Τι αλλάζει στο αιγοπρόβειο γάλα – όταν αλλάζει η διατροφή των ζώων

Συγκλονισμένη είναι η τοπική κοινωνία της Βροντούς στην Πιερία.

Τέλος στη ζωή του έβαλε, το πρωί της Παρασκευής (9/1), κτηνοτρόφος από την περιοχή, γιατί δεν άντεξε επειδή πριν λίγες ημέρες έχασε το κοπάδι του λόγω της ευλογιάς.

Πρόκειται για τον Χρήστο Νάτσιο, από την Κοινότητα Βροντούς, τον οποίο βρήκε ο αδερφός του κρεμασμένο.

Ο άτυχος κτηνοτρόφος διατηρούσε μια οικογενειακή εκτροφή του μαζί με τον πατέρα και τον αδερφό του. Πριν από περίπου 20 ημέρες αναγκάστηκε να θανατώσει 400 πρόβατα και περίπου 600 αρνιά εξαιτίας της ευλογιάς των προβάτων. Η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου ισοδυναμούσε με πλήρη οικονομική καταστροφή.

Ο ΑγροΤύπος μίλησε με κτηνοτρόφους της περιοχής που μας ανέφεραν ότι «όλοι ξέραμε ότι πριν λίγες ημέρες ο 59χρονος κτηνοτρόφος έχασε τα ζώα του λόγω της ευλογιάς. Μια ολόκληρη ζωή είχε ασχοληθεί με την κτηνοτροφία.

Μαζί με τον αδελφό του είχαν τα πρόβατα και ήταν από οικογένεια που έχει παράδοση αιώνων στην κτηνοτροφία. Μάλιστα χθες είχαμε με συγχωριανούς την κουβέντα του για το κακό που τον βρήκε.

Η μαζική θανάτωση κοπαδιών και μάλιστα παραγωγικών ζώων, αποτελεί τεράστιο σοκ για τους ανθρώπους που τα φροντίζουν μια ολόκληρη ζωή. Αυτό δεν το έχει καταλάβει η πολιτεία». 

Σε κάθε προβατοτροφική εκμετάλλευση, η σωματική κατάσταση των προβατίνων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την αναπαραγωγική και παραγωγική τους ικανότητα. Δεν είναι απλώς μια εικόνα που αποτυπώνεται εξωτερικά, αλλά ένας δείκτης που συνδέεται άμεσα με την πορεία της αναπαραγωγής, τη γαλακτοπαραγωγή και τη συνολική λειτουργία του κοπαδιού, ιδιαίτερα στα κρίσιμα παραγωγικά στάδια.

Η σωματική κατάσταση της προβατίνας σχετίζεται κυρίως με το ποσοστό του σωματικού λίπους και σε μικρότερο βαθμό με την ανάπτυξη του μυϊκού ιστού. Μέσα από αυτήν αποτυπώνεται η ικανότητα του ζώου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις κάθε φάσης της παραγωγής, από την περίοδο των οχειών έως τον τοκετό και τη γαλακτική περίοδο. Για τον παραγωγό, η σωστή εκτίμηση και διαχείρισή της δεν αποτελεί θεωρητική προσέγγιση, αλλά ουσιαστικό εργαλείο για τη σταθερότητα και την απόδοση της εκτροφής.

Πώς εκτιμάται η σωματική κατάσταση στο κοπάδι

Η εκτίμηση της σωματικής κατάστασης βασίζεται στην παρατήρηση και την ψηλάφηση συγκεκριμένων σημείων του σώματος, κυρίως γύρω από τη σπονδυλική στήλη και την οσφυϊκή περιοχή. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα ζώα κατατάσσονται σε κατηγορίες από 0 έως 5, από υπερβολικά αδύνατα έως υπερβολικά παχιά. Η αξιολόγηση δεν γίνεται επιφανειακά. Περιλαμβάνει την αίσθηση των κάθετων και εγκάρσιων αποφύσεων των σπονδύλων, την ανάπτυξη του μυϊκού ιστού και την παρουσία ή όχι λιπώδους κάλυψης. Με αυτόν τον τρόπο, ο παραγωγός μπορεί να έχει μια σαφή εικόνα για το αν το ζώο βρίσκεται σε κατάσταση που του επιτρέπει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αναπαραγωγής και της γαλακτοπαραγωγής.

Γιατί η σωστή κατάσταση είναι κρίσιμη πριν την αναπαραγωγή

Κατά την περίοδο των οχειών, οι προβατίνες πρέπει να βρίσκονται σε συγκεκριμένο επίπεδο σωματικής κατάστασης. Η εμπειρία δείχνει ότι η καλύτερη εικόνα για την αναπαραγωγική απόδοση επιτυγχάνεται όταν η σωματική κατάσταση κινείται σε μεσαία επίπεδα, ούτε χαμηλά ούτε υπερβολικά υψηλά.

Η εκτίμηση της κατάστασης περίπου οκτώ εβδομάδες πριν από την έναρξη των οχειών είναι καθοριστική, καθώς σε αυτό το χρονικό διάστημα υπάρχει περιθώριο προσαρμογής της διατροφής. Έτσι, οι προβατίνες μπορούν να οδηγηθούν σταδιακά στην επιθυμητή κατάσταση, αποφεύγοντας απότομες αλλαγές που επιβαρύνουν τον οργανισμό τους. Στην πράξη, η κατάσταση των ζώων πριν από την αναπαραγωγή επηρεάζεται έντονα από το ύψος της προηγούμενης γαλακτοπαραγωγής. Προβατίνες που είχαν υψηλή παραγωγή γάλακτος, ιδιαίτερα προς το τέλος της γαλακτικής περιόδου, τείνουν να αδυνατίζουν περισσότερο και χρειάζονται μεγαλύτερη διατροφική υποστήριξη.

Η τόνωση πριν από την αναπαραγωγή και ο ρόλος της

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας των προβατίνων για την αναπαραγωγή, ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρακτική της τόνωσης. Πρόκειται για τη βραχυχρόνια χορήγηση αυξημένων ποσοτήτων τροφής λίγο πριν από την περίοδο των οχειών, με στόχο την υποστήριξη της αναπαραγωγικής λειτουργίας των ζώων. Η τόνωση έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει θετικά τη γονιμότητα των προβατίνων, καθώς συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ανερχόμενου ενεργειακού ισοζυγίου κατά την κρίσιμη αυτή περίοδο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η πρακτική αυτή δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τη σωματική κατάσταση των ζώων. Για τον λόγο αυτό, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σωστή και έγκαιρη διαχείριση της σωματικής κατάστασης που προηγείται.

Η εφαρμογή της τόνωσης προϋποθέτει ότι οι προβατίνες έχουν ήδη προσαρμοστεί στη σωματική κατάσταση που θεωρείται επιθυμητή για την αναπαραγωγή. Όταν αυτή η βάση έχει εξασφαλιστεί, η τόνωση μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα ζώα, ανεξάρτητα από τη σωματική τους κατάσταση, ενισχύοντας την αναπαραγωγική διαδικασία χωρίς απότομες ή ακραίες παρεμβάσεις.

Η επίδραση στη γαλακτοπαραγωγή

Η εικόνα του ζώου κατά τον τοκετό παίζει καθοριστικό ρόλο στη γαλακτοπαραγωγή που θα ακολουθήσει. Προβατίνες που φτάνουν στον τοκετό με πολύ χαμηλή σωματική κατάσταση δεν μπορούν να εκφράσουν το παραγωγικό τους δυναμικό, με αποτέλεσμα μειωμένη παραγωγή γάλακτος. Από την άλλη πλευρά, ζώα με υπερβολικά υψηλή σωματική κατάσταση εμφανίζουν επίσης προβλήματα, καθώς η αυξημένη λιπώδης κάλυψη συνδέεται με μειωμένη γαλακτοπαραγωγή και αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών διαταραχών πριν ή αμέσως μετά τον τοκετό. Η ισορροπία, επομένως, είναι το ζητούμενο.

Σταδιακές παρεμβάσεις, όχι απότομες αλλαγές

Οποιαδήποτε προσπάθεια βελτίωσης ή διόρθωσης της σωματικής κατάστασης πρέπει να γίνεται σταδιακά. Οι απότομες αλλαγές στη διατροφή δεν βοηθούν και συχνά οδηγούν στο αντίθετο αποτέλεσμα. Η προσαρμογή των σιτηρεσίων, ανάλογα με την κατάσταση των ζώων, είναι πιο αποτελεσματική όταν γίνεται έγκαιρα και με ήπιες μεταβολές. Η ομαδοποίηση των προβατίνων με παρόμοια σωματική κατάσταση διευκολύνει τη σωστή διαχείριση και επιτρέπει πιο στοχευμένη διατροφή, χωρίς σπατάλη πόρων.

Ένα ζήτημα που κρίνει την εκτροφή

Η σωματική κατάσταση των προβατίνων λειτουργεί ως ένας καθρέφτης της συνολικής εικόνας της εκτροφής. Χωρίς να απαιτεί πολύπλοκες παρεμβάσεις, προσφέρει στον κτηνοτρόφο μια σαφή ένδειξη για το κατά πόσο τα ζώα μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της αναπαραγωγής και της παραγωγής. Η έγκαιρη εκτίμηση και η σταδιακή διαχείρισή της επιτρέπουν στο κοπάδι να προχωρά ισορροπημένα από το ένα παραγωγικό στάδιο στο επόμενο. Για τον παραγωγό, αυτή η ισορροπία μεταφράζεται σε μεγαλύτερη σταθερότητα, λιγότερες δυσκολίες και καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού των ζώων, χωρίς υπερβολές και χωρίς απότομες αλλαγές.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία 8, 2006, «Η σημασία της σωματικής κατάστασης των προβατίνων», σελ. 35–36

Με διοικητική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 6869/19.12.2025, προβλέπεται παράταση καταβολής και αναστολή είσπραξης βεβαιωμένων οφειλών για κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στις οποίες επιβλήθηκε το μέτρο της καθολικής θανάτωσης των ζώων, στο πλαίσιο περιορισμού ζωονόσων. 

Η απόφαση αφορά εκμεταλλεύσεις στις οποίες το μέτρο επιβλήθηκε στο πλαίσιο ελέγχου και εκρίζωσης νόσου, μετά από επίσημη επιβεβαίωση εμφάνισης εστίας νόσου κατηγορίας Α’, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις μεταδοτικές νόσους των ζώων. 

Παράταση καταβολής οφειλών προς την ΑΑΔΕ

Για τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στις οποίες έχει επιβληθεί το μέτρο, οι προθεσμίες καταβολής βεβαιωμένων στην ΑΑΔΕ οφειλών παρατείνονται έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Η απόφαση προβλέπει δύο περιπτώσεις εφαρμογής: αφενός για οφειλές που λήγουν ή έληξαν από 17.10.2025 έως και 31.12.2026, και αφετέρου, για οφειλές που λήγουν ή έληξαν από την ημερομηνία επιβολής του μέτρου έως και 31.12.2026. 

Κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής είσπραξης που προβλέπεται για τις αντίστοιχες οφειλές, δεν υπολογίζονται τόκοι, προσαυξήσεις ή λοιπές επιβαρύνσεις. 

Τι ισχύει για ρυθμίσεις δόσεων

Η απόφαση προβλέπει παράταση και για δόσεις ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής που λήγουν ή έληξαν μέσα στο χρονικό διάστημα που ορίζεται στην απόφαση. Οι δόσεις αυτές μεταφέρονται μετά το πέρας του αρχικού προγράμματος ρύθμισης και καταβάλλονται από την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα που έπεται του τελευταίου μήνα του προγράμματος, με ταυτόχρονη παράταση της συνολικής διάρκειας της ρύθμισης για ίσο αριθμό μηνών. 

Επιπλέον, τυχόν προσαυξήσεις/τόκοι/επιβαρύνσεις εκπρόθεσμης καταβολής που επιβλήθηκαν στο προβλεπόμενο διάστημα επιστρέφονται ύστερα από αίτηση του φορολογούμενου στην αρμόδια Υπηρεσία. Επίσης, ρυθμίσεις που τυχόν απωλέσθηκαν στο ίδιο χρονικό διάστημα δύνανται να αναβιώσουν ύστερα από αίτηση, ώστε να ενταχθούν στις διατάξεις περί παράτασης των δόσεων. 

Αναστολή είσπραξης και μέτρων αναγκαστικής είσπραξης

Για τις εκμεταλλεύσεις στις οποίες έχει επιβληθεί το μέτρο, προβλέπεται αναστολή πληρωμής των βεβαιωμένων στην ΑΑΔΕ και ληξιπρόθεσμων οφειλών έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με αφετηρία είτε την 17.10.2025 (για τις οφειλές που ήταν ληξιπρόθεσμες την ημερομηνία αυτή) είτε την ημερομηνία επιβολής του μέτρου (για τις οφειλές που είναι ληξιπρόθεσμες την ημερομηνία επιβολής). 

Ποσά που έχουν αποδοθεί από αναγκαστικά μέτρα για την είσπραξη των οφειλών αυτών, εντός του αντίστοιχου χρονικού διαστήματος, επιστρέφονται κατά τις κείμενες διατάξεις στον δικαιούχο. Αντίθετα, ποσά που έχουν καταβληθεί ή συμψηφισθεί ή παρακρατηθεί μέσω απόδοσης αποδεικτικού ενημερότητας ή βεβαίωσης οφειλής δεν επιστρέφονται. 

Κάλυψη και για οφειλές προς δήμους και νομικά πρόσωπα ΟΤΑ

Η απόφαση προβλέπει αναστολή πληρωμής και για βεβαιωμένες στους οικείους δήμους και στα νομικά τους πρόσωπα οφειλές από κάθε είδους τέλη, δικαιώματα και εισφορές, έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με αντίστοιχες αφετηρίες εφαρμογής (17.10.2025 ή ημερομηνία επιβολής του μέτρου, ανά περίπτωση). 

Παράλληλα, ρυθμίζονται και οι δόσεις υφιστάμενων ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής (καθώς και δόσεις από έκτακτη ρύθμιση οφειλών προς ΟΤΑ), οι οποίες παρατείνονται μετά το πέρας του προγράμματος ρύθμισης, με αντίστοιχη επιμήκυνση της συνολικής διάρκειας. Προβλέπεται επίσης επιστροφή τυχόν καταβληθεισών επιβαρύνσεων και δυνατότητα αναβίωσης ρυθμίσεων που απωλέσθηκαν, ύστερα από αίτηση του φορολογούμενου. 

Διαδικασία ενημέρωσης και δικαιολογητικά

Για την εφαρμογή των διατάξεων, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αποστέλλει ηλεκτρονικά στη ΓΔΗΛΕΔ της ΑΑΔΕ, καθώς και στους ΟΤΑ και στα νομικά πρόσωπα αυτών, πίνακες με τα απαραίτητα στοιχεία των εκμεταλλεύσεων στις οποίες έχει επιβληθεί το μέτρο, κατ’ ελάχιστον τον ΑΦΜ, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και την ημερομηνία επιβολής του μέτρου. 

