Καλή η εικόνα στο σκληρό σιτάρι, παραμένει όμως σε χαμηλά επίπεδα η τιμή

Η τρέχουσα περίοδος στα σιτηρά απαιτεί αυξημένη προσοχή από τους παραγωγούς, καθώς οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την εμφάνιση μυκητολογικών ασθενειών και τροφοπενιών, διαμορφώνοντας μια απαιτητική εικόνα στα χωράφια. Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Νίκαιας «Ο Προμηθέας», καταγράφοντας την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στα σιτηρά, τόσο σε επίπεδο προσβολών όσο και θρέψης, αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν οι παραγωγοί για τη διαχείρισή τους. Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με την αυξημένη υγρασία, την εξασθένηση των φυτών μετά τον χειμώνα και τις καλλιεργητικές πρακτικές που έχουν προηγηθεί.

Μυκητολογικές ασθένειες: Το βασικό πρόβλημα της περιόδου 

Στην παρούσα φάση ανάπτυξης των σιτηρών, οι μυκητολογικές ασθένειες αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα που καλούνται να διαχειριστούν οι παραγωγοί. Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις και η αυξημένη υγρασία δημιουργούν ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη παθογόνων, με κυριότερες εκδηλώσεις τις σεπτοριάσεις και τις σκωριάσεις. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά από τον γεωπόνο κ. Φάνη Κατσιλούλη, «οι μυκητολογικές ασθένειες των σιτηρών οφείλονται κυρίως στις υγρές συνθήκες», γεγονός που εξηγεί την αυξημένη πίεση που παρατηρείται αυτή την περίοδο.

Η εικόνα επιβαρύνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι τα φυτά εξέρχονται από τον χειμώνα συχνά εξασθενημένα, κάτι που τα καθιστά πιο ευάλωτα στις προσβολές. Παράλληλα, παράγοντες όπως η παρουσία φυτικών υπολειμμάτων, οι ευαίσθητες ποικιλίες και η γενικότερη διαχείριση του χωραφιού επηρεάζουν σημαντικά την ένταση των προβλημάτων, ενισχύοντας την εγκατάσταση και εξάπλωση των παθογόνων.

Η εικόνα των προσβολών εντοπίζεται κυρίως στα φύλλα, όπου εμφανίζονται χαρακτηριστικές αλλοιώσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με την ασθένεια. Όπως επισημαίνεται, «στα φύλλα βλέπεις μαύρες, κοκκινωπές ή καφέ κηλίδες, ανάλογα με το είδος του μύκητα», ενώ σε αρκετές περιπτώσεις είναι «ορατό και το μυκήλιο», επιβεβαιώνοντας την εγκατάσταση της προσβολής. διαίτερα ευάλωτα είναι τα παλαιότερα φύλλα, καθώς «είναι πιο αδύναμα», χωρίς αυτό να αποκλείει την προσβολή και των νεότερων. Αν η κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, η εξέλιξη μπορεί να είναι δυσμενής, καθώς «αν δεν κάνει κάτι, μπορεί να σαπίζει το φυτό», οδηγώντας σε σημαντική υποβάθμιση της καλλιέργειας και απώλειες στην παραγωγή.

Η σημασία του φύλλου σημαίας και οι επιπτώσεις στην παραγωγή

Κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της καλλιέργειας διαδραματίζει το φύλλο σημαίας, το οποίο αποτελεί το βασικό όργανο φωτοσύνθεσης κατά τα τελικά στάδια ανάπτυξης. Η διατήρησή του σε καλή κατάσταση είναι καθοριστική για την απόδοση, καθώς από τη λειτουργία του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ολοκλήρωση του κύκλου του φυτού και η σωστή τροφοδότηση του καρπού. Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, «το βασικό είναι το φύλλο σημαία να μένει χωρίς προσβολή», καθώς σε αντίθετη περίπτωση «δεν υπάρχει περίπτωση να πάρεις παραγωγή». Εφόσον το φύλλο αυτό παραμείνει υγιές και λειτουργικό, μπορούν να περιοριστούν οι απώλειες, ακόμη και όταν υπάρχουν προσβολές σε άλλα μέρη του φυτού.

Αντίθετα, όταν η καλλιέργεια δεν παρακολουθείται συστηματικά και δεν πραγματοποιούνται έγκαιρες επεμβάσεις, η εξέλιξη των ασθενειών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες. Όπως επισημαίνεται, «μπορεί να χάσεις πολύ εύκολα και τη μισή σου παραγωγή», ιδιαίτερα όταν το φύλλο σημαίας προσβληθεί στο κρίσιμο αυτό στάδιο. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση της ποσότητας. Σε πολλές περιπτώσεις, επηρεάζεται και η ποιότητα του τελικού προϊόντος, γεγονός που έχει άμεσο αντίκτυπο στην εμπορική του αξία — στοιχείο στο οποίο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση και από τον Α.Σ. Νίκαιας «Ο Προμηθέας».

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τον χρόνο επέμβασης και την πορεία των προσβολών, καθώς η επιβάρυνση του φυτού στο στάδιο αυτό μειώνει δραστικά την ικανότητά του να φωτοσυνθέτει και να υποστηρίζει την πλήρη ανάπτυξη του καρπού.

Τροφοπενίες και θρέψη: Ο αδύναμος κρίκος της καλλιέργειας

Παράλληλα με την εμφάνιση των μυκητολογικών ασθενειών, καθοριστικό ρόλο στην εικόνα των σιτηρών αυτή την περίοδο παίζουν και οι τροφοπενίες. Μετά τον χειμώνα, τα φυτά εμφανίζονται συχνά εξασθενημένα, με χαρακτηριστικό κιτρίνισμα, ένδειξη ότι δεν έχουν καλύψει πλήρως τις θρεπτικές τους ανάγκες. Όπως επισημαίνεται, «τα φυτά έρχονται από τον χειμώνα με τροφοπενίες», με τα συμπτώματα να είναι ορατά και εύκολα αναγνωρίσιμα στο χωράφι, κάτι που αντανακλά μια γενικότερη αδυναμία του φυτού να ανταποκριθεί άμεσα στις απαιτήσεις της περιόδου.

Οι τροφοπενίες στα σιτηρά σχετίζονται κυρίως με τη χαμηλή γονιμότητα του εδάφους ή μη ισορροπημένη λίπανση, αλλά και με συνθήκες που περιορίζουν την πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων, όπως ακραίο pH, υπερβολική υγρασία ή χαμηλές θερμοκρασίες. Παράλληλα, η κακή ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, ο ανταγωνισμός μεταξύ στοιχείων και η εντατική καλλιέργεια χωρίς επαρκή αναπλήρωση θρεπτικών συμβάλλουν στην εμφάνισή τους.

Σε αυτή τη φάση, η θρέψη των σιτηρών επικεντρώνεται κυρίως στην κάλυψη βασικών αναγκών. Το άζωτο και τα αμινοξέα αποτελούν κρίσιμα στοιχεία, καθώς συμβάλλουν στη δημιουργία επαρκών «αποθεμάτων» στο φυτό, απαραίτητων για τη μετέπειτα εξέλιξη και παραγωγή. Παράλληλα, ο φώσφορος συνδέεται με τη συνολική υγεία και ανθεκτικότητα του φυτού, ενώ το κάλιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της καρπόδεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τον γεωπόνο, οι τροφοπενίες σε μακροστοιχεία (π.χ. άζωτο) παραμένουν οι πιο συχνές και εμφανείς αυτή την περίοδο, χωρίς αυτό να αποκλείει την εμφάνιση ελλείψεων και σε άλλα στοιχεία (π.χ. ιχνοστοιχεία).

Η σημασία της θρέψης δεν περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη των φυτών, αλλά συνδέεται άμεσα και με την εκδήλωση των ασθενειών. Τα εξασθενημένα φυτά είναι πιο ευάλωτα στην προσβολή από παθογόνα, ιδιαίτερα όταν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες, όπως η αυξημένη υγρασία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «είναι αλληλένδετα αυτά τα δύο προβλήματα», επιβεβαιώνοντας ότι η θρεπτική κατάσταση του φυτού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει ή να περιορίσει την ένταση των προσβολών. Έτσι, η σωστή και έγκαιρη θρέψη δεν λειτουργεί μόνο υποστηρικτικά, αλλά και προληπτικά απέναντι στις ασθένειες, συμβάλλοντας στη διατήρηση μιας πιο ισορροπημένης και ανθεκτικής καλλιέργειας.

Αντιμετώπιση ασθενειών και τροφοπενιών στα σιτηρά

Η αντιμετώπιση των σεπτοριάσεων και των σκωριάσεων στα σιτηρά στηρίζεται στην έγκαιρη παρακολούθηση και στη σωστή επιλογή μέτρων φυτοπροστασίας. Καλλιεργητικές πρακτικές, όπως η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών, η αμειψισπορά και η διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων, συμβάλλουν στον περιορισμό των προσβολών, ενώ η αποφυγή υπερβολικής αζωτούχου λίπανσης και η σωστή πυκνότητα σποράς βελτιώνουν τον αερισμό της καλλιέργειας και μειώνουν την πίεση από παθογόνα.

Σε συνθήκες αυξημένου κινδύνου, ιδιαίτερα μετά από περιόδους βροχοπτώσεων, οι παραγωγοί προχωρούν σε εφαρμογή εγκεκριμένων μυκητοκτόνων, ανάλογα με το παθογόνο και τις συνθήκες που επικρατούν. Όπως παρατηρείται στην πράξη, συνήθως πραγματοποιείται ένας αρχικός ψεκασμός, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται και επαναληπτική επέμβαση, ανάλογα με την εξέλιξη της προσβολής. «Σε αρκετές περιπτώσεις, οι πρώτες εφαρμογές έχουν ήδη ξεκινήσει στην περιοχή.»

Η αντιμετώπιση των τροφοπενιών βασίζεται στην ορθολογική διαχείριση της λίπανσης και στη βελτίωση των εδαφικών συνθηκών. Η εδαφολογική ανάλυση πριν τη σπορά συμβάλλει στον σωστό προσδιορισμό των αναγκών, ενώ η ισορροπημένη παροχή θρεπτικών στοιχείων αποτρέπει ελλείψεις και ανισορροπίες. Σε περιπτώσεις εμφανών συμπτωμάτων, μπορεί να εφαρμοστεί συμπληρωματική λίπανση ή διαφυλλικοί ψεκασμοί, προκειμένου να ενισχυθεί άμεσα το φυτό. Την περίοδο αυτή, «εφαρμόζεται συχνά συμπληρωματική λίπανση με διαφυλλικά σκευάσματα», ώστε να βελτιωθεί η θρεπτική κατάσταση των φυτών και να ενισχυθεί η αντοχή τους απέναντι στις προσβολές. Μάλιστα, στην πράξη πολλοί παραγωγοί «συνδυάζουν χρονικά τις εφαρμογές φυτοπροστασίας και θρέψης», επιδιώκοντας μια πιο ολοκληρωμένη προστασία της καλλιέργειας.

Ωστόσο, ο γεωπόνος υπογραμμίζει ότι, δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για όλες τις περιπτώσεις. Κάθε αγροτεμάχιο και κάθε περιοχή παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες, με αποτέλεσμα η ένταση των ασθενειών και των τροφοπενιών να διαφοροποιείται σημαντικά. Για τον λόγο αυτό, ο παραγωγός οφείλει να παρακολουθεί συστηματικά την καλλιέργειά του, να γνωρίζει το ιστορικό του χωραφιού του και, σε συνεργασία με τον γεωπόνο, να παρεμβαίνει έγκαιρα, διασφαλίζοντας την ομαλή εξέλιξη και παραγωγή της καλλιέργειας.

Κατά την περίοδο 2026/2027, η παγκόσμια παραγωγή καλαμποκιού αναμένεται να μειωθεί, ενώ η κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται, με κίνδυνο να έχουμε μια σφιχτή ισορροπία στην παγκόσμια αγορά.

Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις που εξέδωσε το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών (IGC), η συνολική παραγωγή για την περίοδο 2026/2027 θα μπορούσε να μειωθεί σε περίπου 1,3 δισεκατομμύρια τόνους, κάτω από το επίπεδο της τρέχουσας εμπορικής περιόδου (2025/2026).

Ο κύριος λόγος είναι η μείωση των εκτάσεων καλλιέργειας καλαμποκιού στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πρόσθετοι κίνδυνοι για τις αποδόσεις προκύπτουν από τις αυξήσεις στις τιμές λιπασμάτων, που συνδέονται με τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.

Αυτοί οι παράγοντες - τονίζει το IGC - θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά όχι μόνο το καλαμπόκι αλλά και άλλες καλλιέργειες, προσθέτοντας περαιτέρω αβεβαιότητα στο διεθνές εμπόριο σιτηρών.

Ταυτόχρονα, η παγκόσμια κατανάλωση καλαμποκιού προβλέπεται να συνεχίσει να αυξάνεται και αναμένεται να ξεπεράσει την τρέχουσα παραγωγή.

Η ζήτηση θα υποστηριχθεί επίσης από τον τομέα της βιοαιθανόλης (λόγω αύξησης τιμών στο πετρέλαιο) και την αυξημένη χρήση καλαμποκιού στις ζωοτροφές.

Ως αποτέλεσμα, τα παγκόσμια τελικά παγκόσμια αποθέματα καλαμποκιού ενδέχεται να μειωθούν σε περίπου 294 εκατομμύρια τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και τρεις σεζόν.

Οι πιο μεγάλες μειώσεις αποθεμάτων αναμένονται στις βασικές χώρες εξαγωγής, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βραζιλίας, της Αργεντινής και της Ουκρανίας, οι οποίες θα μπορούσαν να παράσχουν πρόσθετη αύξηση στις παγκόσμιες τιμές.

Ουκρανία

Δυναμικά έχουν ξεκινήσει τα προθεσμιακά συμβόλαια για τη νέα σοδειά καλαμποκιού στην ουκρανική αγορά.

Την τελευταία περίοδο, έχουμε υπογραφές συμβολαίων για την εξαγωγή περίπου 30 χιλιάδων τόνων καλαμποκιού, συγκομιδής του 2026, σε τιμές 188–190 ευρώ/τόνος, με την παράδοση των φορτίων να γίνεται κατά την περίοδο Νοέμβριο - Δεκέμβριο του 2026 και Ιανουάριο - Μάιο του 2027.

Από την άλλη οι τρέχουσες τιμές για το ουκρανικό καλαμπόκι αυτή την περίοδο κυμαίνονται μεταξύ 182,90 και 185,49 ευρώ/τόνος.

Πάντως, σύμφωνα με την στατιστική υπηρεσία της χώρας, οι εξαγωγές καλαμποκιού από την Ουκρανία, στις 19 Μαρτίου, έχουν ήδη ξεπεράσει τους 1,8 εκατομμύρια τόνους, με ένα σημαντικό μέρος των των φορτίων να κατευθύνεται στην Τουρκία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Ισπανία.

Το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών (IGC) προειδοποίησε, στις 19 Μαρτίου, ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων.

Όπως επισημαίνει το IGC, οι περισσότεροι παραγωγοί σιτηρών και ελαιούχων σπόρων στο Βόρειο Ημισφαίριο είναι επαρκώς καλυμμένοι ενόψει της εαρινής περιόδου σποράς.

Ωστόσο, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις φύτευσης αργότερα μέσα στο έτος, ιδίως σε περιοχές της Ασίας και της Αφρικής, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις προμήθειες λιπασμάτων του Περσικού Κόλπου.

Αυτό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε προσαρμογές στην εφαρμογή λιπασμάτων από τους παραγωγούς, επηρεάζοντας ενδεχομένως τις αποδόσεις και την ποιότητα των καλλιεργειών.

Κατά μέσο όρο, περίπου 2 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και συναφών προϊόντων αποστέλλονται μηνιαίως στον Περσικό Κόλπο μέσω του Πορθμού του Ορμούζ. Ενώ τα τοπικά αποθέματα παρέχουν ένα βραχυπρόθεσμο αποθεματικό, οι προκλήσεις στον εφοδιασμό θα μπορούσαν να επιδεινωθούν εάν οι πολεμικές συγκρούσεις παραταθούν.

Όσον αφορά την ελληνική αγορά στο σκληρό σιτάρι οι τιµές εισαγωγής στα λιµάνια της χώρας µας αυτή την εποχή κυμαίνονται γύρω στα 250 ευρώ ο τόνος (FOB).

Προβλέψεις IGC

Η μηνιαία έκθεση της IGC προβλέπει μείωση κατά 2% στην παραγωγή χονδροειδών σιτηρών και σιταριού κατά την περίοδο εμπορίας 2026-27 λόγω μειώσεων στην έκταση συγκομιδής και στις αποδόσεις.

Η παγκόσμια κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί για τέταρτο συνεχόμενο έτος, από 2,415 δισεκατομμύρια σε 2,440 δισεκατομμύρια τόνους, γεγονός που θα μειώσει τα αποθέματα κατά 3,5% σε 609 εκατομμύρια τόνους.

Ο Δείκτης Τιμών Σιτηρών και Ελαιούχων Σπόρων (GOI) του IGC αυξήθηκε κατά 1% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, με επικεφαλής την αύξηση σχεδόν 6% στο σιτάρι.

Σε ετήσια βάση, ο συνολικός δείκτης αυξάνεται κατά 3,2%, με τη σόγια (+9%) και το κριθάρι (+4,4%) να σημειώνουν τα μεγαλύτερα κέρδη, ενώ ο δείκτης τιμών ρυζιού μειώθηκε κατά 3% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και κατά 14% από το 2025/2026.

Προβλέψεις COCERAL

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL) προβλέπει ότι η παραγωγή σιτηρών στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να φτάσει τους 298,8 εκατομμύρια τόνους το 2026, που θα είναι σημαντικά χαμηλότερη από το ποσοστό των 310,5 εκατομμυρίων τόνων του 2025.

Η COCERAL αναμένει μείωση της παραγωγής σιταριού και κριθαριού σε σύγκριση με το 2025.

Η συγκομιδή μαλακού σιταριού εκτιμά ότι θα φτάσει τους 142,6 εκατομμύρια τόνους, κάτω από την περσινή ποσότητα των 148,7 εκατομμυρίων τόνων. Αυτό αναμένεται λόγω των μειωμένων αποδόσεων παρά τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις και την καλή υγρασία του εδάφους.

Η παραγωγή κριθαριού προβλέπεται να μειωθεί σε 59,3 εκατομμύρια τόνους, χαμηλότερη από την περσινή παραγωγή των 63,6 εκατομμυρίων τόνων.

