Η πρόσφατη κακοκαιρία που έπληξε περιοχές της Φθιώτιδας και προκάλεσε ζημιές σε καλλιέργειες επανέφερε στο προσκήνιο τις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων στην αγροτική παραγωγή. Παρότι η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται γενικά θετική για τις καλλιέργειες της περιοχής, οι έντονες χαλαζοπτώσεις και οι ισχυροί άνεμοι που εκδηλώθηκαν σε συγκεκριμένες περιοχές άφησαν πίσω τους προβλήματα, η πραγματική έκταση των οποίων αναμένεται να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια μέσα από τις διαδικασίες εκτίμησης του ΕΛΓΑ.
Για να αποτυπωθεί η εικόνα που έχει διαμορφωθεί στις πληγείσες περιοχές, καθώς και οι πρώτες εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις στις καλλιέργειες, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Λαμίας, κ. Γιώργο Μπούκα, ο οποίος μετέφερε την εικόνα που επικρατεί μετά το πέρασμα της κακοκαιρίας.
Οι περιοχές που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κακοκαιρίας
Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρθηκε από την περιοχή, η κακοκαιρία εκδηλώθηκε ως συνδυασμός χαλαζόπτωσης και ισχυρών ανέμων, με τα εντονότερα φαινόμενα να καταγράφονται κυρίως στα ορεινότερα τμήματα της Φθιώτιδας και όχι τόσο στον κάμπο και στις χαμηλότερες περιοχές της κοιλάδας. Ιδιαίτερα σημαντικές ζημιές αναφέρθηκαν στην ευρύτερη περιοχή της Μακρακώμης, προς Λιανοκλάδι και Λουτρά Υπάτης, όπου καταγράφηκαν οι μεγαλύτερες επιπτώσεις από τη χαλαζόπτωση.
Αντίθετα, στην ευρύτερη περιοχή της Σπερχειάδας τα φαινόμενα ήταν αισθητά, ωστόσο η εικόνα φαίνεται να είναι συγκριτικά ηπιότερη. Παράλληλα, σε αρκετά σημεία όπου εκδηλώθηκαν τα φαινόμενα κυριαρχούν χορτολιβαδικές εκτάσεις, ενώ, όπως επισημάνθηκε, η επίπτωση στην κτηνοτροφία ήταν περιορισμένη, καθώς τα περισσότερα ζώα βρίσκονταν ήδη σε στεγασμένους χώρους.
Όπως επισημάνθηκε, «οι μεγάλες ζημιές έγιναν από το χαλάζι», ενώ η μορφολογία της περιοχής φαίνεται πως συνέβαλε στην ένταση των φαινομένων. Η κοιλάδα του Σπερχειού και οι δυτικότερες ζώνες λειτουργούν συχνά ως διάδρομος ισχυρών ανέμων, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις να δημιουργούνται ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες για τις καλλιέργειες. «Όσο πηγαίνει πιο δυτικά ο άνεμος, γίνεται ο χαμός», ήταν η χαρακτηριστική περιγραφή που δόθηκε για την ένταση των ανέμων, με αναφορά στον τοπικό άνεμο που οι κάτοικοι της περιοχής γνωρίζουν ως Λίβα.
Ποιες καλλιέργειες επηρεάστηκαν
Στις περιοχές που επλήγησαν περισσότερο, κυριαρχούν καλλιέργειες μηδικής, κινόας, ενεργειακών φυτών, βαμβακιού, σιτηρών και καλαμποκιού. Παράλληλα, στις ζώνες γύρω από τα Λουτρά Υπάτης εντοπίζονται και δενδρώδεις καλλιέργειες, κυρίως φιστικιές, καρυδιές και ροδιές.
Όπως επισημάνθηκε, η έκταση της ζημιάς δεν συνδέεται απαραίτητα με το είδος της καλλιέργειας, αλλά σε μεγάλο βαθμό με το στάδιο ανάπτυξης στο οποίο βρισκόταν τη στιγμή που εκδηλώθηκε το φαινόμενο. Για τον λόγο αυτό, η πραγματική εικόνα των επιπτώσεων αναμένεται να διαφοροποιείται σημαντικά από καλλιέργεια σε καλλιέργεια και από αγροτεμάχιο σε αγροτεμάχιο.
Η εικόνα στις δενδρώδεις καλλιέργειες φαίνεται μέχρι στιγμής πιο συγκρατημένη. Όπως ανέφερε ο συνομιλητής μας, κατά τις μετακινήσεις του στην περιοχή και από τις επαφές που είχε με παραγωγούς, δεν διαπιστώθηκαν εκτεταμένα φαινόμενα όπως σπασμένα κλαδιά ή μαζική καρπόπτωση στις φιστικιές της περιοχής της Υπάτης. «Δεν είδα κάτι το ιδιαίτερο» και «οι καλλιεργητικές φροντίδες συνεχίζονται κανονικά» ήταν η εικόνα που μεταφέρθηκε για τις συγκεκριμένες φυτείες.