Σε περίπτωση που μία εκμετάλλευση δικαιούται των ευεργετημάτων αλλά τα στοιχεία της δεν έχουν αποσταλεί, δύναται να αιτηθεί στην αρμόδια Υπηρεσία της ΑΑΔΕ τη χορήγησή τους, προσκομίζοντας την απόφαση λήψης μέτρων σε μολυσμένη εκμετάλλευση και το πρακτικό θανάτωσης και καταστροφής ζώων μολυσμένης εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα υποδείγματα. 

Διαβάστε ολόκληρη την απόφαση εδώ

Την παράταση των άμεσων προληπτικών μέτρων για την προστασία της κτηνοτροφίας της Κρήτης από τη νόσο της ευλογιάς των αιγοπροβάτων ανακοίνωσε η Περιφέρεια Κρήτης. Η απόφαση ελήφθη με δεδομένα τα αυξημένα κρούσματα που καταγράφονται στην ηπειρωτική Ελλάδα και με στόχο τη θωράκιση του ζωικού κεφαλαίου του νησιού.

Παρότι η Κρήτη παραμένει «ελεύθερη» από τη νόσο, η υψηλή μεταδοτικότητα του ιού και η δυνατότητα επιβίωσής του στο περιβάλλον έως και έξι μήνες καθιστούν επιβεβλημένη την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας και τον περιορισμό των μετακινήσεων. Τα μέτρα τίθενται σε ισχύ από την Πέμπτη 1 Ιανουαρίου έως και την Τετάρτη 7 Ιανουαρίου 2026, οπότε και θα επανεκτιμηθούν.

Αναλυτικά τα μέτρα που ισχύουν:

Α. Μετακινήσεις Ζώων

Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων για σφαγή και αναπαραγωγή επιτρέπονται και περιορίζονται αυστηρά εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας. Εξακολουθούν να επιτρέπονται οι μετακινήσεις για αλλαγή βοσκοτόπου, τόσο εντός όσο και εκτός της εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας, πάντα εντός Κρήτης και σύμφωνα με τις ισχύουσες προϋποθέσεις. Ενώ, απαγορεύεται αυστηρά η ταυτόχρονη μεταφορά αιγοπροβάτων που προέρχονται από διαφορετικές εκτροφές.

Όλες οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται υποχρεωτικά με υγειονομικά πιστοποιητικά και με κατάλληλα πιστοποιημένα οχήματα, τα οποία έχουν απολυμανθεί πριν από τη φόρτωση. Η εγκατάσταση προορισμού πρέπει να έχει καθαριστεί και απολυμανθεί πριν την είσοδο των ζώων, ενώ προβλέπεται καραντίνα 21 ημερών. Εξακολουθεί να ισχύει η απαγόρευση εισόδου αιγοπροβάτων στην Κρήτη από εκτροφές της υπόλοιπης Ελλάδας.

Β. Μέτρα Βιοασφάλειας στις Κτηνοτροφικές Εκμεταλλεύσεις

Οι ιδιοκτήτες εκμεταλλεύσεων καλούνται να τηρούν αυστηρά τα ακόλουθα μέτρα:
θωράκιση των εγκαταστάσεων με περίφραξη, εγκατάσταση και χρήση απολυμαντικής τάφρου ή τάπητα στις εισόδους και εξόδους οχημάτων, περιορισμό επισκέψεων σε άσχετα άτομα και οχήματα, δημιουργία χώρου καραντίνας για νεοεισερχόμενα ή ύποπτα ζώα, έλεγχο της προέλευσης των ζωοτροφών, χρήση ξεχωριστού ρουχισμού και υποδημάτων εντός της εκτροφής, τακτική μυοκτονία και απεντόμωση, καθώς και καθημερινό έλεγχο των ζώων με άμεση ενημέρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών σε περίπτωση υποψίας συμπτωμάτων. Απαγορεύεται, επίσης, η χρήση κοινών εργαλείων, ζώων ή προσωπικού με άλλες εκτροφές.

Γ. Οδηγίες για Επιχειρήσεις και Επαγγελματίες

Σφαγεία

Οφείλουν να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση για ύποπτα περιστατικά, να εφαρμόζουν αυξημένα μέτρα βιοασφάλειας και να παραλαμβάνουν ζώα μόνο με πλήρη συνοδευτικά έγγραφα και σήμανση.

Τυροκομεία – Εγκαταστάσεις Γάλακτος

Η παραλαβή γάλακτος επιτρέπεται μόνο από εκτροφές χωρίς περιοριστικά μέτρα ευλογιάς και σε καθεστώς Μ4 για τον μελιταίο πυρετό. Απαιτείται αυστηρή απολύμανση των βυτιοφόρων πριν την είσοδο και την έξοδο από κάθε εκτροφή, με τήρηση σχετικού αρχείου.

Εμπόριο Ζωοτροφών και Μεταφορείς

Προβλέπεται απολύμανση οχημάτων κατά την άφιξη και την αναχώρηση από εγκαταστάσεις, ενώ συνιστάται ο καθαρισμός των ελαστικών από χώματα πριν την απολύμανση. Οι οδηγοί υποχρεούνται στη χρήση φόρμας και ποδωναρίων μιας χρήσης, τα οποία καταστρέφονται επιτόπου μετά τη φόρτωση ή εκφόρτωση.

Για τις εισαγωγές ζωοτροφών φυτικής προέλευσης από Βουλγαρία και Ρουμανία, οι επιχειρήσεις οφείλουν να ενημερώνουν τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης και Κτηνιατρικής της οικείας Περιφερειακής Ενότητας, δύο ημέρες πριν τη μεταφορά.

Δ. Ιδιώτες Κτηνίατροι και Κτηνίατροι Εκτροφής

Καλούνται σε αυξημένη επαγρύπνηση για τον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων κρουσμάτων και την άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, με αυστηρή τήρηση των ατομικών μέτρων προστασίας και απολύμανση των οχημάτων κατά τις επισκέψεις στις εκτροφές.

Πηγή: Περιφέρεια Κρήτης

Η περίοδος κατά την οποία η γαλακτοπαραγωγή βρίσκεται σε εξέλιξη, συχνά τους χειμερινούς μήνες και στις αρχές του έτους, είναι καθοριστική για τις εκτροφές αιγοπροβάτων. Είναι και η φάση όπου προβλήματα που δεν γίνονται πάντα άμεσα αντιληπτά μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την απόδοση και το εισόδημα της εκτροφής. Ένα από τα σοβαρότερα είναι η μαστίτιδα, μια κατάσταση που μπορεί να εξελίσσεται σιωπηλά, μειώνοντας την παραγωγή χωρίς εμφανή προειδοποίηση.

Τι είναι η μαστίτιδα και γιατί αφορά κάθε εκτροφή

Η μαστίτιδα αποτελεί φλεγμονή του μαστού και στις περισσότερες περιπτώσεις συνδέεται με μικροβιακές μολύνσεις. Μπορεί να εμφανιστεί τόσο με εμφανή συμπτώματα όσο και χωρίς, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνη για την παραγωγή. Σε αρκετές περιπτώσεις, η μόνη ένδειξη είναι η πτώση της γαλακτοπαραγωγής, η οποία μπορεί να φτάσει ακόμη και στη πλήρη διακοπή της. Το πρόβλημα αυτό αποτελεί σημαντική απειλή για τη βιωσιμότητα των εκτροφών, καθώς επηρεάζει άμεσα την ποσότητα και την ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος.

Πώς εκδηλώνεται και πότε περνά απαρατήρητη

Η μαστίτιδα δεν εμφανίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν παρατηρούνται εμφανείς αλλοιώσεις στον μαστό και το ζώο δείχνει υγιές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μείωση της παραγωγής είναι συχνά το μοναδικό σημάδι. Αυτή η μορφή, που χαρακτηρίζεται ως υποκλινική, είναι και η συχνότερη. Αντίθετα, όταν η μαστίτιδα εκδηλώνεται κλινικά, τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και αφορούν τόσο τον μαστό όσο και το γάλα, το οποίο μπορεί να παρουσιάζει αλλοιωμένη όψη, σύσταση ή ακόμη και πλήρη απουσία. Η έγκαιρη αναγνώριση της κατάστασης είναι καθοριστική, καθώς όσο περισσότερο παραμένει χωρίς αντιμετώπιση, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ζημιά για την εκτροφή.

Η διάγνωση ως εργαλείο προστασίας της παραγωγής

Η διάγνωση της μαστίτιδας βασίζεται στην παρατήρηση της παραγωγής, στον έλεγχο του μαστού και στην αξιολόγηση της ποιότητας του γάλακτος. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα, ο έλεγχος του γάλακτος μπορεί να αποκαλύψει υψηλό μικροβιακό φορτίο, επιβεβαιώνοντας την παρουσία της νόσου. Η συστηματική παρακολούθηση της γαλακτοπαραγωγής αποτελεί βασικό εργαλείο για τον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητα.

Οι οικονομικές συνέπειες που δεν φαίνονται άμεσα

Οι επιπτώσεις της μαστίτιδας δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση της ποσότητας του γάλακτος. Το παραγόμενο γάλα μπορεί να καταστεί ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση και για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, γεγονός που οδηγεί σε επιπλέον απώλειες. Ιδιαίτερα στις υποκλινικές μορφές, η μείωση της παραγωγής μπορεί να κυμαίνεται σε υψηλά ποσοστά, επηρεάζοντας σημαντικά το αγροτικό εισόδημα. Παράλληλα, το κόστος περίθαλψης και η πιθανή απώλεια ζώων επιβαρύνουν περαιτέρω την εκτροφή.

Πρόληψη: το κλειδί για τον περιορισμό των απωλειών

Η αντιμετώπιση της μαστίτιδας σε επίπεδο εκτροφής βασίζεται κυρίως στην πρόληψη. Η βελτίωση των συνθηκών στο στάβλο και η τήρηση κανόνων υγιεινής παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των περιστατικών. Η καθαριότητα του χώρου, η αποφυγή υγρασίας, η σωστή φροντίδα των ζώων και η προσοχή κατά την άμελξη συμβάλλουν σημαντικά στον περιορισμό των μολύνσεων. Όταν εντοπίζονται άρρωστα ζώα, η σωστή διαχείρισή τους είναι απαραίτητη ώστε να περιοριστεί η εξάπλωση του προβλήματος στο κοπάδι.

Ένα ζήτημα που απαιτεί διαρκή εγρήγορση

Η μαστίτιδα δεν είναι ένα περιστασιακό πρόβλημα, αλλά μια διαρκής απειλή για τις εκτροφές αιγοπροβάτων, ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα. Η προσεκτική παρακολούθηση της παραγωγής, η έγκαιρη διάγνωση και η έμφαση στην πρόληψη μπορούν να κάνουν τη διαφορά, προστατεύοντας τόσο τα ζώα όσο και το εισόδημα του παραγωγού. Σε μια περίοδο όπου κάθε απώλεια μετρά, η σωστή διαχείριση τέτοιων προβλημάτων αποτελεί βασικό παράγοντα βιωσιμότητας της εκτροφής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 3/2018, «Η μαστίτιδα στα αιγοπρόβατα» σελ. 74–76

Κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν σε πολλές εκτροφές αιγοπροβάτων συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος των γεννήσεων, επαναλαμβάνεται συχνά το ίδιο ανησυχητικό σκηνικό: αμνοερίφια που γεννιούνται αδύναμα, δυσκολεύονται να σταθούν όρθια ή εμφανίζουν μειωμένη ζωτικότητα τις πρώτες ημέρες της ζωής τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν συνοδεύεται από ξεκάθαρα σημάδια ασθένειας, γεγονός που καθυστερεί τη διάγνωση και αυξάνει τις απώλειες. Πίσω από αυτή την εικόνα, συχνά κρύβεται η λεγόμενη νόσος των λευκών μυών, μια μεταβολική διαταραχή που σχετίζεται με την ανεπάρκεια σεληνίου και βιταμίνης Ε στη διατροφή των ζώων.

Πώς εκδηλώνεται η έλλειψη 

Η νόσος των λευκών μυών δεν εμφανίζεται πάντα με την ίδια ένταση. Στις πιο βαριές περιπτώσεις, τα νεογέννητα παρουσιάζουν μυϊκή δυστροφία και παράλυση ήδη από τις πρώτες ημέρες ζωής. Ωστόσο, στην πράξη, το πρόβλημα συχνά εκδηλώνεται με πιο ήπια και ασαφή συμπτώματα.

Στα αμνοερίφια μπορεί να παρατηρηθεί μειωμένος ρυθμός ανάπτυξης, χαμηλή ζωτικότητα, διάρροιες ή αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις του αναπνευστικού και του πεπτικού. Στα ενήλικα ζώα, η έλλειψη μπορεί να συνδεθεί με μειωμένη γονιμότητα, πρώιμους εμβρυικούς θανάτους, αποβολές, κατακράτηση πλακούντα και γενικότερη εξασθένηση του ανοσοποιητικού. Ακριβώς επειδή τα συμπτώματα δεν είναι πάντα χαρακτηριστικά, το πρόβλημα συχνά υποτιμάται ή αποδίδεται σε άλλες αιτίες.

Η σημασία του σεληνίου και της βιταμίνης Ε στην εκτροφή

Το σελήνιο και η βιταμίνη Ε λειτουργούν στον οργανισμό των αιγοπροβάτων ως βασικοί μηχανισμοί προστασίας των κυττάρων. Συμβάλλουν στην άμυνα απέναντι στο οξειδωτικό στρες, στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη γενικότερη υγεία των ζώων. Η δράση τους είναι συμπληρωματική. Αυτό σημαίνει ότι η επάρκεια του ενός δεν αρκεί από μόνη της· τα ζώα χρειάζεται να καλύπτουν τις ανάγκες τους και στα δύο αυτά συστατικά ταυτόχρονα, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή ανάπτυξη και η ανθεκτικότητά τους.

Δεν είναι μόνο η τροφή – ρόλο παίζουν και οι συνθήκες

Η επάρκεια σεληνίου και βιταμίνης Ε δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν τα ζώα βόσκουν ή λαμβάνουν χλωρή νομή. Η περιεκτικότητα των φυτών σε σελήνιο επηρεάζεται από το έδαφος, το pH και τις βροχοπτώσεις, με αποτέλεσμα ακόμη και ζώα που βόσκουν να εμφανίζουν ανεπάρκεια. Παράλληλα, η παρουσία πολυακόρεστων λιπαρών οξέων στο σιτηρέσιο, όπως συμβαίνει όταν τα μηρυκαστικά καταναλώνουν νεαρή χλωρή βλάστηση ή ελαιούχα σπέρματα, αυξάνει τις ανάγκες του οργανισμού σε αντιοξειδωτική προστασία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι απαιτήσεις σε σελήνιο και βιταμίνη Ε είναι μεγαλύτερες.