Η παραγωγή καλαμποκιού ενδέχεται να ανακάμψει από την ξηρασία που επηρέασε τις καλλιέργειες πέρσι. Ωστόσο, επειδή οι αποδόσεις του καλαμποκιού ήταν απογοητευτικές τα τελευταία χρόνια, οι εκτάσεις φύτευσης είναι πιθανό να συνεχίσουν να μειώνονται και οι αγρότες θα στραφούν σε άλλες ανοιξιάτικες καλλιέργειες, όπως ηλίανθο και σόγια, τονίζει η COCERAL.

Η επάρκεια των θρεπτικών στοιχείων σε όλη τη διάρκεια ανάπτυξης των φυτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της καλλιέργειας και επιτυγχάνεται μέσα από την τμηματική χορήγηση των λιπασμάτων, ιδιαίτερα του αζώτου, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίησή του από τα φυτά. Στα χειμερινά σιτηρά, η διαχείριση της λίπανσης δεν περιορίζεται στη βασική εφαρμογή, αλλά συνεχίζεται με στοχευμένες παρεμβάσεις που εξασφαλίζουν τη σωστή τροφοδοσία των φυτών στα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιφανειακή λίπανση αποτελεί μια από τις πιο καθοριστικές πρακτικές, καθώς συνδέεται άμεσα με την αξιοποίηση του αζώτου και την τελική παραγωγή.

Ο ρόλος της επιφανειακής λίπανσης στα σιτηρά

Στα χειμερινά σιτηρά, λόγω του μεγάλου βιολογικού τους κύκλου, σημαντικό ποσοστό των αναγκών σε άζωτο καλύπτεται με επιφανειακή λίπανση. Συγκεκριμένα, περισσότερο από το 50% των μονάδων αζώτου προστίθεται στο έδαφος σε αυτή τη φάση, με στόχο την καλύτερη κατανομή των συνολικών αναγκών, που ανέρχονται περίπου στις 18 μονάδες ανά στρέμμα.

Η πρακτική αυτή δεν αφορά το φώσφορο και το κάλιο, τα οποία εφαρμόζονται με τη βασική λίπανση, αλλά εστιάζει αποκλειστικά στην παροχή αζώτου, το οποίο είναι καθοριστικό για την ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Αποτελεσματική αξιοποίηση του αζώτου

Η επιφανειακή λίπανση δεν στοχεύει μόνο στην παροχή αζώτου, αλλά κυρίως στη σωστή αξιοποίησή του από τα φυτά. Η εφαρμογή σε κατάλληλες ποσότητες συμβάλλει στη μείωση των απωλειών που μπορεί να προκύψουν μέσω εξαέρωσης, έκπλυσης ή απονιτροποίησης.

Με τον τρόπο αυτό, αυξάνεται η αποδοτικότητα της λίπανσης, περιορίζεται το κόστος για τον παραγωγό και ενισχύεται η τελική απόδοση της καλλιέργειας.

Επιλογή τύπου λιπάσματος και τρόπος εφαρμογής

Η επιλογή του κατάλληλου λιπάσματος εξαρτάται από βασικά χαρακτηριστικά του εδάφους, όπως το pH και η υγρασία. Σε όξινα εδάφη προτιμάται η χρήση νιτρικής ή ασβεστούχου νιτρικής αμμωνίας, ενώ σε αλκαλικά εδάφη η θειική αμμωνία αποτελεί καταλληλότερη επιλογή.

Η εφαρμογή πραγματοποιείται με ομοιόμορφη διασπορά στην επιφάνεια του εδάφους, ενώ η ενσωμάτωση του λιπάσματος γίνεται κυρίως μέσω της βροχής και σπανιότερα με ελαφρά άρδευση.

Προσαρμογή της λίπανσης ανά καλλιέργεια

Η επιφανειακή λίπανση διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος του σιτηρού, τις ανάγκες της ποικιλίας και τη χρήση της παραγωγής.

Στο σιτάρι, η επιφανειακή λίπανση εφαρμόζεται συνήθως σε μία ή δύο δόσεις, με συνολική ποσότητα περίπου 9 μονάδων αζώτου στο μαλακό σιτάρι και 8 μονάδων στο σκληρό. Η κατανομή της λίπανσης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένα μεγάλο μέρος του αζώτου δίνεται με τις δόσεις της επιφανειακής, ενώ η δεύτερη εφαρμογή, πριν το ξεστάχυασμα, συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της πρωτεΐνης των κόκκων.

Στο κριθάρι, η χρονική στιγμή της λίπανσης επηρεάζεται από τον τελικό προορισμό της παραγωγής. Όταν προορίζεται για βυνοποίηση, η εφαρμογή πραγματοποιείται νωρίτερα, ώστε να διατηρηθούν τα επίπεδα πρωτεΐνης εντός των επιθυμητών ορίων, ενώ όταν χρησιμοποιείται ως ζωοτροφή μπορεί να πραγματοποιηθεί αργότερα, μέχρι το τέλος του αδελφώματος. Οι ποσότητες κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 4 και 6 μονάδων αζώτου.

Αντίστοιχα, στη βρώμη εφαρμόζονται 4 έως 6 μονάδες αζώτου, στη σίκαλη 2,5 έως 3 μονάδες και στο τριτικάλε 5 έως 7,5 μονάδες, με προσαρμογή ανάλογα με τη γονιμότητα του εδάφους και τη δυναμικότητα της ποικιλίας.

Η σημασία της σωστής κατανομής της λίπανσης

Η τμηματική χορήγηση του αζώτου αποτελεί βασική αρχή στη θρέψη των σιτηρών, καθώς επιτρέπει την καλύτερη κάλυψη των αναγκών των φυτών σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει τόσο στη βελτίωση της απόδοσης όσο και στη διασφάλιση της ποιότητας του τελικού προϊόντος.

Το σημείο που κάνει τη διαφορά

Η επιφανειακή λίπανση στα χειμερινά σιτηρά δεν είναι μια απλή συμπληρωματική εφαρμογή, αλλά μια στοχευμένη πρακτική που επηρεάζει άμεσα την πορεία της καλλιέργειας. Η σωστή επιλογή τύπου λιπάσματος, η προσαρμογή στις συνθήκες του εδάφους και η ορθολογική κατανομή των μονάδων αζώτου αποτελούν τα βασικά στοιχεία για μια αποδοτική και οικονομικά βιώσιμη παραγωγή.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2016, «ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ για τα χειμερινά σιτηρά, τον αραβόσιτο και το βαμβάκι», Νίκος Κατσένιος, σελ. 56–58

Η λίπανση στον αραβόσιτο αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων, αλλά και για τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας της καλλιέργειας. Δεν πρόκειται για μια σταθερή «συνταγή», αλλά για μια διαδικασία που απαιτεί κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε αγρού και προσαρμογή των επιλογών του παραγωγού στα διαθέσιμα δεδομένα.

Η ορθολογική θρέψη βασίζεται στη σωστή εκτίμηση των αναγκών της καλλιέργειας, των εδαφικών αποθεμάτων και των συνθηκών που επικρατούν, ώστε η εφαρμογή λιπασμάτων να είναι τόσο αποτελεσματική όσο και οικονομικά αποδεκτή.

Οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τη λίπανση

Η κατάρτιση ενός προγράμματος λίπανσης δεν μπορεί να γίνει αυθαίρετα. Ο παραγωγός καλείται να συνυπολογίσει μια σειρά από κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τη θρέψη του φυτού. Καταρχάς, σημαντικό ρόλο παίζουν οι συνολικές ανάγκες της καλλιέργειας σε θρεπτικά στοιχεία, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την αναμενόμενη απόδοση. Για παράδειγμα, για παραγωγή 1.000 κιλών καρπού, ο αραβόσιτος απομακρύνει περίπου 18–20 κιλά αζώτου, 3,0–3,5 κιλά φωσφόρου και 15–18 κιλά καλίου από το έδαφος, γεγονός που δείχνει το μέγεθος των αναγκών της καλλιέργειας.

Παράλληλα, η γνώση της γονιμότητας του εδάφους – είτε μέσω ιστορικού είτε μέσω αναλύσεων – αποτελεί βασική προϋπόθεση για σωστές αποφάσεις. Ο ρυθμός απορρόφησης των θρεπτικών στοιχείων καθορίζει και το πότε πρέπει να εφαρμοστούν τα λιπάσματα, ενώ οι εδαφοκλιματικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη διαθεσιμότητα και την πρόσληψή τους. Επιπλέον, το υβρίδιο που επιλέγεται και η πυκνότητα σποράς επηρεάζουν τις απαιτήσεις της καλλιέργειας. Τέλος, δεν πρέπει να αγνοούνται οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των θρεπτικών στοιχείων, καθώς η παρουσία ενός στοιχείου μπορεί να ενισχύσει ή να περιορίσει την απορρόφηση κάποιου άλλου.

Πότε «ζητά» θρεπτικά στοιχεία ο αραβόσιτος

Η κατανόηση του ρυθμού πρόσληψης των θρεπτικών στοιχείων είναι καθοριστική για τον σωστό χρονισμό της λίπανσης. Στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, το φυτό προσλαμβάνει σχετικά μικρές ποσότητες. Ωστόσο, καθώς εξελίσσεται η ανάπτυξη, οι ανάγκες αυξάνονται σημαντικά. Ιδιαίτερα έντονη είναι η ζήτηση σε άζωτο και φώσφορο στο στάδιο από την εμφάνιση της φόβης έως το μετάξωμα, καθώς και κατά την αρχή του γεμίσματος των καρπών, ενώ σε αυτή την περίοδο απορροφάται και το μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού αζώτου της καλλιέργειας.

Αντίστοιχα, το κάλιο παρουσιάζει ταχεία πρόσληψη σε μεταγενέστερα στάδια, με τη μεγαλύτερη απορρόφηση να πραγματοποιείται σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι η χρονική τοποθέτηση της λίπανσης είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητα.

Άζωτο: Το κλειδί της απόδοσης, αλλά με μέτρο

Το άζωτο είναι το στοιχείο που επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλο την ανάπτυξη και την παραγωγή του αραβοσίτου. Για τον λόγο αυτό, συχνά εφαρμόζονται υψηλές ποσότητες, με στόχο τη μεγιστοποίηση της απόδοσης. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση δεν συνεπάγεται απαραίτητα καλύτερα αποτελέσματα. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε σπατάλη πόρων και αυξημένο κίνδυνο περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής.

Επιπλέον, μόνο ένα μέρος του αζώτου που εφαρμόζεται αξιοποιείται τελικά από το φυτό, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη σωστή δοσολογία, καθώς συχνά απορροφάται μόλις το 50–60% της ποσότητας που εφαρμόζεται. Οι ανάγκες διαφοροποιούνται ανάλογα με τις συνθήκες του αγρού και το ιστορικό του, γι’ αυτό και δεν υπάρχει μία ενιαία σύσταση για όλους.

Στην πράξη, η εφαρμογή του αζώτου γίνεται συνήθως τμηματικά, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες της καλλιέργειας στις κρίσιμες φάσεις ανάπτυξης, ενώ για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων εφαρμόζονται ενδεικτικά 20–30 μονάδες αζώτου ανά στρέμμα, χωρίς αυτό να αποτελεί καθολικό κανόνα.

Φώσφορος: Σταθερός αλλά απαραίτητος

Ο φώσφορος αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη του αραβοσίτου, αν και η ανταπόκριση της καλλιέργειας δεν είναι τόσο έντονη όσο στο άζωτο. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι μεγάλο μέρος του παραμένει στο έδαφος και αξιοποιείται σε επόμενες καλλιεργητικές περιόδους, καθώς μόνο ένα 5–20% της ποσότητας που εφαρμόζεται χρησιμοποιείται την ίδια χρονιά. Για τον λόγο αυτό, η προηγούμενη λίπανση και τα αποθέματα του εδάφους πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη.

Σε εδάφη με επαρκή αποθέματα, οι ανάγκες μπορεί να είναι περιορισμένες, ακόμη και σε επίπεδα 0–3,6 κιλά P₂O₅ ανά στρέμμα, ενώ σε εδάφη που δεν έχουν δεχθεί φωσφορική λίπανση, οι απαιτήσεις αυξάνονται σημαντικά και μπορεί να φτάσουν τα 11,3–22,5 κιλά P₂O₅ ανά στρέμμα.

Κάλιο: Συχνά επαρκές, αλλά όχι πάντα

Το κάλιο είναι το δεύτερο σε σημασία στοιχείο μετά το άζωτο ως προς την ποσότητα που απορροφά ο αραβόσιτος, με ανάγκες που φτάνουν περίπου τα 15–18 κιλά ανά 1.000 κιλά παραγωγής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα ελληνικά εδάφη διαθέτουν επάρκεια, γεγονός που μειώνει την ανάγκη για συστηματική λίπανση. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλους τους αγρούς. Σε περιπτώσεις έλλειψης, η εφαρμογή περίπου 20–25 μονάδων καλίου ανά στρέμμα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη σωστή ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Ιχνοστοιχεία: Η σημασία του ψευδαργύρου

Αν και σπανίως παρατηρούνται ελλείψεις σε ιχνοστοιχεία στον αραβόσιτο, ο ψευδάργυρος αποτελεί εξαίρεση. Προβλήματα εμφανίζονται κυρίως σε συγκεκριμένες συνθήκες, όπως εδάφη με υψηλό pH ή υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει αποτελεσματικά με διαφυλλικές εφαρμογές.

Η ουσία της σωστής λίπανσης

Η λίπανση στον αραβόσιτο δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά μια στοχευμένη πρακτική που απαιτεί γνώση και προσαρμογή. Ο παραγωγός που λαμβάνει υπόψη τα δεδομένα του αγρού του και τις ανάγκες της καλλιέργειας μπορεί να πετύχει καλύτερη αξιοποίηση των εισροών, υψηλότερες αποδόσεις και ταυτόχρονα να μειώσει το κόστος και τις απώλειες.

Η ισορροπία μεταξύ παραγωγικότητας και ορθολογικής διαχείρισης είναι το ζητούμενο, και η σωστή θρέψη αποτελεί το βασικό εργαλείο για να επιτευχθεί.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2010 «Η θρέψη και λίπανση του αραβοσίτου», Πέτρος Α. Βαχαμίδης και Δ. Μπιλάλης, σελ. 36-39

Η Τουρκική Κρατική Υπηρεσία Προμηθειών Τροφίμων αγόρασε, όπως είχε προγραμματιστεί, περίπου 280 χιλιάδες τόνους καλαμποκιού για ζωοτροφές σε διαγωνισμό, που έγινε στις 16 Μαρτίου.

Από αυτόν τον όγκο, οι 150 χιλιάδες τόνοι καλαμποκιού αγοράστηκαν από αποθήκες στην Τουρκία, σε τιμή που κυμαινόταν από 215,65 έως 226,27 ευρώ/τόνο.

Οι υπόλοιποι 130 χιλιάδες τόνοι αγοράστηκαν σε τιμές (C&F) από 216,52 έως 218,47 ευρώ ο τόνος.

Η παράδοση του καλαμποκιού θα γίνει με προγραμματισμένες αποστολές, από τις 25 Μαρτίου έως τις 10 Απριλίου 2026, σε φορτία των 20 έως 60 χιλιάδων τόνων.

Σύμφωνα με την εμπορική συμφωνία προβλέπεται η παράδοση 100 χιλιάδων τόνων καλαμποκιού στο λιμάνι της Σμύρνης, 80 χιλιάδων τόνων στο Καράς, 70 χιλιάδων τόνων στο Μπαντίρμα και 25 χιλιάδων τόνων στη Σαμψούντα.

Στο μεταξύ το ουκρανικό καλαμπόκι, κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων του πολέμου στο Ιράν, έχει αυξηθεί - κατά 0,87 έως 1,73 ευρώ ο τόνος - και κυμαίνεται από 184,66 έως 185,52 ευρώ ο τόνος, ανάλογα την ποιότητα.

Οι έντονες βροχοπτώσεις των τελευταίων εβδομάδων άφησαν πίσω τους ένα βαρύ αποτύπωμα στις αγροτικές εκτάσεις του Έβρου, μετατρέποντας χιλιάδες στρέμματα σε στάσιμες υδάτινες επιφάνειες και ανατρέποντας τον καλλιεργητικό σχεδιασμό μιας ολόκληρης περιοχής.

Πέρα από τις άμεσες καταστροφές, το πραγματικό μέγεθος των επιπτώσεων αρχίζει τώρα να αποκαλύπτεται: καθυστερήσεις στις σπορές, αλλαγές στις καλλιέργειες, αυξημένος κίνδυνος ασθενειών και σημαντικές απώλειες παραγωγής. Ο κ. Στυλιανός Τσακίρης, γεωπόνος από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», περιγράφει με σαφήνεια στον ΑγροΤύπο την κατάσταση που διαμορφώνεται στο πεδίο.

Πλημμυρισμένα χωράφια και ολοκληρωτική καταστροφή καλλιεργειών

Σύμφωνα με τον κ. Τσακίρη, η έκταση του φαινομένου είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς «με τις τελευταίες πλημμύρες, σε όλο τον Έβρο, περίπου 150 χιλιάδες στρέμματα είναι τα πλημμυρισμένα», δίνοντας μια σαφή εικόνα της πίεσης που δέχεται ο αγροτικός τομέας της περιοχής. Όπως διευκρινίζει, στην περιοχή της Ορεστιάδας τα στρέμματα είναι λιγότερα, ωστόσο η ζημιά παραμένει σημαντική, με το πρόβλημα να εκτείνεται και σε άλλες περιοχές όπως το Διδυμότειχο, το Αμόριο, τα Λάβαρα και το Σουφλί.

Το μεγαλύτερο πλήγμα καταγράφεται στις ήδη εγκατεστημένες καλλιέργειες σιτηρών, με τον γεωπόνο να τονίζει χαρακτηριστικά πως «τα στάρια που ήταν σπαρμένα είναι για καταστροφή», ενώ σε σχετική διευκρίνιση ξεκαθαρίζει ότι η εικόνα είναι καθολική: «Όλα».

Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως εξηγεί, δεν υπάρχουν περιθώρια παρέμβασης, αφού «δεν μπορούν να κάνουν κάτι στο χωράφι τους… έχει τελειώσει αυτή η καλλιέργεια», γεγονός που μεταφράζεται άμεσα σε οικονομική απώλεια για τους παραγωγούς. Ήδη έχουν κινηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες, καθώς «έχει γίνει η αναγγελία του ΕΛΓΑ, έχουν γίνει δηλώσεις από τους παραγωγούς», ωστόσο η αγωνία παραμένει μέχρι την ολοκλήρωση των αποζημιώσεων.

