Ζώα αντικατάστασης: η σημασία της διαχείρισης μέσα στην εκμετάλλευση

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και τα συναρμόδια Υπουργεία, προχωρά στην επιχειρησιακή ανάπτυξη 97 στρατιωτικών κτηνιάτρων για την ενίσχυση της μάχης κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, πριν από την ανάπτυξή τους στο πεδίο, οι στρατιωτικοί κτηνίατροι εκπαιδεύτηκαν στοχευμένα από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ για τα ισχύοντα πρωτόκολλα και τα μέτρα βιοασφάλειας.

Οι περιοχές ανάπτυξης των στρατιωτικών κτηνιάτρων είναι οι εξής:

• Ανατολική Μακεδονία-Θράκη: Δράμα, Έβρος, Καβάλα, Θάσος, Ξάνθη, Ροδόπη (με κάλυψη και αναγκών Σαμοθράκης)
• Κεντρική Μακεδονία: Ημαθία, Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλα, Πιερία, Σέρρες, Χαλκιδική
• Δυτική Μακεδονία: Κοζάνη, Φλώρινα
• Θεσσαλία: Καρδίτσα, Λάρισα, Μαγνησία, Τρίκαλα
• Ιόνια Νησιά: Κεφαλληνία
• Δυτική Ελλάδα: Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα, Ηλεία
• Στερεά Ελλάδα: Εύβοια, Φθιώτιδα, Φωκίδα
• Βόρειο Αιγαίο: Λέσβος, Λήμνος, Σάμος, Χίος
• Νότιο Αιγαίο: Κως, Ρόδος
• Κρήτη: Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά

Η αντιμετώπιση της ευλογιάς απαιτεί συντονισμό, ταχύτητα και καθημερινή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Η συμβολή του Στρατού, σε συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, τις Περιφέρειες και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, ενισχύει αποφασιστικά την εθνική προσπάθεια για τον περιορισμό και την εκρίζωση της νόσου.

Δήλωση Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, Θανάση Δαβάκη: «Οι Ένοπλες Δυνάμεις στέκονται διαχρονικά στην πρώτη γραμμή κάθε εθνικής και κοινωνικής ανάγκης. Στο πλαίσιο αυτό, 97 στρατιωτικοί κτηνίατροι, με την υψηλή επιστημονική τους κατάρτιση και την εμπειρία τους, εντάσσονται στον εθνικό σχεδιασμό, σε 10 Περιφέρειες της χώρας. Η συνδρομή τους στο πεδίο θα αποτελέσει στρατηγικό πολλαπλασιαστή στην ενίσχυση της μάχης κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Οι γυναίκες και οι άνδρες των Ενόπλων Δυνάμεων συνεχίζουν με αυταπάρνηση, επαγγελματισμό και αίσθημα καθήκοντος να προσφέρουν κρίσιμες υπηρεσίες στους πολίτες, όπου και όποτε παραστεί ανάγκη».

Δήλωση Γενικού Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρου Πρωτοψάλτη: «Η διάθεση 97 στρατιωτικών κτηνιάτρων στο πεδίο είναι μια ουσιαστική και έμπρακτη ενίσχυση της εθνικής προσπάθειας κατά της ευλογιάς. Με σχέδιο, επιτήρηση και αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, ενώνουμε δυνάμεις για να προστατεύσουμε την κτηνοτροφία μας. Η συνεργασία όλων είναι το κλειδί για να κερδίσουμε αυτή τη μάχη».

Συστάσεις από την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στην χώρα μας να προχωρήσει παράλληλα με τα μέτρα βιοασφάλειας στην χρήση εμβολιασμών για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των προβάτων.

Μελέτη της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), που δόθηκε στην δημοσιότητα στις 4 Φεβρουαρίου 2026, συστήνει παράλληλα με τα μέτρα βιοασφάλειας την χρήση εμβολιασμών για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των προβάτων σε Ελλάδα και Βουλγαρία.

Η μελέτη εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Γενικής Διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Υγεία και την Ασφάλεια των Τροφίμων.

Όσον αφορά την Ελλάδα, επισημαίνει ότι «η πολυπλοκότητα της δυναμικής μετάδοσης και οι πολλαπλές συστάδες επιδημιών υποδηλώνουν ότι θα ήταν απαραίτητος στοχευμένος ή πανεθνικός εμβολιασμός».

Αναλυτικότερα στην περίληψη της μελέτης (η οποία έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της EFSA) αναφέρονται τα εξής:

«Η ευλογιά των προβάτων και των αιγών (SGP), που προκαλούνται από τους ιούς Capripox, έχουν επανεμφανιστεί στην Ευρώπη με πρωτοφανή ένταση κατά την περίοδο 2024-2025, επηρεάζοντας ιδιαίτερα την Ελλάδα και τη Βουλγαρία και θέτοντας σε αυξανόμενο κίνδυνο τις γειτονικές χώρες.

Παρά τα θεσπισμένα μέτρα ελέγχου της ΕΕ, η κλίμακα και η επιμονή των κρουσμάτων μπορεί να υποδηλώνουν ορισμένες καθυστερήσεις στην ανίχνευση ή την αναφορά και έναν πιθανό ρόλο των μετακινήσεων ζώων, τόσο των εγκεκριμένων όσο και των ανεξέλεγκτων, στη διατήρηση της μετάδοσης. Η παρούσα αξιολόγηση εξετάζει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμπορικά διαθέσιμων εμβολίων SGP και αξιολογεί τον πιθανό αντίκτυπο των στρατηγικών εμβολιασμού στον έλεγχο και την εξάλειψη της επιδημίας.

Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και πειραματικά δεδομένα από το EURL για τους ιούς Capripox επιβεβαιώνουν ότι τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια SGP που βασίζονται σε στελέχη του ιού της ευλογιάς των προβάτων, συμπεριλαμβανομένων των στελεχών της ευλογιάς των προβάτων RM65, Ρουμανίας και Bakirköy, παρέχουν ισχυρή προστασία (συνήθως 80-100%) και μειώνουν σημαντικά τον πολλαπλασιασμό και την αποβολή του ιού στα πρόβατα.

Τα προφίλ ασφάλειας είναι γενικά ευνοϊκά, αν και μπορεί να εμφανιστούν ήπιες αντιδράσεις μετά τον εμβολιασμό και η τήρηση της συνιστώμενης δοσολογίας είναι απαραίτητη. Ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού του εμβολίου είναι ελάχιστος όταν ακολουθούνται οι τυπικές προφυλάξεις. Χρησιμοποιώντας δημογραφικά δεδομένα και δεδομένα επιδημιών από τη Βουλγαρία, εφαρμόστηκε ένα στοχαστικό χωρικό μοντέλο πυρήνα για την προσομοίωση της εξάπλωσης του SGP και την αξιολόγηση σεναρίων εμβολιασμού.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ταχεία ανίχνευση και η θανάτωση από μόνες τους μπορούν να ελέγξουν τις επιδημίες εντός 1-2 ετών, αλλά ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά το μέγεθος της επιδημίας και τη γεωγραφική εξάπλωση. Ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει κίνδυνο διαφυγής του ιού, εκτός εάν επιβληθούν αυστηροί έλεγχοι των μετακινήσεων, ενώ ο εμβολιασμός σε εθνικό επίπεδο παρέχει πιο ισχυρή συγκράτηση.

Μια διετής εκστρατεία εμβολιασμού σε συνδυασμό με τυπικά μέτρα ελέγχου προβλέπεται να επιτύχει την εξάλειψη ένα χρόνο νωρίτερα από τις στρατηγικές μη εμβολιασμού. Στην Ελλάδα, η πολυπλοκότητα της δυναμικής μετάδοσης και οι πολλαπλές συστάδες επιδημιών υποδηλώνουν ότι θα ήταν απαραίτητος στοχευμένος ή πανεθνικός εμβολιασμός.

Συνολικά, ο εμβολιασμός - ιδίως όταν συνδυάζεται με την έγκαιρη ανίχνευση, την ταχεία θανάτωση και τους περιορισμούς των μετακινήσεων - προσφέρει ένα κρίσιμο εργαλείο για τον έλεγχο και την πιθανή εξάλειψη του SGP στις πληγείσες περιοχές».

Διαβάστε ολόκληρη την μελέτη στα αγγλικά (εδώ)

Αυστηρή εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας και ελέγχου για να ανακοπεί η εξάπλωση της ευλογιάς, να προστατευθούν τα ελληνικά κοπάδια αιγοπροβάτων και να διασφαλιστεί η εγχώρια γαλακτοπαραγωγή, ζήτησε από την χώρα μας ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων.

Πραγματοποιήθηκε, την Πέμπτη (5/2), στις Βρυξέλλες, η συνάντηση του Έλληνα Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι.

Όπως δήλωσε μετά την συνάντηση ο Έλληνας Υπουργός, «σήμερα συναντήθηκα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο, Όλιβερ Βάρχελι, για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Καθ’ όλη αυτή την περίοδο, η Ελλάδα έχει εφαρμόσει τα προβλεπόμενα από τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς μέτρα βιοασφάλειας και ελέγχου και πλέον τα ενισχύει ακόμη περισσότερο, με στόχο τον αποτελεσματικό περιορισμό της νόσου.

Όπως συμφωνήσαμε με τον Ευρωπαίο Επίτροπο, η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων αυτών είναι απολύτως αναγκαία. Η πλήρης συμμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων είναι κρίσιμη για να ανακοπεί η εξάπλωση της ευλογιάς, να προστατευθούν τα ελληνικά κοπάδια αιγοπροβάτων και να διασφαλιστεί η εγχώρια γαλακτοπαραγωγή.

Η Ελλάδα παραμένει σε πλήρη και στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενισχύουμε τις προσπάθειές μας για την προστασία της υγείας των ζώων, τη στήριξη των κτηνοτρόφων και την οριστική εκρίζωση της νόσου».

Από την πλευρά του ο Επίτροπος, Όλιβερ Βάρχελι, ανέφερε ότι συναντήθηκε με τον Έλληνα Υπουργό για να συζητήσει το θέμα της συνεχιζόμενης επιδημίας ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP). Ο Υπουργός ΑΑΤ παρουσίασε αναλυτικά τα μέτρα βιοασφάλειας και ελέγχου που υιοθετήθηκαν από το Νοέμβριο για την καλύτερη ανάσχεση της νόσου, τα οποία χαιρέτισα θερμά.

Η παραγωγή γάλακτος στα αιγοπρόβατα δεν εξαρτάται μόνο από τη φυλή ή τις συνθήκες εκτροφής, αλλά σε μεγάλο βαθμό από τη διατροφή των ζώων. Το επίπεδο της γαλακτοπαραγωγής επηρεάζει άμεσα το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης και, κατ’ επέκταση, τη βιωσιμότητά της. Το κόστος της διατροφής αποτελεί τη σημαντικότερη εισροή για τον κτηνοτρόφο και είναι ο παράγοντας εκείνος όπου υπάρχει πραγματικό περιθώριο παρέμβασης. Για τον λόγο αυτό, η ορθολογική διατροφή δεν αφορά απλώς την κάλυψη των αναγκών των ζώων, αλλά τη σωστή διαχείριση της παραγωγής και του κόστους.

Παραγωγή, κόστος και πραγματικότητα της εκτροφής

Το οικονομικό αποτέλεσμα μιας αιγοπροβατοτροφικής μονάδας καθορίζεται από το ισοζύγιο εισροών και εκροών. Οι τιμές του γάλακτος και του κρέατος διαμορφώνονται από την αγορά και δεν βρίσκονται στον έλεγχο του παραγωγού. Εκεί που υπάρχει πραγματικό περιθώριο παρέμβασης είναι η παραγωγικότητα των ζώων και το κόστος διατροφής, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών δαπανών. Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής, η καλύτερη αναπαραγωγική λειτουργία, η μακροβιότητα των ζώων και η μείωση των απωλειών λόγω υγείας συνδέονται άμεσα με το πώς και τι τρώνε τα αιγοπρόβατα σε κάθε στάδιο της παραγωγικής τους ζωής.

Τι σημαίνει πραγματικά «ισόρροπο σιτηρέσιο»

Ισόρροπη διατροφή δεν σημαίνει περισσότερη τροφή. Σημαίνει ακριβής κάλυψη των αναγκών του ζώου σε ενέργεια, πρωτεΐνες, ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες, ανάλογα με το παραγωγικό στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Όταν το σιτηρέσιο καλύπτει σωστά αυτές τις ανάγκες, το ζώο μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως το παραγωγικό του δυναμικό. Η έλλειψη ενέργειας ή πρωτεΐνης οδηγεί σε μειωμένη γαλακτοπαραγωγή. Αντίστοιχα, η περίσσεια δεν αυξάνει το παραγόμενο γάλα, αλλά μεταφράζεται σε εναπόθεση λίπους και άσκοπη αύξηση του κόστους. Με άλλα λόγια, ούτε η υποσίτιση ούτε η υπερσίτιση είναι λύση.

Η ποιότητα της τροφής κάνει τη διαφορά

Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν αρκεί η ποσότητα της τροφής. Η χημική σύσταση και ο συνδυασμός των ζωοτροφών παίζουν καθοριστικό ρόλο. Σιτηρέσια που καλύπτουν θεωρητικά τις ίδιες ανάγκες σε ενέργεια και πρωτεΐνη μπορεί να δώσουν διαφορετικά αποτελέσματα στην πράξη, όταν η ποιότητα και η συμπλήρωση με ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες διαφέρει. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιλογή ζωοτροφών με μοναδικό κριτήριο την τιμή του σακιού αποτελεί συχνά λάθος. Φθηνότερη αγορά δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερο κόστος παραγωγής γάλακτος.

Η μη ισόρροπη διατροφή δεν επιβαρύνει μόνο το κόστος. Η υπερβολική κάλυψη αναγκών, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους, μπορεί να οδηγήσει σε υπερπάχυνση και σοβαρά προβλήματα υγείας, με άμεσες απώλειες ζωικού κεφαλαίου και παραγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης πλήττεται διπλά

Οικονομική αξιολόγηση ζωοτροφών: το σημείο που κρίνεται το αποτέλεσμα

Η σωστή επιλογή ζωοτροφών προϋποθέτει οικονομική αξιολόγηση. Το κόστος ανά μονάδα ενέργειας και ανά μονάδα πρωτεΐνης είναι πιο ουσιαστικός δείκτης από την τιμή αγοράς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο παραγωγός μπορεί να επιλέξει εκείνες τις ζωοτροφές που καλύπτουν τις ανάγκες των ζώων με το μικρότερο δυνατό κόστος, λαμβάνοντας υπόψη και τη διαθεσιμότητα των πρώτων υλών.

Η κατάρτιση σιτηρεσίων δεν είναι συνταγή γενικής χρήσης. Κάθε εκμετάλλευση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες: φυλή, επίπεδο παραγωγής, διαθέσιμους βοσκότοπους, κλιματολογικές συνθήκες, συνθήκες στέγασης. Όλα αυτά επηρεάζουν τις ανάγκες των ζώων και, κατά συνέπεια, τη διατροφική στρατηγική.

Τι σημαίνει στην πράξη για τον κτηνοτρόφο

Η διατροφή των αιγοπροβάτων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που βρίσκονται στον άμεσο έλεγχο του παραγωγού. Η ισόρροπη κάλυψη των αναγκών των ζώων, ούτε λιγότερη ούτε περισσότερη από όσο απαιτείται, μπορεί να στηρίξει τη γαλακτοπαραγωγή και να συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους, χωρίς να επιβαρύνει την υγεία των ζώων. Η ορθολογική διατροφή δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια πρακτική επιλογή καθημερινής διαχείρισης, που επηρεάζει άμεσα την απόδοση της εκτροφής και τη μακροχρόνια λειτουργία της.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2019, «Διατροφή αιγοπροβάτων – Ορθολογική διατροφή με στόχο την αύξηση της παραγωγής γάλακτος», Γ. Ζέρβας, σελ. 70–72.

