντι της στεγαστικής αρωγής. Για κατοικίες που καταστρέφονται από σεισμό, πυρκαγιά ή άλλη φυσική καταστροφή, η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει είτε σε επισκευή είτε σε πλήρη ανακατασκευή. Προβλέπεται να διενεργείται αποκλειστικά μέσω του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες» και η αίτηση υποβάλλεται από μηχανικό ή τεχνική εταιρεία, νομίμως εξουσιοδοτημένο από τον ενδιαφερόμενο.
ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ
Για την ανακατασκευή προβλέπονται τρεις βασικές δόσεις:
• 50% με την έκδοση της οικοδομικής άδειας και την ολοκλήρωση της κατεδάφισης,
• 30% μετά την ολοκλήρωση του φέροντος οργανισμού και της εξωτερικής τοιχοποιίας,
• 20% μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων ελέγχων και την πιστοποίηση πως το κτίριο είναι πλέον κατάλληλο.
Για επισκευές με συγκεκριμένες βλάβες προβλέπεται επίσης καταβολή σε δόσεις, ενώ για την αυτοστέγαση η αρωγή μπορεί να καταβληθεί εφάπαξ, μέχρι το εγκεκριμένο ποσό και χωρίς να υπερβαίνει το τίμημα αγοράς του νέου ακινήτου.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον και κρίσιμο σημείο είναι οι προβλέψεις για τους κατολισθαίνοντες ή επαπειλούμενους οικισμούς, καθώς πολλοί εξ αυτών, βρίσκονται κυρίως σε βουνοπλαγιές της ηπειρωτικής Ελλάδας αλλά και των νησιών. Όταν ένα κτίριο βρίσκεται σε περιοχή που έχει πληγεί από κατολίσθηση ή θεωρείται ότι απειλείται από κατολισθητικό φαινόμενο και έχει χαρακτηριστεί προσωρινά ακατάλληλο, ο ιδιοκτήτης μπορεί να λάβει στεγαστική αρωγή ακόμη και πριν ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες μελέτες και τα έργα αποκατάστασης της κατολίσθησης. Μπορεί έτσι να προχωρήσει σε ανέγερση νέου κτιρίου ή αυτοστέγαση σε άλλη περιοχή, εκτός της πληγείσας και επαπειλούμενης ζώνης.
Εφόσον κατεδαφιστεί το πληγέν κτίριο, η στεγαστική αρωγή μπορεί να ανέλθει στο 100% της αρωγής που προβλέπεται για ανακατασκευή. Αν το κτίριο δεν κατεδαφιστεί, η αρωγή για την ανέγερση νέου κτιρίου εκτός της επικίνδυνης περιοχής περιορίζεται στο 50%. Σε κάθε περίπτωση, δεν προβλέπεται στη συνέχεια πρόσθετη στεγαστική αρωγή για την επισκευή του παλιού κτιρίου, ενώ το ιδιοκτησιακό καθεστώς του νέου ακινήτου πρέπει να παραμένει ίδιο με εκείνο του πληγέντος. Σε κάθε περίπτωση το νέο νομοθέτημα θα κριθεί στην πράξη, αφού επανειλημμένα διαμαρτύρονται παραγωγοί ότι ενώ τα σπίτια τους ήταν κόκκινα τα έβγαλαν κατοικήσιμα, σε περιπτώσεις σεισμών, ότι υπήρξαν καθυστερήσεις στην απόδοση χρημάτων, η οποία ήταν πολύ κάτω από τις τιμές της αγοράς κ.ο.κ. και ουκ ολίγοι, όπως στις περιπτώσεις Daniel, Ιανού κ.ά. αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν και τα σπίτια και τα χωράφιά τους αφού για καιρό ήταν πλημμυρισμένα.
Έτσι, ειδικά στις πυρόπληκτες, σεισμόπληκτες και κατολισθαίνουσες περιοχές, το βασικό μήνυμα του πλαισίου είναι ότι η αποζημίωση συνδέεται με την πραγματική ζημιά, τον χαρακτηρισμό του ακινήτου, τη νομιμότητα του κτιρίου, την ιδιοκτησιακή κατάσταση και, όπου υπάρχει ασφάλιση, το ποσό που καταβάλλει η ασφαλιστική εταιρεία. Για τις αγροτικές εκτάσεις και τους βοσκοτόπους, αντίθετα, το συγκεκριμένο κείμενο δεν δίνει αριθμητικά ποσά αποζημίωσης και επομένως απαιτείται διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο για να υπολογιστεί η αποζημίωση της αγροτικής παραγωγής ή της γης.