Η πρόληψη ως «ασπίδα» για τη χειμερινή περίοδο

Στην πράξη, ο πιο ασφαλής τρόπος για να περιοριστεί ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου είναι η πρόληψη. Η συστηματική κάλυψη των αναγκών των ζώων σε ιχνοστοιχεία και βιταμίνες μέσω ισορροπημένου σιτηρεσίου μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης προβλημάτων, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων όπως πριν και κατά τον τοκετό. Όταν δεν υπάρχει προληπτική κάλυψη, η έλλειψη μπορεί να εκδηλωθεί αιφνίδια, με τις συνέπειες να γίνονται ορατές πρώτα στα νεογέννητα, εκεί όπου τα περιθώρια αντίδρασης είναι περιορισμένα.

Ένας κρίκος που αξίζει προσοχής

Η νόσος των λευκών μυών δεν εμφανίζεται πάντα με έντονα ή εύκολα αναγνωρίσιμα σημάδια. Συχνά εξελίσσεται αθόρυβα, επηρεάζοντας τη ζωτικότητα των νεογέννητων και τη γενικότερη εικόνα της εκτροφής, χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτή. Για τον κτηνοτρόφο, η κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στη διατροφή και την υγεία των ζώων αποτελεί βασικό εργαλείο φροντίδας και πρόληψης. Σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων, όπως γύρω από τις γέννες, η προσεκτική διαχείριση των αναγκών των αιγοπροβάτων μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της ευζωίας τους και στη σταθερότητα της μονάδας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 9/2019, «Σελήνιο και βιταμίνη Ε – Η σημασία τους στην υγεία των αιγοπροβάτων, η νόσος των λευκών μυών στα αμνοερίφια», σελ. 77–80

Σε εφαρμογή τίθεται ρύθμιση που προβλέπει τη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων στις Περιφέρειες της χώρας, με στόχο την κάλυψη έκτακτων αναγκών που έχουν προκύψει από τη διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Η ρύθμιση αφορά άμεση ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών στο πεδίο, σε μια περίοδο που η νόσος συνεχίζει να καταγράφει σημαντική διασπορά.

Η δυνατότητα αυτή θεσπίζεται στο πλαίσιο του νόμου 5251/2025 (ΦΕΚ Α’ 207/20.11.2025), που αφορά την κύρωση Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου για επείγουσες ρυθμίσεις στήριξης του πρωτογενούς τομέα και την αντιμετώπιση της ζωονόσου.

Πόσοι κτηνίατροι και για πόσο διάστημα

Σύμφωνα με τη ρύθμιση, έως τρεις στρατιωτικοί κτηνίατροι ανά Περιφερειακή Ενότητα μπορούν να διατεθούν στις Περιφέρειες, για χρονικό διάστημα έως έξι μηνών, εφόσον το επιτρέπουν οι υπηρεσιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Η διαδικασία ενεργοποιείται κατόπιν αιτήματος της οικείας Περιφέρειας, το οποίο υποβάλλεται μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ενώ η τελική απόφαση λαμβάνεται από τον Αρχηγό του οικείου Γενικού Επιτελείου, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας Διεύθυνσης Υγειονομικού.

Πλήρη καθήκοντα και τελική υπογραφή

Οι στρατιωτικοί κτηνίατροι που θα διατίθενται στις Περιφέρειες θα ασκούν τα ίδια καθήκοντα με τους πολιτικούς κτηνιάτρους, καλύπτοντας επιτόπιους ελέγχους, την εφαρμογή υγειονομικών μέτρων και την υποστήριξη λειτουργιών που σχετίζονται με τη διαχείριση της νόσου. Στη ρύθμιση προβλέπεται ρητά ότι θα έχουν αρμοδιότητα τελικής υπογραφής, ώστε να μην απαιτείται περαιτέρω διοικητική διαμεσολάβηση για τη λήψη αποφάσεων.

Αποζημίωση και έξοδα μετακίνησης

Με Κοινή Υπουργική Απόφαση καθορίζονται οι όροι αποζημίωσης των στρατιωτικών κτηνιάτρων που θα διατεθούν στις Περιφέρειες. Η αποζημίωση μετακίνησης καλύπτει τα έξοδα από και προς τον τόπο υπηρεσίας και τον τόπο διάθεσης, σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς οδοιπορικών, ενώ η μηνιαία αποζημίωση ανέρχεται στα 3/4 της αποζημίωσης που λαμβάνουν οι στρατιωτικοί ιατροί όταν διατίθενται σε δομές του ΕΣΥ. Σε περίπτωση διάθεσης μικρότερης του μήνα, η αποζημίωση καταβάλλεται αναλογικά, με βάση μήνα 30 ημερών.

Το κόστος για τις μετακινήσεις και τη μηνιαία αποζημίωση καλύπτεται από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο οποίος ενισχύεται για τον σκοπό αυτό από πιστώσεις του ειδικού φορέα «Γενικές Κρατικές Δαπάνες» του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η εικόνα της ευλογιάς μέχρι σήμερα

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που συνοδεύουν τη ρύθμιση, έως σήμερα έχουν καταγραφεί 1.985 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων σε 2.449 εκτροφές σε όλη τη χώρα, ενώ έχουν θανατωθεί 450.233 ζώα, στο πλαίσιο εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων.

Οι δηλώσεις των αρμόδιων

Ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, δήλωσε:

«Οι Ένοπλες Δυνάμεις αποδεικνύουν έμπρακτα για ακόμη μία φορά ότι αποτελούν πυλώνα κοινωνικής προσφοράς και αλληλεγγύης. Με τη συγκεκριμένη απόφαση διασφαλίζουμε τη θεσμική αναγνώριση και την ουσιαστική στήριξη των στρατιωτικών κτηνιάτρων, οι οποίοι, με αίσθημα ευθύνης και υψηλή κατάρτιση, συμβάλλουν πλέον καθοριστικά και στην εθνική προσπάθεια για τη στήριξη της κτηνοτροφίας». 

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, δήλωσε:

«Η αντιμετώπιση της ευλογιάς απαιτεί σχέδιο, ταχύτητα και ισχυρή παρουσία στο πεδίο. Με τη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων στις Περιφέρειες, ενισχύουμε άμεσα τις κτηνιατρικές υπηρεσίες εκεί όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες, ώστε να εφαρμοστούν χωρίς καθυστερήσεις τα μέτρα, οι έλεγχοι και οι αποφάσεις που προστατεύουν το ζωικό κεφάλαιο. Θέλω να ευχαριστήσω το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το Υπουργείο Εσωτερικών και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών για τη συνεργασία, καθώς και όλους τους κτηνιάτρους – πολιτικούς και στρατιωτικούς – που δίνουν καθημερινά τη μάχη. Στόχος μας είναι ένας: να περιορίσουμε τη διασπορά της νόσου, να στηρίξουμε την κτηνοτροφία και να διασφαλίσουμε την ομαλή επόμενη μέρα για τους παραγωγούς».

Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εγκρίνεται συμπληρωματική πληρωμή ποσού 1.606.885,00 ευρώ για την καταβολή αποζημίωσης σε παραγωγούς που διατηρούν εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, για την απώλεια εισοδήματος που υφίστανται λόγω της έξαρσης της επιζωοτίας της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών. Η απόφαση φέρει ημερομηνία 29 Δεκεμβρίου 2025 και εκδόθηκε από το ΥΠΑΑΤ.

Τι εγκρίνεται με τη συμπληρωματική πληρωμή

Εγκρίνεται συμπληρωματική πληρωμή ποσού 1.606.885,00 ευρώ για την αποζημίωση παραγωγών που διατηρούν εκμεταλλεύσεις εκτροφής αιγοπροβάτων και υφίστανται απώλεια εισοδήματος λόγω της έξαρσης της ευλογιάς και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών. Δικαιούχοι είναι παραγωγοί των οποίων το ζωικό κεφάλαιο πλήττεται από την επιζωοτία της ευλογιάς, σύμφωνα με το άρθρο 5 της υπ’ αρ. 337680/3.12.2025 ΚΥΑ (Β΄ 6471) και το συνημμένο παράρτημα της απόφασης, όπου παρατίθεται ο Πίνακας 1 με τα σύνολα ανά Περιφέρεια.

Πότε δεν καταβάλλεται η αποζημίωση

Δεν είναι δικαιούχοι της αποζημίωσης παραγωγοί οι οποίοι προέβησαν σε παράνομο εμβολιασμό των ζώων τους ή δεν τήρησαν τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας, σύμφωνα με βεβαίωση που προσκομίστηκε ανά Περιφέρεια.

Πώς θα γίνει η πληρωμή μέσω ΔΙΑΣ και Τράπεζας της Ελλάδος

Τα ποσά ανά δικαιούχο περιλαμβάνονται σε αναλυτική κατάσταση με τα πλήρη στοιχεία των δικαιούχων (ονοματεπώνυμο, πατρώνυμο, ΑΦΜ), τον αριθμό τραπεζικού λογαριασμού σε μορφή IBAN και το πιστωτικό ίδρυμα. Η κατάσταση αυτή θα διαβιβαστεί από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών (Γ.Δ.Ο.Υ.) του ΥΠΑΑΤ, για το σύνολο των Περιφερειών, στην εταιρία «Διατραπεζικά συστήματα Α.Ε.» (ΔΙΑΣ Α.Ε.), προς πληρωμή των δικαιούχων μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος.

Τι προβλέπεται σε περίπτωση ελέγχου και διαπίστωσης λαθών

Σε περίπτωση εκ των υστέρων διαπίστωσης μη ορθής υποβολής στοιχείων ή μη πλήρωσης των όρων και προϋποθέσεων της υπ’ αρ. 337680/3.12.2025 ΚΥΑ, το ποσό της χορηγηθείσας ενίσχυσης ανακτάται από τη στιγμή της καταβολής του, εντόκως, με βάση το επιτόκιο ανάκτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από πού καλύπτεται η δαπάνη

Η δαπάνη που προκύπτει από την εφαρμογή της απόφασης βαρύνει τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΕΦ 1029-501-0000000 και ΑΛΕ 2310988899) και καλύπτεται με μεταφορά των αναγκαίων πιστώσεων από τον τακτικό προϋπολογισμό του ειδικού φορέα 1024-711-0000000 «Γενικές Κρατικές Δαπάνες», σύμφωνα με την υπ’ αρ. 2/91044/1.12.2025 απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Τα σύνολα ανά Περιφέρεια σύμφωνα 

Στο συνημμένο Παράρτημα της Υπουργικής Απόφασης αποτυπώνεται ότι η συμπληρωματική πληρωμή αντιστοιχεί συνολικά σε 133 εκμεταλλεύσεις και 25.537 ζώα. Για τη Δυτική Ελλάδα αναφέρονται 19 εκμεταλλεύσεις, 2.484 ζώα και συνολικό ποσό 149.800,00 ευρώ. Για τη Θεσσαλία αναφέρονται 102 εκμεταλλεύσεις, 19.409 ζώα και συνολικό ποσό 1.217.335,00 ευρώ. Για την Κεντρική Μακεδονία αναφέρονται 12 εκμεταλλεύσεις, 3.644 ζώα και συνολικό ποσό 239.750,00 ευρώ.

Δείτε την υπουργική απόφαση εδώ.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της ευλογιάς των αιγοπροβάτων έδωσαν στη δημοσιότητα επικαιροποιημένα συγκεντρωτικά στοιχεία για την εξέλιξη της νόσου στη χώρα, όπως αυτά προκύπτουν από τα δεδομένα των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.
Η παρούσα ενημέρωση αφορά την εβδομάδα αναφοράς 12–19 Δεκεμβρίου 2025 και αποτυπώνει τη συνολική εικόνα των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και των εφαρμοζόμενων μέτρων.

Συνολική εικόνα της νόσου (Αύγουστος 2024 – 19/12/2025)

Σύμφωνα με τα επίσημα συγκεντρωτικά δεδομένα, από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 19 Δεκεμβρίου 2025 έχουν καταγραφεί 1.985 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων σε 2.449 εκτροφές σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ 450.233 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί στο πλαίσιο εφαρμογής των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων.

Νέα κρούσματα την εβδομάδα 12–19 Δεκεμβρίου 2025

Για την τελευταία εβδομάδα αναφοράς (12–19 Δεκεμβρίου 2025) καταγράφηκαν 74 νέα επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, βάσει εργαστηριακών ελέγχων, σε 17 Περιφερειακές ή Μητροπολιτική Ενότητα της χώρας.

Τα νέα κρούσματα εντοπίστηκαν στις Περιφερειακές Ενότητες Αχαΐας, Αιτωλοακαρνανίας, Έβρου, Ηλείας, Ημαθίας, Καβάλας, Καρδίτσας, Λάρισας, Μαγνησίας & Σποράδων, Ξάνθης, Πιερίας, Ροδόπης, Σερρών, Τρικάλων και Φωκίδας, καθώς και στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.

Οδηγίες για μετακινήσεις και σφαγεία – Περίοδος εορτών

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, κατά την εορταστική περίοδο δεν προβλέπεται χαλάρωση των μέτρων και υπενθυμίζονται τα εξής:

Μετακινήσεις αιγοπροβάτων προς σφαγή πραγματοποιούνται μόνο με άδεια της αρμόδιας κτηνιατρικής αρχής και με τα απαιτούμενα υγειονομικά έγγραφα

Απαγορεύεται η εισαγωγή ζώντων αιγοπροβάτων από Ρουμανία και Βουλγαρία

Σε απαγορευμένες ζώνες, η μετακίνηση επιτρέπεται μόνο για άμεση σφαγή στο πλησιέστερο σφαγείο, με αρνητικό PCR (στο σίελο)

Ένα δρομολόγιο – μία εκτροφή, χωρίς συλλογή ζώων από διαφορετικές εκτροφές

Προκαθορισμένη ημέρα σφαγής, όπου σφάζονται αποκλειστικά αιγοπρόβατα

Υποχρεωτικός καθαρισμός και απολύμανση των μεταφορικών μέσων πριν και μετά τη μεταφορά, με τις αντίστοιχες βεβαιώσεις

Έλεγχοι από Αστυνομία και Λιμενικό, με άμεση επικοινωνία με την κτηνιατρική αρχή και έλεγχο των συνοδευτικών εγγράφων

Βιοασφάλεια στη διακίνηση ζωοτροφών

Η διακίνηση ζωοτροφών επιτρέπεται σε όλη τη χώρα, με αυστηρή τήρηση κανόνων βιοασφάλειας, όπως προβλέπεται:

Προέλευση ζωοτροφών από χώρους χωρίς αιγοπρόβατα

Χρήση διαδρομών από μεγάλες οδικές αρτηρίες, μακριά από εκτροφές

Χωρίς στάσεις ή εκφορτώσεις έως τον τελικό προορισμό

Υποχρεωτικός καθαρισμός και απολύμανση οχημάτων κατά τη φόρτωση και εκφόρτωση

Τήρηση αρχείου απολυμάνσεων και ύπαρξη παραστατικών στο όχημα ή στην επιχείρηση

Χρήση μέσων ατομικής προστασίας μίας χρήσης και φορητού εξοπλισμού απολύμανσης από οδηγούς και μεταφορείς

Ο Αθανάσιος Σ. Σαρόπουλος, Πρόεδρος της Δ.Ε. του Παραρτήματος Κεντρικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.) και Αν. Προϊστάμενος της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Αλιείας Μ.Ε. Θεσσαλονίκης, σε άρθρο του αναφέρεται στα προβλήματα με την καταγραφή ζωικού κεφαλαίου στην χώρα μας και στη νέα τεχνική λύση που εφάρμοσε το ΥπΑΑΤ για την κατανομή βοσκοτόπων. Συγκεκριμένα αναφέρει τα εξής:

Στα τέλη Μαΐου του 2025 όλη η Ελλάδα έκπληκτη πληροφορήθηκε από τα ΜΜΕ ότι στην Κρήτη έχουν δηλωθεί περίπου 8 εκατομμύρια αιγοπρόβατα. Ποια είναι, όμως, η εξέλιξη της υπόθεσης μετά από 7 μήνες άπειρων δημοσιευμάτων και συζητήσεων στο πρώτο θέμα δημοσιότητας στην πατρίδα μας;

Στις 1/1/2025 ήταν δηλωμένα στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (Κτηνιατρική Βάση Δεδομένων) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στην Κρήτη συνολικά 7.861.291 αιγοπρόβατα.