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων αποτελεί μία από τις ζωονόσους που έχουν απασχολήσει τον τελευταίο καιρό τον κτηνοτροφικό τομέα, οδηγώντας στην εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων πρόληψης και περιορισμού της διασποράς της. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα μέτρα βιοασφάλειας που αφορούν τη μεταφορά ζώντων ζώων και εφαρμόζονται από τους μεταφορείς, καθώς η διαδικασία της μετακίνησης συνδέεται άμεσα με τον κίνδυνο διασποράς της νόσου. Το Τμήμα Λοιμωδών & Παρασιτικών Νοσημάτων του ΥΠΑΑΤ έχει δημοσιεύσει υλικό στο οποίο αποτυπώνονται τα βασικά δεδομένα της νόσου και τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας για τη μεταφορά ζώντων ζώων. Το παρόν κείμενο παρουσιάζει συνοπτικά και ενιαία τα στοιχεία αυτά, με στόχο τη σαφή και πρακτική ενημέρωση των μεταφορέων και όσων εμπλέκονται στη συγκεκριμένη διαδικασία.

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων και η γεωγραφική της διάσταση

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων είναι ιογενής νόσος που προσβάλλει πρόβατα και αίγες, με υψηλή μεταδοτικότητα και σημαντικές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, ωστόσο χαρακτηρίζεται από αυξημένη νοσηρότητα στα ζώα και σοβαρές απώλειες σε επίπεδο εκτροφών. Η γεωγραφική κατανομή της νόσου δείχνει ότι όλες οι χώρες βρίσκονται δυνητικά σε κίνδυνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, με 2.559 εκτροφές να έχουν επηρεαστεί, ενώ οι απώλειες ζωικού κεφαλαίου ανέρχονται σε 472.928 θανατώσεις αιγοπροβάτων. Τα κρούσματα εντοπίζονται σε συγκεκριμένες Περιφέρειες της χώρας, μεταξύ των οποίων η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, η Κεντρική Μακεδονία, η Θεσσαλία και η Δυτική Ελλάδα, γεγονός που αποτυπώνει τη χωρική διασπορά της νόσου.

Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της επιζωοτίας, έχουν οριστεί απαγορευμένες και ελεύθερες ζώνες μετακίνησης. Στις απαγορευμένες ζώνες, η μετακίνηση ζώντων ζώων επιτρέπεται μόνο προς σφαγή, με φόρτωση από μία εκτροφή και κατεύθυνση προς το πλησιέστερο σφαγείο. Δεν επιτρέπεται η φόρτωση από διαφορετικές εκτροφές ούτε η διέλευση μέσω ελεύθερων περιοχών με επανείσοδο σε απαγορευμένη ζώνη. Στις ελεύθερες περιοχές, η φόρτωση από περισσότερες εκτροφές μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο κατόπιν αξιολόγησης κινδύνου από την επίσημη κτηνιατρική αρχή. 

Ο ρόλος των οχημάτων μεταφοράς στη διασπορά της νόσου

Τα οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων αναγνωρίζονται ως δυνητικοί μηχανικοί φορείς μετάδοσης ασθενειών, όταν δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα μέτρα βιοασφάλειας. Η μεταφορά ζώων από και προς τις εκμεταλλεύσεις, ιδίως σε συνθήκες συγχρωτισμού και καταπόνησης, μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη αποβολή παθογόνων από μολυσμένα ζώα και, κατά συνέπεια, σε επιμόλυνση των ίδιων των οχημάτων.

Παθογόνοι μικροοργανισμοί είναι δυνατόν να επιβιώσουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε οργανικά υπολείμματα, όπως μαλλί, κρούστες ή κόπρανα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μηχανικής μετάδοσης της νόσου μεταξύ διαφορετικών εκμεταλλεύσεων αλλά και τη διασπορά της σε ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές.

Η διασπορά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων συνδέεται στενά με τη μεταφορά μολυσμένων ζώων. Για τον λόγο αυτό, η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας σε όλη την επικράτεια, πριν από κάθε φόρτωση και εκφόρτωση, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό της νόσου. Παράλληλα, η απολύμανση των οχημάτων χωρίς προηγούμενη σχολαστική καθαριότητα δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής διαδικασία.

Βιοασφάλεια στη μεταφορά ζώντων ζώων

Η βιοασφάλεια περιλαμβάνει το σύνολο των διαχειριστικών και λειτουργικών μέτρων που αποσκοπούν στην αποτροπή εισόδου παθογόνων παραγόντων στην εκμετάλλευση, στον περιορισμό της διασποράς τους εντός αυτής και στην αποφυγή εξάπλωσής τους εκτός της εκμετάλλευσης. Στην περίπτωση της μεταφοράς ζώντων ζώων, τα μέτρα αυτά αφορούν τον εξοπλισμό και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται από τους μεταφορείς πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επίσκεψη σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού μίας χρήσης από τους οδηγούς οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων. Ο εξοπλισμός περιλαμβάνει ολόσωμη φόρμα, ποδονάρια και γάντια, τα οποία χρησιμοποιούνται κατά την είσοδο στην εκμετάλλευση και απορρίπτονται επιτόπου μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος επιμόλυνσης.

Παράλληλα, τα μέτρα βιοασφάλειας για τους μεταφορείς περιλαμβάνουν:

τη χρήση φορητού εξοπλισμού απολύμανσης με εγκεκριμένα απολυμαντικά,

την ορθή καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς,

καθώς και την τεκμηρίωση της εφαρμογής των παραπάνω διαδικασιών.

Η εφαρμογή των μέτρων αυτών σε κάθε επίσκεψη σε κτηνοτροφική εκμετάλλευση συνδέεται άμεσα με την πρόληψη της εισαγωγής ή εξαγωγής παθογόνων παραγόντων και αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής στρατηγικής βιοασφάλειας κατά τη μεταφορά ζώντων ζώων, όπως προβλέπεται στο επίσημο πρωτόκολλο για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων

Καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων

Η διαδικασία καθαριότητας και απολύμανσης των οχημάτων μεταφοράς πραγματοποιείται σε διακριτά στάδια, τα οποία ξεκινούν από τον σχολαστικό καθαρισμό των επιφανειών και ακολουθούνται από την εφαρμογή μέτρων απολύμανσης. Ως προϋπόθεση για την απολύμανση αναφέρεται ο ξηρός καθαρισμός, με απομάκρυνση οργανικών υπολειμμάτων, και στη συνέχεια ο υγρός καθαρισμός με χρήση απορρυπαντικών και επαρκή χρόνο επαφής. Μετά τον καθαρισμό, ακολουθεί το ξέβγαλμα και η εφαρμογή εγκεκριμένων απολυμαντικών, με πλήρη κάλυψη όλων των επιφανειών και τήρηση του προβλεπόμενου χρόνου δράσης. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται και η χρήση ζεστού νερού άνω των 56°C για την απενεργοποίηση ιών, καθώς και η επιθεώρηση των οχημάτων μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας. 

Η καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων πραγματοποιείται σε κατάλληλους και ειδικά διαμορφωμένους χώρους, όπως σφαγεία, απολυμαντικοί σταθμοί ή κινητές μονάδες απολύμανσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και απολυμαντικές τάφροι, με στόχο την αποφυγή μεταφοράς παθογόνων παραγόντων μεταξύ εκμεταλλεύσεων και γεωγραφικών περιοχών.

Τεκμηρίωση και παραστατικά εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας

Η εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας στη μεταφορά ζώντων ζώων συνοδεύεται από την υποχρέωση τεκμηρίωσης των διαδικασιών καθαριότητας και απολύμανσης. Η τήρηση σχετικών αρχείων αποτελεί βασικό στοιχείο ελέγχου της ορθής εφαρμογής των μέτρων και συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα επαλήθευσης των πρακτικών που ακολουθούνται κατά τη μεταφορά ζώων. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η διατήρηση παραστατικών αγοράς απολυμαντικών και καθαριστικών προϊόντων, καθώς και η ύπαρξη βεβαιώσεων καθαρισμού, πλύσης και απολύμανσης των οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων. Παράλληλα, στις περιπτώσεις διέλευσης από απολυμαντικούς σταθμούς, προβλέπεται η έκδοση σχετικών βεβαιώσεων, οι οποίες φυλάσσονται στο αρχείο του οχήματος.

Οι ελεγκτικές αρχές, κατά τη διενέργεια διοικητικών ελέγχων, αντιπαραβάλλουν τα παραστατικά και τις βεβαιώσεις με τις ποσότητες απολυμαντικών που χρησιμοποιούνται, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέπεια μεταξύ των διαδικασιών που εφαρμόζονται και των μέσων που δηλώνονται. Η τεκμηρίωση των μέτρων βιοασφάλειας αποτελεί, έτσι, αναπόσπαστο μέρος της συνολικής στρατηγικής πρόληψης και περιορισμού της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Ενημερωτικό υλικό ΥΠΑΑΤ – Μέτρα βιοασφάλειας για τους μεταφορείς ζώντων ζώων

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) παρουσίασαν σήμερα Τετάρτη (4/2), σε συνέντευξη Τύπου, την επικαιροποιημένη επιδημιολογική εικόνα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη χώρα, τα μέτρα πρόληψης και βιοασφάλειας, την πορεία εφαρμογής τους στο πεδίο, καθώς και τις δράσεις ενίσχυσης του μηχανισμού αντιμετώπισης και στήριξης των κτηνοτρόφων.

Η επιδημιολογική εικόνα (επικαιροποίηση έως 31/1/2026)

Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που αφορούν το διάστημα Αυγούστου 2024 – 31 Ιανουαρίου 2026, καταγράφονται συνολικά:

• 2.084 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων
• 2.585 θετικές εκτροφές
• 475.736 θανατώσεις αιγοπροβάτων

Για το διάστημα 19–31 Ιανουαρίου 2026 καταγράφονται 26 νέα κρούσματα.

Περιφερειακές Ενότητες με τα περισσότερα κρούσματα (συγκεντρωτικά)

Με βάση τα συγκεντρωτικά στοιχεία (Αύγουστος 2024 – 31/1/2026), οι Περιφερειακές Ενότητες με την υψηλότερη καταγραφή κρουσμάτων περιλαμβάνουν ενδεικτικά τις: Λάρισα (252), Ξάνθη (241), Αχαΐα (196), Σέρρες (185), Ροδόπη (179), Αιτωλοακαρνανία (172), Έβρο (167), Μαγνησία & Σποράδες (140).

Το επόμενο τρίμηνο είναι κρίσιμο – βασικές προτεραιότητες

Στη συνέντευξη Τύπου υπογραμμίστηκε ότι το επόμενο τρίμηνο είναι καθοριστικό για την πορεία της νόσου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ακόλουθες προτεραιότητες:

• Εντατικοποίηση της επιτήρησης και συστηματικοί έλεγχοι στο πεδίο.
• Αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας στις εκτροφές.
• Έλεγχος μετακινήσεων και διακίνησης ζώων/ζωοτροφών σύμφωνα με τις κτηνιατρικές οδηγίες και τις ισχύουσες απαγορεύσεις.
• Άμεση αναφορά ύποπτων περιστατικών και πλήρης συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες.
• Μηδενική ανοχή σε παραβάσεις που υπονομεύουν την προστασία της κτηνοτροφίας.

Νέα εργαλεία ενίσχυσης του μηχανισμού αντιμετώπισης

Στην συνέντευξη παρουσιάστηκαν τα νέα εργαλεία που ενισχύουν το επιχειρησιακό σχέδιο αντιμετώπισης:

• Ταχύτερες αποζημιώσεις (αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες).
• Ενίσχυση για χαμένο εισόδημα.
• Στρατιωτικοί κτηνίατροι.
• Εξουσιοδοτημένοι (ιδιώτες) κτηνίατροι.
• Έκτακτο προσωπικό ΙΔΟΧ.
• Νέα εργαστήρια (ΕΛΓΟ, ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΕΚΕΤΑ).
• Εκστρατεία ενημέρωσης.

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης δήλωσε: «Το επόμενο τρίμηνο είναι κρίσιμο. Ενισχύουμε την επιτήρηση, αυξάνουμε τους κτηνιάτρους στο πεδίο και συνεργαζόμαστε στενά με Αστυνομία και Λιμενικό. Καλούμε όλους σε απόλυτη συμμόρφωση: κάθε παράνομη μετακίνηση θέτει σε κίνδυνο μια ολόκληρη περιοχή και υπονομεύει την προσπάθεια όλων».

Ο Πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ, Καθηγητής Χαράλαμπος Μπιλλίνης δήλωσε: «Η διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων απαιτεί ψυχραιμία, πειθαρχία και συνεργασία. Η Εθνική Επιτροπή στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και εργάζεται ώστε τα μέτρα να είναι αποτελεσματικά, εφαρμόσιμα και δίκαια για τους κτηνοτρόφους. Τις επόμενες εβδομάδες προτεραιότητά μας είναι να προλάβουμε νέες εστίες, να προστατεύσουμε το ζωικό κεφάλαιο και να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας. Αυτό προϋποθέτει την ενίσχυση της επιτήρησης και των ελέγχων, αλλά και την απόλυτη συμμόρφωση: αυστηρή βιοασφάλεια, καμία παράνομη μετακίνηση, άμεση αναφορά κάθε ύποπτου περιστατικού. Στηρίζουμε έμπρακτα τους κτηνοτρόφους που τηρούν τους κανόνες και δεν θα επιτρέψουμε σε λίγους να θέσουν σε κίνδυνο ολόκληρες περιοχές και την ελληνική κτηνοτροφία».

Συνάντηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, αναμένεται να έχει, την Πέμπτη (5/02/2026), στις Βρυξέλλες, ο Έλληνας Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

Μαζί του θα πάει και ο Γενικός Γραμματέας του ΥπΑΑΤ, Αντώνιος Φιλιππής.

Στην συνάντηση θα γίνει αναφορά στα τελευταία στοιχεία της εξέλιξης της ευλογιάς στην χώρα μας και θα ξεκαθαρίσει το θέμα του εμβολιασμού των ζώων.

Πάντως αν και η κυβέρνηση αναφέρει ότι επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι ο εμβολιασμός αποτελεί ύστατο μέτρο και όχι βασική στρατηγική, ο Βάρχελι, με νέα του παρέμβαση, ουσιαστικά καλεί την Αθήνα να προβεί σε εμβολιασμό των αιγοπροβάτων. Η δήλωση του Ευρωπαίου Επιτρόπου (που απάντησε σε σχετική ερώτηση Ευρωβουλευτή) είναι η εξής: «Συνιστώ πάντα το ίδιο πράγμα σε όλα τα κράτη μέλη, να εφαρμόζουν τους κανόνες και οι κανόνες είναι πολύ σαφείς σε αυτήν την ασθένεια. Πρέπει να εντοπίσεις τα μολυσμένα ζώα και μπορείς επίσης να χρησιμοποιήσεις τον εμβολιασμό για να αρχίσεις να μειώνεις την πίεση όσον αφορά την περαιτέρω διερεύνηση εντός της χώρας. Έχω προτείνει και τα δύο, αλλά είναι πάντα ευθύνη του εν λόγω κράτους-μέλους. Οι κανόνες είναι πολύ σαφείς, αλλά αυτό που βλέπουμε είναι ότι αυτή η μόλυνση γίνεται τρομερά επιβαρυντική για την κοινότητα των κτηνοτρόφων στην Ελλάδα και υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να εξαπλωθεί σε άλλες χώρες».