Παράλληλα, οι ισχυροί άνεμοι προκάλεσαν προβλήματα σε μικρές θερμοκηπιακές κατασκευές και πρόχειρες καλύψεις κηπευτικών. Όπως επισημάνθηκε, «αυτά τα μικρά θερμοκήπια τα έριξε κάτω ο αέρας», με τη ζημιά να αποδίδεται κυρίως στις ανεμοπιέσεις και όχι στο χαλάζι.
Η πραγματική έκταση των ζημιών θα φανεί τις επόμενες εβδομάδες
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που αναδείχθηκαν κατά τη συζήτηση αφορά το γεγονός ότι η πραγματική εικόνα των ζημιών δεν μπορεί να αποτυπωθεί πλήρως αμέσως μετά το φαινόμενο. Ήδη από την επόμενη ημέρα της κακοκαιρίας πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες αυτοψίες και καταγραφές, ενώ ακολουθεί η διαδικασία των αναγγελιών και των δηλώσεων ζημιάς από τους παραγωγούς, προκειμένου να ξεκινήσει η εκτίμηση των επιπτώσεων ανά περιοχή και καλλιέργεια.
Όπως εξηγήθηκε, σε πολλές καλλιέργειες οι συνέπειες της χαλαζόπτωσης εμφανίζονται αρκετές ημέρες αργότερα. Στο καλαμπόκι, για παράδειγμα, η επίδραση στη γονιμοποίηση και στην τελική ανάπτυξη του φυτού μπορεί να γίνει εμφανής μετά από 20 έως 25 ημέρες. «Με την πρώτη ματιά καταλαβαίνεις ότι κάτι συμβαίνει. Μετά όμως καταλαβαίνεις τι συνέπειες είχε», σημειώθηκε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία των επαναλαμβανόμενων ελέγχων και της εξειδικευμένης εκτίμησης από τους γεωπόνους του ΕΛΓΑ.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πλήρης εικόνα της ζημιάς μπορεί να αποτυπωθεί ακόμη και λίγους μήνες αργότερα, κοντά στη συγκομιδή, όταν θα είναι πλέον σαφές κατά πόσο επηρεάστηκαν η ανάπτυξη και η παραγωγικότητα των φυτών.
Παράλληλα, τονίστηκε ότι η ένταση της ζημιάς δεν είναι ομοιόμορφη. Αναμένεται να υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις από αγροτεμάχιο σε αγροτεμάχιο, ακόμη και μέσα στην ίδια περιοχή, καθώς η χαλαζόπτωση είχε έντονα τοπικό χαρακτήρα.
Μια καλή καλλιεργητική χρονιά που σκιάζεται από το κόστος παραγωγής
Παρά την πρόσφατη θεομηνία, η γενικότερη εικόνα της φετινής χρονιάς χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα θετική από καλλιεργητικής άποψης. Οι καιρικές συνθήκες που προηγήθηκαν θεωρούνται ευνοϊκές για πολλές καλλιέργειες και, σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν από τον γεωπόνο, η χρονιά εξελίσσεται καλά. «Είναι πολύ καλή χρονιά για τις καλλιέργειες», ήταν η χαρακτηριστική εκτίμηση.
Την ίδια στιγμή, εκείνο που απασχολεί περισσότερο τους παραγωγούς δεν είναι μόνο οι καιρικοί κίνδυνοι αλλά και το αυξημένο κόστος παραγωγής. Το κόστος καυσίμων, η υψηλή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για άρδευση και η λειτουργία των γεωτρήσεων και των ΤΟΕΒ εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά το αγροτικό εισόδημα.
Όπως επισημάνθηκε, το χαλάζι αποτελεί ένα φαινόμενο που, παρότι μπορεί να προβλεφθεί σε γενικές γραμμές, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί στην πράξη. Μόνο σε ορισμένες ιδιαίτερα οργανωμένες καλλιέργειες, όπως συγκεκριμένοι αμπελώνες που διαθέτουν ειδικά συστήματα προστασίας, υπάρχουν δυνατότητες ουσιαστικής θωράκισης απέναντι σε τέτοιου είδους ακραία καιρικά γεγονότα.
Η τελική εικόνα των ζημιών στη Φθιώτιδα αναμένεται να διαμορφωθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθώς θα ολοκληρώνονται οι δηλώσεις των παραγωγών και οι επιτόπιες εκτιμήσεις. Μέχρι τότε, παραγωγοί και υπηρεσίες παρακολουθούν στενά την εξέλιξη των καλλιεργειών, προκειμένου να αποτυπωθεί με ακρίβεια το πραγματικό αποτύπωμα της πρόσφατης κακοκαιρίας.