Την ίδια στιγμή, προβλήματα καταγράφονται και σε χωράφια που δεν πλημμύρισαν πλήρως, αλλά επηρεάστηκαν από τις έντονες βροχοπτώσεις, με τον κ. Τσακίρη να επισημαίνει ότι παρατηρούνται «πολύ αραιοί πληθυσμοί μέσα στα χωράφια… ανομοιόμορφο και αραιό φύτρωμα», κάτι που προδιαγράφει μειωμένες αποδόσεις.

Στις περιπτώσεις πλήρους καταστροφής, όπως εξηγεί, οι παραγωγοί θα πρέπει να περιμένουν την αποστράγγιση και στη συνέχεια «να μπουν σε μια άλλη καλλιέργεια, είτε ηλίανθο είτε καλαμπόκι», προσαρμόζοντας εκ νέου τον σχεδιασμό τους.

Καθυστερήσεις και αλλαγές καλλιεργειών

Η επόμενη μέρα των πλημμυρών δεν περιορίζεται μόνο στις άμεσες απώλειες, αλλά επηρεάζει συνολικά τον καλλιεργητικό σχεδιασμό, οδηγώντας τους παραγωγούς σε αναγκαστικές προσαρμογές και επαναξιολόγηση των επιλογών τους. Όπως διευκρινίζει, δεν επηρεάστηκαν μόνο τα πλημμυρισμένα χωράφια, καθώς «δεν ήταν όλα πλημμυρισμένα… αλλά τα πολλά χιλιοστά δημιούργησαν θέματα», δείχνοντας ότι η επίδραση των βροχοπτώσεων ήταν ευρύτερη.

Όπως εξηγεί ο κ. Τσακίρης, πολλές από τις καλλιέργειες που είχαν προγραμματιστεί για την περίοδο αυτή δεν θα μπορέσουν να υλοποιηθούν, καθώς «καλλιέργειες όπως φασολάκια, αρακάδες για κάποιες τοπικές βιοτεχνίες παίρνουν αναβολή, χάνουν την εποχή σποράς, δεν μπορούν να μπουν πλέον», γεγονός που δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην τοπική παραγωγή.

Παράλληλα, παρατηρείται μια αναγκαστική μετατόπιση καλλιεργειών σε άλλες περιοχές, με τον ίδιο να σημειώνει ότι «γίνεται μια μετατόπιση αυτών των καλλιεργειών σε άλλες περιοχές… σε κομμάτια που δεν είχαν θέμα με την πλημμύρα», κάτι που αλλάζει ουσιαστικά τον χάρτη της καλλιέργειας στην ευρύτερη περιοχή.Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «επηρεάζει το παζλ των καλλιεργειών που θα παίξουν σε αυτή την περιοχή», αποτυπώνοντας τη συνολική ανατροπή στον σχεδιασμό. Η καθυστέρηση των εργασιών επηρεάζει άμεσα και τις επιλογές των παραγωγών για τις ανοιξιάτικες καλλιέργειες, με τον γεωπόνο να επισημαίνει πως «μας επηρεάζει αυτό στις επιλογές των καλλιεργειών των ανοιξιάτικων», υπογραμμίζοντας ότι ο χρόνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.

Ειδικά για συγκεκριμένες καλλιέργειες, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι καθοριστικές, καθώς «αν πάει πολύ πίσω… τα βαμβάκια ενδεχομένως να μην προλάβουν», ενώ για το καλαμπόκι απαιτείται προσαρμογή, αφού «θα πρέπει να μπουν μικρού βιολογικού κύκλου», ώστε να αποφευχθούν προβλήματα υγρασίας το φθινόπωρο. Η χρονική καθυστέρηση δεν είναι μικρή, καθώς όπως αναφέρει «μπορεί να πάει και 20 ημέρες… σε κάποια σημεία μπορεί να πάει και ένα μήνα ακόμα», ανάλογα με την αποστράγγιση των χωραφιών και τη μορφολογία του εδάφους.

Προβλήματα στο έδαφος και καλλιεργητικές πρακτικές

Παράλληλα, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, οι βροχοπτώσεις επηρέασαν και βασικές καλλιεργητικές πρακτικές, καθώς «είχαμε μια καθυστέρηση όσον αφορά τη λίπανση των καλλιεργειών… πήγαμε πιο πίσω», κάτι που επηρεάζει άμεσα την ανάπτυξη των φυτών και την τελική παραγωγή.

Την ίδια στιγμή, η αυξημένη υγρασία δημιουργεί επιπλέον κινδύνους για τη δομή του εδάφους, με τον κ. Τσακίρη να προειδοποιεί ότι «αν μπει ο αγρότης με τα μηχανήματά του σε ένα υγρό αγρό και το συμπιέσει το έδαφος… οι αποδόσεις είναι πολύ χαμηλές», επισημαίνοντας τη σημασία της σωστής χρονικής επιλογής των εργασιών.

Η προετοιμασία των χωραφιών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς όπως σημειώνει «πρέπει να γίνει προσεκτική κατεργασία και όταν το χωράφι είναι στο ρόγο του», ώστε να αποφευχθούν προβλήματα στη δομή του εδάφους. Για τον λόγο αυτό, όπως τονίζει, απαιτείται προσοχή και υπομονή, καθώς «χρειάζεται μια προσοχή, λίγο υπομονή να έρθει στο ρόγο του το χωράφι», πριν πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες καλλιεργητικές παρεμβάσεις.

Έξαρση μυκητολογικών ασθενειών και ανάγκη άμεσης φυτοπροστασίας

Πέρα από τις άμεσες ζημιές που προκάλεσαν οι πλημμύρες, ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η εικόνα που διαμορφώνεται στις καλλιέργειες που δεν επλήγησαν άμεσα, αλλά επηρεάστηκαν από τις έντονες και παρατεταμένες βροχοπτώσεις. Όπως επισημαίνει ο κ. Τσακίρης, οι μυκητολογικές προσβολές έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους σε μεγάλη έκταση, καθώς «έχουμε παρατηρήσει μυκητολογικές προσβολές σχεδόν καθολικά», γεγονός που δημιουργεί νέα δεδομένα για τη διαχείριση των καλλιεργειών.

Κυρίαρχη ασθένεια στο σιτάρι, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η σεπτόρια, με τον γεωπόνο να τονίζει ότι «η σεπτόρια είναι ο κυρίαρχος μύκητας που βλέπουμε», ενώ παράλληλα καταγράφονται και «σκωριάσεις στα φυλλώματα σε λιγότερο βαθμό», οι οποίες ενισχύονται από τις συνθήκες υψηλής υγρασίας.

Η κατάσταση αυτή καθιστά αναγκαία την άμεση αντίδραση των παραγωγών, καθώς όπως προειδοποιεί «θα πρέπει οι παραγωγοί να μπουν στη λογική να καταπολεμήσουμε και μύκητες στα φυτά του σταριού, γιατί θα μας μειώσουν την απόδοση», υπογραμμίζοντας τον άμεσο κίνδυνο απώλειας παραγωγής.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ίδιος προτείνει συγκεκριμένες πρακτικές, σημειώνοντας ότι « να κάνουν κάποια μυκητοκτόνα οι παραγωγοίμαζί με τη ζιζανιοκτονία που κάνουν αυτή την εποχή», ώστε να περιοριστεί η εξάπλωση των ασθενειών. Όπως εξηγεί, οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά τις βροχοπτώσεις ευνοούν έντονα την ανάπτυξη παθογόνων, καθώς «είναι πολύ πιο ανοιχτό το ενδεχόμενο να έχουμε προσβολές», καθιστώντας τη φυτοπροστασία κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της παραγωγής.

Η διαχείριση των ζιζανίων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την καλλιέργεια του ρυζιού. Η παρουσία ειδών όπως το κόκκινο ρύζι και άλλα υδροχαρή ζιζάνια μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ανάπτυξη της καλλιέργειας και την τελική παραγωγή. Στο πλαίσιο των καλλιεργητικών πρακτικών που εφαρμόζονται για τον περιορισμό των ζιζανίων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τεχνική της ψευδοσποράς, μια μέθοδος που στοχεύει στη μείωση των πληθυσμών ζιζανίων πριν ακόμη εγκατασταθεί η καλλιέργεια στο χωράφι.

Η πρακτική αυτή βασίζεται σε μια απλή αλλά στοχευμένη καλλιεργητική λογική: δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να φυτρώσουν πρώτα τα ζιζάνια και στη συνέχεια αυτά καταστρέφονται πριν από τη σπορά του ρυζιού. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται σημαντικά η πίεση των ζιζανίων μέσα στον ορυζώνα κατά τα πρώτα στάδια ανάπτυξης της καλλιέργειας.

Τι είναι η τεχνική της ψευδοσποράς

Η ψευδοσπορά αποτελεί μια καλλιεργητική τεχνική που βασίζεται στην προετοιμασία της σποροκλίνης όπως θα γινόταν και για την κανονική σπορά του ρυζιού, χωρίς όμως να πραγματοποιείται άμεσα η εγκατάσταση της καλλιέργειας. Στόχος είναι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να βλαστήσουν οι σπόροι των ζιζανίων που βρίσκονται στο έδαφος και στη συνέχεια να καταστραφούν πριν από τη σπορά του ρυζιού.

Η διαδικασία περιλαμβάνει την κατάκλυση των αγροτεμαχίων με μικρή ποσότητα αρδευτικού νερού περίπου έναν μήνα πριν την κανονική σπορά, ώστε να ενεργοποιηθεί η βλάστηση των ζιζανίων. Ακολουθεί απομάκρυνση του νερού και επιφανειακή κατεργασία του εδάφους με σκοπό την καταστροφή των νεαρών ζιζανίων που έχουν ήδη φυτρώσει. Μετά την ολοκλήρωση αυτού του σταδίου πραγματοποιείται η κανονική σπορά του ρυζιού.

Με τον τρόπο αυτό μειώνεται ο αριθμός των ζιζανίων που θα εμφανιστούν μέσα στην καλλιέργεια, καθώς σημαντικό μέρος του αποθέματος σπόρων στο έδαφος έχει ήδη φυτρώσει και καταστραφεί.

Ζιζάνια που μπορούν να περιοριστούν

Η εφαρμογή της ψευδοσποράς μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διαχείριση τόσο ανθεκτικών όσο και ευαίσθητων πληθυσμών ζιζανίων. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η επίδρασή της στον περιορισμό του κόκκινου ρυζιού, ενός από τα σημαντικότερα προβλήματα των ορυζώνων.

Παράλληλα, η πρακτική αυτή μπορεί να συμβάλει στη μείωση πληθυσμών και άλλων ζιζανίων που εμφανίζονται συχνά στους ορυζώνες, όπως η μουχρίτσα, η μοσχοκύπερη, η αμμάνια, η ετερανθέρα, η νεραγριάδα, το νεροκάλαμο, η λεπτοχλόη, η λέρσια, ο σκίρπος, το ραγάζι, το βούτομο, το ψαθί, τα λιντέρνια, το πεντάνευρο και η νεροπιπεριά.

Η αποτελεσματικότητα της τεχνικής μπορεί να ενισχυθεί όταν συνδυάζεται με επιπλέον πρακτικές απομάκρυνσης των ζιζανίων που εμφανίζονται στους ορυζώνες, είτε με χημικές είτε με χειρονακτικές επεμβάσεις. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η παραγωγή νέων σπόρων και μειώνεται σταδιακά το απόθεμα σπόρων ζιζανίων στο έδαφος.

Πρακτικές που αυξάνουν την αποτελεσματικότητα

Για να αποδώσει καλύτερα η τεχνική της ψευδοσποράς, σημαντικό ρόλο παίζει η συνολική διαχείριση της καλλιέργειας. Η σωστή προετοιμασία της σποροκλίνης, η ορθολογική λίπανση, η επιλογή ανταγωνιστικών ποικιλιών ρυζιού, η πυκνή σπορά και η κατάλληλη διαχείριση του νερού μπορούν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα της πρακτικής απέναντι στα ζιζάνια.

Εξίσου σημαντική θεωρείται η χρήση σπόρου ρυζιού απαλλαγμένου από ζιζάνια, καθώς έτσι μειώνεται η πιθανότητα εισαγωγής νέων ειδών στο χωράφι και ενισχύεται η συνολική αποτελεσματικότητα της διαχείρισης.

Καθοριστική είναι και η σωστή κατεργασία του εδάφους πριν τη σπορά. Όταν η επιφανειακή κατεργασία πραγματοποιείται σε μικρό βάθος, περίπου 4 έως 5 εκατοστά, και ενώ τα ζιζάνια βρίσκονται ακόμη σε νεαρό στάδιο ανάπτυξης, καταστρέφονται αποτελεσματικά τα φυτρωμένα φυτά χωρίς να μεταφέρονται νέοι σπόροι ζιζανίων από βαθύτερα στρώματα του εδάφους στην επιφάνεια.

Σε βάθος χρόνου, η αποτελεσματικότητα της πρακτικής μπορεί να ενισχυθεί και με την περιοδική εφαρμογή βαθιού οργώματος ανά τρία έως τέσσερα έτη, καθώς με αυτόν τον τρόπο οι σπόροι των ζιζανίων ενσωματώνονται σε μεγαλύτερο βάθος στο έδαφος, όπου δεν μπορούν να φυτρώσουν.

Οφέλη για την καλλιέργεια και το περιβάλλον

Η εφαρμογή της ψευδοσποράς μπορεί να προσφέρει πολλαπλά οφέλη στην καλλιέργεια του ρυζιού. Η μείωση των πληθυσμών των ζιζανίων συμβάλλει στον περιορισμό της χρήσης ζιζανιοκτόνων πριν από τη σπορά, αλλά και στη μείωση του αριθμού των επεμβάσεων μέσα στους ορυζώνες.

Παράλληλα, περιορίζεται η πιθανότητα εμφάνισης και εξέλιξης νέων ανθεκτικών πληθυσμών ζιζανίων, γεγονός που αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για τη μακροχρόνια διαχείριση της καλλιέργειας. Η μείωση της χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων συμβάλλει επίσης στον περιορισμό της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και των επιπτώσεων σε οργανισμούς μη στόχους.

Επιπλέον, η μείωση των επεμβάσεων μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό του κόστους παραγωγής, συμβάλλοντας στη βελτίωση της βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Δυσκολίες και περιορισμοί της εφαρμογής

Παρά τα πλεονεκτήματα της πρακτικής, η εφαρμογή της ψευδοσποράς συνοδεύεται και από ορισμένες δυσκολίες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Η σπορά του ρυζιού πραγματοποιείται συνήθως δύο έως τρεις εβδομάδες αργότερα σε σχέση με τις καλλιέργειες όπου δεν εφαρμόζεται η τεχνική, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα αξιοποίησης ποικιλιών με μεγαλύτερη βλαστική περίοδο.

Η καθυστέρηση αυτή ενδέχεται να επηρεάσει την απόδοση ορισμένων ποικιλιών, με πιθανή μείωση που μπορεί να φτάσει τα 100 έως 200 κιλά ανά στρέμμα, αν και η τελική παραγωγή εξαρτάται και από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες καθώς και από τις καλλιεργητικές πρακτικές που εφαρμόζονται.

Παράλληλα, η πρακτική απαιτεί μεγαλύτερο χρόνο παροχής αρδευτικού νερού για την κατάκλυση των ορυζώνων, γεγονός που μπορεί να αυξήσει το κόστος χρήσης νερού. Επιπλέον, σε εδάφη βαριά και ιδιαίτερα υγρά η εφαρμογή της τεχνικής μπορεί να είναι δυσκολότερη, καθώς η έγκαιρη και κατάλληλη κατεργασία του εδάφους δεν είναι πάντα εφικτή.

Μια πρακτική που μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση των ζιζανίων

Η ψευδοσπορά αποτελεί μια καλλιεργητική πρακτική που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διαχείριση των ζιζανίων στους ορυζώνες. Ο περιορισμός των πληθυσμών ζιζανίων πριν ακόμη εγκατασταθεί η καλλιέργεια μπορεί να διευκολύνει τη συνολική διαχείριση του αγρού και να μειώσει την ανάγκη για επεμβάσεις κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 3/2018, «Η εφαρμογή της ψευδοσποράς για αντιμετώπιση ζιζανίων σε ορυζώνες», Η. Ελευθεροχωρινός, σελ. 66-67.

Η πολεμική σύγκρουση στην Μέση Ανατολή έχει φέρει μια αύξηση στις τιμές των σιτηρών, κάτι που είχε σαν αποτέλεσμα αυτή την περίοδο αγρότες από Βόρεια και Νότια Αμερική να προχωρήσουν σε πώληση αποθεμάτων τους.

Στο μεταξύ ο κρατικός οργανισμός σιτηρών της Ιορδανίας (ΜΙΤ), μετά από διεθνή διαγωνισμό, που έγινε την Τετάρτη (11 Μαρτίου), αγόρασε περίπου 50.000 τόνους κριθαριού για ζωοτροφές.

Το κριθάρι αγοράστηκε από τον εμπορικό οίκο CHS, σε εκτιμώμενη τιμή (C&F) 227,69 ευρώ ανά τόνο, με την αποστολή του φορτίου να έχει προγραμματιστεί για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου.

Κύκλοι του διεθνούς εμπορίου αναφέρουν ότι άλλες εταιρείες που συμμετείχαν στο διαγωνισμό ήταν: η Cargill που προσέφερε 238,76 ευρώ/τόνο, η Louis Dreyfus στα 237,93 ευρώ/τόνο, η Bunge στα 231,83 ευρώ/τόνο, η Buildcom στα 237,29 ευρώ/τόνο, η Ameropa 237,84 ευρώ/τόνο και η Olam στα 230,64 ευρώ/τόνο.

Η Ιορδανία αναμένεται να εκδώσει σύντομα νέο διαγωνισμό για την αγορά επιπλέον 120.000 τόνων κριθής για ζωοτροφές .

Την ίδια ημέρα όμως είχαμε αγορά σιταριού (σκληρού και μαλακού) από τη Νότια Κορέα.

Συγκεκριμένα, στις 11 Μαρτίου, μια ομάδα νοτιοκορεάτικων εταιρειών αγόρασε 32.000 τόνους σιταριού για άλεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το σιτάρι αγοράστηκε από την United Grain Corporation, για παράδοση από τις 15 Ιουλίου έως τις 31 Ιουλίου σε τιμή FOB:

• Μαλακό σιτάρι (SWW) με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 9,5-11%, σε τιμή 200,45 ευρώ ανά τόνο.
• Σκληρό σιτάρι (HRW) με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 11,5%, σε τιμή από 235,31 ευρώ ανά τόνο.
• Σκληρό Ανοιξιάτικο Σιτάρι (DNS) με περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη 14%, σε τιμή από 235,31 ευρώ ανά τόνο.