Η αναπαραγωγική περίοδος στα πρόβατα δεν ξεκινά την ημέρα που μπαίνει ο κριός στο κοπάδι. Στην πράξη, έχει προηγηθεί μια μακρά περίοδος κατά την οποία η διατροφή έχει ήδη διαμορφώσει τις βάσεις για το αν η χρονιά θα αποδώσει ή όχι. Σε συνθήκες αυξημένου κόστους ζωοτροφών, οι διατροφικές επιλογές αποκτούν κρίσιμη σημασία, όχι μόνο για τη συντήρηση των ζώων, αλλά και για τη γονιμότητα, την κύηση και τελικά τον αριθμό και τη βιωσιμότητα των απογόνων.

Η διατροφή των κριών πριν την αναπαραγωγή

Η ποιότητα του σπέρματος στους κριούς δεν είναι αποτέλεσμα της στιγμής. Η διαδικασία της σπερματογένεσης διαρκεί περίπου επτά εβδομάδες, γεγονός που καθιστά καθοριστική τη διατροφή κατά τους δύο μήνες που προηγούνται της αναπαραγωγής. Κατά την περίοδο αυτή, τυχόν ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την κινητικότητα και τη βιωσιμότητα των σπερματοζωαρίων. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι συγκεκριμένα διατροφικά συστατικά μπορεί να επιβαρύνουν την ποιότητα του σπέρματος, με επιπτώσεις που δεν είναι άμεσα ορατές στον στάβλο, αλλά αποτυπώνονται στο τελικό αναπαραγωγικό αποτέλεσμα.

Η διατροφή της προβατίνας και οι μακροχρόνιες επιδράσεις στους απογόνους

Η διατροφή των προβατίνων επηρεάζει την αναπαραγωγή σε περισσότερα επίπεδα απ’ ό,τι συνήθως γίνεται αντιληπτό. Δεν αφορά μόνο τη στιγμή της σύλληψης, αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα αναπτυχθεί το έμβρυο, διαμορφώνοντας συνθήκες που μπορούν να επηρεάσουν τη μελλοντική πορεία των απογόνων. Έχει καταδειχθεί ότι η ανεπαρκής διατροφή κατά κρίσιμα στάδια της εγκυμοσύνης μπορεί να αφήσει αποτύπωμα στη γονιμότητα των αρνιών, ακόμη και όταν αυτά γεννηθούν με φυσιολογικό βάρος, γεγονός που δείχνει ότι οι επιδράσεις δεν είναι πάντα άμεσα ορατές.

Η διατροφική κατάσταση της προβατίνας κατά την εγκυμοσύνη συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη του αναπαραγωγικού συστήματος των απογόνων. Σε αρσενικά αρνιά, διαφοροποιήσεις στη θρέψη της μητέρας κατά το δεύτερο μισό της κύησης έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη των όρχεων, ενώ στις θηλυκές απογόνους η ανεπαρκής διατροφή στις αρχές της εγκυμοσύνης έχει συσχετιστεί με χαμηλότερη αναπαραγωγική δυναμικότητα σε μεγαλύτερη ηλικία. Οι επιδράσεις αυτές δεν αντιστρέφονται εύκολα και αποτελούν μια «κληρονομιά» της διατροφικής διαχείρισης, η οποία μπορεί να συνοδεύει το ζώο για μεγάλο μέρος της παραγωγικής του ζωής.

Διατροφή, χρονισμός και αναπαραγωγική πορεία του ζώου

Η διατροφή των αρνιών μετά τη γέννηση δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη και την πάχυνση, αλλά μπορεί να επηρεάσει την αναπαραγωγική τους πορεία σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής τους. Έχει συσχετιστεί ότι περίοδοι υποσιτισμού σε νεαρή ηλικία μπορούν να οδηγήσουν σε μειωμένη ωοθυλακιορρηξία κατά την ενήλικη ζωή, καθώς και σε καθυστέρηση στην εμφάνιση της ενήβωσης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι διατροφικές επιλογές που γίνονται πολύ νωρίς μπορεί να έχουν επιπτώσεις που συνοδεύουν το ζώο για μεγάλο μέρος της παραγωγικής του ζωής.

Παράλληλα, το ποσοστό ωοθυλακιορρηξίας παρουσιάζει ιδιαίτερη ευαισθησία στη διατροφή και στον σωστό χρονισμό της. Έχει καταγραφεί ότι ο υποσιτισμός κατά τα στάδια που προηγούνται του ζευγαρώματος μειώνει τον αριθμό των ωοθυλακίων που εξελίσσονται, περιορίζοντας το αναπαραγωγικό δυναμικό. Αντίθετα, η βελτίωση της διατροφής λίγο πριν την οχεία μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για τα ωοθυλάκια που βρίσκονται στο κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης, χωρίς αυτό να συνεπάγεται υπερβολές ή απότομες μεταβολές στο σιτηρέσιο.

Ωστόσο, έχει διαπιστωθεί ότι η απότομη αύξηση της ενεργειακής πρόσληψης αμέσως μετά τη σύλληψη μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα, καθώς έχει συσχετιστεί με μειωμένη επιβίωση των εμβρύων. Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση σταθερού επιπέδου διατροφής κατά τον πρώτο μήνα της κύησης θεωρείται καθοριστική για τη διατήρηση της εγκυμοσύνης και την ομαλή εξέλιξη της αναπαραγωγικής διαδικασίας.

Όταν η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά

Πέρα από την ενέργεια και την πρωτεΐνη, μικροθρεπτικά συστατικά παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και επιβίωση των εμβρύων. Τόσο οι ελλείψεις όσο και οι υπερβολές μπορεί να έχουν δυσμενή αποτελέσματα, ενώ οι ανάγκες διαφοροποιούνται ανάλογα με το ζώο, το σύστημα εκτροφής και τις συνθήκες διαχείρισης. Οι απότομες αλλαγές στη σύσταση των ζωοτροφών ή στο επίπεδο σίτισης μπορούν να διαταράξουν τη μεταβολική ισορροπία των μηρυκαστικών, με επιπτώσεις που συχνά δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές.

Η αναπαραγωγή δεν είναι υπόθεση της τελευταίας στιγμής

Η αναπαραγωγική επιτυχία στα πρόβατα δεν εξαρτάται από μία μόνο παρέμβαση, αλλά από μια αλληλουχία διατροφικών επιλογών που προηγούνται και επηρεάζουν καθοριστικά την πορεία της εκτροφής. Η ισορροπημένη, σταθερή και χρονικά σωστά τοποθετημένη διατροφή αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διατήρηση της γονιμότητας, την επιβίωση των εμβρύων και τη συνολική βιωσιμότητα του κοπαδιού.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2007, «Επίδραση της διατροφής στην αναπαραγωγική ικανότητα των προβάτων», σελ. 60–4

Παραμένει σε προδημοσίευση η πρόσκληση των παρεμβάσεων Π3-73-2.1 «Σχέδια Βελτίωσης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων που συμβάλλουν στην Ανταγωνιστικότητα», Π3-73-2.2 «Επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ύδατος» και Π3-73-2.6 «Επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακές επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις».

Το ΥπΑΑΤ υποστηρίζει ότι η προκήρυξη των νέων Σχεδίων Βελτίωσης θα ακολουθήσει το χρονοδιάγραμμα που έχει ήδη ανακοινωθεί και θα πραγματοποιηθεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026.

Από την πλευρά τους όμως κύκλοι της αγοράς αναφέρουν στον ΑγροΤύπο ότι βρισκόμαστε ήδη στον Φεβρουάριο και θα πρέπει να γίνει η δημόσια διαβούλευση πριν ανακοινωθεί η προκήρυξη. Αυτό σημαίνει ότι αναμένεται να ανακοινωθεί προς τα τέλη του καλοκαιριού.

Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης θα αποτελέσουν µία πρώτης τάξεως ευκαιρία εκσυγχρονισµού των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων. Όμως δεν θα περιλαμβάνουν την αγορά παραγωγικών ζώων. 

«Η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου για τους κτηνοτόφους, που επλήγησαν από την ευλογιά, θα γίνει μέσα από τα Σχέδια Βελτίωσης, με εθνικούς πόρους αλλά και με δανεισμό», δήλωσε ο υπουργός ΑΑΤ, Κώστας Τσιάρας, αλλά δεν αναφερόταν στην συγκεκριμένη πρόσκληση.

Η αίτηση που θα καταθέσουν οι κτηνοτρόφοι θα αφορά επενδυτικά σχέδια ύψους 400.000 € για φυσικά και νομικά πρόσωπα, και στα 500.000 € για συλλογικά σχήματα.

Προϋπολογισμός

Ο προϋπολογισμός της πρόσκλησης (δημόσια δαπάνη) ανέρχεται στα 200 εκ. ευρώ για επενδύσεις της παρέμβασης Π3-73-2.1, σε 21,9 εκ. ευρώ για επενδύσεις της παρέμβασης Π3-73-2.2 και σε 40,7 εκ. ευρώ για την παρέμβαση Π3-73-2.6.
Οι παρεμβάσεις συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και την Ελλάδα.
Με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος η ανωτέρω δαπάνη θα κατανεμηθεί στις Περιφέρειες της Χώρας.
Ο μέγιστος αιτούμενος προϋπολογισμός δεν μπορεί να υπερβαίνει:
1. Για αίτηση που αφορά αποκλειστικά επενδύσεις σε ΑΠΕ τα 200.000 € για φυσικά και νομικά πρόσωπα και τα 500.000 € για συλλογικά σχήματα, ενώ για επενδύσεις παραγωγής βιοαερίου από κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις τα 2.500.000 €.
2. Για αίτηση που αφορά αποκλειστικά επενδύσεις με σκοπό την εξοικονόμηση ύδατος τα 150.000 € για φυσικά και νομικά πρόσωπα και τα 250.000 € για συλλογικά σχήματα.
3. Για αίτηση που αφορά τα λοιπά επενδυτικά σχέδια φυτικής παραγωγής, μελισσοκομίας και σηροτροφίας τα 200.000 € για φυσικά και νομικά πρόσωπα και τα 400.000 για συλλογικά σχήματα.
4. Για αίτηση που αφορά τα λοιπά επενδυτικά σχέδια ζωικής παραγωγής τα 400.000 € για φυσικά και νομικά πρόσωπα, και τα 500.000 για συλλογικά σχήματα.

Υποχρεώσεις

Οι δικαιούχοι από την ένταξή τους στο μέτρο και μέχρι την ολοκλήρωση των μακροχρονίων υποχρεώσεων (πέντε ημερολογιακά έτη τα οποία έπονται του έτους της αποπληρωμής τους) αναλαμβάνουν να:
1. Υποβάλλουν Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης κατ’ έτος και να τηρούν τις υποχρεώσεις σε σχέση με το ΟΣΔΕ και τα Μητρώα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
2. Διατηρούν την τυπική απόδοση της εκμετάλλευσης στις μακροχρόνιες υποχρεώσεις σε επίπεδο τουλάχιστον ίσο με την τυπική απόδοση που έχει δηλωθεί στη μελλοντική κατάσταση.
3. Διατηρούν την έδρα σε περιοχή εφαρμογής της δράσης με τους ίδιους όρους ένταξης και εντός της ίδιας Περιφέρειας.
4. Διατηρούν τους όρους και τις προϋποθέσεις έγκρισης των επενδύσεων και να μην προβαίνουν στις παρακάτω ενέργειες:
4.1. Παύση της παραγωγικής δραστηριότητας ή μετεγκατάστασή της εκτός περιοχής προγράμματος.
4.2. Αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος ενός στοιχείου υποδομής η οποία παρέχει στον δικαιούχο αδικαιολόγητο πλεονέκτημα (π.χ. πώληση, παραχώρηση, εκμίσθωση, μη εύρεση κατά τη διενέργεια ελέγχου επένδυσης η οποία έχει συγχρηματοδοτηθεί).
4.3. Ουσιαστική μεταβολή που επηρεάζει τη φύση, τους στόχους ή την εφαρμογή των όρων που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τους αρχικούς στόχους.
5. Αναρτούν, πριν από το πρώτο αίτημα πληρωμής, πινακίδα στον χώρο πραγματοποίησης των επενδύσεων με την οποία επιδεικνύεται η συμβολή του προγράμματος ενίσχυσης της επένδυσης.
6. Αποδέχονται τους ελέγχους που προβλέπονται στο πλαίσιο της Παρέμβασης, να διευκολύνουν τα αρμόδια όργανα προσκομίζοντας οποιαδήποτε επιπλέον παραστατικά ζητηθούν και να παρέχουν κάθε σχετική πληροφορία με το επενδυτικό τους σχέδιο που μπορεί να τους ζητηθεί

Στην καθημερινότητα της αιγοπροβατοτροφίας, ο σωστός σχεδιασμός της εκτροφής παίζει καθοριστικό ρόλο για τη διατήρηση της παραγωγικότητας και του εισοδήματος του παραγωγού. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι απώλειες που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές, αλλά επηρεάζουν σταθερά τη συνολική εικόνα της εκμετάλλευσης.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων «σιωπηλών» απωλειών είναι οι μολύνσεις από γαστρεντερικά νηματώδη παράσιτα στα αιγοπρόβατα. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν εκδηλώνεται πάντα με έντονα συμπτώματα, επηρεάζει όμως την υγεία των ζώων, την παραγωγικότητα και, τελικά, τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Πώς μολύνονται τα ζώα στη βοσκή

Η μόλυνση των αιγοπροβάτων με γαστρεντερικά νηματώδη συμβαίνει κυρίως κατά τη βόσκηση. Μαζί με το χόρτο, τα ζώα καταναλώνουν προνύμφες των παρασίτων που βρίσκονται στο βοσκότοπο. Οι προνύμφες αυτές, αφού εισέλθουν στο πεπτικό σύστημα, ωριμάζουν και εγκαθίστανται στο λεπτό έντερο ή στο ήνυστρο, όπου αναπαράγονται και παράγουν αυγά. Τα αυγά αποβάλλονται με τα κόπρανα, μολύνοντας εκ νέου το βοσκότοπο και διαιωνίζοντας τον κύκλο του παρασιτισμού. Ο κύκλος αυτός περιλαμβάνει ένα εξωτερικό στάδιο στο περιβάλλον και ένα εσωτερικό στάδιο μέσα στο ζώο, γεγονός που καθιστά τη διαχείριση του προβλήματος ιδιαίτερα απαιτητική.

Οι συνθήκες που ευνοούν τον παρασιτισμό

Οι θερμές και υγρές περίοδοι αποτελούν το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και εξάπλωση των παρασίτων. Όταν υπάρχει πυκνό, πράσινο χόρτο και υψηλή υγρασία, αυξάνεται σημαντικά η παρουσία μολυσμάτων στο βοσκότοπο και, κατά συνέπεια, ο κίνδυνος μαζικής μόλυνσης των ζώων. Θερμοκρασίες μεταξύ 20 και 30 βαθμών Κελσίου ευνοούν την ταχεία εκκόλαψη των αυγών και την ανάπτυξη των προνυμφών. Αντίθετα, σε συνθήκες ξηρασίας ή γενικότερα αντίξοες συνθήκες, η ανάπτυξή τους αναστέλλεται, χωρίς όμως να εξαλείφεται πλήρως το πρόβλημα, καθώς τα αυγά μπορούν να παραμείνουν βιώσιμα μέχρι να επανέλθουν οι κατάλληλες συνθήκες. Η υπερβόσκηση και η αυξημένη πυκνότητα ζώων ανά στρέμμα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, αυξάνοντας την πιθανότητα έντονης μόλυνσης.

Ένα πρόβλημα που δεν φαίνεται – και γι’ αυτό συχνά δεν διαγιγνώσκεται έγκαιρα

Ένα από τα πιο ύπουλα χαρακτηριστικά των γαστρεντερικών νηματωδών είναι ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα. Τα ζώα μπορεί να συνεχίζουν να βόσκουν και να παράγουν, όμως με μειωμένη απόδοση, χαμηλότερη γαλακτοπαραγωγή και σταδιακή εξασθένηση, χωρίς η αιτία να γίνεται άμεσα αντιληπτή. Γι’ αυτό και οι μολύνσεις αυτές χαρακτηρίζονται ως νοσήματα μειωμένης παραγωγικότητας. Το κόστος τους δεν είναι άμεσο και θεαματικό, αλλά σωρευτικό, επηρεάζοντας σταθερά το εισόδημα του παραγωγού και τη συνολική εικόνα της εκτροφής.