Στις 22/12/2025, μετά την επίσημη ετήσια απογραφή του Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου (κατά δήλωση των κτηνοτρόφων), είναι δηλωμένα στην ίδια επίσημη βάση δεδομένων μόλις 6.877.554 αιγοπρόβατα!

Δηλαδή, με άλλα λόγια, μετά το συνεχές «ράλι» ανόδου των αιγοπροβάτων από το 2018 μέχρι την 1/1/2025 και μόλις μέσα σε σχεδόν ένα χρόνο, το δηλωμένο ζωικό κεφάλαιο της Κρήτης μειώθηκε κατά 983.737 αιγοπρόβατα, σχεδόν ένα εκατομμύριο ζώα!

Μετά το «σπάσιμο» της κτηνοτροφικής «φούσκας» της Κρήτης από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στις 20/5/2025 (ημερομηνία του περίφημου δελτίου τύπου), ένα «limit-down» διαδέχθηκε τα απανωτά κτηνοτροφικά «limit-up»…
Επισημαίνεται, όμως, ότι ο αριθμός των δηλωμένων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων στην Κρήτη δεν μειώθηκε παράλληλα, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά αυξήθηκε ελαφρά από 28.032 στις 1/1/2025 στις 28.376 αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις στις 22/12/2025!

Το περίεργο είναι ότι στην Ηπειρωτική Ελλάδα θανατώθηκαν περίπου 433.000 αληθινά αιγοπρόβατα από τα μέτρα για την εκρίζωση της ευλογιάς και ακόμη ακούγεται ο κλαυθμός και ο οδυρμός των δύστυχων κτηνοτρόφων που ξαφνικά βρέθηκαν δίχως ζώα να πεινούν. Στην Κρήτη δεν παρατηρήθηκε τίποτα σχετικό μέχρι σήμερα.

Ευλογιά ανακοινώθηκε μόνο σε δύο (2) κτηνοτροφικές μονάδες στο Ηράκλειο (η μεγάλη μείωση των αιγοπροβάτων καταγράφηκε, όμως, στο Ρέθυμνο, όπου δηλώθηκαν 733.689 ζώα λιγότερα), άλλη επιζωοτία ή φυσική καταστροφή δεν ακούστηκε Η μείωση των παραγωγικών ενήλικων θηλυκών ζώων στην Κρήτη φέτος ήταν στις 387.412 αιγοπρόβατα.

Υπάρχουν αντίστοιχα στοιχεία σφαγών; Τι έγιναν τόσες εκατοντάδες χιλιάδες ζώων, θάφτηκαν; Ελέγχθηκε τι έγιναν αυτά τα ζώα και από ποιες μονάδες μειώθηκαν;

Κατά πάσα πιθανότητα, τα αιγοπρόβατα που μειώθηκαν τη φετινή χρονιά στην Κρήτη, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν υπήρξαν ποτέ, αέρας ήταν (πιθανώς καλά επιδοτούμενος), αέρας έγιναν.

Αυτές οι οξύμωρες και ανεξήγητες αλλαγές του ζωικού κεφαλαίου που καταγράφηκαν στην τελευταία απογραφή στην Κρήτη, με μικρή αύξηση των αιγοπροβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων, αλλά με μεγάλη μείωση, κατά περίπου ένα εκατομμύριο αιγοπρόβατα, του ζωικού κεφαλαίου, αποτελούν πιθανόν αντανάκλαση της στρεβλής λειτουργίας της νέας ΚΥΑ Τσιάρα για την "τεχνική λύση" (υπ΄ αρ. 3378/2025 – ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025).

Δεδομένης, λοιπόν, της προβληματικής «εξίσωσης Τσιάρα» (άρθρο 4, παράγραφος 5 και πίνακες ΚΑΔ του Παραρτήματος της ΚΥΑ 3378/2025), οι περίπου 17.000 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της Κρήτης που δεν παράγουν – παραδίνουν ή μεταποιούν το γάλα και συγκεκριμένα όσες από αυτές δεν παράγουν ούτε κρέας, δηλαδή όσες δεν παράγουν τίποτα, και φέτος μπορούσαν να δικαιολογήσουν την ύπαρξη ζώων (παραγωγικά και πιθανότατα και βιολογικά ανύπαρκτων), ώστε να τους δοθούν δημόσια βοσκοτόπια και να ενεργοποιήσουν βοσκοτοπικά δικαιώματα, εισπράττοντας επιδοτήσεις, προφανώς παράνομα με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία, στην περίπτωση που δεν υπάρχει ζωικό κεφάλαιο…

Η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής είναι σε λειτουργία και μπορεί να ζητήσει από τον ΟΠΕΚΕΠΕ – ΑΑΔΕ να προσκομίσει στοιχεία για την εφαρμογή της νέας «τεχνικής λύσης».

Πόσα ΑΦΜ στην Κρήτη πληρώθηκαν βοσκοτοπικά δικαιώματα το 2024 και πόσα φέτος το 2025 και εάν μειώθηκαν, ποιοι ήταν οι λόγοι; Για πόσα ΑΦΜ συνολικά χρησιμοποιήθηκε η 5η παράγραφος του άρθρου 4 της ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025) και πόσα από αυτά βρίσκονται στην Κρήτη;

Κατανεμήθηκαν εκτάσεις βοσκοτόπων εκτός όμορου νομού ή εκτός Κρήτης για τους Κρητικούς; Εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα η προβληματική 20η παράγραφος του 6ου άρθρου της ΚΥΑ και εάν όχι, πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί;

Αυτά κι άλλα ερωτήματα για τις κατατεθείσες πληρωμές, αλλά και για τις μελλοντικές συμπληρωματικές πληρωμές του 2025 είναι κρίσιμα, εάν θέλουμε να αλλάξουμε σελίδα και να μη συνεχίσουμε αμετανόητοι τις ίδιες πρακτικές…

Κι επειδή εκτιμάται πως δεν θα εφαρμοστεί τελικά η τοποθέτηση στομαχικών βόλων και η επιτόπια καταμέτρηση των ζώων το 2026 ή δεν θα εφαρμοστεί σωστά και καθολικά, καθώς δεν φαίνεται να υπάρχει η πολιτική βούληση, τουλάχιστον για την Κρήτη, η νέα ΚΥΑ μπορεί τελικά να μην είναι και τόσο προσωρινή, αλλά να εφαρμοστεί και για το 2026 ή και για όσα χρόνια θα απαιτηθούν για την εκπόνηση και για την εφαρμογή των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης (κατ΄ ελάχιστον τρία χρόνια)…

Η επιβεβαίωση εστίας αφθώδους πυρετού στην περιοχή της Αμμοχώστου στην Κύπρο επαναφέρει στο προσκήνιο έναν από τους σοβαρότερους επιζωοτιολογικούς κινδύνους για την κτηνοτροφία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πρόκειται για νόσημα εξαιρετικά υψηλής μεταδοτικότητας, με ικανότητα ταχείας εξάπλωσης και βαριές συνέπειες τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και στο εμπόριο ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων.

Η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με περιοχές όπου η νόσος ενδημεί, όπως η Τουρκία, σε συνδυασμό με την αυξημένη κινητικότητα ανθρώπων και προϊόντων, καθιστά τον κίνδυνο εισαγωγής υπαρκτό και όχι θεωρητικό. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες της χώρας έχουν ήδη τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή, με το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ να ανακοινώνει συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης και επιτήρησης.

Τι είναι ο αφθώδης πυρετός και γιατί θεωρείται επικίνδυνος

Ο αφθώδης πυρετός είναι ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα παραγωγικά ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, αλλά και ορισμένα άγρια είδη. Ο ιός μεταδίδεται όχι μόνο με άμεση επαφή μεταξύ ζώων, αλλά και μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, υποδημάτων, εξοπλισμού και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ έχει και αερογενή μετάδοση, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα την ακτίνα διασποράς. Τα μολυσμένα ζώα αποβάλλουν τον ιό μέσω σάλιου, ρινικών εκκρίσεων, γάλακτος, ούρων, κοπράνων και αναπνοής, ενώ ο ιός μπορεί να επιβιώσει για ημέρες ή και εβδομάδες σε ζωοτροφές, νερό και νωπό γάλα, ιδιαίτερα σε συνθήκες ψύξης και υψηλού pH. Αν και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, ο αφθώδης πυρετός θεωρείται ένα από τα πιο καταστροφικά νοσήματα για την κτηνοτροφία παγκοσμίως, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές απώλειες παραγωγής, μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία των ζώων και σοβαρές οικονομικές συνέπειες για τις εκμεταλλεύσεις.

Επιπτώσεις στην παραγωγή και στο εμπόριο

Κλινικά, ο αφθώδης πυρετός εκδηλώνεται με την εμφάνιση επώδυνων φυσαλίδων και διαβρώσεων στη στοματική κοιλότητα, στη στεφάνη της οπλής, στη μεσοδακτύλια χώρα και στον μαστό, προκαλώντας έντονη χωλότητα, σιελόρροια, ανορεξία και σημαντική μείωση της παραγωγής. Σε νεαρά ζώα όλων των ειδών, η νόσος μπορεί να οδηγήσει σε οξεία μυοκαρδίτιδα και αιφνίδιους θανάτους, ενώ στα ενήλικα ζώα οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν μαστίτιδες, παραμορφώσεις οπλών, υπογονιμότητα και μόνιμη απώλεια παραγωγικότητας.

Οι συνέπειες όμως δεν περιορίζονται στο επίπεδο της εκμετάλλευσης. Η εμφάνιση εστίας αφθώδους πυρετού σε κράτος μέλος έχει άμεσες διεθνείς επιπτώσεις, καθώς οδηγεί στην απώλεια του καθεστώτος «Ελεύθερο από Αφθώδη Πυρετό», όπως αυτό αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται την αναστολή εξαγωγών ζώων και ζωικών προϊόντων προς τρίτες χώρες και την αδυναμία έκδοσης των απαιτούμενων πιστοποιητικών, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίου.

Τα μέτρα που τίθενται σε εφαρμογή με την πρώτη επιβεβαίωση

Ο αφθώδης πυρετός κατατάσσεται στα νοσήματα Κατηγορίας Α της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που σημαίνει ότι με την πρώτη επιβεβαίωση εστίας εφαρμόζονται άμεσα και αυστηρά μέτρα εκρίζωσης. Αυτά περιλαμβάνουν τη θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, την ασφαλή διαχείριση των νεκρών και των μολυσμένων προϊόντων, καθώς και εκτεταμένο καθαρισμό και απολύμανση των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, εφαρμόζονται μέτρα ζωνοποίησης με ζώνη προστασίας τουλάχιστον τριών χιλιομέτρων και ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον δέκα χιλιομέτρων, εντός των οποίων επιβάλλονται αυστηροί περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και μετά από εκτίμηση κινδύνου, οι αρμόδιες αρχές δύνανται να διατάξουν προληπτική θανάτωση ζώων σε εκμεταλλεύσεις που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, ακόμη και πριν από την ολοκλήρωση της εργαστηριακής επιβεβαίωσης.

Επαγρύπνηση στην Ελλάδα λόγω γεωγραφικής εγγύτητας

Σύμφωνα με το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η επιδημιολογική εικόνα της Τουρκίας χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ανησυχητική, λόγω της ενδημικότητας του αφθώδους πυρετού και της γεωγραφικής εγγύτητας με τη χώρα μας. Υπό αυτό το πρίσμα, δίνεται έμφαση στην παθητική επιτήρηση και στην αυξημένη κλινική επιθεώρηση των εκτροφών, με ιδιαίτερη προσοχή στις νησιωτικές περιοχές του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Παράλληλα, προβλέπεται η εντατικοποίηση των ελέγχων στα λιμάνια και στα σημεία εισόδου της χώρας, τόσο για τη διακίνηση ζώντων ζώων όσο και για προϊόντα ζωικής προέλευσης, στο πλαίσιο της πρόληψης της εισαγωγής και της περαιτέρω διασποράς του νοσήματος.

Το Τμήμα Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ επισημαίνει τα ακόλουθα μέτρα που τίθενται σε εφαρμογή μετά την επιβεβαίωση εστίας αφθώδους πυρετού στην Κύπρο:

Α. Κτηνιατρικές Αρχές στα νησιά των Περιφερειών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου:

1) Ενημέρωση όλων των κατόχων εκμεταλλεύσεων προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων, καθώς και 
των εμπλεκομένων στο εμπόριο και την διακίνηση αυτών (υπεύθυνων σφαγείων, εμπόρων κ.λπ.) για τον 
κίνδυνο εισόδου της νόσου, τα κλινικά συμπτώματα, τις αρνητικές οικονομικές συνέπειες καθώς και την 
αναγκαιότητα τήρησης αυξημένων μέτρων βιοπροφύλαξης στις εκμεταλλεύσεις.
2)Υποχρεωτική κλινική εξέταση όλων των προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων που πρόκειται να 
μετακινηθούν, αυξημένη επιτήρηση των εκτροφών πέραν αυτής που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 
Προγράμματος TADs {επιτήρησης των τεσσάρων (4) Εξωτικών Νοσημάτων}, καθώς και των μετακινήσεων 
των ζώων, ιδιαίτερα εκείνων που βρίσκονται σε εκτροφές απέναντι από τα τουρκικά παράλια.
3) Απρόσκοπτη εφαρμογή του προγράμματος TADs {επιτήρησης των τεσσάρων (4) Εξωτικών Νοσημάτων}.
4) Ενημέρωση των Λιμενικών και Τελωνειακών Αρχών για τη λήψη μέτρων στα λιμάνια αναφορικά με την 
εντατικοποίηση των ελέγχων που πραγματοποιούνται στους ταξιδιώτες για την μεταφορά προϊόντων ζωικής 
προέλευσης και τη λειτουργία σταθμών για την απολύμανση των υποδημάτων τους.