Η διαδικασία της σποράς αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες καλλιεργητικές πρακτικές για τις εαρινές καλλιέργειες και συνδέεται άμεσα με τις τελικές αποδόσεις της φυτείας. Στον αραβόσιτο, η επιτυχής εγκατάσταση της καλλιέργειας εξαρτάται από ένα σύνολο παραγόντων που δρουν ταυτόχρονα στο χωράφι. Η επαρκής υγρασία του εδάφους, η κατάλληλη θερμοκρασία, το σωστό βάθος και η πυκνότητα σποράς, καθώς και η επιλογή κατάλληλου υβριδίου και σπόρου με υψηλή βλαστικότητα αποτελούν στοιχεία που καθορίζουν την ομοιόμορφη εγκατάσταση της καλλιέργειας.

Όταν αυτοί οι παράγοντες συνδυαστούν σωστά, μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος αποτυχημένου φυτρώματος και αποφεύγεται η επανασπορά, μια διαδικασία που αυξάνει το κόστος παραγωγής και συχνά οδηγεί σε καλλιέργειες με προβληματική ανάπτυξη.

Η σημασία του συγχρονισμένου φυτρώματος

Στον αραβόσιτο, ζητούμενο για τον παραγωγό είναι η όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφη εμφάνιση των φυτών στον αγρό. Η επιλογή της κατάλληλης ημερομηνίας σποράς και του υβριδίου σχετίζεται άμεσα με τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν μετά τη σπορά.

Όταν οι σπόροι τοποθετούνται στο έδαφος υπό κατάλληλες συνθήκες, το σωστό βάθος και η σωστή πυκνότητα σποράς συμβάλλουν στην ομοιομορφία του φυτρώματος. Αντίθετα, όταν υπάρχει ανομοιομορφία στην υγρασία του εδάφους ή στο βάθος σποράς, παρατηρείται συχνά καθυστέρηση στο φύτρωμα ορισμένων φυτών. Τα φυτά αυτά προσπαθούν στη συνέχεια να «προλάβουν» την ανάπτυξη των υπολοίπων, γεγονός που οδηγεί συχνά σε λεπτοστέλεχα φυτά και σε μειωμένη παραγωγικότητα.

Θερμοκρασία και υγρασία εδάφους

Η θερμοκρασία του εδάφους παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία του φυτρώματος. Ο σπόρος του καλαμποκιού φυτρώνει πιο γρήγορα και πιο ομοιόμορφα όταν η θερμοκρασία του εδάφους σε βάθος 5-6 εκατοστών ξεπερνά τους 10°C.

Σε θερμοκρασία γύρω στους 12°C το φύτρωμα μπορεί να εμφανιστεί περίπου σε 20 ημέρες, ενώ όταν η θερμοκρασία φτάσει τους 15°C η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου 10 ημέρες.

Παράλληλα, ο σπόρος χρειάζεται να απορροφήσει ποσότητα νερού ίση περίπου με το 30% του αρχικού του βάρους. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητη η επαρκής εδαφική υγρασία, αλλά και η καλή επαφή του σπόρου με το έδαφος. Η επιλογή του χρόνου σποράς αποτελεί συνεπώς σημαντική απόφαση για τον παραγωγό. Σε αρκετές περιπτώσεις η πρώιμη σπορά μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα, όπως πρώιμη άνθηση, μειωμένες ανάγκες άρδευσης, αποφυγή ορισμένων γενεών εντομολογικών εχθρών και αποφυγή υψηλών θερμοκρασιών κατά την ανάπτυξη των φυτών.

Το σωστό βάθος σποράς

Το βάθος στο οποίο τοποθετείται ο σπόρος στο έδαφος αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την επιτυχία της σποράς. Η επιλογή του κατάλληλου βάθους εξαρτάται κυρίως από τον τύπο του εδάφους και από τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν μετά τη σπορά. Σε γενικές γραμμές, το προτεινόμενο βάθος σποράς για το καλαμπόκι κυμαίνεται μεταξύ 3 και 5 εκατοστών. Σε βαριά εδάφη η σπορά γίνεται συνήθως πιο επιφανειακά, ενώ σε ελαφρά ή αμμώδη εδάφη μπορεί να γίνει ελαφρώς βαθύτερα.

Η ποσότητα βροχής που θα ακολουθήσει μετά τη σπορά μπορεί επίσης να επηρεάσει την επιλογή του βάθους, καθώς η δομή και η συμπεριφορά του εδάφους μεταβάλλονται ανάλογα με τον τύπο του.

Πυκνότητα σποράς και διάταξη φυτών

Η πυκνότητα των φυτών αποτελεί ακόμη έναν βασικό παράγοντα που επηρεάζει την τελική παραγωγή. Η επιλογή της κατάλληλης πυκνότητας εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του υβριδίου αλλά και από τον τρόπο διάταξης των φυτών στο χωράφι.

Για υβρίδια μεγάλου βιολογικού κύκλου, η πυκνότητα κυμαίνεται συνήθως στα 7.000 έως 7.500 φυτά ανά στρέμμα, ενώ για υβρίδια μικρότερου βιολογικού κύκλου μπορεί να φτάσει τα 8.000 έως 8.500 φυτά ανά στρέμμα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται σπορά σε δίδυμες γραμμές, όπου η πυκνότητα μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο, φτάνοντας έως και τα 10.000 φυτά ανά στρέμμα, χωρίς να δημιουργείται έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των φυτών. Η πρακτική αυτή μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες αποδόσεις, όταν εφαρμόζεται σωστά.

Η σωστή εγκατάσταση της καλλιέργειας

Η επιτυχία στη σπορά του αραβόσιτου δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα αλλά από τη σωστή διαχείριση πολλών στοιχείων ταυτόχρονα. Η επαρκής υγρασία του εδάφους, η κατάλληλη θερμοκρασία, το σωστό βάθος και η σωστή πυκνότητα σποράς, σε συνδυασμό με την επιλογή ποιοτικού σπόρου και υβριδίου, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ομοιόμορφη εγκατάσταση της καλλιέργειας.

Όταν οι επιλογές αυτές γίνουν σωστά από την αρχή, ο παραγωγός μπορεί να αποφύγει προβλήματα στο φύτρωμα, να μειώσει τον κίνδυνο επανασποράς και να θέσει τις βάσεις για μια παραγωγική καλλιεργητική περίοδο.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2016, «Σπορά βαμβακιού και αραβοσίτου», Ν. Κατσένιος, σελ. 52–54.

Σήμα κινδύνου για το ευρωπαϊκό ρύζι κρούουν οι παραγωγοί και η εφοδιαστική αλυσίδα της Ευρώπης, καθώς όπως προειδοποιούν η καλλιέργεια έχει εισέλθει σε κρίση και η αγορά σε αβεβαιότητα.

Η αυξανόμενη πίεση που ασκείται στην ευρωπαϊκή ρυζοκαλλιέργεια, όπως αναφέρουν οι Ευρωπαίοι παραγωγοί και η βιομηχανία, οφείλεται στην αύξηση του κόστους παραγωγής, στις αυστηρές κανονιστικές απαιτήσεις στην ΕΕ και στη σημαντική αύξηση των εισαγωγών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Την ίδια στιγμή, οι τιμές αγοράς του ακατέργαστου ρυζιού έχουν υποστεί σημαντική πίεση τους τελευταίους μήνες. Ως απάντηση, ορισμένοι παραγωγοί μετατοπίζουν την παραγωγή τους προς τις ποικιλίες Japonica. Ωστόσο, εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερπροσφορά και σε αυτό το τμήμα της αγοράς, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τη σταθερότητα των τιμών σε ολόκληρο τον τομέα.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι ευρωπαϊκές αγροτοσυνδικαλιστικές οργανώσεις Copa-Cogeca, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Βιομηχανιών Ρυζιού (FERM) και η Ιταλική Εθνική Αρχή Ρυζιού (ENTE NAZIONALE RISI) με κοινή τους δήλωση, ζητούν την επανεξέταση των υφιστάμενων μέσων πολιτικής, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα σταθεροποιηθεί η αγορά. Χωρίς άμεσες διορθωτικές ενέργειες, η παραγωγή ρυζιού δεν έχει μέλλον στην Ευρώπη.

Η κοινή ανακοίνωση Copa-Cogeca, FERM και ENTE NAZIONALE RISI αναφέρει τα εξής:

Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί ρυζιού και η ευρύτερη αλυσίδα εφοδιασμού εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για την αυξανόμενη ανισορροπία που επηρεάζει τον τομέα. Η ευρωπαϊκή ρυζοκαλλιέργεια έχει εισέλθει σε φάση σοβαρής κρίσης. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά υπογραμμίζουν την αυξανόμενη πίεση που ασκείται στην ευρωπαϊκή ρυζοκαλλιέργεια, λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής, των αυστηρών κανονιστικών απαιτήσεων και της σημαντικής αύξησης των εισαγωγών στην αγορά της ΕΕ.

Κατά τη διάρκεια της πιο πρόσφατης εμπορικής εκστρατείας, οι εισαγωγές ρυζιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν περίπου τα 1,7 εκατομμύρια τόνους. Ένα σημαντικό μέρος αυτών των εισαγωγών εισέρχεται στην αγορά της ΕΕ με μειωμένους ή μηδενικούς δασμούς στο πλαίσιο των υφιστάμενων εμπορικών συμφωνιών.

Ταυτόχρονα, οι ευρωπαίοι παραγωγοί αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος εισροών και πρέπει να συμμορφώνονται με ορισμένα από τα πιο απαιτητικά περιβαλλοντικά και παραγωγικά πρότυπα στον κόσμο. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί αυξανόμενη αβεβαιότητα για τους παραγωγούς και τους μεταποιητές σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό τομέα του ρυζιού.

Οι τιμές αγοράς του ακατέργαστου ρυζιού έχουν υποστεί σημαντική πίεση τους τελευταίους μήνες. Ως απάντηση, ορισμένοι παραγωγοί μετατοπίζουν την παραγωγή τους προς τις ποικιλίες Japonica, ένα τμήμα που παραδοσιακά θεωρείται πιο σταθερό. Ωστόσο, εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερπροσφορά και σε αυτό το τμήμα της αγοράς, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τη σταθερότητα των τιμών σε ολόκληρο τον τομέα.

Η παραγωγή ρυζιού στην Ευρώπη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όχι μόνο για τον εφοδιασμό με τρόφιμα, αλλά και για τις αγροτικές οικονομίες, την απασχόληση και τη διαχείριση του περιβάλλοντος σε συγκεκριμένες περιοχές.

Η διατήρηση ενός βιώσιμου τομέα ρυζιού είναι επομένως απαραίτητη για την οικονομική και εδαφική ισορροπία σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο τομέας ζητά την επανεξέταση των υφιστάμενων πολιτικών μέσων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα παραμείνουν αποτελεσματικά για τη διαφύλαξη της σταθερότητας της αγοράς.

Συγκεκριμένα, οι ενδιαφερόμενοι επισημαίνουν την ανάγκη επανεκτίμησης της λειτουργίας του αυτόματου μηχανισμού διασφάλισης που συνδέεται με το καθεστώς GSP/EBA, με όρια ενεργοποίησης που αντανακλούν καλύτερα τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς και επιτρέπουν την έγκαιρη ανάληψη δράσης όταν οι απότομες αυξήσεις των εισαγωγών διαταράσσουν την αγορά.

Επιπλέον, ο τομέας τονίζει τη σημασία της αναθεώρησης των δασμών του κοινού δασμολογίου, ώστε να ευθυγραμμιστούν με τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.

Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι δασμολογικές δομές παραμένουν ευθυγραμμισμένες με τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη μέτρα που διασφαλίζουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής μεταποιητικής βιομηχανίας και προστατεύουν την προστιθέμενη αξία που δημιουργείται στην αλυσίδα τροφίμων της ΕΕ.

Σε γενικές γραμμές, ο τομέας του ρυζιού υπογραμμίζει την ανάγκη για ισχυρότερη στήριξη της ευρωπαϊκής παραγωγής στην εσωτερική αγορά, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων προσπαθειών προώθησης και επαρκών χρηματοδοτικών πόρων.

Δεδομένης της οικονομικής, περιβαλλοντικής και εδαφικής σημασίας του, το ρύζι πρέπει να αναγνωριστεί ως ευαίσθητο προϊόν στο πλαίσιο των γεωργικών και εμπορικών πολιτικών της ΕΕ.

Τέλος, ο τομέας τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης της αρχής της αμοιβαιότητας στο διεθνές εμπόριο.

Οι εισαγωγές στην αγορά της ΕΕ πρέπει να συμμορφώνονται με πρότυπα ισοδύναμα με αυτά που απαιτούνται από τους ευρωπαίους παραγωγούς, ιδίως όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια των τροφίμων και τις συνθήκες εργασίας. Η ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων και η εξασφάλιση της συνεπούς εφαρμογής αυτών των προτύπων θα συμβάλουν σε έναν πιο δίκαιο ανταγωνισμό.

Η Ευρώπη πρέπει να κάνει μια σαφή επιλογή:

• να προστατεύσει την επισιτιστική της κυριαρχία και
• να υποστηρίξει στρατηγικούς γεωργικούς τομείς όπως το ρύζι, ή να διακινδυνεύσει να αυξήσει την εξάρτησή της από τις διεθνείς αγορές.

Δεν υπάρχει χρόνος: είτε θα δράσουμε τώρα, είτε η ιστορία του ευρωπαϊκού ρυζιού θα εξαφανιστεί από την ύπαιθρο μας.

Δήλωση Προέδρου Συνδέσμου Ορυζόμυλων Ελλάδος (ΣΟΕ) κα Κωστηνάκη Γεωργία

«Η παραγωγή ρυζιού αποτελεί στρατηγικό αγροδιατροφικό τομέα για πολλές περιοχές της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, όπου χιλιάδες αγροτικές οικογένειες και επιχειρήσεις εξαρτώνται από τη βιωσιμότητά του. Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί και μεταποιητές λειτουργούν υπό ιδιαίτερα αυστηρά ποιοτικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα, τα οποία αυξάνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής.

Την ίδια στιγμή, μεγάλες ποσότητες ρυζιού εισάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά από τρίτες χώρες με πολύ χαμηλότερο κόστος παραγωγής, χωρίς να υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις και χωρίς δασμούς. Αυτό δημιουργεί έναν ξεκάθαρα άνισο ανταγωνισμό και απειλεί τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής αλυσίδας αξίας του ρυζιού.

Δεν είναι τυχαίο ότι το παρόν δελτίο τύπου ετοιμάστηκε και συνυπογράφεται από το σύνολο της ευρωπαϊκής αλυσίδας αξίας του ρυζιού - παραγωγούς και μεταποιητές - από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παράγουν ρύζι. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης και την κοινή ανησυχία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παράλληλα, ετοιμάζεται ένα κοινό μανιφέστο που θα συνυπογραφεί από όλους τους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής αλυσίδας ρυζιού και θα αποσταλεί στους ευρωβουλευτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να αναδειχθεί η ανάγκη άμεσης πολιτικής δράσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, είναι απαραίτητη  η επανεξέταση του μηχανισμού αυτόματης προστασίας (automatic safeguard) για το ρύζι που συμφωνήθηκε τον περασμένο Ιανουάριο. Ο συγκεκριμένος μηχανισμός αποδεικνύεται στην πράξη ανεπαρκής και χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα για την προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής».

Με μεγάλη συμμετοχή παραγωγών και εκπροσώπων του κλάδου πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Μαρτίου στο Porto Palace Hotel στη Θεσσαλονίκη η ημερίδα της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελληνικού Ρυζιού (ΕΔΟΡΕΛ) με θέμα:

«Καλλιεργούμε αξία στο ελληνικό ρύζι».

Την κυβέρνηση στην ημερίδα εκπροσώπησε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Ιωάννης Ανδριανός, ενώ την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης κ. Θεόδωρος Καράογλου και ο Αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης κ. Κώστας Γιούτικας, ο οποίος, ως ομιλητής της ημερίδας και με βαθιά γνώση των ζητημάτων της ορυζοκαλλιέργειας, ανέδειξε τις προκλήσεις αλλά και τις προοπτικές του κλάδου.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν οι εξελίξεις στην ευρωπαϊκή αγορά ρυζιού, η εφαρμογή του μηχανισμού safeguard, η αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγής, καθώς και οι σημαντικές προκλήσεις που δημιουργεί το αυξημένο κόστος παραγωγής για τους Έλληνες παραγωγούς.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας αναδείχθηκε η ανάγκη για νέα στρατηγική στην ελληνική ορυζοκαλλιέργεια, με έμφαση στη μείωση του κόστους παραγωγής και στην καλλιέργεια ποικιλιών με μεγαλύτερη εμπορική αξία στις διεθνείς αγορές.

Η ημερίδα ανέδειξε επίσης τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ παραγωγών, μεταποίησης και επιχειρήσεων του αγροτικού τομέα για τη διαμόρφωση ενός ανταγωνιστικού και βιώσιμου μοντέλου ανάπτυξης της ελληνικής ορυζοκαλλιέργειας.

Κλείνοντας τις εργασίες της ημερίδας, υπογραμμίστηκε ότι το μέλλον του ελληνικού ρυζιού περνά μέσα από τη δημιουργία μεγαλύτερης αξίας για τον παραγωγό.

«Λιγότερο κόστος, περισσότερη αξία. Αυτός είναι ο δρόμος για το μέλλον του ελληνικού ρυζιού».

Η ΕΔΟΡΕΛ ευχαριστεί θερμά όλους τους συμμετέχοντες, τους επίσημους προσκεκλημένους και τις εταιρείες που στήριξαν την εκδήλωση ως χορηγοί, συμβάλλοντας στην επιτυχή πραγματοποίηση της ημερίδας.

Δήλωση προέδρου κος Ιωάννης Αρναουτέλης:

Η σημερινή ημερίδα ανέδειξε με ξεκάθαρο τρόπο ότι η ελληνική ορυζοκαλλιέργεια βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης ευρωπαϊκής παραγωγής, έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και υψηλού κόστους παραγωγής, ο κλάδος καλείται να προσαρμοστεί και να χαράξει μια νέα στρατηγική.