Σε αυτό το πλαίσιο, η διάγνωση με βάση μόνο την εξωτερική εικόνα των ζώων είναι δύσκολη και συχνά αναξιόπιστη. Η ασφαλής διάγνωση γίνεται με παρασιτολογική εξέταση κοπράνων, σε αντιπροσωπευτικό αριθμό δειγμάτων ανά εκτροφή, η οποία επιτρέπει την εκτίμηση της έντασης του παρασιτισμού και αποτελεί απαραίτητο βήμα πριν από κάθε θεραπευτική παρέμβαση. Η τυφλή χορήγηση φαρμάκων χωρίς προηγούμενη διάγνωση όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά μπορεί να το επιδεινώσει μακροπρόθεσμα.

Αντιμετώπιση με μέτρο, σχεδιασμό και σωστή διαχείριση

Η χρήση ανθελμινθικών φαρμάκων αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των γαστρεντερικών νηματωδών, αρκεί να γίνεται στον σωστό χρόνο, στη σωστή δόση και με ορθολογικό τρόπο. Η αλόγιστη χρήση τους έχει οδηγήσει στην εμφάνιση ανθεκτικότητας των παρασίτων, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων σκευασμάτων και δυσκολεύει τη διαχείριση του προβλήματος στο μέλλον. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην περίοδο της γαλακτοπαραγωγής, καθώς η παρουσία καταλοίπων στο γάλα καθιστά τη χρήση φαρμάκων απαγορευτική. Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση βασίζεται σε στοχευμένες παρεμβάσεις, σε συγκεκριμένες φάσεις του παραγωγικού κύκλου και μόνο σε μέρος του ποιμνίου, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Πέρα όμως από τα φάρμακα, καθοριστικό ρόλο παίζουν η ισορροπημένη διατροφή και η σωστή διαχείριση του βοσκότοπου. Ένα σιτηρέσιο που καλύπτει τις ανάγκες των ζώων και περιέχει επαρκές επίπεδο πρωτεϊνών συμβάλλει στη μείωση των μολύνσεων και στη βελτίωση της γενικότερης υγείας του ποιμνίου. Παράλληλα, η περιτροπική βόσκηση, με διαστήματα ανάπαυσης των λειμώνων, βοηθά στο «σπάσιμο» του κύκλου ζωής των παρασίτων, ενώ η μείωση της πυκνότητας βόσκησης περιορίζει την ένταση της μόλυνσης και τον κίνδυνο επαναμόλυνσης.

Ένα ζήτημα που αφορά τον συνολικό σχεδιασμό της εκτροφής

Τα γαστρεντερικά νηματώδη αποτελούν έναν παράγοντα που επηρεάζει σταθερά την υγεία των αιγοπροβάτων και τη συνολική παραγωγικότητα της εκτροφής, χωρίς πάντα να γίνεται άμεσα αντιληπτός. Η παρουσία τους δεν συνδέεται μόνο με εμφανή συμπτώματα, αλλά με σταδιακές απώλειες που επιβαρύνουν το εισόδημα του παραγωγού. Η έγκαιρη διάγνωση, η στοχευμένη αντιμετώπιση και η σωστή διαχείριση της εκτροφής μπορούν να περιορίσουν σημαντικά αυτές τις απώλειες. Όταν οι παρεμβάσεις βασίζονται σε δεδομένα και όχι σε πρακτικές χωρίς σχεδιασμό, το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη στιγμή, αλλά τη συνολική βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Πηγή:Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2018, «Γαστρεντερικά νηματώδη παράσιτα αιγοπροβάτων», σελ. 77–80

Η διατροφή των αιγοπροβάτων αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τόσο το κόστος παραγωγής όσο και το επίπεδο της γαλακτοπαραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, αρκετοί αιγοπροβατοτρόφοι επιλέγουν να αναλάβουν οι ίδιοι τη διαμόρφωση των σιτηρεσίων που χορηγούν στα ζώα τους, επενδύοντας σε πρώτες ύλες, εξοπλισμό και οργάνωση της παραγωγικής διαδικασίας. Η επιλογή των ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια για καλύτερο έλεγχο της διατροφής και της ποιότητας, με στόχο τη βελτίωση της συνολικής απόδοσης των εκμεταλλεύσεων.

Η στροφή στη διατροφή ως εργαλείο παραγωγής

Τα ιδιοπαραγόμενα σιτηρέσια εφαρμόζονται κυρίως σε αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις εντατικής μορφής, καθώς και σε μη μετακινούμενες ημιεντατικές μονάδες. Οι παραγωγοί προμηθεύονται πρώτες ύλες, όπως δημητριακά και ψυχανθή, και προχωρούν στη διαμόρφωση του σιτηρεσίου που χορηγείται στα ζώα, με στόχο την αύξηση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται επενδύσεις τόσο με ίδια κεφάλαια όσο και μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς και η εγκατάσταση ειδικού εξοπλισμού εντός των κτηνοτροφικών μονάδων.

Η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί έναν από τους πιο ανταγωνιστικούς κλάδους της κτηνοτροφίας στη χώρα, με κύριο προσανατολισμό την παραγωγή γάλακτος και δευτερευόντως την παραγωγή κρέατος. Οι δύο αυτές δραστηριότητες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, καθώς η γαλακτοπαραγωγή προϋποθέτει τη γέννηση των ζώων. Ωστόσο, η αξία του αιγοπρόβειου γάλακτος έχει αναδειχθεί ως βασικός παράγοντας ενίσχυσης του εισοδήματος των παραγωγών.

Οι μορφές αιγοπροβατοτροφικής εκμετάλλευσης

Η αιγοπροβατοτροφία στη χώρα αναπτύσσεται κυρίως σε τρεις μορφές. Στην εντατική ή ενσταυλισμένη μορφή, τα ζώα παραμένουν εντός της μονάδας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και τρέφονται αποκλειστικά με ζωοτροφές. Η ημιεντατική μορφή, που αποτελεί και τη συνηθέστερη, συνδυάζει τη χορήγηση ζωοτροφών με τη βόσκηση, είτε σε μετακινούμενες είτε σε μη μετακινούμενες εκμεταλλεύσεις. Τέλος, η αγελαία μορφή αφορά μικρό ποσοστό μονάδων και βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη φυσική βοσκή.

Οι εντατικές και ημιεντατικές εκμεταλλεύσεις χρησιμοποιούν ζωοτροφές όπως αραβόσιτο, σιτάρι, κριθάρι, σανό ψυχανθών, άχυρα σιτηρών και συμπυκνωμένες ζωοτροφές. Στις μετακινούμενες εκμεταλλεύσεις, η χρήση ζωοτροφών είναι εντονότερη σε περιόδους που η βοσκή δεν επαρκεί, ενώ στις μη μετακινούμενες μονάδες η διατροφή βασίζεται περισσότερο σε οργανωμένο σιτηρέσιο.

Η αναζήτηση του κατάλληλου σιτηρεσίου

Η προσπάθεια για τη διαμόρφωση του κατάλληλου σιτηρεσίου ακολουθεί διαφορετικές προσεγγίσεις. Υπάρχουν παραγωγοί που επιλέγουν να πειραματιστούν μόνοι τους, δοκιμάζοντας συνδυασμούς πρώτων υλών και αξιολογώντας τα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου. Πρόκειται για μια διαδικασία συνεχόμενη και απαιτητική, όπου το αποτέλεσμα κρίνεται από την ετήσια παραγωγή γάλακτος, η οποία αποτελεί και το βασικό μέτρο σύγκρισης. Άλλοι παραγωγοί επιλέγουν τη διαμόρφωση του σιτηρεσίου μέσα από συνεργασία, επιδιώκοντας ταχύτερα και πιο σταθερά αποτελέσματα. Σε αυτή την περίπτωση, το κατάλληλο σιτηρέσιο, σε συνδυασμό με τις σωστές συνθήκες στις σταβλικές εγκαταστάσεις, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της γαλακτοπαραγωγής σε μικρότερο χρονικό διάστημα.

Ο ρόλος του εξοπλισμού στην παραγωγή σιτηρεσίων

Η παραγωγή ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων απαιτεί την ύπαρξη κατάλληλου μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς ο όγκος των ζωοτροφών δεν επιτρέπει τη διαχείρισή τους με χειρωνακτικές διαδικασίες. Στις κτηνοτροφικές μονάδες εγκαθίστανται σπαστήρες, χαρμανιέρες, ταινίες μεταφοράς και άλλα μηχανήματα που διευκολύνουν την παραγωγή και τη διανομή του σιτηρεσίου. Σημαντικό ρόλο παίζει και η ενσωμάτωση του εξοπλισμού στη συνολική λειτουργία της μονάδας, ιδιαίτερα στους χώρους άμελξης, όπου πραγματοποιείται το βασικό τάισμα των ζώων και διασφαλίζεται η ομοιομορφία στη χορήγηση της τροφής.

Ποιότητα ζωοτροφών και συλλογικές πρακτικές

Παράλληλα με το κόστος, αυξάνεται και η σημασία της ποιότητας των ζωοτροφών. Οι παραγωγοί δίνουν πλέον έμφαση όχι μόνο στην τιμή, αλλά και στην ποιότητα των πρώτων υλών, καθώς και στη μη παρουσία υπολειμμάτων. Η ποιότητα της διατροφής συνδέεται άμεσα με την ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος και αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής λειτουργίας της εκμετάλλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται και η σημασία της συνεργασίας μεταξύ κτηνοτρόφων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη χρήση εξοπλισμού. Η κοινή αξιοποίηση μηχανημάτων μπορεί να μειώσει το επενδυτικό κόστος και να διευκολύνει την εφαρμογή της πρακτικής των ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων.

Ένα εργαλείο διαχείρισης της παραγωγής

Η παραγωγή ιδιοπαραγόμενων σιτηρεσίων δεν αποτελεί απλώς μια εναλλακτική πρακτική, αλλά μια συνειδητή επιλογή που βασίζεται στον έλεγχο της διατροφής, της ποιότητας και της παραγωγής. Απαιτεί σχεδιασμό, επενδύσεις και συνεχή αξιολόγηση, όμως για πολλούς αιγοπροβατοτρόφους αποτελεί ένα εργαλείο που συνδέει άμεσα τη διαχείριση του σιτηρεσίου με τη γαλακτοπαραγωγή και τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης. Σε έναν κλάδο όπου η ισορροπία μεταξύ κόστους και απόδοσης είναι κρίσιμη, η διατροφή παραμένει ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες της καθημερινής παραγωγικής πρακτικής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 10/2017 «Ιδιοπαραγόμενα σιτηρέσια», σελ. 73–75

Το περιβάλλον μέσα στο οποίο εκτρέφονται τα πρόβατα αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία, την ευζωία και την παραγωγικότητα του κοπαδιού. Σε πολλές περιπτώσεις, προβλήματα που εμφανίζονται στην απόδοση ή στη γενικότερη κατάσταση των ζώων δεν σχετίζονται άμεσα με τη διατροφή ή τη γενετική τους δυναμική, αλλά με τις συνθήκες διαβίωσης που επικρατούν στον χώρο της εκτροφής.

Στη σύγχρονη προβατοτροφία, όπου η εκτροφή πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό ενσταβλισμένα και σε περιορισμένους χώρους, η σωστή ρύθμιση του περιβάλλοντος δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά βασική προϋπόθεση για τη λειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης.

Το μικροκλίμα του στάβλου και η επίδρασή του στα ζώα

Η θερμοκρασία, η υγρασία, ο αερισμός, ο φωτισμός και η πυκνότητα στέγασης επηρεάζουν άμεσα τον οργανισμό του προβάτου. Όταν οι συνθήκες αυτές κινούνται εκτός των ορίων άνεσης, το ζώο αναγκάζεται να καταναλώσει ενέργεια όχι για παραγωγή ή ανάπτυξη, αλλά για να διατηρήσει τη θερμική του ισορροπία. Η παρατεταμένη έκθεση σε χαμηλές ή υψηλές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με αυξημένη σχετική υγρασία, δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για αναπνευστικά προβλήματα και γενικότερη καταπόνηση του οργανισμού. Η υγρασία σε συνδυασμό με χαμηλές θερμοκρασίες λειτουργεί επιβαρυντικά για την υγεία των ζώων, ενώ σε συνθήκες αυξημένης θερμοκρασίας ευνοεί την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών. Παράλληλα, η ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό του στάβλου παίζει καθοριστικό ρόλο. Η συσσώρευση επιβλαβών αερίων από ούρα και κόπρο, όταν δεν υπάρχει επαρκής αερισμός, επηρεάζει τα μάτια και το αναπνευστικό σύστημα των ζώων, μειώνοντας την άνεσή τους και αυξάνοντας τον κίνδυνο ασθενειών.

Φως, θόρυβος και συμπεριφορά των προβάτων

Η σχέση φωτός και σκότους αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που συχνά υποτιμάται. Η μη σωστή φωτοπερίοδος μπορεί να επιβραδύνει τον ρυθμό ανάπτυξης και να επηρεάσει τη φυσιολογική λειτουργία των ζώων. Ο φωτισμός δεν αφορά μόνο τη διάρκεια, αλλά και την έντασή του, καθώς συμβάλλει στη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος. Όσον αφορά τον θόρυβο, τα πρόβατα έχουν την ικανότητα να προσαρμόζονται σε ήχους που επαναλαμβάνονται καθημερινά στη μονάδα. Ωστόσο, οι έντονοι και συνεχείς θόρυβοι υψηλής έντασης λειτουργούν στρεσογόνα και επηρεάζουν αρνητικά τη συμπεριφορά και την απόδοση των ζώων.

Πυκνότητα στέγασης και ευζωία

Η υπερβολική πυκνότητα ζώων σε περιορισμένο χώρο οδηγεί σε συγχρωτισμό, αυξημένο στρες και διαταραχές συμπεριφοράς. Σε τέτοιες συνθήκες παρατηρούνται συχνότερα τραυματισμοί, ανώμαλη συμπεριφορά και μείωση των παραγωγικών χαρακτηριστικών. Η επαρκής επιφάνεια ανά ζώο δεν σχετίζεται μόνο με την άνεση, αλλά και με τη συνολική υγεία του κοπαδιού. Επιπλέον, ο συγχρωτισμός δυσχεραίνει την ομαλή έκφραση της φυσιολογικής συμπεριφοράς των προβάτων, αυξάνοντας την ένταση μέσα στο κοπάδι και περιορίζοντας την ελεύθερη κίνηση και ανάπαυση των ζώων. Σε τέτοιες συνθήκες, το στρες εντείνεται και η καταπόνηση του οργανισμού γίνεται πιο έντονη, με συνέπειες που δεν περιορίζονται μόνο στη συμπεριφορά αλλά αντανακλώνται και στη συνολική παραγωγική δυναμική της εκτροφής.

Ο ρόλος της κατασκευής του στάβλου και ιδιαίτερα του δαπέδου

Πέρα από το γενικό περιβάλλον, η ίδια η κατασκευαστική διαμόρφωση του προβατοστασίου επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των ζώων. Κεντρικό ρόλο σε αυτό έχει το δάπεδο, με το οποίο τα πρόβατα βρίσκονται σε συνεχή επαφή. Ακατάλληλα δάπεδα, που δεν στραγγίζουν σωστά και παραμένουν υγρά ή λασπωμένα, αποτελούν πηγή προβλημάτων τόσο για τα ζώα όσο και για τον παραγωγό. Η συνεχής υγρασία επιβαρύνει την υγεία των χηλών, αυξάνει τα περιστατικά χωλότητας και δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν μαστίτιδες και λοιμώξεις.