Β. Κτηνιατρικές Αρχές στο σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας:

1) Άμεση ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον 
περιορισμό της εισόδου και εξάπλωσης των νοσημάτων αυτών.
2) Επισήμανση της αναγκαιότητας της εφαρμογής των μέτρων βιοπροφύλαξης σε εκτροφές, σφαγεία και κατά 
την μεταφορά ζώντων ζώων.
3) Αύξηση της επιτήρησης των εκμεταλλεύσεων προβάτων, αιγοειδών, βοοειδών και χοίρων και ενδελεχής 
κλινικός έλεγχος αυτών, στο πλαίσιο διενέργειας άλλων προγραμμάτων και ελέγχων.
4) Ενημέρωση των Λιμενικών και Τελωνειακών Αρχών για την εντατικοποίηση των ελέγχων των προϊόντων και 
την απολύμανση των οχημάτων.

Σε ακόμα ένα γύρο πληρωμών προς αγρότες δικαιούχους ενισχύσεων προχώρησε την Τρίτη (23/12) ο ΟΠΕΚΕΠΕ, συνεχίζοντας τη διαδικασία καταβολής χρημάτων.

Συγκεκριμένα πληρώθηκαν μια συμπληρωματική πληρωμή οι αιγοπροβατοτρόφοι για ζωοτροφές. Συνολικά πιστώθηκαν 25,3 εκατομμύρια ευρώ στους λογαριασμούς 42.982 δικαιούχων.

Η προηγούμενη πληρωμή για ενίσχυση ζωοτροφών (de minimis) είχε γίνει στα τέλη Οκτωβρίου και αφορούσε 44.726.678 ευρώ σε 39.820 δικαιούχους. 

Παρατηρούμε σε σχέση με την προηγούμενη πληρωμή ότι έχει αυξηθεί ο αριθμός δικαιούχων αλλά παράλληλα έχουν μειωθεί τα χρήματα.

Στην επίσημη ανακοίνωση του ΥπΑΑΤ δεν αναφέρει τι αφορούν τα χρήματα, παρά μόνο ότι πρόκειται γενικά για «ενίσχυση για την ευλογιά και την πανώλη».

Αναλυτικότερα η ανακοίνωση αναφέρει:

• 42.982 κτηνοτρόφοι έλαβαν 25 εκατομμύρια ευρώ ως ενίσχυση για την ευλογιά και την πανώλη.

• 61 αγρότες έλαβαν 221.000 ευρώ για φερτά υλικά στους νομούς Καρδίτσας, Λάρισας, Μαγνησίας, Τρικάλων και Φθιώτιδας.

• 12 αγρότες έλαβαν 22.000 ευρώ για τις καλλιέργειες σύκων, φιστικιών, μήλων και καστάνων, στους νομούς Αττικής και Λάρισας.

• 22 αγρότες έλαβαν 60.500 ευρώ για ζημιές στον νομό Καβάλας από πτώση αεροσκάφους.

Από τις 15 Οκτωβρίου, οπότε και άρχισαν οι πληρωμές ενισχύσεων με τη διαδικασία των ελέγχων, έως σήμερα, έχουν πιστωθεί 1,44 δισεκ. ευρώ στους λογαριασμούς 532.611 μοναδικών δικαιούχων αγροτών και κτηνοτρόφων.

Στις ελληνικές αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις, ο χειμώνας είναι περίοδος αυξημένων απαιτήσεων. Τοκετοί, γαλακτοπαραγωγή και καθημερινή φροντίδα των ζώων συνθέτουν ένα απαιτητικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο γνωστά νοσήματα εξακολουθούν να δοκιμάζουν τις αντοχές των κοπαδιών. Η λοιμώδης αγαλαξία, ή «παρμάρα» όπως τη γνωρίζουν οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: ένα νόσημα γνωστό εδώ και χρόνια, που όμως εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικά προβλήματα στην πράξη.

Ένα νόσημα με άμεσο αντίκτυπο στο κοπάδι

Η λοιμώδης αγαλαξία προσβάλλει αιγοπρόβατα και προκαλείται κυρίως από το μυκόπλασμα Mycoplasma agalactiae. Η πρώτη και πιο εμφανής συνέπεια είναι η απότομη μείωση της γαλακτοπαραγωγής, ως αποτέλεσμα φλεγμονής του μαστού. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα ζώα διακόπτουν πλήρως την παραγωγή γάλακτος και χάνουν μία ή περισσότερες γαλακτικές περιόδους, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία της εκμετάλλευσης.

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στον μαστό. Το νόσημα προσβάλλει συχνά τις αρθρώσεις, προκαλώντας επώδυνες αρθρίτιδες που οδηγούν σε χωλότητες, καθώς και τους οφθαλμούς, με συμπτώματα όπως θόλωση, δακρύρροια και εκκρίσεις. Τα ζώα δυσκολεύονται να κινηθούν, να βοσκήσουν και να ακολουθήσουν το υπόλοιπο κοπάδι, χάνουν βάρος και σταδιακά αλλάζουν συμπεριφορά.

Όταν η υγεία των ζώων γίνεται οικονομικό βάρος

Οι επιπτώσεις της παρμάρας δεν σταματούν στα κλινικά συμπτώματα. Η απώλεια γάλακτος, είτε λόγω μειωμένης παραγωγής είτε λόγω ακαταλληλότητας για τη γαλακτοβιομηχανία, μεταφράζεται σε άμεση απώλεια εισοδήματος. Παράλληλα, μειώνεται ο αριθμός των αρνιών που γεννιούνται και επιβιώνουν, καθώς τα νοσούντα ζώα αδυνατούν να τραφούν και να θηλάσουν επαρκώς. Στο ήδη επιβαρυμένο αυτό πλαίσιο, προστίθεται και το κόστος της υποστήριξης των άρρωστων ζώων. Διατροφή, φάρμακα, κτηνιατρική φροντίδα και επιπλέον εργατοώρες αυξάνουν το κόστος παραγωγής και καθιστούν τη λοιμώδη αγαλαξία μια σοβαρή απειλή για τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Η σημασία της έγκαιρης και σωστής διάγνωσης

Η διάγνωση της νόσου βασίζεται στη λήψη παθολογικού υλικού από τα σημεία όπου εμφανίζονται συμπτώματα, όπως το μαστικό έκκριμα, το αρθρικό υγρό ή το οφθαλμικό έκκριμα, και στην εργαστηριακή εξέταση. Εκτός από τις κλασικές καλλιέργειες, χρησιμοποιούνται πλέον και σύγχρονες μοριακές τεχνικές, οι οποίες επιτρέπουν ταχύτερη και ακριβέστερη αναγνώριση του προβλήματος, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες ελέγχου σε επίπεδο εκτροφής.

Αντιμετώπιση και πρόληψη: ένας σύνθετος δρόμος

Η διαχείριση της λοιμώδους αγαλαξίας είναι πολύπλοκη και απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων. Η χορήγηση αντιβιοτικών στα νοσούντα ζώα αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης, ωστόσο δεν είναι μια απλή διαδικασία. Η επιλογή των φαρμάκων εξαρτάται από το στάδιο παραγωγής, τα αποτελέσματα της εργαστηριακής διάγνωσης και το αντιβιόγραμμα. Η εμπειρική και ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών όχι μόνο μπορεί να αποτύχει, αλλά εγκυμονεί και τον κίνδυνο ανάπτυξης ανθεκτικών μικροβίων, επιβαρύνοντας μακροπρόθεσμα την υγεία των κοπαδιών.

Καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του νοσήματος έχει ο εμβολιασμός, ο οποίος εφαρμόζεται προληπτικά και συνήθως πριν από τις γέννες. Ο εμβολιασμός δεν αποτελεί θεραπεία και δεν εγγυάται την άμεση εξάλειψη του προβλήματος μετά από μία μόνο εφαρμογή. Απαιτεί σωστό χρονισμό, επανάληψη και αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου, σε συνεργασία με τον κτηνίατρο της εκτροφής, ώστε να αποφασιστεί πότε και σε ποια ζώα είναι απαραίτητος.

Ο ρόλος της περιοχής και η συλλογική ευθύνη

Ένα από τα σημαντικά ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η έλλειψη πληροφόρησης σχετικά με την ύπαρξη του νοσήματος σε γειτονικά κοπάδια. Η γνώση αυτή είναι κρίσιμη για τον σωστό σχεδιασμό των εμβολιασμών και τη συνολική διαχείριση της υγείας των ζώων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η παρμάρα ενδημεί. Η αποφυγή κοινών βοσκοτόπων και ποτιστρών, καθώς και ο έλεγχος νέων ζώων πριν την είσοδό τους στην εκτροφή, αποτελούν βασικά μέτρα για τον περιορισμό της επαναμόλυνσης. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σε τοπικό επίπεδο, με ενεργό ρόλο των κτηνιάτρων εκτροφής, των δημόσιων κτηνιατρικών αρχών, αλλά και των ενώσεων παραγωγών και κτηνοτροφικών συλλόγων.

Ένα ζήτημα που αφορά το σήμερα και το αύριο της κτηνοτροφίας

Η λοιμώδης αγαλαξία εξακολουθεί να αποτελεί πραγματικότητα για πολλές ελληνικές εκτροφές. Η έγκαιρη διάγνωση, ο σωστός εμβολιασμός, η ορθολογική χρήση φαρμάκων και η οργάνωση της βοσκής δεν είναι απλώς επιπλέον έξοδα, αλλά επενδύσεις που σε βάθος χρόνου μπορούν να μειώσουν τις απώλειες και να ενισχύσουν την παραγωγή. Σε μια περίοδο που η βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας δοκιμάζεται, η φροντίδα της υγείας των ζώων παραμένει βασικός πυλώνας για τη συνέχιση της δραστηριότητας και την προστασία του εισοδήματος του κτηνοτρόφου.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2016, «Η λοιμώδης αγαλαξία (παρμάρα) στα αιγοπρόβατα», σελ. 72–74

Συνελήφθη ακόμη ένας κτηνοτρόφος για παραβίαση των μέτρων προστασίας από την ευλογιά.

Συγκεκριμένα, την Κυριακή (21/12/2025), στο Χρυσό του δήμου Εμμανουήλ Παπά Σερρών, συνελήφθη κτηνοτρόφος γιατί είχε μετακινήσει εκτός του στάβλου και της περιφραγμένης εγκατάστασης, 30 αιγοπρόβατα ιδιοκτησίας του για βόσκηση, κατά παράβαση σχετικής απόφασης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Στο μεταξύ, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025, αναμένεται να καταβληθεί στους αιγοπροβατοτρόφους η ενίσχυση ήσσονος σημασίας (de minimis) για τις ζωοτροφές, σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται στα 21.000.000 ευρώ.

Το ύψος της ενίσχυσης καθορίζεται ανά επιλέξιμο ενήλικο θηλυκό αιγοπρόβατο, ανάλογα με την περιοχή, ως εξής: 6 ευρώ, 9 ευρώ, 21 ευρώ ανά ζώο, από 4 ευρώ, 6 ευρώ και 14 ευρώ, που ίσχυε προηγουμένως.

Δικαιούχοι κρατικής ενίσχυσης στο πλαίσιο της παρούσας είναι:
α) Οι παραγωγοί που διατηρούν εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και οι οποίοι παρέδωσαν γάλα σε μεταποιητικές μονάδες για το έτος 2024, σύμφωνα με τα τηρούμενα αρχεία του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής του ζωικού κεφαλαίου της εκμετάλλευσής τους στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) για το έτος 2024 και έχουν υποβάλλει ενιαία αίτηση ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος.
β) Κατά παρέκκλιση της περ. α, στα νησιά όπου λόγω ελλείψεως μεταποιητικών μονάδων δεν ήταν δυνατή η παράδοση γάλακτος, δικαιούχοι είναι οι κάτοχοι αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης, οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία απογραφής της εκμετάλλευσής τους στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) για το έτος 2024 και έχουν υποβάλλει ενιαία αίτηση ενίσχυσης (ΕΑΕ) για το ίδιο έτος.

Ο συνολικός αριθμός των προσδιορισθεισών για την πληρωμή προβατίνων ή και αιγών της εκμετάλλευσης του δικαιούχου προκύπτει λαμβάνοντας υπ’ όψη τα επιλέξιμα δηλωθέντα αιγοπρόβατα στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (κατοχή κατά την υποβολή της αίτησης και πρόθεση διατήρησης), την ελάχιστη αναλογία ποσότητας γάλακτος - αριθμού επιλέξιμων προβατίνων και αιγών και τα ευρεθέντα επιλέξιμα αιγοπρόβατα κατά τους διοικητικούς ή και επιτόπιους ελέγχους.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί περίπου 45 εκατ. ευρώ για ζωοτροφές.

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ, με τις επιπλέον καταβολές που έχουν δρομολογηθεί στο ίδιο πλαίσιο στήριξης, η συνολική ενίσχυση για ζωοτροφές αναμένεται να φτάσει περίπου τα 84 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» στις μονάδες που συνέχισαν να λειτουργούν υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Σε αναστολή των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης για κτηνοτρόφους που έχουν πληγεί από την ευλογιά των αιγοπροβάτων προχωρά η Πολιτεία, μέσω ρύθμισης που περιλαμβάνεται σε τροπολογία του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Η τροπολογία ψηφίστηκε από τη Βουλή στο πλαίσιο νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο αφορά, μεταξύ άλλων, το Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

Με τη συγκεκριμένη διάταξη προβλέπεται η αναστολή πλειστηριασμών, κατασχέσεων και αποβολών σε βάρος των κτηνοτρόφων που έχουν πληγεί από τη νόσο, προσφέροντας προσωρινή προστασία από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η ρύθμιση έρχεται να προστεθεί σε όσα μέτρα έχουν ήδη ληφθεί για την αντιμετώπιση των συνεπειών της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, τα οποία περιλαμβάνουν αποζημιώσεις για τα θανατωθέντα ζώα, κάλυψη δαπανών για ζωοτροφές και οικονομική ενίσχυση λόγω απώλειας εισοδήματος.