Η μείωση του κόστους παραγωγής και η στροφή σε ποικιλίες με υψηλότερο εμπορικό ενδιαφέρον στις διεθνείς αγορές αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να παραμείνει η καλλιέργεια βιώσιμη και ανταγωνιστική.

Η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Ελληνικού Ρυζιού θα συνεχίσει να εργάζεται για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ παραγωγών, μεταποίησης και επιχειρήσεων του αγροτικού τομέα, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για μια ισχυρή και εξαγωγικά προσανατολισμένη ελληνική ορυζοκαλλιέργεια.

Την Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2026, ο Οργανισμός Σιτηρών της Τυνησίας (ODC) αγόρασε 100.000 τόνους μαλακού σιταριού και 50.000 τόνους σκληρού σιταριού στα πλαίσια διεθνούς διαγωνισμού.

Σύμφωνα με κύκλους της διεθνούς αγοράς, το μαλακό σιτάρι αγοράστηκε από τις ακόλουθες εταιρείες:
Buildcom: 25.000 τόνοι στα 235,78 ευρώ
Cereal Crops: 25.000 τόνοι στα 238,38 ευρώ
Cofco: 25.000 τόνοι στα 236,06 ευρώ
Finagrit: 25.000 τόνοι στα 238,28 ευρώ

Το σκληρό σιτάρι αγοράστηκε από την Casillo: 25.000 τόνοι στα 290,28 ευρώ και 25.000 τόνοι στα 290,44 ευρώ.

Το μαλακό σιτάρι θα παραδοθεί από 1 Απριλίου έως 20 Μαΐου, και το σκληρό σιτάρι από 1 έως 30 Απριλίου.

Προβλέψεις καλλιέργειας σιτηρών το 2026

Οι προβλέψεις του FAO κάνουν λόγο για μια παγκόσμια παραγωγή σιταριού που αναμένεται να μειωθεί, κατά σχεδόν 3%, στους 810 εκατομμύρια τόνους για το 2026, αν και θα παραμείνει πάνω από τον μέσο όρο 5ετίας. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρει ότι οι μειωμένες τιμές του σιταριού συνέβαλαν σε μια εκτιμώμενη μείωση των εκτάσεων σποράς χειμερινού σιταριού. Παρόλο που τα ανατολικά και βόρεια τμήματα της Ευρώπης είχαν προβλήματα με περιόδους ψύχους, στις άλλες περιοχές ο ήπιος και γενικά ευνοϊκός καιρός του χειμώνα, ο οποίος προβλέπεται να συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες, είναι πιθανό να διατηρήσει τις αποδόσεις στις καλλιέργειες πάνω από τον μέσο όρο. Παρ' όλα αυτά, η συνολική παραγωγή σιταριού προβλέπεται να κυμανθεί σε μέτρια επίπεδα το 2026, παραμένονταςβ όμως κοντά στον μέσο όρο πενταετίας.

Προβλέψεις για Καναδά

Στο μεταξύ η Έκθεση της Στατιστικής Υπηρεσίας του Καναδά, που δημοσιεύθηκε την περασμένη Πέμπτη (5/3), αναφέρει ότι η συνολική αναμενόμενη έκταση σίτου για το 2025/2026 κυμαίνεται στα 26,737 εκατομμύρια στρέμματα, μειωμένη, κατά 1,1%, σε σχέση με τα τα 27,031 εκατομμύρια που φυτεύτηκαν το 2025, αν και εξακολουθεί να είναι πολύ πάνω από τον πενταετή μέσο όρο. Η συνολική έκταση που φυτεύτηκε με σκληρό σιτάρι ανήλθε σε 6,377 εκατομμύρια στρέμματα. Η έκταση με εαρινό σιτάρι θεωρείται σταθερή, μειωμένη μόλις κατά 0,1% στα 18,781 εκατομμύρια στρέμματα, ενώ η έκταση με χειμερινό σιτάρι είναι 6,7% χαμηλότερη σε σχέση με το προηγούμενο έτος στα 1,578 εκατομμύρια στρέμματα.

Το σιτάρι παραμένει μια ελκυστική επιλογή για τους Καναδούς λόγω της σταθερής ζήτησης για εξαγωγές και του χαμηλότερου κινδύνου σε σύγκριση με τις καλλιέργειας υψηλότερων εισροών.

Όπως τονίζει η έκθεση, καθώς πλησιάζει η περίοδος για τη νέα σπορά, που θα γίνει από τον Απρίλιο έως και τον Μάιο, οι τελικές αποφάσεις για τις εκτάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις τιμές παραγωγού, το κόστος των λιπασμάτων και τις καιρικές συνθήκες στις αρχές της άνοιξης σε ολόκληρο τον Δυτικό Καναδά.

Οι αγρότες στην επαρχία Σασκάτσουαν προβλέπουν μια νέα φύτευση 13,885 εκατομμυρίων στρεμμάτων σιταριού, μειωμένες κατά 1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι παραγωγοί αναμένουν ότι η έκταση με ανοιξιάτικο σιτάρι θα μειωθεί κατά 0,6% στα 8,718 εκατομμύρια στρέμματα, ενώ η έκταση με σκληρό σιτάρι θα παραμείνει σταθερή στα 5,117 εκατομμύρια.

Στην Αλμπέρτα, οι αγρότες αναμένουν ότι η συνολική έκταση με σιτάρι θα αυξηθεί, κατά 0,3%, στα 8,078 εκατομμύρια στρέμματα λόγω της υψηλότερης έκτασης με ανοιξιάτικο σιτάρι (+3,6% στα 6,757 εκατομμύρια στρέμματα). Επίσης, αναμένουν μια μείωση στην έκταση με σκληρό σιτάρι (-11,8% στα 1,171 εκατομμύρια στρέμματα).

Οι αγρότες της Μανιτόμπα προβλέπουν ότι θα φυτέψουν 3,1,137 εκατομμύρια στρέμματα σιταριού το 2026, μειωμένα κατά 5,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Στο Οντάριο, η έκταση χειμερινού σιταριού για το 2026 εκτιμάται σε 1,12 εκατομμύρια στρέμματα, ελαφρώς μειωμένη από 1,183 εκατομμύρια ένα χρόνο νωρίτερα. Τα στρέμματα εαρινού σιταριού στην επαρχία αναμένεται να μειωθούν σε μόλις 43.000 από τα 62.800 που ήταν για το 2025.

Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης μαλακού σιταριού, την Πέμπτη (5/3), ξεπέρασαν το ψυχολογικό όριο των 200 ευρώ ανά τόνο.

Αφορμή ο συνεχιζόμενος πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, που οδήγησε σε αύξηση των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου και έφερε αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές τροφίμων.

Συγκεκριμένα η τιμή του μαλακού σιταριού για τα συμβόλαια Μαΐου, στο χρηματηστήρι Euronext, έκλεισε, με άνοδο 1,3%, στα 202 ευρώ (234,08 δολάρια) ανά μετρικό τόνο, πλησιάζοντας το υψηλό εξαμήνου των 205 ευρώ.

Οι τιμές είχαν υποχωρήσει την Τετάρτη (4/3), καθώς οι επενδυτές ήλπιζαν ότι η σύγκρουση στην Μέση Ανατολή θα ήταν σύντομη. Ωστόσο, η συνέχιση του πολέμου και οι ανησυχίες για πιθανές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης και των θαλάσσιων μεταφορών οδήγησαν τις τιμές σε απότομη άνοδο ξανά την Πέμπτη (5/3).

Η εξασθένηση του ευρώ έναντι του δολαρίου στήριξε επίσης τις τιμές στο Euronext, καθώς το αμερικανικό νόμισμα ενισχύθηκε ως «ασφαλές καταφύγιο» εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Προς το παρόν, ο αντίκτυπος της πολεμικής σύγκρουσης στις φυσικές προμήθειες σιτηρών παραμένει περιορισμένος, καθώς πολλοί εισαγωγείς συνήθως εξασφάλιζαν αγορές σιταριού πριν από τον ιερό μήνα του Ραμαζανιού για τους μουσουλμάνους.

Ωστόσο, ορισμένοι αγοραστές έχουν ήδη αναφέρει δυσκολίες στην εφοδιαστική αλυσίδα λόγω προβλημάτων στις μεταφορές με πλοία.

Αγορά κριθαριού με διαγωνισμό

Η Ιορδανία αγόρασε με διαγωνισμό 50 χιλιάδες τόνους κριθαριού σε διαγωνισμό. Συγκεκριμένα ο κρατικός αγοραστής σιτηρών της Ιορδανίας (MIT), αγόρασε, στις 4 Μαρτίου, περίπου 50.000 τόνους κριθαριού για ζωοτροφές στο πλαίσιο διεθνούς διαγωνισμού.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, το κριθάρι αγοράστηκε από τον εμπορικό όμιλο Bunge στην τιμή των 225,43 ευρώ ανά τόνο (τιμή C&F), με την αποστολή να έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου του τρέχοντος έτους. Άλλοι συμμετέχοντες στον διαγωνισμό ήταν η CHS με προσφορά 230,18 ευρώ ανά τόνο (C&F) και η Cargill στα 229,28 ευρώ ανά τόνο (C&F).

Υπεγράφη τροποποίηση της υπουργικής απόφασης για τη συνδεδεμένη ενίσχυση στο ρύζι.

Αυτό ανέφερε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, κατά τον εναρκτήριο χαιρετισμό του στην ημερίδα της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελληνικού Ρυζιού (ΕΔΟΡΕΛ) με θέμα «Καλλιεργούμε αξία στο ελληνικό ρύζι», που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη.

Ο Υφυπουργός αναφέρθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος της ορυζοκαλλιέργειας, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, αλλά και τις πιέσεις που προκαλούν οι διεθνείς εξελίξεις στο κόστος μεταφορών και παραγωγής.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση στηρίζει τον πρωτογενή τομέα με συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση του κόστους παραγωγής, όπως η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία, το πρόγραμμα αγροτικού ρεύματος «ΓΑΙΑ» και ο μειωμένος ΦΠΑ σε λιπάσματα και φυτοπροστατευτικά προϊόντα.

Ειδικά για την ορυζοκαλλιέργεια, ο Υφυπουργός ανακοίνωσε ότι υπεγράφη τροποποίηση της υπουργικής απόφασης για τη συνδεδεμένη ενίσχυση, με την οποία για την καλλιεργητική περίοδο 2025 μειώνεται η παραδοτέα ποσότητα ρυζιού στα 200 κιλά ανά στρέμμα και παρατείνεται η προθεσμία παράδοσης έως τις 16 Μαρτίου, εξέλιξη που ανταποκρίνεται σε βασικά αιτήματα των παραγωγών.

Ο κ. Ανδριανός στάθηκε επίσης στην ανάγκη ευρύτερης χρήσης πιστοποιημένου σπόρου, που συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας της καλλιέργειας, ενώ αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για την προστασία της εγχώριας παραγωγής και την αντιμετώπιση των ελληνοποιήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι προωθείται η δημιουργία Εθνικού Συστήματος Αγροτικής Ιχνηλασιμότητας και Αυθεντικότητας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και την ΑΑΔΕ, ώστε τα ελληνικά προϊόντα να μπορούν να παρακολουθούνται από το χωράφι έως το ράφι.

Κλείνοντας, ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τόνισε ότι η στήριξη του ελληνικού ρυζιού και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του κλάδου αποτελούν σταθερή προτεραιότητα του Υπουργείου, υπογραμμίζοντας: «Συνεχίζουμε τη συνεργασία με τους παραγωγούς και τον κλάδο ώστε να δώσουμε στο ελληνικό ρύζι την προστιθέμενη αξία που του αξίζει».

Την στήριξη με το ποσό των 40 εκατ. ευρώ περιμένουν οι παραγωγοί σιτηρών, που όπως έχει υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ θα δοθεί μέσω πόρων από τα αδιάθετα κονδύλια της βασικής ενίσχυσης του 2025.

Τα χρήματα, σύμφωνα με όσα έχει πει ο υπουργός, θα καταβληθούν μέσω των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes), που η πληρωμή τους δεν πρόκειται να γίνει μέχρι το Πάσχα αλλά πάει για αρχές καλοκαιριού.

Αρχικά είχαν αναφέρει ότι η ενίσχυση θα ήταν στα 11 ευρώ το στρέμμα, ενώ στην συνέχεια κύκλοι του ΥπΑΑΤ δήλωναν ότι μπορεί να φτάσει από 15 έως και 30 ευρώ το στρέμμα.

Την ενίσχυση την εισπράττουν οι παραγωγοί λόγω των χαμηλών τιμών το 2025, όπου το σκληρό σιτάρι έφτασε στα 0,21 ευρώ/κιλό, ενώ το μαλακό ακόμη χαμηλότερα, στα 0,16 ευρώ/κιλό. Παράλληλα, το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί πάνω από 20% σε σχέση με το 2021.

Όσον αφορά την καλλιέργεια σε πολλές περιοχές έχουμε προβλήματα λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων που είχαμε το προηγούμενο διάστημα, ενώ οι εκτάσεις που είναι πλημμυρισμένες υπάρχει απώλεια παραγωγής και οικονομική καταστροφή για τους παραγωγούς. 

Ο κ. Θανάσης Κούντριας, γεωπόνος από την Αγρομηχανική Βόλου δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή έχει ξεκινήσει η επιφανειακή λίπανση στα σιτηρά. Οι παραγωγοί όμως θα πρέπει να προσέξουν στις περιοχές που έχουμε μεγάλες υγρασίες λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων να ρίξουν πρώτα βιοδιεγέρτες για να επαναφέρουν τα φυτά από το σοκ και στην συνέχεια να προχωρήσουν στην λίπανση. Για αυτό τις επόμενες ημέρες η καλλιέργεια έχει ανάγκη τις βροχοπτώσεις για να έχει την σωστή θρέψη.

Αυτή την εποχή ξεκινά στο χωράφι η ζιζανιοκοτονία, ενώ όπου υπάρχουν προσβολές από μύκητες λόγω των καιρικών συνθηκών θα πρέπει να γίνουν ψεκασμοί με μυκητοκτόνα.

Πάντως φέτος έχουμε μια αύξηση των στρεμμάτων με σιτάρια. Πολλές περιοχές έχουν αρχίσει να εγκαταλείπουν το βαμβάκι λόγω των τιμών κάτω του κόστους και στρεφονται στην καλλιέργεια σιτηρών.

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, παραγωγός σκληρού σιταριού από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αν και οι υγρασίες σε συνδιασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες δημιούργησαν αρκετά προβλήματα στα σιτηρά ομαλά εξελίσσεται αυτή την εποχή η καλλιέργεια. Οι περισσότεροι παραγωγοί προχωρούν στην επιφανειακή λίπανση και αυτό σημαίνει ότι τις επόμενες ημέρες χρειάζεται βροχές η καλλιέργεια.

Δυστυχώς είχαμε πολλές βροχοπτώσεις το προηγούμενο διάστημα και δημιούργησαν προβλήματα στην καλλιέργεια, ενώ τώρα που τις θέλουμε δεν τις έχουμε.

Από την άλλη το ΥπΑΑΤ έχει υποσχεθεί την πληρωμή της στρεμματικής ενίσχυσης αλλά οι παραγωγοί δεν το πιστεύουν. Κανείς δεν έχει εξηγήσει επίσημα πως θα γίνει αυτή η πληρωμή.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πλατυκάμπου, Γιάννης Κουκούτσης, από την πλευρά του τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι όσες περιοχές δίπλα σε λίμνες και ποτάμια είναι πλημμυρισμένες υπάρχει ζημιά στην παραγωγή σιτηρών. Προβλήματα όμως έχουμε και σε περιοχές που έχουμε πολλές υγρασίες που έχουν φέρει σοκ στα φυτά και αναμένουμε μειωμένες αποδόσεις. Τώρα που θέλουμε βροχές για να κάνουμε την επιφανειακή λίπανση δεν τις έχουμε. Με την σωστή λίπανση αναμένεται να επανέλθουν τα φυτά από το σοκ και να έχουμε καλή ανάπτυξη. Για αυτό θέλουμε βροχοπτώσεις από 20 Μαρτίου έως αρχές Απριλίου.

Το σίγουρο είναι ότι φέτος θα έχουμε αυξημένα στρέμματα στα σιτηρά. Πολλές περιοχές που παραδοσιακά είχαν βαμβάκια τα έχουν εγκαταλείψει και έχουν στραφεί στα σιτάρια. Από την άλλη οι παραγωγοί σιτηρών βρίσκονται στο σκοτάδι όσον αφορά την στρεμματική ενίσχυση που τους έχει υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ. Κανείς δεν γνωρίζει πόση και είναι και πότε θα την πάρουν.   

Από την πλευρά του ο παραγωγός και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Έβρου, Γιάννης Μαργαριτίδης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι πλημμυρισμένες εκτάσεις, που ανέρχονται σε περίπου 150.000 στρέμματα, θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις για τον αγροτικό κόσμο της περιοχής. Όσοι έχουν βάλει σιτάρια έχουν ολική καταστροφή. Προβλήματα όμως θα έχουν και τα χωράφια με αυξημένη υγρασία που θα έχουν σίγουρα μειωμένες αποδόσεις.

Επίσης στην περιοχή οι βροχές ανάγκασαν πολλούς παραγωγούς να κάνουν σπορές αργά το Δεκέμβριο λόγω παγετού που ακολούθησε δεν είχαν καλά φυτρώματα.

Πάντως στα χωράφια που έχουν παραγωγή αυτή την εποχή κάνουμε επιφανειακή λίπανση για να μπορέσουμε να επαναφέρουμε τα φυτά.

Η παρουσία ζιζανίων στον αραβόσιτο αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την επιτυχία της καλλιέργειας. Ο ανταγωνισμός για νερό, θρεπτικά στοιχεία και φως συχνά περιορίζει την ανάπτυξη των φυτών και μπορεί να επηρεάσει άμεσα το οικονομικό αποτέλεσμα για τον παραγωγό. Για τον λόγο αυτό, η σωστή διαχείριση των ζιζανίων δεν αποτελεί απλώς μια καλλιεργητική πρακτική, αλλά βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της παραγωγικότητας της καλλιέργειας.

Οι επεμβάσεις για την καταπολέμηση των ζιζανίων συνεπάγονται σημαντικό κόστος, το οποίο όμως μπορεί να αποδώσει μόνο όταν επιτυγχάνεται αποτελεσματικός έλεγχος χωρίς να προκαλείται ζημιά στην καλλιέργεια. Στην πράξη, η επιτυχία εξαρτάται από τον συνδυασμό σωστής επιλογής μέσων, ορθής εφαρμογής και συμπληρωματικών καλλιεργητικών πρακτικών.