Παράλληλα, η κακή κατάσταση του δαπέδου αυξάνει την παρουσία επιβλαβών αερίων και δυσχεραίνει την εργασία μέσα στη μονάδα. Η βελτίωση της στράγγισης και της λειτουργικότητας του δαπέδου, ακόμη και χωρίς πλήρη ανακατασκευή, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία ενός πιο καθαρού και υγιεινού περιβάλλοντος. Ένα δάπεδο που παραμένει στεγνό και καθαρό βοηθά στη διατήρηση καθαρού μαστού, στη μείωση των μαστίτιδων, στη βελτίωση της ποιότητας του μαλλιού και στη συνολική μείωση των ασθενειών που σχετίζονται με το περιβάλλον.

Όλες αυτές οι παράμετροι καταλήγουν σε έναν κοινό παρονομαστή: την οικονομική απόδοση της εκτροφής. Ένα ακατάλληλο περιβάλλον αυξάνει τις απώλειες, τα έξοδα για φαρμακευτικές αγωγές και μειώνει την παραγωγικότητα. Αντίθετα, η σωστή διαμόρφωση του χώρου στέγασης και η διαχείριση του μικροκλίματος λειτουργούν προληπτικά, περιορίζοντας τα προβλήματα πριν αυτά εμφανιστούν.

Ένα περιβάλλον που δουλεύει υπέρ του κτηνοτρόφου

Στη σύγχρονη προβατοτροφία, το περιβάλλον της εκτροφής δεν αποτελεί απλώς το «κέλυφος» της παραγωγικής διαδικασίας, αλλά ενεργό μέρος της. Οι συνθήκες στέγασης, ο αερισμός, η ποιότητα του αέρα, η πυκνότητα των ζώων και η κατασκευαστική διαμόρφωση του στάβλου επηρεάζουν άμεσα την ευζωία των προβάτων και, κατ’ επέκταση, την παραγωγικότητα της εκμετάλλευσης.

Η βελτίωση του περιβάλλοντος διαβίωσης των ζώων δεν αφορά μόνο την πρόληψη προβλημάτων υγείας, αλλά συμβάλλει στη σταθερότερη λειτουργία της μονάδας και στη μείωση των απωλειών και των επιβαρύνσεων για τον κτηνοτρόφο. Ένα σωστά διαμορφωμένο και λειτουργικό περιβάλλον εκτροφής μπορεί να στηρίξει τόσο την καλή κατάσταση των ζώων όσο και τη συνολική ανθεκτικότητα της εκμετάλλευσης στον χρόνο.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 7/2009, «Οι παράγοντες του περιβάλλοντος της εκτροφής και η σημασία τους στη σύγχρονη προβατοτροφία», σελ. 74–77

Ανέβηκαν οι τόνοι στη Βουλή ανάμεσα στον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Χρήστο Κέλλα και τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρο Καζαμία κατά τη διάρκεια συζήτησης επίκαιρης ερώτησης για την ευλογιά.

Λίγο αργότερα ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Ανδριανός απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση της βουλευτού Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνας Σπυριδάκη σημείωσε πως τα κονδύλια από το De minimis κατευθύνονται προς τη μηδική ώστε να στηριχθούν οι κτηνοτρόφοι και πως μέσα στην ημέρα πρόκειται να καταβληθούν 6,4 εκ. ευρώ από τον ΕΛΓΑ για αποζημιώσεις από τους παγετούς.

Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου συζητήθηκε η επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρου Καζαμία, που είχε ως θέμα: «Νέες αποκαλύψεις εγγράφων της Κομισιόν δείχνουν πως η ΕΕ προέτρεπε για μήνες την Ελλάδα να προσφύγει και στον εμβολιασμό για την καταπολέμηση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων».

Κατά την έναρξη της συζήτησης, ο κ. Καζαμίας τόνισε στον κ. Κέλλα πως δεν θα έπρεπε να βρίσκεται καν στο Κοινοβούλιο, μετά τα όσα ακούγονται στον κοριό της ΕΥΠ για «ρουσφετάκια» και αναφέρθηκε στο γεγονός ότι κρύβεται κι ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, για το θέμα της ευλογιάς.

ΦΡΑΣΤΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΜΕΤΑΞΥ ΚΕΛΛΑ - ΚΑΖΑΜΙΑ

Ο κ. Κέλλας στην πρωτολογία του ανταπάντησε πως ο κ. Καζαμίας δεν γνωρίζει καλά το αντικείμενο της Κτηνοτροφίας και δεν θα ήθελε να ξέρει τι λένε πίσω του οι κτηνοτρόφοι. Υπεραμύνθηκε του γεγονότος γιατί δεν γίνονται εμβολιασμοί σε αιγοπρόβατα τονίζοντας ότι θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την ελληνική παραγωγή.

Στη δευτερολογία του ο κ. Καζαμίας επανήλθε λέγοντας πως «είναι πραγματικά θλιβερό, που έχει φτάσει η παράταξη για να προστατεύσει τον υπουργό τον κ. Τσιάρα, ο οποίος δεν έρχεται εδώ στη Βουλή ν΄ απαντήσει στις επίκαιρες ερωτήσεις της Πλεύσης Ελευθερίας. Στέλνει εσάς, έναν υφυπουργό απαξιωμένο και απονομιμοποιημένο, ο οποίος στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας φαίνεται ν΄ ασχολείται διαρκώς με τα ρουσφετάκια», τονίζοντας πως αυτό ακούγεται στις επισυνδέσεις από τον Κυριάκο Μπαμπασίδη, πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ της Νέας Δημοκρατίας, «δηλαδή κάποιος που σας ξέρει καλά».

«Εσάς απ’ ό, τι φαίνεται κύριε Κέλλα δεν σας αρέσουν μόνο τα ρουσφετάκια αλλά σας αρέσουν και τα ψεματάκια. Γιατί αυτά είναι που μας λέγατε τόσην ώρα», είπε ο κ. Καζαμίας. Σημείωσε πως στην Πλεύση Ελευθερίας γνωρίζουν καλά αγγλικά για να ξέρουν πως τα έγγραφα που επικαλείται ο κ. Κέλλας δεν ισχύουν και πως η Ευρώπη προτείνει το εμβόλιο και εξαιτίας της κυβερνητικής πολιτικής έχουν θανατωθεί σχεδόν μισό εκατομμύριο αιγοπρόβατα. Τόνισε μάλιστα ότι οι Ευρωπαίοι κτηνίατροι συστήνουν το εμβόλιο.

ΠΕΡΙ ΕΜΒΟΛΙΩΝ

Στη δευτερολογία του ο κ. Κέλλας αναφέρθηκε στο έγγραφο στο οποίο απάντησε ο αρμόδιος κοινοτικός επίτροπος στον Κώστα Αρβανίτη, ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, για την ευλογιά. Υποστήριξε ότι ο επίτροπος τονίζει πως δεν υπάρχει εμβόλιο εγκεκριμένο από την ΕΕ. Ο κ. Κέλλας υποστήριξε πως αυτά που υπάρχουν, ένα τουρκικό, ένα αιγυπτιακό και ένα ιορδανικό έχουν εξασθενημένο τον ιό με αποτέλεσμα η νόσος να καθίσταται ενδημική και η χώρα να μπαίνει σε καθεστώς ειδικών μέτρων, δυναμιτίζοντας τις εξαγωγές της φέτας.

Αν κάνουμε το εμβόλιο θα περάσουν περίπου 8-10 χρόνια και θα πάθουμε ότι με την Οζώδη Δερματίτιδα, ανέφερε ο κ. Κέλλας και πρόσθεσε πως η κυβέρνηση ακολουθεί τις συστάσεις των κτηνιατρικών σχολών της Ελλάδας.

Εξάλλου, απαντώντας στη συνέχεια, ο έτερος υφυπουργός, Γιάννης Ανδριανός σε ερώτηση της βουλευτού Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ για το θέμα της στήριξης της ελαιοπαραγωγής στο Λασίθι, εξήγησε πως εξαιτίας της κρίσης στην κτηνοτροφία, κατευθύνονται προς τα εκεί οι πόροι του De minimis και συγκεκριμένα στη μηδική.

Σημείωσε ότι προχωρά η αναθεώρηση του Κανονισμού του ΕΛΓΑ κι ότι δόθηκαν 1,8 δις ευρώ, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές των αγροτών δεν καλύπτουν ούτε καν το 50% των ζημιών. Ανέφερε μάλιστα πως ένα από τα ζητήματα, που θ’ ασχοληθεί η αγροτική διακομματική επιτροπή αφορά και στον κανονισμό του ΕΛΓΑ εξηγώντας ότι πρέπει τα κόμματα να πάρουν θέση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι επιπλέον καλύψεις σηματοδοτούν κι αύξηση του ασφαλίστρου. 

Η ΑΑΔΕ καλεί τους κτηνοτρόφους που επλήγησαν από ζωονόσους το έτος 2025 να προσκομίσουν στις Περιφερειακές Διευθύνσεις της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ) τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την αναγνώριση των προϋποθέσεων ανωτέρας βίας, έως και την Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2026.

Για το τρέχον έτος, η ολοκλήρωση της σχετικής διοικητικής διαδικασίας προγραμματίζεται νωρίτερα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, ώστε να επιταχυνθεί η συνολική διαδικασία καταβολής των προβλεπόμενων αποζημιώσεων από τους αρμόδιους φορείς.

Όπως αναφέρουν τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, για το έτος αιτήσεων 2024, υποβλήθηκαν από κτηνοτρόφους συνολικά 508 αιτήσεις αναγνώρισης ανωτέρας βίας λόγω θανάτωσης ζώων εξαιτίας ευλογιάς ή πανώλης μικρών μηρυκαστικών. Από αυτές, 468 αιτήσεις εγκρίθηκαν, είτε ολικώς είτε μερικώς, βάσει των προβλεπόμενων ελέγχων και δικαιολογητικών.

Για τους παραγωγούς των οποίων τα αιτήματα εγκρίθηκαν, η αναγνώριση ανωτέρας βίας ισχύει και για το έτος αιτήσεων 2025, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.

Στο «νέο» ΟΠΕΚΕΠΕ ή αλλιώς Γενική Διεύθυνση Ελέγχων Λειτουργίας και Είσπραξης Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ) για να δείτε τις Περιφερειακές Διευθύνσεις πατήστε εδώ

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα υπάρξει στενή συνεργασία ΥπΑΑΤ με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και την αστυνομία για την εφαρμογή των μέτρων κατά της ευλογιάς.

Το ΥπΑΑΤ επιμένει σε επικοινωνιακά μέτρα και δεν έχει καταλάβει την σοβαρότητα του προβλήματος. Προσπαθεί με πρόστιμα για παραβάσεις, που αφορούν κατά κύριο λόγο παράνομες μετακινήσεις ζώων, εκμετάλλευση ζώων χωρίς πιστοποιητικά, μη έγκαιρη ενημέρωση της κτηνιατρικής υπηρεσίας σε περίπτωση κρούσματος, παράνομη βόσκηση και παράνομη ανασύσταση κοπαδιών, να εκριζώσει την ευλογιά. Αλλά την ίδια στιγμή δεν μπορεί ούτε το ίδιο να εφαρμόσει τα μέτρα βιοασφάλειας που ζητά από τους κτηνοτρόφους (Ινστιτούτο ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ στα Γιαννιτσά). 

Ξαναζεσταμένο φαγητό χαρακτήρισε σε δηλώσεις του στον ΑγροΤύπο αυτές τις εξαγγελίες ο κτηνοτρόφος, Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Κτηνοτρόφων Καβάλας. Όπως τόνισε και στις προηγούμενες ανακοινώσεις που έκαναν έλεγαν για αστυνομία και ελέγχους με drone αλλά τελικά δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα. Όσο στο ΥπΑΑΤ ασχολούνται επικοινωνιακά με το πρόβλημα της ευλογιάς των προβάτων τόσο δεν θα υπάρξει κανένα αποτέλεσμα. Έχουν μειωθεί σε τόσο μεγάλο βαθμό τα κοπάδια που είναι πια δύσκολο να βρεθούν κτηνοτρόφοι να βοσκάνε τα κοπάδια τους. Από την άλλη ακούμε με έκπληξη ότι αυξάνουν οι εξαγωγές φέτας παρά την μείωση του ζωικού κεφαλαίου. Είναι σίγουρο ότι στα 500 χιλιάδες πρόβατα που θανατώθηκαν θα υπήρχαν και μη παραγωγικά ζώα (αρσενικά, στείρα ή στέρφα, αρνιά κ.α.). Όμως η μεγάλη πλειοψηφία είναι πρόβατα που είχαν παραγωγή γάλακτος. Αυτό που είπε ο υπουργός ΑΑΤ ότι τα περισσότερα ζώα που θανατώθηκαν δεν ήταν παραγωγικά δεν ευσταθεί και κάτι άλλο ήθελε να πει».

Η σχετική ανακοίνωση για την συνεργασία ΥπΑΑΤ με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αναφέρει τα εξής:

Σε συνέχεια της πρόσφατης σύσκεψης, υπό τον Πρωθυπουργό, για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, πραγματοποιήθηκε, 28 Ιανουαρίου 2026, συνάντηση εργασίας στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με αντικείμενο την ενίσχυση των ελέγχων και τον επιχειρησιακό συντονισμό των αρμόδιων αρχών.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Τάξης, Παναγιώτης Στάθης, καθώς και ο Αρχηγός της Ελληνικής Αστυνομίας, Αντιστράτηγος Δημήτριος Μάλλιος.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης τονίστηκε η ανάγκη στενής συνεργασίας μεταξύ Υπουργείου, Περιφερειών και Ελληνικής Αστυνομίας, τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, με στόχο την καθολική εφαρμογή των μέτρων περιορισμού της νόσου.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην εντατικοποίηση και στόχευση των ελέγχων στο πεδίο, προκειμένου να αποτραπούν παραβατικές πρακτικές, όπως οι παράνομες μετακινήσεις ζώων, η διακίνηση ζωοτροφών από μολυσμένες εκτροφές, η παράνομη διαχείριση νεκρών αιγοπροβάτων και ο μη επιτρεπτός εμβολιασμός.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν επίσης ανώτατα στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας και αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής, παρέχοντας τεχνική υποστήριξη και εξειδίκευση των μέτρων εφαρμογής.

Όπως επισημάνθηκε, το επόμενο τρίμηνο θεωρείται κρίσιμο για τον περιορισμό των κρουσμάτων και την εκρίζωση της νόσου.

Για μια ακόμη φορά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπογραμμίζει ότι η επιτυχία της προσπάθειας εξαρτάται από την αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να προστατευθεί η κτηνοτροφία και το εισόδημα των παραγωγών.

Η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου για τους κτηνοτόφους, που επλήγησαν από την ευλογιά, θα γίνει μέσα από τα Σχέδια Βελτίωσης, με εθνικούς πόρους αλλά και με δανεισμό.

Αυτό τόνισε σε δηλώσεις του ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

Στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής, όπως ανέφερε, βρίσκεται πλέον η ανασύσταση και ο εκσυγχρονισμός της κτηνοτροφίας μέσω Σχεδίων Βελτίωσης. «Θέλουμε να περάσουμε από ένα επιδοτούμενο μοντέλο σε ένα παραγωγικό μοντέλο, με ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα για τα επόμενα χρόνια», τόνισε, επισημαίνοντας ότι με εθνικούς πόρους, με τα Σχέδια Βελτίωσης, αλλά και μέσω του ελληνικού τραπεζικού συστήματος θα επιχειρήσουμε να αναπτύξουμε την κτηνοτροφία μας.

Ταυτόχρονα, ο Υπουργός υπογράμμισε ότι οι κτηνοτρόφοι που έχασαν τα κοπάδια τους έχουν ήδη λάβει τις υψηλότερες αποζημιώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έχει δοθεί και απώλεια εισοδήματος με απόφαση του Πρωθυπουργού, η οποία –όπως ξεκαθάρισε– θα επαναληφθεί εφόσον χρειαστεί. «Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα μπούμε στην ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου, γιατί αυτό για τους κτηνοτρόφους σημαίνει ζωή», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ακόμη  υπογράμμισε ότι «είναι ζωτικής σημασίας να κλείσουμε τον κύκλο της ευλογιάς μέχρι το τέλος του χρόνου, ώστε να μπορέσουμε να μπούμε άμεσα στη φάση της ανασύστασης».