Στόχος: χρόνος για αποκατάσταση της παραγωγής

Σύμφωνα με το περιεχόμενο της διάταξης, στόχος της αναστολής είναι να δοθεί ο αναγκαίος χρόνος ώστε οι πληγείσες εκμεταλλεύσεις να μπορέσουν να αποκαταστήσουν σταδιακά την παραγωγική τους δραστηριότητα και να ομαλοποιηθούν οι συνθήκες στον τομέα της αιγοπροβατοτροφίας, σε μια περίοδο που η οικονομική πίεση παραμένει έντονη.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε σήμερα στην καταβολή αποζημιώσεων συνολικού ύψους 26.889.590 ευρώ σε κτηνοτρόφους για την απώλεια εισοδήματος που υπέστησαν λόγω της έξαρσης της ευλογιάς και της πανώλης των αιγοπροβάτων.

Η αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος καλύπτει τη ζημία που υφίστανται οι εκτροφείς όταν, στο πλαίσιο των υγειονομικών μέτρων, αναγκάζονται να θανατώσουν ζώα και να παραμείνουν για ένα διάστημα με μειωμένο ζωικό κεφάλαιο και παραγωγική δυνατότητα. Με τον τρόπο αυτό, το κράτος στηρίζει τους παραγωγούς ώστε να μπορέσουν να διατηρήσουν τη δραστηριότητά τους και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Η ενίσχυση αφορά εκτροφείς που προέβησαν σε θανατώσεις ζώων κατά τα έτη 2024 και 2025 και υλοποιεί το μέτρο «απώλειας εισοδήματος» που προβλέπεται στο άρθρο 5 της ΚΥΑ 337680/3.12.2025 (Β’ 6471), στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων στήριξης που είχε ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Η αποζημίωση ανέρχεται σε:

• 70 ευρώ ανά ζώο για πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών (μεγάλα ζώα)
• 35 ευρώ ανά ζώο για αρσενικά και αμνοερίφια/λοιπά ζώα (μικρά ζώα),
  όπως ορίζεται στην ΚΥΑ.

Συνολικά καλύπτονται 2.106 εκμεταλλεύσεις και 425.559 ζώα, εκ των οποίων τα «μεγάλα» ανέρχονται σε 342.715 (80,5%) και τα «μικρά» σε 82.844 (19,5%).

Από το συνολικό ποσό των 26.889.590 ευρώ, τα 23.990.050 ευρώ (89,2%) αντιστοιχούν στα «μεγάλα» ζώα και τα 2.899.540 ευρώ (10,8%) στα «μικρά» ζώα.

Υπενθυμίζεται ότι δεν είναι δικαιούχοι παραγωγοί που προέβησαν σε παράνομο εμβολιασμό ή δεν τήρησαν τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας, βάσει σχετικής βεβαίωσης ανά Περιφέρεια.

Οι μεγαλύτερες πιστώσεις κατευθύνθηκαν σε Θεσσαλία (10.310.720 € – 38,34%), Ανατολική Μακεδονία & Θράκη (9.014.740 € – 33,53%) και Κεντρική Μακεδονία (4.610.515 € – 17,15%).

Τονίζεται ότι στις περιπτώσεις των κτηνοτρόφων για τους οποίους δεν έχει αποσταλεί εγκαίρως το σύνολο των στοιχείων από τις αρμόδιες ΔΑΟΚ προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, θα ακολουθήσει δεύτερη πληρωμή μόλις ολοκληρωθεί η συγκεκριμένη διαδικασία.

Το Δίκτυο Προστασίας Αυτόχθονων Αγροτικών Ζώων «Αμάλθεια» παρουσιάζει τα επιστημονικά δεδομένα που τεκμηριώνουν την ύπαρξη και τη μοναδικότητα των σπάνιων αυτόχθονων ελληνικών φυλών προβάτων.

Όπως αναφέρει το τελευταίο διάστημα οι αυτόχθονες φυλές αγροτικών ζώων ήρθαν στην επικαιρότητα με αφορμή την ευλογιά και τα μέτρα εκρίζωσής της, καθώς από το μέτρο της υποχρεωτικής σφαγής δεν έχουν εξαιρεθεί ούτε τα πρόβατα των ελληνικών φυλών, με αποτέλεσμα να οδηγούνται στον αφανισμό, μολονότι οι φυλές αυτές αποτελούν πυλώνα της εγχώριας αιγοπροβατοτροφίας, λόγω της προσαρμοστικότητάς τους στην ελληνική ύπαιθρο, της ανθεκτικότητάς τους σε αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες και του χαμηλού κόστους εκτροφής τους.

Υπήρξαν ήδη διαμαρτυρίες για την καθολική σφαγή χιλιάδων προβάτων και στο πλαίσιο του δημοσίου διαλόγου που ακολούθησε, εκφράστηκαν απόψεις που αμφισβητούν την ύπαρξη ορισμένων σπάνιων ελληνικών φυλών, όπως η φυλή Ρουμλουκίου, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι η ύπαρξη της συγκεκριμένης αλλά και των υπόλοιπων σπανίων αυτοχθόνων ελληνικών φυλών δεν έχουν τεκμηριωθεί με τις σύγχρονες μεθόδους της γενετικής επιστήμης.

Για το λόγο αυτό, το Δίκτυο Αμάλθεια, ΜΚΟ που έχει ως σκοπό τη διατήρηση, διάσωση και προστασία των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών αγροτικών ζώων, ενημερώνει το ευρύ κοινό ότι σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ζωοτεχνίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και το Ludwig Maximilian University of Munich εκπονείται επιστημονική έρευνα για την γενετική ταυτοποίηση 35 αυτοχθόνων φυλών προβάτων της Ελλάδας και της Κύπρου, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η φυλή Ρουμλουκίου καθώς και άλλες σπάνιες ελληνικές φυλές όπως π.χ. Ορεινή Ηπείρου, Κατσικά Ιωαννίνων, Καταφυγίου, Πελαγονίας, Σαρακατσάνικη, Καλαρρύτικη κ.ά.

Τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας αυτής έχουν ανακοινωθεί στο πρόσφατο 39ο Συνέδριο της Ελληνικής Ζωοτεχνικής Εταιρείας, που έλαβε χώρα στις 15-17/10/2025, στα Ιωάννινα, από τα οποία προκύπτει ότι οι φυλές αυτές διαφέρουν γενετικά από 87 γνωστές φυλές της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής.

Ειδικότερα η φυλή Ρουμλουκίου, που μονοπώλησε πρόσφατα το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης, αναφέρεται σε ζωοτεχνικά βιβλία από την προπολεμική περίοδο (Χατζήολος, 1941, «Το πρόβλημα της Κτηνοτροφίας εν Ελλάδι»). Η συγκεκριμένη φυλή θεωρείτο εξαφανισμένη ήδη από τη δεκαετία του 1990, ωστόσο το 2013 η «Αμάλθεια» και το Κέντρο Ζωικών Γενετικών Πόρων (ΚΖΓΠ) Ν. Μεσημβρίας Θεσσαλονίκης, εντόπισαν την εκτροφή του κ. Θεοφίλου, στο Μ. Μοναστήρι Θεσσαλονίκης και επέλεξαν τα πιο αντιπροσωπευτικά πρόβατα της φυλής Ρουμλουκίου, δηλαδή όσα είχαν τα πλήρη φαινοτυπικά (μορφολογικά) χαρακτηριστικά της φυλής και στη συνέχεια συγκρότησαν ένα δεύτερο πυρήνα εκτροφής που ανέλαβε κτηνοτρόφος στην Κρύα Βρύση Γιαννιτσών.

Από τα ζώα αυτά απομονώθηκε DNA στο πλαίσιο της προαναφερθείσας έρευνας, και διαπιστώθηκε ότι το γενετικό τους προφίλ διαφοροποιείται από άλλες αυτόχθονες φυλές.

Λίγο πριν ξεσπάσει η επιδημία της ευλογιάς, επειδή ο εν λόγω κτηνοτρόφος αδυνατούσε να συνεχίσει την εκτροφή τους, με την παρέμβαση και την οικονομική συμβολή των μελών της Αμάλθειας, της Ένωσης Βραχυκερατικής Φυλής Βοοειδών και του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, τα πρόβατα αυτά μεταφέρθηκαν στις εγκαταστάσεις της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα όπου και διατηρούνται ασφαλή μέχρι σήμερα.

Επισημαίνεται ότι η αναγνώριση των αυτοχθόνων φυλών προϋποθέτει μία σειρά αλληλένδετων διαδικασιών όπως η συστηματική καταγραφή των ζώων, η φαινοτυπική τεκμηρίωση με βάση τα μορφολογικά τους χαρακτηριστικά και τις αποδόσεις τους, η εγγραφή τους σε γενεαλογικά βιβλία και η παρακολούθησή τους. Επίσης απαραίτητη είναι και η γενετική τεκμηρίωση με μεθόδους που βασίζονται στο DNA (SNPs, μικροδορυφόροι, αλληλουχίες DNA κ.α.), για να διερευνηθεί η γενετική δομή και ποικιλομορφία κάθε φυλής, καθώς και οι γενετικές αποστάσεις της από άλλες φυλές, ώστε να είναι εφικτή η καλύτερη διαχείριση των εκτροφών της.

Πολλές από τις παραπάνω διαδικασίες εφαρμόζονται στη χώρα μας με αποσπασματικό τρόπο και χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Τα Κέντρα Ζωικών Γενετικών Πόρων (ΚΖΓΠ) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) τηρούν τα στοιχεία γενεαλογίας των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών και είναι επιφορτισμένα με την εγγραφή και την τήρηση των γενεαλογικών βιβλίων τους.

Ωστόσο απαιτείται η έκδοση επίσημων κανονισμών που να διασφαλίζουν την ομοιόμορφη τήρηση των γενεαλογικών βιβλίων για τις ελληνικές φυλές αγροτικών ζώων.

Επίσης, καλό θα ήταν το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να υιοθετήσει τις γενετικές μελέτες που έχουν εκπονηθεί από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με το Δίκτυο «Αμάλθεια» και Πανεπιστημιακά Ιδρύματα της αλλοδαπής, καθώς προσφέρουν αντικειμενικούς τρόπους ταυτοποίησης των αυτοχθόνων αγροτικών ζώων.

Πέρα από την προαναφερθείσα μελέτη που αφορά τα πρόβατα, η οποία θα είναι πολύ σύντομα διαθέσιμη, αντίστοιχες μελέτες έχουν εκπονηθεί για τα βοοειδή και τα ιπποειδή και έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. (Agriculture 2024, 14 με τίτλο «Indigenous Greek horse breeds: genetic structure and the influence of foreign breeds» και Genetics Selection Evolution 2020 52:43 με τίτλο «Genomic diversity and population structure of the indigenous Greek and Cypriot cattle populations».

Δυστυχώς, φαίνεται πως για τη διαφύλαξη των αυτοχθόνων ελληνικών φυλών, την προστασία και διαχείριση της αγροτικής βιοποικιλότητας ο δρόμος είναι μακρύς.

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να χαραχτεί ένα Εθνικό Πρόγραμμα διαφύλαξης και διάσωσης των αυτόχθονων ελληνικών φυλών, που να μην εξαρτάται από τις Κοινοτικές επιδοτήσεις.

Για την επιτυχία ενός τέτοιου προγράμματος απαιτούνται συντονισμένες προσπάθειες από τις δομές και υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ, τα ΚΓΖΠ, τα Πανεπιστήμια και τους κτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς.

Στην 5η κατανομή αποζημιώσεων για κτηνοτρόφους, των οποίων τα ζώα θανατώθηκαν λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, προχώρησε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία.

Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης κατανομής, ποσό ύψους 26.026.943,28 ευρώ διατέθηκε στις πληγείσες Περιφέρειες, προκειμένου να δρομολογηθούν οι προβλεπόμενες πληρωμές προς τους κτηνοτρόφους.

Η Θεσσαλία συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό της κατανομής, με το 33% του συνολικού ποσού (10.913.930,12 ευρώ), εκ των οποίων τα 8.677.020,10 ευρώ αφορούν τη Λάρισα.

Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη αντιστοιχεί το 22% του συνολικού ποσού (6.215.158,26 ευρώ), με τις Περιφερειακές Ενότητες Ξάνθης (3.499.979,10 ευρώ) και Ροδόπης (2.477.899,78 ευρώ) να συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσά της περιοχής.

Αντίστοιχα, στην Κεντρική Μακεδονία κατανέμεται ποσοστό 19%, που αντιστοιχεί σε 5.412.862 ευρώ, με κύριους αποδέκτες τις Σέρρες (2.899.254 ευρώ) και την Πιερία (1.847.058 ευρώ). Στη Δυτική Ελλάδα κατανέμεται ποσοστό 9% του συνολικού ποσού, ύψους 2.662.920 ευρώ.

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η αποζημίωση ανά θανατωμένο ζώο μπορεί να ανέλθει έως και τα 250 ευρώ.

Αναλυτικά, η 5η κατανομή αποζημιώσεων ανά Περιφερειακή Ενότητα έχει ως εξής:

Στην Αιτωλοακαρνανία κατανέμονται 1.317.984 ευρώ (5,1%).
Στην Αχαΐα κατανέμονται 975.392 ευρώ (3,7%).
Στη Δράμα κατανέμονται 54.475,38 ευρώ (0,2%).
Στην Ηλεία κατανέμονται 369.544 ευρώ (1,4%).
Στην Καβάλα κατανέμονται 182.804 ευρώ (0,7%).
Στην Καρδίτσα κατανέμονται 1.029.194 ευρώ (4,0%).
Στην Κεφαλληνία κατανέμονται 54.740 ευρώ (0,2%).
Στην Κοζάνη κατανέμονται 179.271,90 ευρώ (0,7%).
Στη Λάρισα κατανέμονται 8.677.020,10 ευρώ (33,3%).
Στη Μαγνησία κατανέμονται 644.777 ευρώ (2,5%).
Στη Μεσσηνία κατανέμονται 2.605 ευρώ (0,0%).
Στην Ξάνθη κατανέμονται 3.499.979,10 ευρώ (13,4%).
Στην Πέλλα κατανέμονται 666.550 ευρώ (2,6%).
Στην Πιερία κατανέμονται 1.847.058 ευρώ (7,1%).
Στη Ροδόπη κατανέμονται 2.477.899,78 ευρώ (9,5%).
Στις Σέρρες κατανέμονται 2.899.254 ευρώ (11,1%).
Στα Τρίκαλα κατανέμονται 562.939,02 ευρώ (2,2%).
Στη Φθιώτιδα κατανέμονται 47.682 ευρώ (0,2%).
Στη Φωκίδα κατανέμονται 537.774 ευρώ (2,1%).

Το συνολικό ποσό της 5ης κατανομής ανέρχεται σε 26.026.943,28 ευρώ.

Τα ποσά μεταφέρθηκαν από το ΥΠΑΑΤ στις Περιφέρειες, βάσει των στοιχείων που αυτές υπέβαλαν σχετικά με τις αποζημιώσεις των κτηνοτρόφων. Η καταβολή των αποζημιώσεων προς τους δικαιούχους αναμένεται να πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες Περιφερειακές Υπηρεσίες στο επόμενο χρονικό διάστημα.