Η σωστή επιλογή ζιζανιοκτόνου

Στον αραβόσιτο υπάρχουν πολλές διαθέσιμες λύσεις για την αντιμετώπιση των ζιζανίων, γεγονός που δίνει στον παραγωγό τη δυνατότητα να επιλέξει την καταλληλότερη στρατηγική. Η επιλογή αυτή δεν είναι πάντα εύκολη και απαιτεί καλή γνώση της καλλιέργειας και των συνθηκών του χωραφιού. Πρώτος και βασικός παράγοντας είναι τα ίδια τα ζιζάνια που υπάρχουν ή αναμένεται να εμφανιστούν στο χωράφι. Η σύνθεση των ειδών και το στάδιο ανάπτυξής τους πρέπει να συνδυάζεται με το φάσμα δράσης των διαθέσιμων ζιζανιοκτόνων και με τον χρόνο εφαρμογής τους. Ο στόχος είναι να επιλεγούν εκείνα που εξασφαλίζουν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απέναντι στα συγκεκριμένα ζιζάνια.

Εξίσου σημαντική είναι η αμειψισπορά, δηλαδή η καλλιέργεια που θα ακολουθήσει τον αραβόσιτο στο ίδιο χωράφι. Ορισμένα ζιζανιοκτόνα μπορεί να επιβάλλουν περιορισμούς στις επόμενες καλλιέργειες και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό της διαχείρισης του αγρού. Παράλληλα, πρέπει να εξετάζονται οι πιθανότητες πρόκλησης ζημιών στην καλλιέργεια ή σε γειτονικές ευαίσθητες καλλιέργειες. Ορισμένοι συνδυασμοί προϊόντων ή συγκεκριμένες συνθήκες εφαρμογής μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα φυτοτοξικότητας, τα οποία χρειάζεται να αποφεύγονται.

Τέλος, καθοριστικό ρόλο παίζουν ο τύπος του εδάφους και το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας, καθώς και οι επικρατούσες καιρικές συνθήκες. Η επιλογή του κατάλληλου χρόνου εφαρμογής επηρεάζει άμεσα την αποτελεσματικότητα της επέμβασης.

Υπενθυμίζεται ότι οι παραγωγοί οφείλουν να χρησιμοποιούν σκευάσματα με εγκεκριμένες δραστικές ουσίες από το ΥΠΑΑΤ, να διαβάζουν προσεκτικά τις οδηγίες της ετικέτας και να συμβουλεύονται τους γεωπόνους τους πριν από κάθε εφαρμογή.

Η σημασία της σωστής εφαρμογής

Ακόμη και η καλύτερη επιλογή ζιζανιοκτόνου μπορεί να μην αποδώσει αν δεν εφαρμοστεί σωστά. Η ομοιόμορφη κατανομή της σωστής δόσης σε όλη την επιφάνεια του χωραφιού αποτελεί βασική προϋπόθεση για αποτελεσματικό έλεγχο των ζιζανίων. Το ψεκαστικό μηχάνημα πρέπει να βρίσκεται σε καλή κατάσταση και να ρυθμίζεται σωστά πριν από κάθε εφαρμογή. Η χρήση ψεκαστικών ράμπας με κατάλληλα μπεκ και αντλία χαμηλής πίεσης συμβάλλει στη σωστή διασπορά του ψεκαστικού υγρού. Εξίσου σημαντική είναι η σταθερή ταχύτητα κίνησης του μηχανήματος, ώστε να αποφεύγονται τόσο οι αψέκαστες ζώνες όσο και οι διπλοψεκασμοί.

Ο έλεγχος του εξοπλισμού πρέπει να γίνεται τακτικά και να περιλαμβάνει τη συντήρηση των μηχανικών μερών, τον έλεγχο των μπεκ και τη μέτρηση του όγκου νερού που εφαρμόζεται ανά στρέμμα. Η δοσολογία των ζιζανιοκτόνων υπολογίζεται πάντοτε ανά στρέμμα και όχι σε σχέση με τον όγκο του νερού. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην τήρηση των οδηγιών που αναγράφονται στην ετικέτα των σκευασμάτων. Εκεί περιλαμβάνονται οι απαραίτητες προφυλάξεις για την προστασία του χειριστή, του περιβάλλοντος και της καλλιέργειας.

Παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα

Η δράση των ζιζανιοκτόνων επηρεάζεται από αρκετούς παράγοντες που σχετίζονται με το έδαφος και τις συνθήκες της εφαρμογής. Για τα προφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα, η δόση πρέπει να προσαρμόζεται στον τύπο του εδάφους. Τα ελαφρά εδάφη απαιτούν χαμηλότερες δόσεις, ενώ στα βαριά εδάφη χρησιμοποιούνται υψηλότερες.

Σε εδάφη με υψηλή περιεκτικότητα σε οργανική ουσία η αποτελεσματικότητα των προφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων μειώνεται σημαντικά, ενώ σε πολύ ελαφρά και αμμώδη εδάφη υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης ζημιάς στην καλλιέργεια. Η υγρασία του εδάφους παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, καθώς σε ξηρές συνθήκες μπορεί να χρειαστεί άρδευση μετά την εφαρμογή για την ενεργοποίηση του ζιζανιοκτόνου. Οι καιρικές συνθήκες μετά την εφαρμογή επηρεάζουν επίσης το αποτέλεσμα. Έντονες βροχοπτώσεις ή χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητα και να αυξήσουν τον κίνδυνο φυτοτοξικότητας.

Στα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα ιδιαίτερη σημασία έχει ο σωστός χρόνος επέμβασης. Η εφαρμογή πρέπει να γίνεται όταν τα ζιζάνια βρίσκονται ακόμη σε ευαίσθητο στάδιο ανάπτυξης, ενώ παράλληλα πρέπει να τηρούνται τα όρια ασφαλείας για την καλλιέργεια. Σε περιπτώσεις όπου το φύτρωμα των ζιζανίων γίνεται σταδιακά, δύο εφαρμογές με μειωμένη δόση σε μικρό χρονικό διάστημα μπορούν να δώσουν καλύτερα αποτελέσματα.

Η ολοκληρωμένη διαχείριση των ζιζανίων

Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στον αραβόσιτο δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στα ζιζανιοκτόνα. Η μακροχρόνια επιτυχία της καλλιέργειας εξαρτάται από τον συνδυασμό χημικών και καλλιεργητικών μέτρων. Η εγκατάσταση μιας εύρωστης καλλιέργειας αποτελεί βασικό παράγοντα επιτυχίας. Η σωστή προετοιμασία του χωραφιού, η επιλογή κατάλληλου σπόρου, η ισορροπημένη λίπανση και η σωστή άρδευση συμβάλλουν στην ταχεία ανάπτυξη των φυτών. Μια δυναμική καλλιέργεια μπορεί να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά πολλά ζιζάνια και να περιορίσει την εξάπλωσή τους.

Η αμειψισπορά αποτελεί επίσης σημαντικό εργαλείο. Η εναλλαγή του αραβοσίτου με άλλες καλλιέργειες συμβάλλει στη μείωση της επικράτησης ορισμένων ζιζανίων που ευνοούνται από τη μονοκαλλιέργεια και βοηθά στη διατήρηση της ισορροπίας στο χωράφι.

Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στα ζιζάνια που καταφέρνουν να διαφύγουν από τις εφαρμογές. Αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, μπορούν να πολλαπλασιαστούν και να δημιουργήσουν μεγαλύτερα προβλήματα τα επόμενα χρόνια. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να αξιοποιηθούν συμπληρωματικά μέτρα, όπως μηχανικό σκάλισμα ή κατευθυνόμενοι ψεκασμοί μεταξύ των γραμμών.

Ένα κρίσιμο κομμάτι της καλλιέργειας

Η αντιμετώπιση των ζιζανίων αποτελεί βασικό στοιχείο για την ομαλή ανάπτυξη της καλλιέργειας του αραβοσίτου. Η σωστή διαχείριση του προβλήματος, με κατάλληλη επιλογή και εφαρμογή των διαθέσιμων μέσων, μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον ανταγωνισμό των ζιζανίων. Για τον παραγωγό, η έγκαιρη και σωστά σχεδιασμένη αντιμετώπιση συμβάλλει τόσο στην προστασία της καλλιέργειας όσο και στη διατήρηση της παραγωγικότητας του χωραφιού σε βάθος χρόνου.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2009, «Αντιμετώπιση των ζιζανίων στον αραβόσιτο», Κ.Ν. Γιαννοπολίτης, σελ. 26–28.

Σχέδιο οικονομικής στήριξης για τους ορυζοκαλλιεργητές της Κεντρικής Μακεδονίας, οι οποίοι καταγράφουν απώλειες παραγωγής, άνω του 40%, εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, παρουσίασαν οι αντιπεριφερειάρχες Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Γιουτίκας, και Αγροτικής Οικονομίας, Γιώργος Κεφαλάς.

Στο επίκεντρο τίθενται τόσο η μείωση του κόστους παραγωγής όσο και η διασφάλιση της βιωσιμότητας της καλλιέργειας.

«Χτυπούμε το καμπανάκι του κινδύνου, καθώς πλέον ακόμη και η επόμενη καλλιεργητική περίοδος που ξεκινά σε ένα  μήνα, τίθεται εν αμφιβόλω. Σε πλήρη συντονισμό με τους φορείς των παραγωγών, των μεταποιητών, των επιχειρήσεων εμπορίας και την Εθνική Διεπαγγελματική Ένωση Ελληνικού Ρυζιού καταθέτουμε συγκεκριμένες προτάσεις, προκειμένου να δημιουργηθεί το ανάχωμα που θα κρατήσει καταρχήν όρθιους τους παραγωγούς και θα δώσει ανάσα βιωσιμότητας στον κλάδο», επισήμανε ο κ. Γιουτίκας.

Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η Ελλάδα  είναι η τρίτη  ρυζοπαραγωγός χώρα στην Ε.Ε., μετά την Ιταλία και την Ισπανία, με το 80% των συνολικά καλλιεργούμενων εκτάσεων ρυζιού (308.000 στρέμματα), να βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία (240.000 στρέμματα) και επίκεντρο  κυρίως στις πεδινές παραποτάμιες και παραθαλάσσιες περιοχές της περιοχής του δέλτα των ποταμών Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα και στον κάμπο των Σερρών. Με το τελικό προϊόν να έχει κατοχυρώσει στη διεθνή αγορά, την υψηλή ποιότητα και την υψηλή διατροφική του αξία.

Αντίστοιχα, σε αυτές  τις περιοχές παράγεται το 80% των συνολικών ποσοτήτων ρυζιού στη χώρα, ενώ γύρω από την καλλιέργεια έχει αναπτυχθεί  ένας δυναμικός  επιχειρηματικός χώρος με μονάδες ξήρανσης, επεξεργασίας, αποθήκευσης, τυποποίησης και διάθεσης του προϊόντος, με ισχυρό εξαγωγικό αποτύπωμα τα προηγούμενα χρόνια.

Όπως σημείωσε ο Αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, η ευρωπαϊκή εμπορική συμφωνία με ρυζοπαραγωγές χώρες της Άπω Ανατολής (Βιετνάμ, Καμπότζη Μιανμάρ), χωρίς να τηρηθούν ρήτρες διασφάλισης στο τονάζ είχε ως αποτέλεσμα να κατακλυστεί η ευρωπαϊκή αγορά από ρύζι αυτών των χωρών, ενώ τα αυστηρά πρότυπα και  οι κανονισμοί που επιβάλλει η ΕΕ για τη χρήση φυτοφαρμάκων, αλλά και σε κάθε στάδιο της παραγωγής και της τυποποίησης με συνεχείς ελέγχους που εξασφαλίζουν την υψηλή ποιότητα,  δημιουργούν  υψηλά κόστη, τα οποία δεν επιτρέπουν την ανταγωνιστικότητα  του ελληνικού ρυζιού στην τιμή.

«Είναι μια ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη  που οδηγεί την ελληνική παραγωγή σε πλήρη ασφυξία. Η Εθνική Διεπαγγελματική Ένωση Ελληνικού  Ρυζιού υπολογίζει ότι το 2025 οι εισαγωγές ρυζιού στην ΕΕ από τρίτες χώρες έφτασαν τους 570.000 τόνους. Προκειμένου να μπει φραγμός, το προηγούμενο διάστημα οργανώσαμε διευρυμένες συναντήσεις με ρυζοκαλλιεργητές, αλλά και με επιχειρηματίες του χώρου, των ορυζόμυλων, των επιχειρήσεων τυποποίησης και διάθεσης  του προϊόντος, για να δούμε πως μπορούμε συντονισμένα  να κινηθούμε. Αναλάβαμε πρωτοβουλία πριν την έναρξη της  διαδικασίας επανεξέτασης του αδασμολόγητου ορίου της ευρωπαϊκής συμφωνίας με τις τρίτες χώρες, για την ενημέρωση όλων των Ελλήνων ευρωβουλευτών και μέσω τηλεδιάσκεψης τον περασμένο Δεκέμβριο τους παρουσιάσαμε συγκεκριμένες προτάσεις, ως δικλείδες ασφαλείας για το ελληνικό ρύζι. Ωστόσο και οι νέες ευρωπαϊκές αποφάσεις, δεν δίνουν ανάσα στους Έλληνες παραγωγούς, ενώ βρίσκεται μπροστά και η εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής συμφωνίας, γνωστής ως συμφωνίας Mercosur.

Οδηγούμαστε  με μαθηματική ακρίβεια πολύ σύντομα στον αφανισμό της ελληνικής ρυζοκαλλιέργειας και ενός ολόκληρου σημαντικού  κλάδου της εθνικής οικονομίας», τόνισε ο Αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, προσθέτοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έχει εκτός των άλλων και σοβαρές περιβαλλοντικές συνέπειες, δεδομένου ότι «στα αδύναμα, αλατούχα εδάφη που καλλιεργείται το ρύζι, δεν μπορεί να καλλιεργηθεί τίποτα άλλο. Τα 200.000 και πλέον στρέμματα καλλιέργειας ρυζιού στη Θεσσαλονίκη, δημιουργούν από μόνα τους ένα ισχυρό περιβαλλοντικό οικοσύστημα, που αν εκλείψει, λόγω της υφαλμυρότητας του νερού, θα οδηγηθούμε σε περιβαλλοντική ερημοποίηση και συρρίκνωση της πανίδας».

Οι προτάσεις που ανέφερε είναι:
1) Να δοθεί φθηνό ρεύμα σε οργανωμένες ομάδες παραγωγών  και στους συνεταιρισμούς τους. Σήμερα ισχύει μόνο για μεμονωμένους αγρότες. ΤΟΕΒ και  ΓΟΕΒ δεν δικαιούνται φθηνό ρεύμα, το αγοράζουν ακριβά και  τελικά μετακυλίουν αυτό το κόστος στους αγρότες. Να ενταχθούν και οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων στο πρόγραμμα ΓΑΙΑ.
2) Να επιτραπεί η παράλληλη εισαγωγή φαρμάκων, λιπασμάτων, σπόρων  εντός του πλαισίου της Ε.Ε.  και από  οργανώσεις  παραγωγών (ομάδες παραγωγών και αγροτικά νομικά πρόσωπα). Όπως ακριβώς ισχύει  για τις φαρμακαποθήκες και τα σούπερ μάρκετς.
3) Να ενταχθούν στη ρύθμιση  για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης  για το αγροτικό πετρέλαιο εκτός από τα φυσικά πρόσωπα και τα νομικά πρόσωπα των αγροτών.

Από την πλευρά του, ο κ. Κεφαλάς παρουσίασε τα βασικά αιτήματα προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που αφορούν την αποζημίωση των πληγέντων παραγωγών για το 2025, μέσω κάθε διαθέσιμου μηχανισμού στήριξης και τη μείωση της ελάχιστης παραγωγής ανά εκτάριο από τέσσερις σε δύο τόνους, ώστε να διασφαλιστεί η συνδεδεμένη ενίσχυση. Βασικό αίτημα είναι και η τροποποίηση του Κανονισμού Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής του ΕΛΓΑ, ώστε η κάλυψη να εκτείνεται πέραν της 31ης Οκτωβρίου και να περιλαμβάνει ζημιές από καθυστερημένη ωρίμανση και πλάγιασμα φυτών.

«Έχουμε σημαντική μείωση των στρεμματικών αποδόσεων, χαμηλή (υποβαθμισμένη) ποιότητα  και μείωση της εμπορικής αξίας του ρυζιού σε ποσοστό που υπολογίζεται ότι υπερβαίνει το 40%. Οι παραγωγοί είναι σε απόγνωση και εγείρονται  σοβαρά ερωτήματα αν θα μπορέσουν να μπουν δυναμικά στη νέα καλλιεργητική  περίοδο που ξεκινά σε  ένα μήνα, καθώς ο ΕΛΓΑ δεν αποζημιώνει αυτές  τις απώλειες», σημείωσε ο κ. Κεφαλάς και παρουσίασε τις  προτάσεις που απέστειλε στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, προκειμένου  για άμεση οικονομική ενίσχυση  των αγροτών.

Οι προτάσεις του είναι:
1) Η εξέταση της  δυνατότητας αποζημίωσης των πληγέντων καλλιεργητών ρυζιού στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας την καλλιεργητική περίοδο 2025, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, με κάθε διαθέσιμο μηχανισμό στήριξης (π.χ. Κανονισμός De Minimis στον Γεωργικό Τομέα (ΕΕ) 2024/3118).
2) Η μείωση της κατ’ ελάχιστο παραγωγής προϊόντος ανά εκτάριο στους 2 tn/ha από 4 tn/ha, που προβλέπεται,  προκειμένου να διασφαλιστεί η λήψη της συνδεδεμένης ενίσχυσης για την καλλιέργεια ρυζιού από τους παραγωγούς στις πληγείσες περιοχές
3) Η πρόβλεψη, μέσω τροποποίησης του Κανονισμού Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής του ΕΛΓΑ, της δυνατότητας επέκτασης της χρονικής διάρκειας της ασφαλιστικής κάλυψης της καλλιέργειας ρυζιού πέραν της 31ης Οκτωβρίου κάθε έτους, καθώς και την ένταξη στις καλυπτόμενες ασφαλιστικές περιπτώσεις των ανωτέρω ζημιών, προκειμένου ο Κανονισμός να ανταποκρίνεται στις υφιστάμενες καλλιεργητικές συνθήκες.