Τέλος, προανήγγειλε ότι τις επόμενες ημέρες ο Πρωθυπουργός θα συναντηθεί με κτηνοτρόφους, όπου θα παρουσιαστεί το εθνικό σχέδιο για την κτηνοτροφία, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση και η διατήρηση μιας βιώσιμης και αναπτυσσόμενης κτηνοτροφίας αποτελεί στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης. «Η κτηνοτροφία δίνει προστιθέμενη αξία στη χώρα και στην οικονομία, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη φέτα», σημείωσε, κλείνοντας με το μήνυμα ότι «θέλουμε και θα κρατήσουμε ζωντανή την ελληνική κτηνοτροφία».

Πάντως σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου θα συνεχιστεί το πρόγραμμα αναπλήρωσης εισοδήματος για τους κτηνοτρόφους ενώ θα καταβληθεί και νέα ενίσχυση για την αγορά ζωοτροφών. Ακόμη όμως σε αναμονή βρίσκονται οι κτηνοτρόφοι που έχασαν τα κοπάδια τους για την θεσμοθέτηση της «ανωτέρας βίας» ώστε να πληρωθούν τις ενισχύσεις (συνδεδεμένη, βασική κ.α.).

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προήδρευσε το πρωί της Τρίτης (27/1) σε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, με αντικείμενο την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης τονίστηκε η κρισιμότητα του επόμενου τριμήνου και η ανάγκη οριζόντιας και αυστηρής εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας, ώστε να αξιοποιηθεί η αποκλιμάκωση των κρουσμάτων που έχει καταγραφεί τον χειμώνα.

Στη σύσκεψη επισημάνθηκε πως είναι επιβεβλημένη η συνέχιση και ενίσχυση της ήδη υπάρχουσας συνεργασίας μεταξύ των Περιφερειών και των αρμόδιων υπηρεσιών των Υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Προστασίας του Πολίτη, με έμφαση τους ελέγχους στα σφαγεία, για παράνομες μετακινήσεις ζώων.

Προς την κατεύθυνση αυτή ιεραρχήθηκε ως κεντρική προτεραιότητα η ύπαρξη περισσότερων κτηνιάτρων στο πεδίο και στο πλαίσιο αυτό έχουν ήδη δρομολογηθεί η ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με στρατιωτικούς κτηνιάτρους, εξουσιοδοτημένους ιδιώτες κτηνιάτρους και έκτακτο προσωπικό, καθώς και η αξιοποίηση και νέων εργαστηρίων (ΕΛΓΟ, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και ΕΚΕΤΑ).

Σημειώθηκε επίσης ότι, όπως έχει συμπεράνει η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, η αυστηρή εφαρμογή των επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων βιοασφάλειας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εκρίζωση της ζωονόσου, ενώ αντίθετα τυχόν μαζικός εμβολιασμός θα επιβάρυνε την κατάσταση σε συνθήκες ανεπαρκούς βιοασφάλειας, καθώς ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης αντί περιορισμού, με δεδομένο τα υφιστάμενα εμβόλια περιέχουν ζωντανό ιό μειωμένης λοιμογόνου δύναμης και η ευλογιά είναι νόσος με ισχυρό παθογόνο δυναμικό. Επιπλέον, δεν υπάρχει μέθοδος που να διαφοροποιεί τα εμβολιασμένα ζώα από τα νοσούντα.

Η συζήτηση θα συνεχιστεί στο επόμενο διάστημα, στο πλαίσιο της σύσκεψης που θα έχει ο Πρωθυπουργός για το μέλλον συνολικά του κτηνοτροφικού τομέα στη χώρα μας.

Για τη στήριξη των κτηνοτρόφων καταβάλλονται ήδη αποζημιώσεις για την απώλεια εισοδήματος ενώ προωθείται πρόγραμμα επιδοτήσεων για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοϊδης, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Γιώργος Μυλωνάκης, η Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αθανασιάδου-Αηδονά, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Νεκτάριος Φαρμάκης, ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης, ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, καθώς και ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, στην περιοχή του οποίου η ζωονόσος έχει αντιμετωπιστεί και εκλήθη στη σύσκεψη προκειμένου να ενημερώσει σχετικά με το πώς αντιμετώπισε το πρόβλημα.

Συμμετείχαν επίσης ο Πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), Καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών νοσημάτων και Πρύτανης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χαράλαμπος Μπιλλίνης και η Προϊσταμένη του Τμήματος Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων της Διεύθυνσης Υγείας των Ζώων, της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ανθούλα Λάγιου.

Δηλώσεις Πρωθυπουργού

Κατά την έναρξη της σύσκεψης, ο Πρωθυπουργός δήλωσε: «Καλή σας ημέρα, κυρία και κύριοι Περιφερειάρχες. Ήθελα να κάνουμε τη σημερινή συνάντηση για να είμαστε απολύτως σίγουροι ότι είμαστε όλοι στο ίδιο μήκος κύματος κι έχουμε μία συντονισμένη στρατηγική, έτσι ώστε να μπορέσουμε να φτάσουμε στον τελικό στόχο, που δεν είναι άλλος από την εκρίζωση της ευλογιάς.

Θα έχουν την ευκαιρία στη συνέχεια ο Υπουργός και ο Γενικός Γραμματέας να παρουσιάσουν το σχέδιό μας, έτσι όπως το έχουμε δρομολογήσει. Είναι σαφές ότι για να μπορούμε να πετύχουμε αυτόν τον στόχο θα χρειαστούμε να είμαστε απολύτως συντονισμένοι και να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των συναρμόδιων Υπουργείων αλλά και των δικών σας Διευθύνσεων.

Είναι επίσης τελείως ξεκάθαρο για την κυβέρνηση ότι αυτή τη στιγμή η μόνη προτεραιότητα και η μόνη στρατηγική είναι η πλήρης εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας.

Έχουμε μπροστά μας ένα παράθυρο -αυτά τουλάχιστον μας λένε οι ειδικοί και θα μιλήσουν στη συνέχεια- δύο, τριών μηνών, έτσι ώστε να «χτίσουμε» πάνω στην πτώση των περιστατικών, όπως αυτή τουλάχιστον καταγράφεται τους τελευταίους μήνες, για να φτάσουμε στον τελικό στόχο, ώστε να αφήσουμε για τα καλά πίσω μας αυτή την περιπέτεια και να μην κινδυνεύσει σε βάθος χρόνου η βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Θέλω να είμαι απολύτως σαφής, για εμάς υπάρχει μία στρατηγική μόνο: δεν συζητάμε καθόλου ζητήματα εμβολιασμού, αυτό μας υποδεικνύουν οι ειδικοί εξάλλου.

Εμείς ακούμε πάντα την επιστήμη. Ξέρετε, σε αυτό το τραπέζι έχω κάνει πάρα πολλές συσκέψεις, ημερήσιες, όταν κληθήκαμε να διαχειριστούμε τη μεγάλη κρίση του Covid. Πάντα πηγαίναμε με γνώμονα αυτό το οποίο μας λέει η επιστήμη, το οποίο σημαίνει ότι για εμάς η εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας είναι μονόδρομος.

Έχουμε εξηγήσει πολλές φορές γιατί ο εμβολιασμός δεν είναι η ενδεδειγμένη λύση, στον βαθμό που δεν μπορούμε να εντοπίζουμε και να ξεχωρίζουμε αν ένα ζώο είναι άρρωστο ή πραγματικά εμβολιασμένο. Ο δε κίνδυνος ο οποίος υπάρχει για τον περιορισμό ή την απαγόρευση των εξαγωγών μας σε ευρωπαϊκές και άλλες χώρες είναι προφανώς τεράστιος.

Άρα, εγώ θέλω να ζητήσω εισαγωγικά την πλήρη συνεργασία μας, να συμφωνήσουμε ότι αυτή είναι η σωστή στρατηγική, να μην έχουμε αποκλίσεις, να μην ακούγονται διαφορετικές φωνές. Και βέβαια, θα ζητήσω -θα μιλήσει και ο Υπουργός στη συνέχεια- για το ζήτημα των παράνομων εμβολιασμών και των παράνομων εμβολίων που διακινούνται, να υπάρχει απόλυτη εξάντληση της αυστηρότητας. Το νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει και προφανώς θα γίνουν και από την Αστυνομία οι σχετικοί έλεγχοι, και για τις εισαγωγές τους και για τη διακίνησή τους».

Δηλώσεις Τσιάρα

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας σε δηλώσεις του ανέφερε ότι η συζήτηση αφορούσε στην ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας, στο πως η χώρα θα αντιμετωπίσει τη συγκεκριμένη νόσο και πως θα διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας. Όπως είπε, όλοι συμφώνησαν ότι το επόμενο χρονικό διάστημα θα ενταθούν ακόμα περισσότερο τα μέτρα βιοασφάλειας με συγκεκριμένες κατευθύνσεις και συνεργασία κυρίως από την πλευρά της Πολιτείας με τις περιφέρειες και με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

«Με ελέγχους, με συστηματική προσπάθεια προκειμένου να περιορίσουμε και να εκριζώσουμε τη νόσο με βασικό γνώμονα το πώς θα καταστήσουνε την ελληνική κτηνοτροφία βιώσιμη και ακόμα περισσότερο παραγωγική», πρόσθεσε ο υπουργός.

Για την πορεία της νόσου, ο κ. Τσιάρας τόνισε ότι αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της καμπύλης, υπάρχει πολύ μικρότερος αριθμός κρουσμάτων, είναι σχεδόν ο ίδιος με τον αριθμό κρουσμάτων πέρυσι τέτοια εποχή.

Πρόσθεσε λέγοντας ότι η μείωση των κρουσμάτων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις χαμηλές θερμοκρασίες, γι' αυτό, όπως τόνισε, «επιβάλλεται να εντείνουμε τα μέτρα βιοασφάλειας το επόμενο διάστημα προκειμένου έως το καλοκαίρι να μπορέσουμε μέσα από συγκεκριμένες διαδικασίες και με έναν συγκεκριμένο σχεδιασμό που υπάρχει να περιορίσουμε και να εξαλείψουμε τη νόσο».

Ο κ. Τσιάρας σημείωσε ακόμη ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων είναι ένας συνδυασμός συνεργασιών μεταξύ του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, των υπηρεσιών των περιφερειών αλλά και των ίδιων των κτηνοτρόφων. Σε αυτή την εξίσωση, πρόσθεσε, πρέπει να προστεθούν και οι εντατικοί έλεγχοι που θα γίνονται από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αυτό το χρονικό διάστημα «ούτως ώστε να καταφέρουμε μαζί με το υφιστάμενο, αλλά και το βελτιωμένο νομοθετικό πλαίσιο που θα υπάρξει, μαζί με τα μέτρα τα οποία θα ενταθούν και τα οποία ουσιαστικά θα επικαιροποιήσουν κάθε δυνατότητα ή κάθε, ενδεχομένως, παράληψη που μπορεί να έχει καταγραφεί μέχρι τώρα, να μπορέσουμε με αυτόν τον τρόπο να εκριζώσουμε τη νόσο».

Ο υπουργός επανέλαβε ότι «είναι θέμα τεράστιας εθνικής σημασίας, να κρατήσουμε την ελληνική κτηνοτροφία, ανθεκτική και βιώσιμη, να μην περιοριστούν οι ελληνικές εξαγωγές και να καταφέρουμε η προστιθέμενη αξία η οποία δίνεται από τα ελληνικά κτηνοτροφικά προϊόντα, κυρίως μέσω της τεράστια εξαγωγική δυνατότητα της φέτας, να παραμείνει ως ένας βασικός οικονομικός παράγοντας που ενισχύει και τους ίδιους τους κτηνοτρόφους, αλλά και τις τοπικές οικονομίες στις οποίες βρίσκονται».

Δημήτρης Κουρέτας, Περιφερειάρχης Θεσσαλίας: Είχαμε μια πολύ καλή συζήτηση με τους Περιφερειάρχες και τους Υπουργούς για να υπάρχει ένας συντονισμός ενόψει της περιόδου που έρχεται, για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την ευλογιά. Αυτό που απασχολεί, αυτή τη στιγμή, πολύ και την κυβέρνηση και εμάς είναι πώς θα γίνει η αναπλήρωση του ζωικού κεφαλαίου. Δηλαδή, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό αυτή τη στιγμή δεν μπορεί κάποιος να φέρει ζώα που του έχουν θανατωθεί, γιατί υπάρχει ευλογιά, οπότε πρέπει να δούμε πώς θα γίνει αυτή η ανασύσταση. Θα γίνει την επόμενη εβδομάδα αυτή η κουβέντα, διότι μας απασχολεί όλους, κι εμάς και την κυβέρνηση, η αναπλήρωση του ζωικού κεφαλαίου. Αυτοί οι άνθρωποι, δηλαδή, να μην φύγουν από το επάγγελμα. Αυτή είναι όλη η συζήτηση, πώς θα μπορέσουμε να στηρίξουμε την κτηνοτροφία.

Χαράλαμπος Μπιλλίνης, Πρόεδρος Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς - Καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών νοσημάτων και Πρύτανης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας: Συζητήσαμε με τους Περιφερειάρχες που έχουν τα περισσότερα κρούσματα αυτή την περίοδο και το μήνυμα που δώσαμε ήταν ένα και μοναδικό: αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας. Αν καταφέρουμε να τα εφαρμόσουμε σε ένα ποσοστό πάνω από 90%, θα εξαλείψουμε το νόσημα. Αυτή τη στιγμή το νόσημα, λόγω του καιρού και λόγω των μέτρων, έχει μια μεγάλη κάμψη και τους επόμενους δυόμιση μήνες είναι η χρυσή ευκαιρία να μπορέσουμε να εξαλείψουμε το νόσημα από τη χώρα.

Η συζήτηση για το μέλλον της ελληνικής κτηνοτροφίας συχνά περιορίζεται στο κόστος, στις εισροές και στην επιβίωση των εκμεταλλεύσεων. Πίσω όμως από τους αριθμούς, υπάρχει ένα λιγότερο ορατό αλλά κρίσιμο ζήτημα: οι αυτόχθονες φυλές αγροτικών ζώων με μικρό πληθυσμό, που σταδιακά περιορίζονται ή εξαφανίζονται. Φυλές που εξελίχθηκαν σε στενή σχέση με το περιβάλλον, τα τοπικά παραγωγικά συστήματα και τις ανάγκες της υπαίθρου, και που σήμερα βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Γιατί η διατήρηση των φυλών αυτών αφορά την παραγωγή

Οι φυλές με μικρό πληθυσμό δεν αποτελούν απλώς ένα κομμάτι της αγροτικής κληρονομιάς. Η διατήρησή τους συνδέεται άμεσα με την ικανότητα της κτηνοτροφίας να ανταποκρίνεται σε μεταβαλλόμενες συνθήκες, τόσο περιβαλλοντικές όσο και οικονομικές. Η γενετική ποικιλότητα που ενσωματώνουν επιτρέπει μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα, συμβάλλοντας στη σταθερότητα των παραγωγικών συστημάτων και στη μείωση των κινδύνων που προκύπτουν από ασθένειες, κλιματικές μεταβολές ή μεταβολές της αγοράς.

Παράλληλα, οι φυλές αυτές συνδέονται με συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά της υπαίθρου. Η απώλειά τους δεν αφορά μόνο την παραγωγή τροφίμων, αλλά και την απώλεια γνώσης, πρακτικών και τοπικών ταυτοτήτων που διαμορφώθηκαν μέσα από τη μακρόχρονη συνύπαρξη ανθρώπου και ζώου.