Έξτρα ενίσχυση στον πρωτογενή τομέα, ύψους 160 εκατομμύρια ευρώ, ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη Βουλή, στη συζήτηση για την κύρωση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2026.

Όπως ανέφερε το ποσό αυτό βρέθηκε από την εξοικονόμηση πόρων που είχαμε με το νέο τρόπο καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ (άρα είναι χρήματα της ΚΑΠ).

Από το κονδύλι αυτό τα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους κτηνοτρόφους και υπόλοιπα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι όπως είπε αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Επίσης ανέφερε ότι σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ αναζητεί ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο στο τρακτέρ, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια.

Ακόμη έκανε πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης για σύσταση μίας διακομματικής επιτροπής, με διακομματικό προεδρείο, για να εξετάσουν τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και να συμφωνήσουν στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Ειδικότερα στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναφερόμενος στον αγροτικό τομέα δήλωσε τα εξής:

Μία τέτοια μεταρρύθμιση προωθείται τώρα και στον πρωτογενή τομέα, όπου είναι αλήθεια ότι εδώ και 40 χρόνια οι ευθύνες βαραίνουν όλο το πολιτικό σύστημα, τουλάχιστον όλους όσοι κυβέρνησαν, τα κόμματα που κυβέρνησαν, ανάμεσά τους προφανώς και το δικό μας, τα κόμματα που πέρασαν και από την αντιπολίτευση, που και αυτά πλειοδότησαν συνένοχα στο λάθος, αλλά και ένα μέρος των ίδιων των αγροτών οι οποίοι, ας το παραδεχτούμε, είτε αδράνησαν, είτε συμβιβάστηκαν, είτε βολεύτηκαν μέσα σε ένα «άρρωστο» σύστημα.

Με αιχμή κάποιες προκλητικές εκτροπές αυτή η «φούσκα» έσκασε και, έχοντας εξαντλήσει η κυβέρνηση τα περιθώρια, θέλησε να κόψει τον γόρδιο δεσμό. Οι έλεγχοι ήδη οδηγούν στη Δικαιοσύνη, όπως βλέπετε, πολλές ανοιχτές υποθέσεις. Ενώ, με τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίσαμε να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, να εντοπιστούν οι παράνομοι, να αποκατασταθεί επιτέλους μία διαφανής διαδικασία που θα αξιοποιεί δίκαια και σωστά τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Αργήσαμε; Αργήσαμε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να δράσουμε έστω και τώρα.
Ευθυνόμαστε; Πρώτος εγώ το έχω πει. Αλλά μεγαλύτερος υπεύθυνος είναι αυτός ο οποίος αρνείται να αλλάξει ένα καθεστώς το οποίο είναι αποδεδειγμένα σάπιο.
Γι’ αυτό και εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να αναμασάμε ερωτήματα που όλοι, κ. Ανδρουλάκη, τα ήξεραν στα κόμματα και στα χωριά χωρίς να τολμούν να απαντήσουν, όσο να δίνουμε λύσεις.

Η δική μας λύση, λοιπόν, είναι μια τολμηρή εξυγίανση και μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την ενσωμάτωση του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Και μέσα σε αυτή την ιδιαίτερη συγκυρία ξέσπασαν αγροτικές κινητοποιήσεις, με αποκλεισμούς δρόμων, λιμανιών, αεροδρομίων. Θα έλεγα με μια διάθεση, τουλάχιστον μέχρι χθες, για έλλειψη διαλόγου.

Θέλω να θυμίσω ότι και στο παρελθόν όλες οι κυβερνήσεις διαχειρίστηκαν αγροτικές κινητοποιήσεις. Και εμείς είχαμε αγροτικές κινητοποιήσεις πριν από δύο χρόνια. Καθίσαμε στο ίδιο τραπέζι, δώσαμε λύσεις σε μια σειρά από σημαντικά προβλήματα, όπως το κόστος παραγωγής και η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, η μείωση του ΦΠΑ στις ζωοτροφές, στα λιπάσματα, στα αγροτικά μηχανήματα. Όλα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά.

Και ναι, γνωρίζαμε από την πρώτη στιγμή ότι η μετάπτωση εν κινήσει του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ θα σήμαινε και κάποιες μικρές καθυστερήσεις στις καταβολές των αποζημιώσεων. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι οι δηλώσεις ΟΣΔΕ έκλεισαν στις 20 Οκτωβρίου και οι πρώτες πληρωμές άρχισαν τον Νοέμβριο. Έγινε μια τιτάνια προσπάθεια, την οποία θέλω να αναγνωρίσω, και από τα δυο συναρμόδια Υπουργεία και από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, για να μπορέσουν τελικά να γίνουν οι πληρωμές.

Και πόσες θα είναι οι πληρωμές, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στο τέλος της χρονιάς; 3,8 δισεκατομμύρια το 2025 έναντι 3,2 δισεκατομμυρίων το 2024.

Αλλά το σημαντικότερο δεν είναι αυτό. Το σημαντικότερο είναι ότι το σύστημα των πληρωμών εκσυγχρονίζεται οριστικά. Όπως ανέφερε και ο κ. Αντιπρόεδρος, η κυβέρνηση έχει έτοιμο ένα πλαίσιο το οποίο αντιμετωπίζει δικαιολογημένα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα.

Σε συνεννόηση με τη ΔΕΗ όσο το δυνατόν καλύτερες τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Σε συνεννόηση με την ΑΑΔΕ έναν ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια. Γιατί δεν φαντάζομαι ότι υπάρχουν κάποιοι σε αυτή την αίθουσα που να φαντάζονται ότι δεν μπορεί το σύστημα αυτό να τύχει κατάχρησης.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ο νέος αυτός τρόπος καταβολής των επιδοτήσεων οδήγησε σε εξοικονόμηση πόρων. Πόση εξοικονόμηση πόρων; Τώρα τη γνωρίζουμε πια. Σίγουρα 160 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία δεν δόθηκαν σε αυτούς που πολύ απλά δεν τα δικαιούνται. Αυτά τα χρήματα, λοιπόν, 80 εκατομμύρια, θα πάνε στους κτηνοτρόφους και 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Αυτό, όμως -επειδή θα έχουμε και τη συζήτηση μεθαύριο στην Εθνική Αντιπροσωπεία-, το οποίο δεν πρόκειται να συζητηθεί, είναι η μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Γιατί αυτό αποτελεί την «καρδιά» της μεταρρύθμισης και το πρώτο βήμα για τον εκσυγχρονισμό και την απελευθέρωση του αγροτικού κόσμου από τα δεσμά ενός κακού παρελθόντος, ώστε τα κοινοτικά κονδύλια να ενισχύουν πράγματι την εθνική παραγωγή και τελικά, όπως αποδεικνύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη, οι έντιμοι επαγγελματίες παραγωγοί να εισπράττουν τελικά μεγαλύτερα ποσά.

Καταλαβαίνω ότι αυτή η τολμηρή απόφαση ξεβόλεψε αρκετούς που είχαν μάθει να δρουν εκμεταλλευόμενοι πολλά κενά και δυσλειτουργίες του παλιού συστήματος. Είναι, όμως, καιρός -απευθύνομαι ειδικά σε εσάς, κ. Ανδρουλάκη- να ανατραπεί αυτή η διακομματική παθογένεια των τελευταίων 40 ετών. Διότι, εν πάση περιπτώσει, αν δύο κόμματα έχουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης σε αυτή την κατάσταση είναι το δικό μας και το δικό σας, διότι κανείς δεν ξεχνάει τη δική σας «συνεισφορά» στους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τον τρόπο με τον οποίο και εσείς διαχειριστήκατε τις αγροτικές επιδοτήσεις.

Εδώ βέβαια, τα κόμματα, είναι λίγο αντιφατική η στάση σας. Από τη μία καταγγέλλετε τον προβληματικό ΟΠΕΚΕΠΕ και από την άλλη όταν πάει αυτός να αλλάξει αρνείστε να συμμετέχετε σε αυτή την προσπάθεια.
Γι’ αυτό, λοιπόν, τα πράγματα είναι πολύ απλά: την Πέμπτη η Νέα Δημοκρατία θα ζητήσει ονομαστική ψηφοφορία για τη μεταρρύθμιση αυτή και να δούμε, κ. Ανδρουλάκη, πώς θα τοποθετηθείτε, με την ψήφο σας αυτή τη φορά.

Από πλευράς Νέας Δημοκρατίας, να το ξεκαθαρίσω, εγώ δεν πρόκειται να απολογηθώ ποτέ για καμία παρανομία κανενός καιροσκόπου και το ίδιο ζητώ και από τα άλλα κόμματα. Γιατί γνωρίζετε πολύ καλά ότι τα «παράσιτα» πάντα αναζητούν την ευκαιρία να προσκολληθούν σε οργανισμούς εξουσίας. Κυρίως, όμως, σας ζητώ να ξαναδούμε εξ αρχής, μαζί με τους αγρότες, τον γενικότερο προσανατολισμό του πρωτογενή τομέα. Έχουμε κάνει πολλά για τους αγρότες, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα.

Απευθύνω, λοιπόν, πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης: τέσσερις μήνες, μία διακομματική επιτροπή με διακομματικό προεδρείο, να εξετάσουμε τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και ελάτε να συμφωνήσουμε στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Να δούμε τα προβλήματα στην παραγωγή, στη διαχείριση των προϊόντων, να δούμε λύσεις. Γιατί δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τους αγρότες μας; Γιατί η παραγωγικότητά μας είναι τόσο χαμηλή; Θέλετε να συμμετέχετε; Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν. Διακομματική επιτροπή, διακομματικό προεδρείο. Να δούμε πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματική υπεραξία.

Κύριοι συνάδελφοι, η Ελλάδα δεν πρόκειται να ταυτίζεται με έναν τόπο τον οποίο τον σκιάζουν σκοτεινές εξαιρέσεις και βαρίδια του παρελθόντος. Είμαστε μια αισιόδοξη χώρα, είμαστε βασισμένοι στις εμπειρίες του 2025, θα ταξιδέψουμε στο 2027. Έχουμε σχέδιο για την Ελλάδα του 2030.
Με ένα σχέδιο ανά μήνα, το οποίο περιέγραψα, το 2026, το οποίο θα διατηρεί την ανάπτυξη στην οικονομία, θα στηρίζει την κοινωνία απέναντι στα αυξημένα καθημερινά έξοδα, ιδίως όμως θα στηρίζει την οικογένεια και τη μεσαία τάξη, τη νέα γενιά και την ελληνική περιφέρεια.

Μέχρι το τέλος της εβδομάδας αναμένεται να γίνει η πληρωμή στους κτηνοτρόφους για τις αποζημιώσεις από τις θανατώσεις των ζώων τους.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΥπΑΑΤ, οι πόροι θα μεταφερθούν στις Περιφέρεις για να γίνουν οι πληρωμές, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 28,5 εκ. ευρώ.

Η αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος αποτελεί νέο μέτρο ενίσχυσης και ορίζεται σε 70 ευρώ για θανατωμένα πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών και σε 35 ευρώ για αμνούς ή ερίφια έως 6 μηνών και κριούς ή τράγους αναπαραγωγής άνω των 6 μηνών.

Η συνολική αποζημίωση ανά κτηνοτρόφο υπολογίζεται με βάση τον συνολικό αριθμό θανατωμένων ζώων και η καταβολή της αποζημίωσης για απώλεια εισοδήματος καταβάλλεται απευθείας στους κτηνοτρόφους.

Η αποζημίωση αυτή είναι συμπληρωματική και αφορά αποκλειστικά το διαφυγόν εισόδημα, καθώς οι κτηνοτρόφοι έχουν ήδη λάβει αποζημίωση για την αξία των θανατωθέντων ζώων.

Δικαιούχοι είναι οι κτηνοτρόφοι που διατηρούν εκμεταλλεύσεις εκτροφής αιγοπροβάτων, των οποίων το ζωικό κεφάλαιο πλήττεται από την επιζωοτία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών και οι οποίοι:

α) Έχουν προβεί σε θανατώσεις ζώων κατά τα έτη 2024 και 2025 λόγω επιβολής κτηνιατρικών μέτρων εξυγίανσης του ζωικού κεφαλαίου της χώρας που αφορούν στις προαναφερόμενες ασθένειες,

β) υφίστανται απώλεια εισοδήματος εξαιτίας της έξαρσης της επιζωοτίας και της απαγόρευσης ανασύστασης του ζωικού τους κεφαλαίου που έχουν επιβληθεί στο πλαίσιο δημοσίου προγράμματος ή μέτρου έκτακτης ανάγκης που επιβλήθηκε από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 1747/386028/2023 απόφαση (στοιχείο προοιμίου υπ’ αρ. 14) και

γ) είναι δικαιούχοι αποζημίωσης σύμφωνα τις υπ’ αρ. 4308/315328/2024 (Β’ 5788) και 59322/26923/2025 (Β’ 1011) κοινές υπουργικές αποφάσεις,

δ) είναι ΜΜΕ κατά την έννοια του Παραρτήματος του ΕΚ 2472/2022,

ε) δεν είναι προβληματικές επιχειρήσεις κατά την έννοια του σημείου 18 του άρθρου 2 του ΕΚ 651/2014, ως ισχύει, εκτός εάν κατέστησαν προβληματικές λόγω απωλειών ή ζημιών που προκλήθηκαν από τις ανωτέρω ασθένειες και

στ) δεν εκκρεμεί σε βάρος τους εντολή ανάκτησης παράνομης και ασυμβίβαστης κρατικής ενίσχυσης δυνάμει προηγούμενης απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αποκλείονται ρητά από την αποζημίωση οι παραγωγοί που προέβησαν σε παράνομο εμβολιασμό των ζώων τους ή δεν τήρησαν τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας.

Παράταση μίας ημέρας δόθηκε στην προθεσμία υποβολής δηλώσεων απογραφής ζωικού κεφαλαίου για τους κτηνοτρόφους της χώρας, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ:

«Δίνεται παράταση μίας ημέρας στην υποβολή δηλώσεων απογραφής ζωικού κεφαλαίου από τους κτηνοτρόφους της χώρας μας, δηλαδή μέχρι σήμερα, 16η Δεκεμβρίου 2025 και ώρα 23:59:59 μμ, λόγω τεχνικού προβλήματος στις ψηφιακές υπηρεσίες απογραφής για το 2025».

Η παράταση αφορά το σύνολο των κτηνοτρόφων και κρίθηκε αναγκαία, καθώς οι τεχνικές δυσκολίες που παρουσιάστηκαν στις ψηφιακές υπηρεσίες απογραφής δυσχέραναν την έγκαιρη ολοκλήρωση της διαδικασίας από τους παραγωγούς.

Υπενθυμίζεται ότι η απογραφή ζωικού κεφαλαίου είναι υποχρεωτική και πραγματοποιείται με ευθύνη του κατόχου της εκμετάλλευσης, υπό την επίβλεψη των αρμόδιων Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.