«Με αυτά τα μέτρα οι παραγωγοί θα μπορέσουν να ανασάνουν οικονομικά και να προετοιμαστούν για τη νέα καλλιεργητική περίοδο», τόνισε, σημειώνοντας ότι υπάρχει προφορική δέσμευση του υπουργείου για εξέταση των προτάσεων.

Με φόντο τη νέα καλλιεργητική περίοδο, οι πρώτες κινήσεις προετοιμασίας για το καλαμπόκι έχουν ήδη ξεκινήσει. Η προετοιμασία των χωραφιών προχωρά σταδιακά, με τους παραγωγούς να μπαίνουν στις εκτάσεις τους ανάλογα με τον τύπο του εδάφους και τις καιρικές συνθήκες. Η γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Επαρχίας Φαρσάλων «Ο ΕΝΙΠΕΑΣ», κα Χαρούλα Καρατοσίδου, περιγράφει τι συμβαίνει αυτή την περίοδο και ποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή πριν τη σπορά.

Έναρξη εργασιών, χρονικός ορίζοντας και το σωστό “ρώγο”

Ήδη έχουν ξεκινήσει οι προετοιμασίες των αγρών. Αν ευνοήσει ο καιρός, η σπορά αναμένεται να ξεκινήσει από τις 15 του μήνα και μετά. Ωστόσο, όλα εξαρτώνται από την κατάσταση του κάθε χωραφιού. Η κατεργασία δεν είναι “στάνταρ” διαδικασία για όλους. Άλλο χωράφι μπορεί να δουλεύεται αυτή τη στιγμή και άλλο – ειδικά σε πιο βαριά εδάφη – να μην επιτρέπει ακόμη είσοδο μηχανημάτων. Όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά, σε ορισμένες περιοχές «μπαίνεις και δεν έχεις πρόβλημα», ενώ σε άλλες «έξω μόνο λάσπες».

Καθοριστικό ρόλο παίζει το αν το χωράφι βρίσκεται “στο ρώγο του”, δηλαδή στο κατάλληλο επίπεδο υγρασίας για να γίνει σωστά η κατεργασία. Το έδαφος πρέπει να είναι “τόσο όσο” υγρό. Σε πολύ υγρό έδαφος δεν επιτρέπεται σωστή εργασία, καθώς δημιουργούνται προβλήματα στη δομή του, ενώ και σε εντελώς στεγνό έδαφος δεν επιτυγχάνεται καλή κατεργασία. Η κατάσταση διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και από χωράφι σε χωράφι, γεγονός που καθορίζει και τον ακριβή χρόνο επέμβασης.

Κατεργασία εδάφους και σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης

Η επιλογή της κατεργασίας εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους, την προηγούμενη διαχείριση και τα μηχανήματα που διαθέτει ο παραγωγός. Όπως εξηγεί η Καρατοσίδου, δεν υπάρχει μία ενιαία πρακτική που να εφαρμόζεται σε όλους. Κάποιοι παραγωγοί είχαν ήδη προχωρήσει σε φθινοπωρινό όργωμα. Άλλοι επιλέγουν να οργώσουν τώρα, θεωρώντας ότι το χωράφι «δουλεύεται καλύτερα». Σύμφωνα με εμπειρικές παρατηρήσεις παραγωγών, χωράφια που έμειναν ακατέργαστα τον χειμώνα και δουλεύτηκαν τώρα έδειξαν καλύτερη συμπεριφορά. Το όργωμα προκαλεί αναστροφή εδάφους, δηλαδή «γυρίζει το κάτω πάνω», ενώ το ρίπερ λειτουργεί με σκίσιμο και ανακάτεμα χωρίς πλήρη αναστροφή. Πολλοί παραγωγοί προτιμούν το ρίπερ, καθώς θεωρούν ότι επιτυγχάνει καλύτερο ανακάτεμα και λιγότερη ανατροπή του εδαφικού προφίλ.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι πρακτικές αναγεννητικής γεωργίας που εφαρμόζονται τα τελευταία τέσσερα χρόνια σε ένα ποσοστό παραγωγών. Σε αυτά τα χωράφια υπήρχε φυτοκάλυψη, η οποία θα καταστραφεί μετά τις 5–6 του μήνα, όταν επιτρέπονται οι κατεργασίες. Τα μείγματα που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν έως και έξι–επτά είδη, με διαφορετικούς ρόλους: ψυχανθή για δέσμευση αζώτου, είδη με πασσαλώδη ρίζα για αφράτεμα εδάφους και φυτά που λειτουργούν πρακτικά σαν «φυσικό όργωμα», καθώς οι ρίζες τους δουλεύουν το έδαφος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η φυτοκάλυψη αξιοποιείται ως ζωοτροφή. Σε άλλες, καταστρέφεται και ενσωματώνεται ως χλωρή λίπανση. Όπως επισημαίνει η γεωπόνος, η υιοθέτηση αυτών των πρακτικών δεν ήταν άμεση· χρειάστηκε χρόνος, παρακολούθηση και συνεργασία με εδαφολόγους, εξωτερικούς συμβούλους και ερευνητικούς φορείς, ώστε οι παραγωγοί να δουν στην πράξη τα αποτελέσματα.

Βασική λίπανση: Πριν τη σπορά και με βάση τις ανάγκες του χωραφιού

Η βασική λίπανση πραγματοποιείται πριν από τη σπορά, με στόχο την ομοιόμορφη κατανομή των θρεπτικών στοιχείων σε ολόκληρο το χωράφι. Όπως επισημάνθηκε, δεν πρόκειται για εργασία που γίνεται την τελευταία στιγμή, καθώς η συνολική προετοιμασία — από την κατεργασία μέχρι τη λίπανση — εξελίσσεται συνήθως μέσα σε ένα χρονικό διάστημα περίπου δέκα ημερών.

Στη βασική λίπανση εφαρμόζονται τα κλασικά μακροστοιχεία, δηλαδή άζωτο, φώσφορος και κάλιο, μέσω σύνθετων λιπασμάτων (NPK). Ωστόσο, η τελική σύνθεση δεν είναι ίδια για όλα τα χωράφια. Αν υπάρχει εδαφολογική ανάλυση που δείχνει ότι κάποιο στοιχείο δεν απαιτείται — για παράδειγμα το κάλιο — τότε αυτό μπορεί να παραλειφθεί. Πέρα από τα βασικά στοιχεία, το καλαμπόκι έχει ανάγκη και από ψευδάργυρο. Ο ψευδάργυρος περιλαμβάνεται στη βασική λίπανση, ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο, εφόσον χρειαστεί, μπορεί να χορηγηθεί και διαφυλλικά, στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της καλλιέργειας. Η φιλοσοφία που ακολουθείται είναι σαφής: η βασική λίπανση αποτελεί τη θεμέλια θρέψη της καλλιέργειας και διαμορφώνεται με βάση τις πραγματικές ανάγκες του αγρού, όπως αυτές προκύπτουν από τα δεδομένα.

Ζιζάνια και πρώτες επεμβάσεις

Οι έντονες βροχοπτώσεις του προηγούμενου διαστήματος είχαν ως αποτέλεσμα τα περισσότερα χωράφια να εμφανίζουν ήδη φυτρωμένα ζιζάνια. «Τα ζιζάνια έχουν φυτρώσει», επισημαίνει η κα. Καρατοσίδου, περιγράφοντας την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στους αγρούς της περιοχής. Σε αυτό το στάδιο, τα ζιζάνια καταστρέφονται κατά την κατεργασία του εδάφους, είτε με όργωμα είτε με ρίπερ, στο πλαίσιο της γενικής προετοιμασίας του αγρού.

Στη συνέχεια, οι περισσότεροι παραγωγοί προχωρούν σε εφαρμογή προφυτρωτικού ζιζανιοκτόνου. Όπως εξηγεί η γεωπόνος του Συνεταιρισμού, «οι περισσότεροι εφαρμόζουν προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο», ακολουθώντας τη βασική γραμμή διαχείρισης πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας.

Μετά την εμφάνιση του 3ου–4ου φύλλου του καλαμποκιού ξεκινούν οι τακτικές επισκέψεις παρακολούθησης στο χωράφι, προκειμένου να αξιολογηθεί η εξέλιξη της καλλιέργειας και η κατάσταση του ζιζανικού πληθυσμού. «Αρχίζουμε τις επισκέψεις να δούμε αν συντρέχει λόγος για περαιτέρω ζιζανιοκτονία», αναφέρει χαρακτηριστικά. Εφόσον διαπιστωθεί ότι υπάρχει ανάγκη, εφαρμόζεται και μεταφυτρωτική ζιζανιοκτονία. Όπως διευκρινίστηκε, η ζιζανιοκτονία συνήθως ακολουθεί τη βασική λίπανση, εντασσόμενη στη συνολική αλληλουχία των εργασιών προετοιμασίας πριν και αμέσως μετά τη σπορά.

Δύο κίνδυνοι: Η μείωση εισροών και η βιασύνη

Το βασικό πρόβλημα που έχει παρατηρηθεί δεν αφορά πειραματισμούς, αλλά οικονομικούς περιορισμούς. Ορισμένοι παραγωγοί σκέφτονται να μειώσουν τη λίπανση, ενώ σε άλλες καλλιέργειες παρατηρείται περικοπή της επιφανειακής λίπανσης. Ωστόσο, τέτοιες μειώσεις δεν αποδίδουν μακροπρόθεσμα.

Παράλληλα, η βασική προειδοποίηση αφορά και τη βιασύνη. «Δεν χρειάζεται να βιάζονται να τα σπείρουν», επισημαίνει η κα. Καρατοσίδου. Η χαμηλή θερμοκρασία – ιδιαίτερα του εδάφους – μπορεί να επιβραδύνει τη βλάστηση ή να προκαλέσει προβλήματα στα νεαρά φυτά. Από τις 15–20 Μαρτίου και μετά θεωρείται ασφαλέστερη περίοδος σποράς, εφόσον οι θερμοκρασίες είναι κατάλληλες.

Η δυναμική του καλαμποκιού στην περιοχή

Η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται ως «χρονιά του καλαμποκιού» για την περιοχή. Όπως επισημάνθηκε, αν πριν τρία χρόνια η καλλιέργεια κάλυπτε περίπου το 10% των παραγωγών, φέτος τα στρέμματα προσεγγίζουν τα 3.000 σε σύνολο 12.000 στρεμμάτων. Η μετατόπιση αυτή συνδέεται κυρίως με τη μετακίνηση παραγωγών από το βαμβάκι, τη διαχείριση του κόστους και το γεγονός ότι το καλαμπόκι θεωρείται λιγότερο απαιτητικό στην καθημερινή παρακολούθηση. Με τιμή περίπου στα 20 λεπτά/κιλό, οι παραγωγοί εκτιμούν ότι μπορούν να καλύψουν τα έξοδα και να έχουν καλύτερη συνολική διαχείριση σε σχέση με άλλες επιλογές, όπως μας αναλύει η γεωπόνος.

Σε ό,τι αφορά το φυτικό υλικό, χρησιμοποιούνται αποκλειστικά πιστοποιημένοι σπόροι. Η πλειοψηφία των παραγωγών επιλέγει υβρίδια καρπού, κάποιοι στρέφονται σε διπλής χρήσης, ενώ παραγωγοί με κτηνοτροφική δραστηριότητα επιλέγουν ενσιρωματικά, καθώς αξιοποιούν απευθείας την παραγωγή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παραγωγή καρπού απαλλαγμένου από αφλατοξίνες. Ο Συνεταιρισμός στοχεύει σε πιστοποίηση μέσω αρμόδιου φορέα, ώστε ο αγοραστής — είτε πρόκειται για κτηνοτρόφο είτε για έμπορο — να γνωρίζει ότι παραλαμβάνει προϊόν ελεγμένο και ασφαλές. Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε μια συνολική λογική ποιοτικής θωράκισης της παραγωγής, με στόχο να διασφαλιστεί η αξιοπιστία του προϊόντος που διακινείται μέσω του Συνεταιρισμού.

Το ύψος της συνδεδεμένης στήριξης στην καλλιέργεια αραβόσιτου για το έτος ενίσχυσης 2024, καθορίστηκε στα 520 ευρώ/εκτάριο (52 ευρώ το στρέμμα).

Για το 2025 ο ετήσιος προϋπολογισμός της παρέμβασης ανέρχεται στα 42.350.000 ευρώ.

Σύμφωνα με το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, το ποσό αναφοράς για την συνδεδεμένη ενίσχυση στο καλαμπόκι ήταν στα 55 ευρώ το στρέμμα, με την ελάχιστη και την μέγιστη μοναδιαία τιμή να εκτιμώνται σε 46,8 ευρώ το στρέμμα έως και και 63,3 ευρώ το στρέμμα, αντίστοιχα.

Παραμένει πάντως η ίδια η έκταση αναφοράς, που στην σχετική ΥΑ (ΦΕΚ 5458/Β'/2023) καθορίζεται σε 770.000 στρέμματα, τα οποία βρίσκονται σε περιοχές των οποίων τα ύδατα είναι σε καλή κατάσταση από ποσοτικής και ποιοτικής πλευράς. Η κατάσταση των υδατικών συστημάτων καθορίζεται με βάση τα Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) των 14 Υδατικών Διαμερισμάτων της χώρας, τα οποία και αναθεωρήθηκαν ανά Περιφέρεια το 2024, που σημαίνει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει η επιλεξιμότητα των εκτάσεων.

Επίσης οι δικαιούχοι παραγωγοί της συνδεδεμένης ενίσχυσης θα πρέπει:

1. Να χρησιμοποιούν τουλάχιστον 25 κιλά σπόρου αραβοσίτου ανά εκτάριο ή 70.000 σπόρους ανά εκτάριο, δηλαδή η απαιτούμενη ελάχιστη ποσότητα σπόρου προς σπορά ποικιλιών (υβριδίων) αραβοσίτου να είναι 2,5 κιλά/στρέμμα ή 7.000 σπόροι/στρέμμα, για τον οποίο πρέπει να προσκομίζουν αντίστοιχο τιμολόγιο αγοράς.

2. Να καλλιεργούν αραβόσιτο σε επιλέξιμες εκτάσεις. Οι επιλέξιμες αυτές εκτάσεις πρέπει να βρίσκονται σε περιοχές με υδατικά συστήματα των οποίων τα ύδατα είναι σε καλή κατάσταση από ποσοτικής και ποιοτικής πλευράς.

3. Να παραδίδουν κατ’ ελάχιστον 9 τόνους προϊόν ανά εκτάριο ή 40 τόνους ενσίρωμα ανά εκτάριο. Προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενίσχυσης είναι η προσκόμιση τιμολογίου αγοράς ή πώλησης του προϊόντος σε μεταποιητική μονάδα, κτηνοτρόφο ή έμπορο του προϊόντος.

Στην περίπτωση που οι δικαιούχοι διατηρούν παράλληλα κτηνοτροφική εκμετάλλευση, απαιτείται η προσκόμιση τιμολογίου αγοράς σπόρου για το μέρος της παραγωγής που προορίζεται για ζωοτροφή και αυτό υπολογίζεται σε συνάρτηση με τον αριθμό, το είδος και τις διατροφικές απαιτήσεις εκάστου ζώου σε αραβόσιτο.

Δεν απαιτείται η προσκόμιση τιμολογίου αγοράς ή πώλησης για το μέρος της ζωοτροφής που προορίζεται για τα ζώα της εκμετάλλευσής τους, το οποίο θα υπολογίζεται σε συνάρτηση με τον αριθμό, το είδος και τις διατροφικές απαιτήσεις εκάστου ζώου σε αραβόσιτο. 

Διαβάστε το ΦΕΚ της απόφασης

Σε λίμνη έχουν μετατραπεί μεγάλες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης στον Έβρο, όπου η υπερχείλιση του ποταμού έχει προκαλέσει έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, με τους αγρότες της περιοχής να κάνουν λόγο για ολική καταστροφή της παραγωγής τους (σιτηρά, μηδική κ.α.).

Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει παρατείνει την κατάσταση «Red Code», δηλαδή της μέγιστης κινητοποίησης, για τον Έβρο, καθώς η εικόνα των εκτεταμένων πλημμυρών και της αδιάκοπης πίεσης αξιολογείται ως υψηλού κινδύνου για νέα πλημμυρικά φαινόμενα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΕΛΓΑ, που επιβεβαιώνονται και από τα δεδομένα του δορυφορικού συστήματος Copernicus, οι συνολικές πλημμυρισμένες εκτάσεις ανέρχονται σε περίπου 150.000 στρέμματα, εκ των οποίων τα 85.000 είναι καλλιεργημένη ή καλλιεργήσιμη γη, γεγονός που προμηνύει σοβαρές επιπτώσεις για τον αγροτικό κόσμο της περιοχής.

Στην περιοχή του Σουφλίου έχουν σπάσει τέσσερα αναχώματα σε Κορνοφωλιά, Μάνδρα, Αμόριο και Φυλαχτό, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμης γης. Εκτάσεις κάτω από το νερό έχουμε σε Μάνδρα, Λάβαρα, Αμόριο και Διδυμότειχο.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», Λάμπης Κουμπρίδης, μεγάλος αριθμός εκτάσεων σε όλο τον Έβρο είναι καλυμμένος από νερό, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη την πρόσβαση των παραγωγών στα χωράφια.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, περισσότερα από 150.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης έχουν πλημμυρίσει και τουλάχιστον ενάμιση με δύο μήνες θα πρέπει να περάσουν για να υποχωρήσουν τα νερά και να στεγνώσουν τα χωράφια.

Όσα έχουν σπαρθεί με σιτάρια θα έχουν μεγάλο πρόβλημα. Και να μπορέσουν κάποια χωράφια να δώσουν παραγωγή θα είναι σίγουρα πολύ μειωμένη. Υπολογίζω ότι στον Έβρο θα έχουμε μια απώλεια στην παραγωγή σκληρού σιταριού τουλάχιστον κατά 30.000 τόνους.

Είναι μεγάλο ρίσκο για τον παραγωγό στα πλημμυρισμένα χωράφια να βάλει βαμβάκι γιατί με την υγρασία θα έχει πρόβλημα στην παραγωγή. Εκτιμώ ότι οι παραγωγοί θα προτιμήσουν να βάλουν ηλίανθο που γίνονται σπορές μέχρι τον Μάιο.