Διατήρηση μέσα στο παραγωγικό σύστημα

Η διατήρηση των φυλών μπορεί να ακολουθήσει διαφορετικές προσεγγίσεις, όμως εκείνη που συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα του παραγωγού είναι η διατήρηση ζώντων ζώων μέσα στο ίδιο το παραγωγικό τους περιβάλλον. Η εκτροφή και η αξιοποίηση των φυλών αυτών στο πλαίσιο της αγροτικής παραγωγής επιτρέπει τη συνέχιση της φυσικής τους εξέλιξης, σε αλληλεπίδραση με το περιβάλλον και τις ανάγκες της αγοράς.

Η συνεχής χρήση των φυλών είναι καθοριστική, καθώς μόνο έτσι παραμένουν ζωντανές και λειτουργικές ως παραγωγικές μονάδες. Ταυτόχρονα, η διατήρηση στο πεδίο καλύπτει το μεγαλύτερο εύρος των στόχων της διατήρησης, από την παραγωγή τροφίμων μέχρι τη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας.

Οι κίνδυνοι για τις φυλές με μικρό πληθυσμό

Οι φυλές με περιορισμένο αριθμό ζώων εκτίθενται σε πολλαπλές απειλές. Η αιμομιξία, η απώλεια γενετικής παραλλακτικότητας λόγω ανεξέλεγκτων διασταυρώσεων, η μείωση του ενδιαφέροντος των παραγωγών, αλλά και οι οικονομικές δυσκολίες, δημιουργούν ένα εύθραυστο πλαίσιο. Σε πολλές περιπτώσεις, απουσιάζουν αξιόπιστα δεδομένα για τις αποδόσεις, τη γονιμότητα, τη διάρκεια παραγωγικής ζωής ή τις διατροφικές απαιτήσεις των ζώων, γεγονός που δυσχεραίνει την ορθή αποτίμηση της πραγματικής τους αξίας. Οι συνθήκες εκτροφής συχνά χαρακτηρίζονται από ελλείψεις σε υποδομές, τεχνική στήριξη και οργανωμένα δίκτυα προώθησης προϊόντων. Η απουσία συλλογικών σχημάτων και προγραμμάτων βελτίωσης επηρεάζει αρνητικά τη βιωσιμότητα αυτών των φυλών.

Ο ρόλος της οικονομικής βιωσιμότητας

Κεντρικό στοιχείο για τη διατήρηση των φυλών με μικρό πληθυσμό είναι η οικονομική τους βιωσιμότητα. Η διατήρηση δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε ενισχύσεις, αλλά χρειάζεται να συνδέεται με την παραγωγική αξιοποίηση των ζώων και των προϊόντων τους. Η βελτίωση των παραγωγικών και αναπαραγωγικών χαρακτηριστικών μπορεί να αυξήσει την αποδοτικότητα, αρκεί να γίνεται με τρόπο που διατηρεί τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά προσαρμογής της φυλής. Οι στρατηγικές αυτές περιλαμβάνουν προσαρμογές στο παραγωγικό σύστημα, όπως ο σχεδιασμός της παραγωγής, η διαχείριση της εκτροφής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ελεγχόμενες διασταυρώσεις, πάντα με τη διασφάλιση της καθαρής φυλής και της γενετικής της βάσης.

Συνδυασμός διατήρησης και ασφάλειας

Παράλληλα με τη διατήρηση ζώντων πληθυσμών, η αποθήκευση γενετικού υλικού λειτουργεί ως ένα σημαντικό απόθεμα ασφάλειας. Σε περιπτώσεις επιδημιών, φυσικών καταστροφών ή σοβαρών γενετικών προβλημάτων, η ύπαρξη τέτοιων αποθεμάτων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Ο συνδυασμός των δύο προσεγγίσεων ενισχύει τη συνολική στρατηγική διατήρησης, διασφαλίζοντας τόσο τη συνέχεια όσο και την προσαρμοστικότητα των φυλών.

Ένα ζήτημα του σήμερα, όχι του παρελθόντος

Στις αρχές κάθε νέου έτους, πολλοί παραγωγοί επαναξιολογούν τα δεδομένα της εκμετάλλευσής τους και εξετάζουν επιλογές για το μέλλον. Η διατήρηση των φυλών με μικρό πληθυσμό δεν αφορά μόνο την προστασία του παρελθόντος, αλλά και τη διαμόρφωση βιώσιμων παραγωγικών συστημάτων για το αύριο. Οι τάσεις για διαφοροποιημένα, τοπικά προϊόντα και για παραγωγή με χαμηλότερες εισροές δημιουργούν ένα πλαίσιο στο οποίο οι φυλές αυτές μπορούν να βρουν ξανά τη θέση τους.

Η πρόκληση βρίσκεται στην ισορροπία: ανάμεσα στη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας και στη στήριξη της παραγωγικής δραστηριότητας. Εκεί κρίνεται το μέλλον αυτών των φυλών και ο ρόλος τους στη σύγχρονη ελληνική κτηνοτροφία.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2011, «Στρατηγικές διαχείρισης των φυλών αγροτικών ζώων με μικρό πληθυσμό», σελ. 58–62.

Κρίσιμη θεσμική τομή για τη διαφάνεια, τη δικαιότερη κατανομή των ενισχύσεων και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον κτηνοτροφικό τομέα χαρακτήρισε τη νέα τροποποιητική ΚΥΑ για τους βοσκότοπους ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Χρήστος Κέλλας, απαντώντας στη Βουλή σε Επίκαιρη Ερώτηση του βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ κ. Βασίλειου Κόκκαλη.

Όπως υπογράμμισε, η ΚΥΑ 3378/2025 δεν αποτελεί μία ακόμη τεχνική ρύθμιση, αλλά μια ουσιαστική αλλαγή κανόνων που συνδέει τις ενισχύσεις με την πραγματική παραγωγική δραστηριότητα, ενισχύει τους ελέγχους και θωρακίζει τους ευρωπαϊκούς πόρους από στρεβλώσεις και καταχρήσεις του παρελθόντος.

Παραγωγική δραστηριότητα και «εικονικά κοπάδια»

Απαντώντας στην κριτική περί δήθεν «νομιμοποίησης εικονικών κοπαδιών», ο Υφυπουργός τόνισε ότι για πρώτη φορά ο ορισμός του επιλέξιμου κτηνοτρόφου συνδέεται ρητά με τεκμηριωμένη παραγωγική δραστηριότητα.

Όπως εξήγησε, η νέα ΚΥΑ εισάγει αντικειμενικά, διοικητικά και οικονομικά κριτήρια, τα οποία λειτουργούν ως θεσμικός κόφτης απέναντι σε πρακτικές που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική εικόνα της παραγωγής.

Πώς γίνεται πλέον η κατανομή των βοσκοτόπων

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι η κατανομή των βοσκοτόπων δεν βασίζεται πλέον απλώς σε δηλώσεις, αλλά σε διασταυρωμένα στοιχεία που αφορούν τις παραδόσεις γάλακτος και κρέατος, τα φορολογικά δεδομένα και τις οικονομικές συναλλαγές.

Με τον τρόπο αυτό, η κατανομή γίνεται με βάση τον πραγματικό αριθμό ζώων που αποδεικνύεται παραγωγικά και οικονομικά, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την αξιοπιστία του συστήματος.

Περιπτώσεις χωρίς παραδόσεις και γεωγραφική κατανομή

Σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παραδόσεις γάλακτος ή κρέατος, ο κ. Κέλλας ξεκαθάρισε ότι η ΚΥΑ δεν αφήνει κανένα κενό, καθώς προβλέπει μηχανισμό ελέγχου της οικονομικής αντιστοιχίας μεταξύ εισοδήματος και ζωικού κεφαλαίου. Όπως σημείωσε, πρόκειται για μέτρο προστασίας των πραγματικών κτηνοτρόφων και όχι για υπονόμευσή τους.

Απαντώντας στους ισχυρισμούς περί δυνατότητας κατανομής βοσκότοπων από οποιαδήποτε περιοχή της χώρας, διευκρίνισε ότι η σχετική πρόβλεψη εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις επάρκειας βοσκοτόπων σε συγκεκριμένη Περιφερειακή Ενότητα και αποκλειστικά στο πλαίσιο συμπληρωματικής κατανομής, με στόχο τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των κτηνοτρόφων.

Νεοεισερχόμενοι, ανωτέρα βία και επόμενα βήματα

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ΚΥΑ προβλέπει ρητή προστασία σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας, όπως απώλειες ζωικού κεφαλαίου λόγω επιζωοτιών, φυσικών καταστροφών ή λόγων δημοσίου συμφέροντος και περιβαλλοντικής προστασίας, χωρίς την επιβολή κυρώσεων.

Στη δευτερολογία του, ο Υφυπουργός αναφέρθηκε ειδικά στους νεοεισερχόμενους κτηνοτρόφους, επισημαίνοντας ότι η κατανομή των βοσκοτόπων γίνεται με βάση τη δήλωση του ζωικού τους κεφαλαίου, διασφαλίζοντάς τους πλήρως. Τόνισε επίσης ότι όλες οι ρυθμίσεις της ΚΥΑ εντάσσονται στο εγκεκριμένο Action Plan και έχουν διαμορφωθεί σε πλήρη συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Όπως ανέφερε, η φετινή πληρωμή είναι υβριδική, ενώ από την επόμενη χρονιά θα εφαρμοστεί η χρήση ηλεκτρονικών βώλων για την ακριβή καταγραφή και παρακολούθηση του ζωικού κεφαλαίου. Κλείνοντας, σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι ανήκουν στους πραγματικούς κτηνοτρόφους και σε αυτούς θα συνεχίσουν να κατευθύνονται, με ευθύνη, κανόνες και θεσμική σοβαρότητα, υπογραμμίζοντας ότι οι πραγματικοί παραγωγοί δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα από τη νέα ΚΥΑ.

Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των αιγοπροβάτων και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έδωσαν στη δημοσιότητα επικαιροποιημένα συγκεντρωτικά στοιχεία για την πορεία της νόσου στη χώρα, με ημερομηνία ενημέρωσης την 23η Ιανουαρίου 2026.
Τα δεδομένα αφορούν το διάστημα από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 18 Ιανουαρίου 2026 και αποτυπώνουν τη συνολική επιδημιολογική εικόνα σε πανελλαδικό επίπεδο.

Συγκεντρωτικά στοιχεία για την περίοδο Αύγουστος 2024 – 18 Ιανουαρίου 2026

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που έχουν αποσταλεί από τις Περιφερειακές Ενότητες και έχουν οριστικοποιηθεί έως σήμερα, η εικόνα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων διαμορφώνεται ως εξής:

2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων

2.559 εκτροφές σε όλη τη χώρα

472.928 θανατώσεις αιγοπροβάτων, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων μέτρων αντιμετώπισης της νόσου

Τα παραπάνω στοιχεία αποτυπώνουν το σύνολο των καταγεγραμμένων περιστατικών και των μέτρων που εφαρμόστηκαν κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Νέα κρούσματα την περίοδο 10–18 Ιανουαρίου 2026

Για το χρονικό διάστημα από 10 έως 18 Ιανουαρίου 2026, καταγράφηκαν 16 νέα κρούσματα ευλογιάς αιγοπροβάτων, τα οποία εντοπίστηκαν σε έξι Περιφερειακές Ενότητες της χώρας. Η γεωγραφική κατανομή των νέων περιστατικών έχει ως εξής:

Αιτωλοακαρνανία: 5 κρούσματα

Αχαΐα: 3 κρούσματα

Ηλεία: 3 κρούσματα

Καρδίτσα: 2 κρούσματα

Πιερία: 2 κρούσματα

Ροδόπη: 1 κρούσμα

Τα δεδομένα αφορούν αποκλειστικά επιβεβαιωμένα περιστατικά, όπως αυτά καταγράφηκαν και δηλώθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Συνεχής επικαιροποίηση των στοιχείων και τήρηση μέτρων βιοασφάλειας

Όπως επισημαίνεται, τα στοιχεία για την πορεία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων επικαιροποιούνται διαρκώς, με βάση την αποστολή των τελικών δεδομένων από τις Περιφερειακές Ενότητες. Η δημοσιοποίησή τους θα συνεχιστεί σε τακτά χρονικά διαστήματα, με στόχο την πλήρη και έγκυρη ενημέρωση των παραγωγών και της κοινής γνώμης.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας παραμένει κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου. Οι παραγωγοί καλούνται να ακολουθούν τις οδηγίες των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.

Στη δημοσιότητα δόθηκε νέα τροποποιητική απόφαση που αφορά την Παρέμβαση Π3-70-1.5 «Διατήρηση Απειλούμενων Αυτόχθονων Φυλών Αγροτικών Ζώων» του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023–2027. Η απόφαση αναρτήθηκε στη «Διαύγεια» στις 22 Ιανουαρίου 2026 και έρχεται να επικαιροποιήσει την αρχική απόφαση ένταξης δικαιούχων του Μαΐου 2025, ενσωματώνοντας μεταβολές που προέκυψαν μετά την υποβολή αιτημάτων ανάκλησης και μεταβιβάσεων. Η τροποποίηση δεν αφορά το περιεχόμενο ή τους όρους της Παρέμβασης, αλλά τη σύνθεση των ενταγμένων πράξεων και τα συνοδευτικά διοικητικά στοιχεία, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί μέχρι σήμερα.

Επικαιροποίηση της απόφασης ένταξης

Με τη νέα απόφαση αντικαθίσταται το Άρθρο 1 της αρχικής πράξης ένταξης, προκειμένου να αποτυπωθεί η επικαιροποιημένη εικόνα των δικαιούχων που υπέβαλαν αιτήσεις στήριξης στο πλαίσιο της πρόσκλησης της 27ης Φεβρουαρίου 2025. Οι αιτήσεις αυτές είχαν αξιολογηθεί σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο εφαρμογής της Παρέμβασης Π3-70-1.5, όπως αυτό καθορίζεται από τη σχετική υπουργική απόφαση του Αυγούστου 2024.

Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές που προέκυψαν μετά την αρχική ένταξη, είτε λόγω αιτημάτων μεταβίβασης πράξεων, είτε λόγω αιτήσεων ανάκλησης ένταξης από τους ίδιους τους δικαιούχους, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Σταθεροποίηση της συνολικής δημόσιας δαπάνης

Στο πλαίσιο της τροποποίησης επικαιροποιείται και το οικονομικό σκέλος της απόφασης. Η συνολική δημόσια δαπάνη της Παρέμβασης Π3-70-1.5 ορίζεται στο ποσό των 95.381.704,50 ευρώ. Το ποσό αυτό αφορά το σύνολο των ενταγμένων πράξεων μετά τις μεταβολές και προβλέπεται να χρηματοδοτηθεί από τη Συλλογική Απόφαση 082/7 του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Διαγραφές πράξεων κατόπιν αιτήματος

Η τροποποιητική απόφαση προβλέπει τη διαγραφή δύο πράξεων από το Παράρτημα της αρχικής απόφασης ένταξης. Οι συγκεκριμένες πράξεις ανακαλούνται κατόπιν αιτήματος των ίδιων των δικαιούχων και αφορούν διακοπή των αντίστοιχων Τεχνικών Δελτίων. Οι πράξεις αυτές περιλαμβάνονται αναλυτικά στο Παράρτημα Ι της νέας απόφασης.

Προσθήκη νέων δικαιούχων μέσω μεταβιβάσεων

Ταυτόχρονα, το Παράρτημα της απόφασης συμπληρώνεται με την προσθήκη δέκα νέων πράξεων, οι οποίες προέκυψαν από διαδικασίες μεταβίβασης και αποδοχής ήδη ενταγμένων πράξεων. Οι νέοι δικαιούχοι εντάσσονται στο μέτρο στη θέση προηγούμενων, χωρίς να μεταβάλλεται ο συνολικός αριθμός των ενταγμένων πράξεων στο πλαίσιο της πρόσκλησης. Οι σχετικές προσθήκες αποτυπώνονται στο Παράρτημα ΙΙ της απόφασης.

Τροποποιήσεις στα Τεχνικά Δελτία υφιστάμενων δικαιούχων

Πέραν των διαγραφών και προσθηκών, η απόφαση προβλέπει και τροποποιήσεις στα Τεχνικά Δελτία σημαντικού αριθμού ήδη ενταγμένων πράξεων. Οι μεταβολές αυτές οφείλονται σε περιπτώσεις ολικής ή μερικής μεταβίβασης, καθώς και σε αποδοχές μεταβίβασης, και αφορούν την επικαιροποίηση των στοιχείων των πράξεων χωρίς αλλαγή της ένταξής τους στο μέτρο. Οι σχετικές τροποποιήσεις καταγράφονται στο Παράρτημα ΙΙΙ.

Διατήρηση του ισχύοντος πλαισίου εφαρμογής

Κατά τα λοιπά, η αρχική απόφαση ένταξης της 28ης Μαΐου 2025 εξακολουθεί να ισχύει χωρίς αλλαγές. Τα Παραρτήματα Ι, ΙΙ και ΙΙΙ της τροποποιητικής απόφασης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της και αποτυπώνουν τη σημερινή εικόνα των ενταγμένων πράξεων στο πλαίσιο της Παρέμβασης Π3-70-1.5 του ΣΣ ΚΑΠ 2023–2027.

Διαβάστε ολόκληρη την τροποποιητική απόφαση εδώ.

Με καθαρό μήνυμα υπέρ της αυστηρής εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας και κατά του εμβολιασμού, ολοκληρώθηκε, την Πέμπτη (22/1), η σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Η κυβέρνηση δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της επιζωοτίας, επισημαίνει ότι η παραπληροφόρηση υπονομεύει τον έλεγχο της νόσου και προαναγγέλλει νεότερη ενημέρωση στα επόμενα 24ωρα.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, ο Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό Γιώργος Μυλωνάκης, ο Γενικός Γραμματέας Πρωθυπουργού Στέλιος Κουτνατζής, ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Πρωτοψάλτης, ο Καθηγητής Ιολογίας και Ιογενών Νοσημάτων και Πρύτανης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) Χαράλαμπος Μπιλλίνης και η Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια Κτηνιατρικής του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κατερίνα Μαρίνου.

Το μήνυμα που εκπέμφθηκε είναι σαφές: η ευλογιά αιγοπροβάτων, ως νόσημα Κατηγορίας Α στην ΕΕ, αντιμετωπίζεται με stamping out, ζώνες προστασίας και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων.

Ο εμβολιασμός, σύμφωνα με τις επιστημονικές και θεσμικές εισηγήσεις, δεν αποτελεί βασική στρατηγική και ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την εκρίζωση και το εμπόριο.

Από τον περασμένο Οκτώβριο η ΕΕΕΔΕΕ και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αξιολογώντας όλα τα διαθέσιμα δεδομένα κατέληξαν ότι ο μαζικός εμβολιασμός θα επιβαρύνει την κατάσταση. Τα διαθέσιμα εμβόλια περιέχουν ζωντανό ιό μειωμένης λοιμογόνου δύναμης και, δεδομένου του ισχυρού παθογόνου δυναμικού της νόσου, η χρήση τους σε συνθήκες ανεπαρκούς βιοασφάλειας ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης αντί περιορισμού.

Ακολουθούν 10 ερωτοαπαντήσεις από την Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς

1: Υπάρχει πράγματι «εύκολη λύση» με εμβολιασμό αντί για μέτρα βιοασφάλειας;

Όχι. Η ευλογιά αιγοπροβάτων είναι νόσημα Κατηγορίας Α στην ΕΕ, με στόχο την πλήρη εκρίζωση. Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει stamping out, ζώνες προστασίας και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων. Ο εμβολιασμός οδηγεί σε απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας» για την ανάκτηση του οποίου απαιτούνται πολλά χρόνια και θα έχει επιπτώσεις σε μεγάλες αγορές χωρών όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς κλπ.

2: Αν εμβολιάσουμε, δεν τελειώνει πιο γρήγορα η επιδημία;

Όχι. Ο εμβολιασμός δεν σταματά αυτόματα τη διασπορά ούτε αίρει την ανάγκη για βιοασφάλεια. Αντίθετα, μπορεί να «καλύψει» υποκείμενες λοιμώξεις, να δυσχεράνει τη διάγνωση και να παρατείνει την επιζωοτία. Γι’ αυτό και όπου εφαρμόστηκε διεθνώς, η ευλογιά (Ινδία, Τουρκία, Ιορδανία, Αίγυπτος, Ισραήλ), δεν εκριζώθηκε αλλά έγινε ενδημική, με συνεχιζόμενες θανατώσεις και απώλειες παραγωγής. Ο χαρακτηρισμός της χώρας ως ενδημική θα επηρεάσει και τις εξαγωγές φέτας, που σήμερα φθάνουν το 1 δισ. ετησίως.
Ο εμβολιασμός δεν θα σταματήσει τις θανατώσεις Θα εμβολιάζουμε και παράλληλα θα θανατώνουμε κι επειδή δεν υπάρχει μέθοδος που διαχωρίζει τα θετικά ζώα από τα εμβολιασμένα μπορεί τα εμβολιασμένα που εμφανίζουν συμπτώματα να θεωρούνται θετικά.

3: Υπάρχουν εγκεκριμένα και ασφαλή εμβόλια στην Ευρώπη;

Όχι. Μέχρι σήμερα ούτε και από τον δικό μας ΕΟΦ. Δεν έχει εγκριθεί εμβόλιο για χρήση στην ΕΕ. Κανένα εμβόλιο για την ευλογιά αιγοπροβάτων δεν είναι αδειοδοτημένο στην ΕΕ. Η EFSA έχει ξεκαθαρίσει ότι η χρήση τους θα επέφερε άμεσους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώντων ζώων και προϊόντων τους. Η εισαγωγή ή χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων είναι παράνομη και επικίνδυνη.

4. Η θέση του ΕΟΦ ποια είναι;

Ο ΕΟΦ, με έγγραφό του στις 22/10, διευκρινίζει πως δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

5. Οι Κτηνιατρικές Σχολές της Ελλάδος, τι θέση έχουν λάβει;

Τόσο η Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, όσο και του ΑΠΘ, έχουν πάρει θέση κατά του εμβολίου. Πρόεδρος δε της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) είναι ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος έχει ξεκαθαρίσει ότι μόνο με την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας μπορεί να εκριζωθεί η ευλογιά.

6: Τα εμβόλια που υπάρχουν στην ΕΕ τι είναι;

Τα 400.000 εμβόλια που υπάρχουν στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ, είναι ιορδανικά, καλύπτουν μόνο το 60% του «πληθυσμού» που εμβολιάζεται και εμπεριέχουν ζωντανό στέλεχος του ιού, που σημαίνει περαιτέρω μετάδοση. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί δε, με ευθύνη του κάθε κράτους - μέλους, μόνο ως έσχατη λύση και χωρίς να αίρει την ανάγκη θανάτωσης των ζώων.

7: Μπορεί κάποιος να «βοηθήσει» κάνοντας μόνος του εμβόλιο;

Αντιθέτως, πρόκειται για πρακτική που σαμποτάρει τον έλεγχο της νόσου. Τα υπάρχοντα εμβόλια, δεν επιτρέπουν διάκριση μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων (DIVA), καταστρέφουν την επιτήρηση και οδηγούν τελικά σε υποχρεωτική θανάτωση όλου του κοπαδιού. Δεν προστατεύουν τον κτηνοτρόφο τον εκθέτουν σε μεγαλύτερες απώλειες.

8: Μήπως τα μέτρα βιοασφάλειας δεν αποδίδουν και άρα χρειάζεται εμβολιασμός;

Απαιτείται αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, αρμόδιες για την εφαρμογή των οποίων, σύμφωνα με το νόμο, είναι οι περιφέρειες. Σε περιόδους κρίσης δεν νοείται έγκριση αδειών απουσίας σε συνεργεία απολύμανσης και χρειάζεται η μέγιστη εγρήγορση απ’ όλους.
Η εξάπλωση συνδέεται με παραβιάσεις, καθυστερημένες δηλώσεις και παράνομες μετακινήσεις. Καμία στρατηγική δεν λειτουργεί χωρίς καθολική συμμόρφωση. Η βιοασφάλεια δεν είναι εναλλακτική του εμβολιασμού - είναι η βάση κάθε ελέγχου. Οι παράνομες μετακινήσεις / εμπόριο και η μη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας είναι τα σημαντικότερα αίτια.

9: Ο Επίτροπος Βάρχελι δεν πρότεινε τον εμβολιασμό;

Όχι. Η επίκληση της λεγόμενης «επιστολής Βάρχελι» είναι αποσπασματική και παραπλανητική. Η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως διατυπώθηκε και δημόσια από τον Επίτροπο Χάνσεν, είναι ότι ο εμβολιασμός αποτελεί ύστατο μέτρο και όχι βασική στρατηγική. Οι αποφάσεις λαμβάνονται θεσμικά, βάσει EFSA και ευρωπαϊκού δικαίου, όχι βάσει μεμονωμένων αναγνώσεων επιστολών.

10. Αληθεύει ότι οι κτηνοτρόφοι των οποίων τα ζώα έχουν θανατωθεί δεν έχουν λάβει αποζημιώσεις;

Όχι. Οι αποζημιώσεις που δίνονται (έως 250 ευρώ το ζώο) είναι οι μεγαλύτερες στην ΕΕ, όπου ο Μέσος Όρος βρίσκεται τα 90 ευρώ. Παράλληλα η κυβέρνηση έχει ενισχύσει τους κτηνοτρόφους για αγορά ζωοτροφών.
Στο πλαίσιο των ενισχύσεων για επιζωοτίες και ζωονόσους (κυρίως για την ευλογιά), το 2025 έχουν καταβληθεί συνολικά 167,4 εκατ. ευρώ, ως εξής:

• Αποζημιώσεις για ζωοτροφές: 69,7 εκατ. ευρώ
• Αποζημιώσεις για θανατωμένα ζώα: 62,0 εκατ. ευρώ
• Αποζημιώσεις για χαμένο εισόδημα: 28,5 εκατ. ευρώ
• Λειτουργικές δαπάνες για τις Περιφέρειες: 7,2 εκατ. ευρώ

Επισημαίνεται ότι η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) χαρακτηρίζει ψευδές το δίλημμα «εμβόλιο ή βιοασφάλεια», σχολιάζοντας τα σενάρια που διακινούνται το τελευταίο διάστημα και υπογραμμίζοντας ότι χωρίς αυστηρή εφαρμογή των μέτρων κανένα εργαλείο δεν μπορεί να αποδώσει, ενώ επισημαίνει ότι η παραπληροφόρηση δημιουργεί ψευδαισθήσεις, παρατείνει την κρίση και τελικά ζημιώνει τους ίδιους τους κτηνοτρόφους.

Όπως είχε επισημάνει το προηγούμενο διάστημα η Επιτροπή, για την εκρίζωση της ζωονόσου η μόνη υπεύθυνη στρατηγική είναι η πιστή εφαρμογή των επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων, γεγονός που προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τις Περιφέρειες έως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό.

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, μιλώντας στη Βουλή, αποκάλυψε -και κατέθεσε στα πρακτικά- το περιεχόμενο της απάντησης (21/01/2026) του αρμόδιου Επιτρόπου Βάρχελι (μετά από ερώτηση του ευρωβουλευτή κ. Αρβανίτη).

Συγκεκριμένα, ο Επίτροπος Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων κ. Βάρχελι απαντά ρητά ότι «επί του παρόντος δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Ο Υπουργός τόνισε ότι η ίδια απάντηση διευκρινίζει πως, σε περίπτωση εφαρμογής σχεδίου εμβολιασμού, τα προϊόντα από εγκαταστάσεις που υπάγονται στο συγκεκριμένο σχέδιο θα υπόκεινται σε μέτρα, όπως ορίζονται στον Κανονισμό 361. Όπως σημείωσε, ο Κανονισμός προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς στη διάθεση προϊόντων –κρέας και γάλα– από εμβολιασμένα ζώα, μέχρι να επιβεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει κίνδυνος, διαδικασία που ολοκληρώνεται έξι μήνες μετά το τελευταίο κρούσμα.

Yπενθύμισε, επίσης, ότι ο Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος έχει επισημάνει τους κινδύνους, σημειώνοντας ότι τα διαθέσιμα εμβόλια είναι περασμένης τεχνολογίας, μη επικαιροποιημένα, αποκλειστικά ζωντανά εξασθενημένα και ότι, σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα από δοκιμές, έχουν καταγραφεί παρενέργειες.

«Καλό είναι να λέμε την αλήθεια στους ανθρώπους, στους κτηνοτρόφους και σε όσους εμπλέκονται στη συγκεκριμένη διαδικασία», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι άλλο είναι να γίνεται λόγος για ανύπαρκτο εγκεκριμένο εμβόλιο και άλλο να παρουσιάζεται ως η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η απάντηση του Επιτρόπου

Απάντηση του κ. Várhelyi εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (20.1.2026)

1. Επί του παρόντος δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ένωση. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κανονισμό για τα κτηνιατρικά φάρμακα, υπό ορισμένες ειδικές περιστάσεις, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών μπορούν να επιτρέπουν τη χρήση εμβολίου που δεν έχει εγκριθεί εντός της Ένωσης. 

2. Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή έχει λάβει, από τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας, μόνο αίτημα για επιστημονική στήριξη, μέσω της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων, προκειμένου να τις βοηθήσει στην τελική τους απόφαση, είτε να εφαρμόσουν εμβολιασμό κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων είτε όχι.

3. Εάν εφαρμοστεί σχέδιο εμβολιασμού κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα από εγκαταστάσεις που υπάγονται στο εν λόγω σχέδιο θα υπόκεινται σε μέτρα, όπως ορίζεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2023/361 και στον κανονισμό (ΕΕ) 2020/687. Όπου είναι αναγκαίο, η Επιτροπή μπορεί επίσης να θεσπίσει άλλα αναλογικά μέτρα μετριασμού του κινδύνου, σύμφωνα με τα πρότυπα του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων.

Διαβάστε το έγγραφο

Ενημερωτικό ΥπΑΑΤ για Κανονισμούς ΕΕ 2023/361 & 2020/687

Εάν μια εκμετάλλευση ενταχθεί σε σχέδιο εμβολιασμού, τα παραγόμενα προϊόντα συνήθως υπόκεινται στις εξής απαιτήσεις:

Θερμική Επεξεργασία: Το γάλα από εμβολιασμένα ζώα ή από ζώνες εμβολιασμού πρέπει να υποβάλλεται σε επεξεργασία που εξουδετερώνει τον ιό (π.χ. παστερίωση υψηλής θερμοκρασίας ή επεξεργασία UHT).

Περιορισμοί Διακίνησης: Ενδέχεται να απαγορεύεται η διάθεση νωπού (μη επεξεργασμένου) γάλακτος στην αγορά από τις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις.

Πιστοποίηση και Ιχνηλασιμότητα: Απαιτείται αυστηρή καταγραφή των παρτίδων, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα προϊόντα που προέρχονται από εμβολιασμένα κοπάδια έχουν υποστεί τις προβλεπόμενες διαδικασίες μετριασμού του κινδύνου πριν την πώλησή τους.

Σήμανση: Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτείται ειδικό υγειονομικό σήμα που να υποδηλώνει ότι το προϊόν είναι κατάλληλο μόνο για την εγχώρια αγορά ή ότι έχει υποστεί συγκεκριμένη επεξεργασία.

Όλα τα προηγούμενα καταλήγουν σε εμπόδια στις εξαγωγές, τονίζει το ΥπΑΑΤ.