Οι κτηνοτρόφοι οφείλουν να διαθέτουν ενημερωμένο μητρώο εκμετάλλευσης, στο οποίο να έχουν καταγραφεί όλες οι μεταβολές του ζωικού κεφαλαίου (γεννήσεις, αγορές, πωλήσεις, θάνατοι κ.λπ.), διαφορετικά, η απογραφή δεν θα γίνεται δεκτή. 

Η απογραφή μπορεί να υποβληθεί και ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του ΥΠΑΑΤ, με την ηλεκτρονική διαδικασία να έχει την ίδια ισχύ με τη φυσική παρουσία στις Υπηρεσίες, εφόσον τα στοιχεία είναι ορθά. Η μη τήρηση της προθεσμίας ή η ανακριβής απογραφή ενδέχεται να επιφέρει διοικητικές κυρώσεις και προβλήματα στις δηλώσεις ΟΣΔΕ.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων παρουσίασε, σε συνέντευξη Τύπου, την επικαιροποιημένη επιδημιολογική εικόνα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη χώρα, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει περιθώριο χαλάρωσης των μέτρων, ιδιαίτερα ενόψει της εορταστικής περιόδου και της αυξημένης κινητικότητας. Στο πλαίσιο της παρουσίασης, μέσω της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), παρουσιάστηκαν τα ισχύοντα μέτρα πρόληψης και βιοασφάλειας, η πορεία των ελέγχων, καθώς και τα οικονομικά μέτρα στήριξης.

Η επικαιροποιημένη επιδημιολογική εικόνα

Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά και επικαιροποιημένα δεδομένα που αφορούν το διάστημα από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 11 Δεκεμβρίου 2025, έχουν καταγραφεί 1.911 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, τα οποία αφορούν 2.365 εκτροφές σε όλη τη χώρα. Ο αριθμός των ζώων που θανατώθηκαν στο πλαίσιο των μέτρων εκρίζωσης της νόσου ανέρχεται σε 441.273 αιγοπρόβατα, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της απώλειας για την ελληνική κτηνοτροφία 

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία του πρόσφατου διαστήματος, καθώς μόνο από την 1η έως τις 11 Δεκεμβρίου 2025 καταγράφηκαν 77 νέα επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 95 εκτροφές, σε διάφορες Περιφερειακές Ενότητες της χώρας. Τα δεδομένα αυτά καταδεικνύουν ότι η νόσος εξακολουθεί να βρίσκεται σε ενεργή φάση και να εμφανίζεται ακόμη και σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν «καθαρές».

Εορταστική περίοδος και αυξημένος κίνδυνος

Η ΕΕΕΔΕΕ τόνισε με έμφαση ότι η περίοδος των εορτών συνδέεται παραδοσιακά με αυξημένες μετακινήσεις ζώων και εντονότερη δραστηριότητα στα σφαγεία, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο διασποράς της νόσου. Για τον λόγο αυτό, το μήνυμα των αρμόδιων αρχών είναι σαφές: καμία παρέκκλιση από τα ισχύοντα μέτρα και αυστηρή εφαρμογή όλων των κανόνων βιοασφάλειας σε κάθε στάδιο της παραγωγικής αλυσίδας.

Μετακινήσεις ζώων και λειτουργία σφαγείων

Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων επιτρέπονται αποκλειστικά και μόνο για σφαγή, υπό την προϋπόθεση της έκδοσης άδειας από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή και της ύπαρξης των προβλεπόμενων υγειονομικών εγγράφων. Σε ζώνες όπου ισχύουν περιοριστικά μέτρα, η μετακίνηση επιτρέπεται μόνο προς το πλησιέστερο σφαγείο και συνοδεύεται από αρνητικό αποτέλεσμα PCR σε δείγμα σιέλου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι κάθε μετακίνηση αφορά μία εκτροφή και ένα δρομολόγιο, χωρίς συλλογή ζώων από διαφορετικές εκμεταλλεύσεις, ενώ η σφαγή αιγοπροβάτων πραγματοποιείται σε προκαθορισμένη ημέρα. Παράλληλα, παραμένει σε ισχύ η απαγόρευση εισαγωγής ζώντων αιγοπροβάτων από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, ως μέτρο αποτροπής νέων εισαγόμενων εστιών.

Βιοασφάλεια και διακίνηση ζωοτροφών

Η διακίνηση ζωοτροφών επιτρέπεται σε πανελλαδικό επίπεδο, ωστόσο πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό αυστηρούς όρους βιοασφάλειας. Οι ζωοτροφές πρέπει να προέρχονται από χώρους χωρίς παρουσία αιγοπροβάτων, ενώ οι μεταφορές οφείλουν να ακολουθούν κεντρικές οδικές αρτηρίες, αποφεύγοντας τη διέλευση από περιοχές με εκτροφές. Δεν επιτρέπονται στάσεις ή εκφορτώσεις μέχρι τον τελικό προορισμό και είναι υποχρεωτικός ο καθαρισμός και η απολύμανση των οχημάτων τόσο κατά τη φόρτωση όσο και κατά την εκφόρτωση. Οι οδηγοί και οι μεταφορείς υποχρεούνται να διαθέτουν μέσα ατομικής προστασίας μίας χρήσης, φορητό εξοπλισμό απολύμανσης, καθώς και πλήρες αρχείο απολυμάνσεων και παραστατικών εντός του οχήματος ή της επιχείρησης, όπως προβλέπεται από τις οδηγίες της ΕΕΕΔΕΕ.

Εντατικοί έλεγχοι και αυστηρή επιβολή του νόμου

Στο πλαίσιο της επιτήρησης, καταγράφεται συνεργασία των κτηνιατρικών υπηρεσιών με τις αστυνομικές και λιμενικές αρχές. Για το διάστημα από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 11 Δεκεμβρίου 2025 έχουν πραγματοποιηθεί 10.330 έλεγχοι, έχουν βεβαιωθεί 41 παραβάσεις, ενώ προχώρησαν και 36 συλλήψεις.

Οικονομική στήριξη των κτηνοτρόφων

Παράλληλα με τα περιοριστικά μέτρα, παρουσιάστηκε το πλαίσιο οικονομικής στήριξης των πληγέντων κτηνοτρόφων, με το σύνολο των οικονομικών μέτρων να ανέρχεται σε 187 εκατ. ευρώ. Το πακέτο περιλαμβάνει ενισχύσεις για ζωοτροφές, αποζημιώσεις για τα θανατωμένα ζώα, κάλυψη λειτουργικών δαπανών των Περιφερειών, καθώς και ειδικό μέτρο για την απώλεια εισοδήματος, με στόχο τη στήριξη της βιωσιμότητας των εκμεταλλεύσεων.

Δηλώσεις των αρμόδιων

Ο Σπύρος Πρωτοψάλτης, Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δήλωσε:

«Η μάχη με την ευλογιά κρίνεται στην καθημερινή εφαρμογή των μέτρων. Ενισχύουμε τους ελέγχους και στηρίζουμε έμπρακτα τους κτηνοτρόφους, ώστε οι πόροι να φτάνουν γρήγορα και δίκαια εκεί που πρέπει. Καλούμε όλους σε απόλυτη συμμόρφωση – ειδικά ενόψει των εορτών – γιατί κάθε παράνομη μετακίνηση θέτει σε κίνδυνο μια ολόκληρη περιοχή».

Ο Καθηγητής Χαράλαμπος Μπιλλίνης, Πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ δήλωσε:

«Η βιοασφάλεια δεν είναι σύσταση, είναι προϋπόθεση για να περιοριστεί η νόσος. Η έγκαιρη δήλωση ύποπτων περιστατικών, η αυστηρή τήρηση των κανόνων σε μετακινήσεις, σφαγεία και διακίνηση ζωοτροφών, και η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων είναι ο μόνος δρόμος για να προστατεύσουμε την κτηνοτροφία και να επανέλθουμε σταδιακά στην κανονικότητα».

Σε πολλές περιοχές της χώρας, η προβατοτροφία παραμένει μια δουλειά που δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό. Η καθημερινότητα στη στάνη είναι γεμάτη μικρές αποφάσεις, που συχνά καθορίζουν την υγεία των ζώων και τη συνολική εικόνα της μονάδας. Λάθη που μοιάζουν ασήμαντα μπορούν να έχουν συνέπειες με διάρκεια στον χρόνο, ιδιαίτερα όταν δεν αντιμετωπίζονται έγκαιρα. Σ’ ένα ορεινό χωριό της Ηπείρου, ο Κοσσυβάκης Κ., ο νεότερος μιας οικογένειας που ασχολείται διαχρονικά με την κτηνοτροφία, συνεχίζει μια πραγματικότητα γνώριμη σε πολλούς συναδέλφους του.

Όπως λένε οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι, και όπως προκύπτει από τη δική του καθημερινή εμπειρία στη στάνη, όσα κάνουν τη διαφορά δεν βρίσκονται πάντα στα βιβλία, αλλά χτίζονται μέσα από την εμπειρία, την παρατήρηση και την πρόληψη. Με βάση την εμπειρία τόσο του ίδιου όσο και της οικογένειάς του, αναδεικνύονται ορισμένα ζητήματα που απασχολούν διαχρονικά την καθημερινότητα στη στάνη.

Η βιοασφάλεια ξεκινά από την πόρτα της μονάδας

Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι προβατοτροφικές μονάδες είναι η διαχείριση του μικροβιακού φορτίου. Σε σύγχρονες εγκαταστάσεις, όπου τα ζώα περνούν από κοινά σημεία, όπως οι αρμεκτικές μηχανές και οι ταΐστρες, η μετάδοση μικροοργανισμών μπορεί να γίνει πολύ εύκολα. Για τον λόγο αυτό, η είσοδος ξένων ζώων χωρίς έλεγχο θεωρείται από τους έμπειρους κτηνοτρόφους ένα από τα μεγαλύτερα ρίσκα. Ζώα που προέρχονται από διαφορετικές μονάδες κουβαλούν το δικό τους μικροβιακό φορτίο, το οποίο μπορεί να διαταράξει την ισορροπία μιας εκμετάλλευσης και να ανοίξει τον δρόμο σε ιώσεις και σοβαρές ασθένειες.

Η βιοασφάλεια όμως δεν σταματά στα ζώα. Ακόμη και η είσοδος ανθρώπων στη μονάδα χρειάζεται προσοχή, καθώς η μεταφορά μικροβίων μπορεί να γίνει μέσω των παπουτσιών. Γι’ αυτό και εφαρμόζονται πρακτικές απολύμανσης στην είσοδο, ως ένα βασικό αλλά κρίσιμο μέτρο πρόληψης.

Το γάλα απαιτεί καθαρούς χειρισμούς

Η ποιότητα του γάλακτος κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο που αυτό συλλέγεται και διαχειρίζεται μέσα στη μονάδα. Η άμεση μεταφορά του από την αρμεκτική μηχανή μέσω κατάλληλων σωληνώσεων, χωρίς ανθρώπινη επαφή, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επιμολύνσεων. Η διήθηση και η σωστή ψύξη αποτελούν βασικά στάδια, ενώ εξίσου σημαντική είναι και η υγιεινή του μαστού, που πρέπει να απολυμαίνεται μετά το άρμεγμα. Λεπτομέρειες σαν κι αυτές, που συχνά θεωρούνται αυτονόητες, είναι εκείνες που καθορίζουν την ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Αναπαραγωγή και αντικατάσταση: λεπτές ισορροπίες στη μονάδα

Σε μια προβατοτροφική μονάδα, η παραγωγή δεν ακολουθεί ευθεία γραμμή. Τα παραγωγικά ζώα έχουν έναν συγκεκριμένο κύκλο ζωής και η αντικατάστασή τους δεν μπορεί να γίνεται αποσπασματικά, αλλά απαιτεί σταθερό προγραμματισμό. Η εμπειρία δείχνει ότι δεν διατηρούνται όλα τα ζώα για αναπαραγωγή, αλλά μόνο εκείνα που παρουσιάζουν καλή υγεία και ικανοποιητική παραγωγή. Ζώα με προβλήματα, είτε στον μαστό είτε στην απόδοση, απομακρύνονται εγκαίρως, ώστε να διατηρείται η ισορροπία και η βιωσιμότητα της μονάδας.

Μέσα σε αυτόν τον σχεδιασμό εντάσσεται και ένα ζήτημα που συχνά υποτιμάται: η αιμομιξία. Παρότι τα ζώα που προέρχονται από αιμομιξία μπορεί να μην εμφανίζουν εμφανή εξωτερικά σημάδια, οι αποδόσεις τους, ιδιαίτερα στο γάλα, είναι μειωμένες. Γι’ αυτό και ο έλεγχος της αναπαραγωγής, καθώς και η σωστή διαχείριση των κριαριών, αποτελούν βασικά εργαλεία για την αποφυγή ενός προβλήματος που δεν φαίνεται άμεσα, αλλά μπορεί να κοστίσει μακροπρόθεσμα.

Η μαστίτιδα φαίνεται πρώτα στα χέρια

Στις παραγωγικές μονάδες, η μαστίτιδα παραμένει μια από τις πιο συχνές απειλές. Η πρόληψη ξεκινά από τη σωστή ρύθμιση του αρμεκτικού εξοπλισμού, ώστε να αποφεύγονται τραυματισμοί στον μαστό. Όμως καθοριστικό ρόλο παίζει και ο ανθρώπινος παράγοντας. Ο εργάτης που αρμέγει πρέπει να είναι σε θέση να αντιληφθεί έγκαιρα τα πρώτα σημάδια, ακόμη και από τη θερμοκρασία του μαστού, πριν το πρόβλημα εξελιχθεί.

Στρωμνή και υγρασία: οι σιωπηλοί εχθροί

Τέλος, η κατάσταση του χώρου όπου ζουν τα ζώα επηρεάζει άμεσα την υγεία τους. Η υγρασία στο έδαφος και η ακατάλληλη στρωμνή ευνοούν την ανάπτυξη μυκητιάσεων. Η συχνή αλλαγή της στρωμνής δεν είναι απλώς θέμα καθαριότητας, αλλά βασικό προληπτικό μέτρο για την ευζωία του κοπαδιού.

Όταν η εμπειρία γίνεται οδηγός

Η προβατοτροφία δεν συγχωρεί την αμέλεια. Όσα εφαρμόζονται καθημερινά στη στάνη δεν είναι πολύπλοκα ούτε ιδιαίτερα τεχνικά. Είναι πρακτικές που βασίζονται στην παρατήρηση, στην πρόληψη και στη γνώση ότι κάθε μικρή λεπτομέρεια μετρά. Για τον κτηνοτρόφο, η φροντίδα των ζώων δεν είναι απλώς παραγωγή· είναι ευθύνη που δοκιμάζεται κάθε μέρα, από το πρώτο άρμεγμα μέχρι το τελευταίο κλείδωμα της πόρτας.