Στον Έβρο πέφτουν 1.600 κ.μ. νερού κάθε δευτερόλεπτο, προερχόμενα κυρίως από τη Βουλγαρία. Όλο το καλοκαίρι κρατούσαν τα φράγματα κλειστά και δεν μας έδιναν νερά για άρδευση. Τώρα αναγκάστηκαν να τα ανοίξουν γιατί μάζεψαν μεγάλες ποσότητες νερού.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Έβρου, Γιάννης Μαργαριτίδης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή μου στην Βύσσα έχουν πλημμυρίσει περίπου 3.500 στρέμματα. Το θετικό είναι ότι τις τελευταίες ημέρες δεν βρέχει στον Έβρο και στην γειτονική Βουλγαρία και τα νερά πάνε προς τις νότιες περιοχές. Θα περασει χρόνος όμως για να στεγνώσουν τα χωράφια.

Σιτάρια και μηδική θα έχουν πρόβλημα στην παραγωγή. Ζημιές όμως έχουμε και στις εγκαταστάσεις και στον μηχανολογικό εξοπλισμό των ΤΟΕΒ και θα χρειαστεί χρόνος και χρήμα για να γίνουν οι επισκευές. Επίσης πολλοί δρόμοι είναι κλειστοί και δεν μπορούν οι αγρότες να φτάσουν στα χωράφια τους.

Το ίδιο πρόβλημα έχουν και οι κτηνοτρόφοι που δεν μπορούν να πάνε στους στάβλους για να ταΐσουν τα ζώα τους.

Επίσης είναι αδύνατη η λήψη φωτογραφιών των «κιτρισμένων» αγροτεμαχίων μέσω της εφαρμογής AGRISNAP-GR από τους παραγωγούς λόγω των πλημμυρισμένων εκτάσεων.

Οι ζημιές πάντως θα φάνουν το επόμενο χρονικό διάστημα όταν θα πέσει η στάθμη των νερών.

Το σόργο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σιτηρά παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση μετά το σιτάρι, το ρύζι, τον αραβόσιτο και το κριθάρι. Πρόκειται για καλλιέργεια με εξαιρετική προσαρμοστικότητα, ικανή να αναπτύσσεται ακόμη και σε περιοχές όπου άλλες καλλιέργειες δυσκολεύονται ή αποτυγχάνουν. Η ανθεκτικότητά του στην ξηρασία, η δυνατότητα αξιοποίησης εδαφών χαμηλής γονιμότητας ή ακόμη και αλατούχων εδαφών, καθώς και οι πολλαπλές του χρήσεις, φέρνουν την καλλιέργεια στο προσκήνιο ως επιλογή για τον Έλληνα παραγωγό.

Ένα φυτό με αντοχές και ευελιξία

Το σόργο (Sorghum bicolor L. Moench) είναι εαρινό, μονοετές φυτό με υψηλή φωτοσυνθετική ικανότητα (C4). Διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα, το οποίο του επιτρέπει να αξιοποιεί θρεπτικά στοιχεία ακόμη και από φτωχά εδάφη. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε ευρύ φάσμα εδαφών, από ελαφρά έως βαριά, με pH από 5 έως 8,5, ενώ παρουσιάζει αξιοσημείωτη αντοχή στην ξηρασία. Ο βιολογικός του κύκλος κυμαίνεται από 90 έως 140 ημέρες, ανάλογα με το γενετικό υλικό και τις συνθήκες καλλιέργειας. Η αναπαραγωγή γίνεται μέσω σπόρου, ο οποίος παράγεται στην ταξιανθία (φόβη). Σήμερα έχουν αναπτυχθεί διαφορετικοί τύποι σόργου, με εξειδικευμένες χρήσεις που καλύπτουν τη διατροφή ανθρώπου και ζώων, αλλά και την παραγωγή βιοκαυσίμων.

Καρποδοτικό σόργο: Παραγωγή σπόρου και ενεργειακή αξιοποίηση

Το καρποδοτικό σόργο καλλιεργείται για την παραγωγή καρπού. Σε διεθνές επίπεδο αξιοποιείται τόσο για διατροφή όσο και για παραγωγή βιοαιθανόλης από το άμυλο του σπόρου. Ο καρπός του αποδίδει παρόμοιες ποσότητες βιοαιθανόλης με τον αραβόσιτο, ενώ υπερτερεί σε πυκνότητα. Οι αποστάσεις σποράς διαμορφώνονται στα 75 εκατ. μεταξύ των γραμμών και 15 εκατ. επί της γραμμής, με απαιτούμενη ποσότητα σπόρου 0,5–1,5 κιλά/στρέμμα. Οι ανάγκες σε λίπανση και άρδευση είναι μειωμένες σε σύγκριση με τον αραβόσιτο κατά 30–35% και 25–30% αντίστοιχα. Οι αποδόσεις βελτιωμένων υβριδίων μπορούν να φτάσουν στη χώρα μας τα 1.000–1.100 κιλά σπόρου ανά στρέμμα, ενώ η παραγωγή στελεχών μπορεί να ανέλθει περίπου στα 400 κιλά/στρέμμα, με δυνατότητα αξιοποίησης στην κτηνοτροφία ή ως πρώτη ύλη για βιομάζα.

Γλυκό σόργο: Ζυμώσιμα ζάχαρα και βιοενέργεια

Το γλυκό σόργο ξεχωρίζει για την υψηλή παραγωγή βιομάζας και τη μεγάλη περιεκτικότητα των στελεχών του σε διαλυτά ζάχαρα, η οποία κυμαίνεται από 9% έως 13% επί νωπού βάρους. Τα φυτά μπορούν να φτάσουν σε ύψος έως και 5 μέτρα. Οι απαιτήσεις σε νερό για υψηλές αποδόσεις κυμαίνονται στα 400–550 κυβικά μέτρα, ενώ η λίπανση ανέρχεται σε 10–16 μονάδες αζώτου, 6–10 φωσφόρου και 6–10 καλίου ανά στρέμμα. 
Αποδόσεις 5–10 τόνων χλωρής βιομάζας ανά στρέμμα έχουν καταγραφεί, με παραγωγή ζάχαρης 850–900 κιλά/στρέμμα, που μπορεί να αποδώσει έως και 450–500 λίτρα βιοαιθανόλης ανά στρέμμα. Επιπλέον, η πλήρης αξιοποίηση των στελεχών για βιοαιθανόλη δεύτερης γενιάς μπορεί να προσθέσει 200–250 λίτρα/στρέμμα. Ωστόσο, απαιτείται σωστός προγραμματισμός στη συγκομιδή, καθώς η καθυστέρηση στην επεξεργασία μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ζαχάρων λόγω ζύμωσης.

Χορτοδοτικό σόργο: Λύση για ζωοτροφή με χαμηλότερες εισροές

Το χορτοδοτικό σόργο και τα υβρίδιά του χρησιμοποιούνται για ενσίρωμα, χλωρή νομή ή σανό. Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να επιτευχθεί παραγωγή αντίστοιχη με εκείνη του αραβοσίτου χρησιμοποιώντας έως και 30% λιγότερο νερό. Οι αποδόσεις κυμαίνονται από 2,5 έως 6 τόνους ανά στρέμμα, ανάλογα με την ποικιλία και την καλλιεργητική τεχνική. Η λίπανση κυμαίνεται περίπου στις 6 μονάδες αζώτου, 4 φωσφόρου και 6 καλίου ανά στρέμμα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διαχείριση της καλλιέργειας, καθώς σε νεαρά φυτά ή σε συνθήκες καταπόνησης μπορεί να αυξηθούν τα επίπεδα γλυκοζιδίου που απελευθερώνει πρωσικό οξύ μετά την κατανάλωση. Η ενσίρωση μειώνει σημαντικά τα επίπεδα αυτά.

Σόργο υψηλής βιομάζας: Συνεχής ανάπτυξη και ενεργειακή αξιοποίηση

Ο τύπος υψηλής βιομάζας χαρακτηρίζεται από φωτοπεριοδική ευαισθησία, με αποτέλεσμα τα φυτά να παραμένουν σε βλαστικό στάδιο χωρίς ανάπτυξη ταξιανθίας. Η ανάπτυξη μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, επιτυγχάνοντας αποδόσεις τουλάχιστον 3–4 τόνων ξηρής βιομάζας ανά στρέμμα. Προορίζεται κυρίως για ενσίρωμα και παραγωγή βιοαερίου ή βιοαιθανόλης δεύτερης γενιάς, ενώ η συγκομιδή προσαρμόζεται στις ανάγκες αξιοποίησης της βιομάζας.

Μία επιλογή με πρακτικό ενδιαφέρον για τον παραγωγό

Αξιολογήσεις ποικιλιών και υβριδίων στη χώρα μας έχουν καταγράψει αποδόσεις 7–12 τόνων χλωρής βιομάζας και 8–14% διαλυτά ζάχαρα για το γλυκό σόργο, καθώς και 3,7–6 τόνους/στρέμμα για χορτοδοτικούς τύπους, ανάλογα με το γενετικό υλικό. Με βάση τα παραπάνω, το σόργο μπορεί να εξεταστεί ως καλλιεργητική επιλογή, ανάλογα με τον στόχο της εκμετάλλευσης. Οι διαφορετικοί τύποι του επιτρέπουν αξιοποίηση για σπόρο, ενσίρωμα ή παραγωγή βιομάζας, προσφέροντας ευελιξία στη διαχείριση και στον προσανατολισμό της παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 5/2012. «Το Σόργο, μία υποσχόμενη καλλιέργεια πολλαπλών χρήσεων», Βλάχος Ε.Χ., Μαριόλης Ν. και Σκαράκης Ν.Γ., σελ. 58–62.

Οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών επηρέασαν σε διαφορετικό βαθμό την καλλιέργεια του σιταριού σε βασικές παραγωγικές ζώνες της χώρας. Σε ορισμένες περιοχές προκάλεσαν καθυστερήσεις στις καλλιεργητικές φροντίδες και δυσκολίες στην είσοδο στα χωράφια, ενώ σε άλλες οι επιπτώσεις αποτυπώνονται πιο έντονα, με προβλήματα σε τμήματα των καλλιεργειών. Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με συνεταιρισμούς από βασικές ζώνες παραγωγής σκληρού σίτου, προκειμένου να αποτυπώσει την εικόνα που διαμορφώνεται στο πεδίο.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Νίκαιας «Ο Προμηθέας»

Σύμφωνα με τον γεωπόνο του συνεταιρισμού, κ. Φάνη Κατσιλούλη, η εικόνα στην περιοχή της Νίκαιας Λάρισας παραμένει, μέχρι στιγμής, εντός φυσιολογικών ορίων. Όπως ανέφερε, υπήρξαν μεμονωμένα φαινόμενα με πλημμυρισμένα αγροτεμάχια, ωστόσο δεν αποτέλεσαν γενικευμένο πρόβλημα για την περιοχή. «Υπήρξαν τέτοια αγροτεμάχια», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι στον δήμο τους δεν καταγράφηκαν ιδιαίτερα πλημμυρικά επεισόδια, σε αντίθεση με γειτονικές περιοχές ή άλλες ζώνες της χώρας που δέχθηκαν μεγαλύτερο όγκο βροχοπτώσεων.

Σε ό,τι αφορά τις καλλιεργητικές φροντίδες, υπήρξαν καθυστερήσεις λόγω των βροχών, κυρίως στην επιφανειακή λίπανση και στις εφαρμογές ζιζανιοκτονίας. Ωστόσο, όπως τόνισε, με τη διακοπή των βροχοπτώσεων οι παραγωγοί επέστρεψαν άμεσα στα χωράφια. «Ήδη οι αγρότες αυτή τη στιγμή είναι έξω και ρίχνουν φάρμακα και λιπάσματα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Σχετικά με τον φυτοϋγειονομικό κίνδυνο, ο κ. Κατσιλούλης επισήμανε ότι οι έντονες βροχοπτώσεις αυξάνουν πάντοτε την πιθανότητα εμφάνισης μυκητολογικών ασθενειών στα σιτηρά. Παρόλα αυτά, τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν διαπιστώνεται κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα. Όπως εξήγησε, «μέχρι στιγμής είναι όλα φυσιολογικά», ενώ η ουσιαστική εικόνα θα αποτυπωθεί σε περίπου 10–15 ημέρες, μετά την ολοκλήρωση της επιφανειακής λίπανσης και την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της ρευστότητας των παραγωγών. Όπως σημείωσε, η έλλειψη διαθέσιμων κεφαλαίων δημιουργεί πίεση και ενδέχεται να οδηγήσει ορισμένους σε περιορισμό δαπανών. «Κάποια έξοδα σίγουρα θα τα μειώσουν φέτος», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η μη πραγματοποίηση βασικών καλλιεργητικών φροντίδων — όπως η επιφανειακή λίπανση ή η ζιζανιοκτονία — μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την τελική παραγωγή. Όπως τόνισε, εφόσον οι απαραίτητες επεμβάσεις γίνουν κανονικά, η καλλιέργεια έχει τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί ομαλά. Η πλήρης εικόνα, ωστόσο, θα διαμορφωθεί τις επόμενες εβδομάδες, όταν θα φανεί εάν οι βροχοπτώσεις «άφησαν πίσω τους» φυτοπαθολογικές πιέσεις ή άλλες επιπτώσεις.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Επαρχίας Φαρσάλων «Ο ΕΝΙΠΕΑΣ»

Σύμφωνα με τη γεωπόνο του συνεταιρισμού, κα Χαρούλα Καρατοσίδου, η εικόνα στην περιοχή των Φαρσάλων, μέχρι στιγμής, δεν παρουσιάζει έντονα προβλήματα από τις πρόσφατες βροχοπτώσεις. Όπως ανέφερε, δεν έχουν καταγραφεί πλημμυρικά φαινόμενα σε αγροτεμάχια που βρίσκονται στην ευθύνη του συνεταιρισμού, δηλαδή δεν υπάρχουν χωράφια όπου «να έχουν λιμνάσει τόσο νερά, ώστε να δημιουργηθεί πρόβλημα». Την ίδια στιγμή, διευκρίνισε ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, καθώς μόλις ξεκίνησε η διαδικασία αυτοψιών στα χωράφια.

Σε καλλιεργητικό επίπεδο, οι βροχοπτώσεις προκάλεσαν καθυστερήσεις στην επιφανειακή λίπανση και στη ζιζανιοκτονία, χωρίς όμως – όπως εκτιμά – να έχουν ξεπεραστεί τα χρονικά περιθώρια των απαραίτητων επεμβάσεων. «Είμαστε μέσα στα πλαίσια, δηλαδή δεν έχουμε βγει εκτός των ορίων στο να κάνουμε κάποια επέμβαση», σημείωσε. Από τους περίπου 120 παραγωγούς που διαχειρίζεται ο συνεταιρισμός, ελάχιστοι – «ζήτημα να πρόλαβαν 2, 3» – κατάφεραν να πραγματοποιήσουν την επιφανειακή λίπανση πριν από τις τελευταίες βροχοπτώσεις. Οι υπόλοιποι αναμένουν τη βελτίωση των συνθηκών για να προχωρήσουν στις εργασίες, λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται και μια επόμενη βροχή ώστε να απορροφηθεί σωστά το λίπασμα.

Παράλληλα, η ίδια επισήμανε ότι η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται όχι μόνο από βροχοπτώσεις αλλά και από χαμηλές θερμοκρασίες και παγωνιές, γεγονός που έχει συγκρατήσει την ανάπτυξη της καλλιέργειας. Όπως ανέφερε, οι χαμηλές θερμοκρασίες δεν ευνόησαν την έντονη ανάπτυξη ούτε των σιτηρών ούτε των ζιζανίων, με αποτέλεσμα η καλλιέργεια να βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο. Σε ό,τι αφορά πιθανές φυτοπαθολογικές πιέσεις, η εικόνα θα ξεκαθαρίσει τις επόμενες εβδομάδες. Όπως σημείωσε, εάν ανέβουν οι θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την υγρασία που έχει προηγηθεί, τότε ενδέχεται να εμφανιστούν μυκητολογικά προβλήματα, κάτι που «θα το δούμε από εβδομάδα» και θα φανεί πιο καθαρά σε ένα δεκαπενθήμερο. Συνολικά, η πρώτη εικόνα που μεταφέρει ο συνεταιρισμός είναι θετική. «Μέχρι στιγμής είμαστε σχετικά μέσα στα πλαίσια, φαίνεται να πηγαίνει καλά», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η πλήρης εικόνα θα διαμορφωθεί μετά τους επόμενους επιτόπιους ελέγχους και την εξέλιξη του καιρού.

Αγροτικός Συνεταιρισμός Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση»

Σαφώς πιο επιβαρυμένη εμφανίζεται η εικόνα στην περιοχή της Ορεστιάδας, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση». Όπως σημείωσε, «είναι αρκετά επηρεασμένα», επισημαίνοντας ότι σε πολλές περιοχές υπάρχουν πλημμυρισμένες εκτάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σοβαρή, καθώς – όπως ανέφερε – σε τμήματα του κάμπου «μπορεί να έχουν μέσα και 3 μέτρα νερό». Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ζημιά θεωρείται οριστική. «Έχουν τελειώσει», ανέφερε χαρακτηριστικά για τα πλημμυρισμένα σιτάρια, διευκρινίζοντας ότι οι παραγωγοί θα προχωρήσουν σε δηλώσεις στον ΕΛΓΑ και θα αποζημιωθούν σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Παράλληλα, πέραν των εκτάσεων που καταστράφηκαν ολοκληρωτικά, υπάρχουν και αγροτεμάχια που παραμένουν επηρεασμένα, χωρίς όμως να έχει ακόμη διαμορφωθεί πλήρης εικόνα για την τελική τους εξέλιξη. Όπως επισημάνθηκε, η γενικότερη εικόνα είναι επιβαρυμένη, «αλλά όχι πάρα πολύ» στο σύνολο, με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή. Σε ό,τι αφορά το καλλιεργητικό στάδιο, το σιτάρι βρίσκεται ακόμη σε πρώιμη φάση ανάπτυξης. Ωστόσο, οι βροχοπτώσεις έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις στις βασικές επεμβάσεις. Κανονικά, όπως ανέφερε, θα έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει η επιφανειακή λίπανση, ενώ θα ακολουθούσε η ζιζανιοκτονία και οι παρεμβάσεις φυτοπροστασίας. «Έπρεπε ήδη να είχαμε κάνει μια εφαρμογή λίπανσης», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι η καθυστέρηση μπορεί να φτάσει «κανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με τον καιρό».

Στον Έβρο το αποτύπωμα των πρόσφατων βροχοπτώσεων είναι πιο έντονο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καταστροφή είναι ολική λόγω των πλημμυρών, ενώ σε άλλες εκτάσεις τα σιτάρια παραμένουν επηρεασμένα και καλλιεργητικά καθυστερημένα, με τις επεμβάσεις να προχωρούν όταν το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες.