Με αναδρομική ισχύ από τις 15 Μαρτίου η επιδότηση 15% στα τιμολόγια λιπασμάτων

Σύντομα έρχεται η δημοσίευση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για τις ενισχύσεις - de minimis στους παραγωγούς τριφυλλιού, ανέφερε σε δηλώσεις του ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός.

«Είναι έτοιμη η υπουργική απόφαση για τη μηδική με 35 εκατ. ευρώ», ανέφερε ο κ. Ανδριανός και πρόσθεσε ότι γίνονται εντατικοί έλεγχοι από την ΑΑΔΕ ώστε να πληρώνονται οι πραγματικοί παραγωγοί.

Ωστόσο δεν έχει ανακοινώσει μέχρι σήμερα το ΥπΑΑΤ τις περιοχές που θα είναι επιλέξιμες της ενίσχυσης.

Αρχικά το ΥπΑΑΤ υποστήριζε ότι η ενίσχυση de minimis για τη μηδική θα καταβληθεί πριν το Πάσχα. Μετά ανέφερε ότι η πληρωμή θα γίνει πριν την Πρωτομαγιά. Τώρα λένε ότι η πληρωμή θα γίνει μέσα στον Μάιο.

Επίσης, ο υφυπουργός γνωστοποίησε ότι σύντομα θα ανοίξει η πλατφόρμα μέσω της ΑΑΔΕ, μέσω της οποίας θα υποβληθούν τα τιμολόγια αγοράς λιπασμάτων ώστε να προχωρήσουν οι διαδικασίες για τις ενισχύσεις των παραγωγών.

Δεν ισχύει όμως το ίδιο για την ενίσχυση στο ρύζι. Ένας μήνας έχει περάσει από τότε που ήρθαν στο φως οι πρώτες πληροφορίες για την έκτακτη ενίσχυση των παραγωγών ρυζιού, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να υπάρχει κάποια επίσημη εξέλιξη στο σκέλος της πληρωμής.

Επίσης θολό είναι το τοπίο για τις ενισχύσεις που έχουν υποσχεθεί στο σιτάρι και το βαμβάκι. Η στήριξη με το ποσό των 40 εκατ. ευρώ που περιμένουν οι παραγωγοί σιτηρών και 40 εκατ. ευρώ που περιμένουν οι παραγωγοί βάμβακος, όπως έχει υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ θα δοθεί μέσω πόρων από τα αδιάθετα κονδύλια της βασικής ενίσχυσης του 2025.

Τα χρήματα, σύμφωνα με όσα έχει πει το ΥπΑΑΤ, θα καταβληθούν μέσω των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes). Την ενίσχυση την εισπράττουν οι παραγωγοί λόγω των χαμηλών τιμών του 2025. Όμως μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποια απόφαση που να αναφέρει τον τρόπο πληρωμής. 

Τον Νοέμβριο του 2025 το νερό του Φράγματος των Μπραμιανών έδειξε αγωγιμότητα 2,92 mS/cm, χλώριο 688 ppm και νάτριο 379 ppm. Δύο χρόνια πριν, τον Ιανουάριο 2023, οι αντίστοιχες τιμές ήταν: αγωγιμότητα  1,02 — χλώριο 154 — νάτριο 94. Σε λιγότερο από τρία χρόνια το χλώριο και το νάτριο τετραπλασιάστηκαν, η αγωγιμότητα υπερδιπλασιάστηκε. Αν είσαι παραγωγός θερμοκηπίου στην Ιεράπετρα ή σε άλλη μεσογειακή περιοχή που χρησιμοποιεί τέτοιο νερό, την αλλαγή τη βλέπεις ήδη — στις λιπάνσεις, στους καρπούς, στα φύλλα. Αυτό το άρθρο δείχνει τι ακριβώς συμβαίνει και τι μπορείς να κάνεις γι' αυτό.

Τι μετράει η ηλεκτρική αγωγιμότητα (EC) — και τι σου κρύβει

Όταν ρωτάς έναν παραγωγό για το νερό του, η πρώτη απάντηση είναι σχεδόν πάντα μια τιμή EC. «Έχω 2,5», «έχω 1,8». Η ηλεκτρική αγωγιμότητα (EC) είναι εύκολη μέτρηση και δίνει μια πρώτη εικόνα. Δεν δίνει όμως όλη την εικόνα.

Η EC σού λέει πόσα άλατα κουβαλάει το νερό σου. Δεν σου λέει ποια. Αυτή είναι η σημαντικότερη διαφορά. Δύο νερά με EC 2,5 μπορούν να συμπεριφέρονται εντελώς διαφορετικά. Αν στο πρώτο τα άλατα είναι κυρίως ασβέστιο, μαγνήσιο και θειικά, διαχειρίζεται σχετικά εύκολα. Αν στο δεύτερο είναι κυρίως νάτριο και χλώριο — όπως στο φράγμα της Ιεράπετρας — έχεις άλλο πρόβλημα: τοξικότητα, ανταγωνισμό με τα θρεπτικά στοιχεία, αλλαγές στο έδαφος. Άρα η EC είναι χρήσιμη μόνο μαζί με πλήρη ανάλυση ιόντων. Η EC θα σου πει πόσα. Η ανάλυση θα σου πει ποια.

Ένας δεύτερος δείκτης που πρέπει να ξέρεις είναι το SAR (Sodium Adsorption Ratio). Σου λέει αν το νάτριο θα χαλάσει και το χώμα σου, όχι μόνο το φυτό. Όσο υψηλότερο το SAR, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος νατρίωσης του εδάφους — δηλαδή το νάτριο εκτοπίζει σταδιακά το ασβέστιο από τη δομή του εδάφους και αυτή «καταρρέει». Το έδαφος γίνεται λιγότερο διαπερατό, η αποστράγγιση χειροτερεύει, οι ρίζες υποφέρουν. Πάνω από SAR=3 ξεκινά η ζώνη ανησυχίας κατά FAO. Στο φράγμα είμαστε σταθερά πάνω από 5.

Όλα τα στοιχεία που ακολουθούν στηρίζονται σε 37 αναλύσεις νερού από Ιανουάριο 2023 έως Απρίλιο 2026, που εκτέλεσε το εδαφολογικό εργαστήριο της Rijk Zwaan Hellas.

39 μήνες - η τροχιά

Στις αρχές του 2023 το νερό βρισκόταν στα όρια του διαχειρίσιμου: EC 1,02, χλώριο 154 ppm, νάτριο 94 ppm. Στην ταξινόμηση USDA (Riverside, 1954) έπεφτε στην κλάση C3-S1 — «υψηλή αλατότητα, χαμηλός κίνδυνος νατρίωσης». Νερό που μπορείς να δουλέψεις, με τις σωστές προσαρμογές. Για περίπου ενάμιση χρόνο, οι τιμές παρέμειναν σχετικά σταθερές γύρω στο 1,0–1,2 mS/cm.

Από τα μέσα του 2024 ξεκινά η ραγδαία επιδείνωση. Η EC ανεβαίνει συστηματικά σχεδόν κάθε μήνα, το χλώριο και το νάτριο εκτινάσσονται. Μεταξύ Απριλίου και Μαΐου 2025, μέσα σε έναν μόλις μήνα, το χλώριο πηγαίνει από 383 σε 550 ppm. Τον Ιούλιο 2025 το νερό περνά για πρώτη φορά στην κλάση C4-S2 — «πολύ υψηλή αλατότητα, μέτριος κίνδυνος νατρίωσης». Σε αυτή την κλάση, η άρδευση σε συνήθη γεωργικά εδάφη γίνεται προβληματική. Από εκείνο το σημείο και μετά, δεν επιστρέφει.

Τον Νοέμβριο 2025 χτυπάει την κορυφή στα 2,92 mS/cm — πάνω από τετραπλάσιο του ορίου FAO για «κανέναν περιορισμό» (που είναι 0,7). Χλώριο 688 ppm — διπλάσιο της ζώνης σοβαρού περιορισμού. Νάτριο 379 ppm.

Γράφημα: Εξέλιξη της ηλεκτρικής αγωγιμότητας του νερού από Ιανουάριο 2023 έως Απρίλιο 2026. Δύο φάσεις: σταθερή πορεία γύρω στο 1,0–1,2 mS/cm μέχρι τα μέσα 2024, και επιταχυνόμενη άνοδος στη συνέχεια που κορυφώνεται τον Νοέμβριο 2025 στα 2,92.

Η σύγκριση των άκρων δείχνει το πραγματικό μέγεθος της αλλαγής:

Σε 39 μήνες, ένα νερό που ήταν διαχειρίσιμο πέρασε σε κατηγορία ακαταλληλότητας. Αυτό δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο. Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται σε πολλές μεσογειακές πηγές άρδευσης, εκεί που η υπεράντληση γεωτρήσεων, η λειψυδρία και η διείσδυση θαλασσινού νερού συναντώνται. Απλώς, χάρη στις πυκνές αναλύσεις, εδώ μπορούμε να το δούμε με αριθμητική ακρίβεια.

Το άλλο που δείχνει η σειρά αναλύσεων — και που δεν φαίνεται μόνο από την EC — είναι η αλλαγή στη σύσταση. Δεν αυξήθηκαν όλα τα ιόντα στον ίδιο βαθμό. Το χλώριο και το νάτριο εκτινάχθηκαν (+257% και +218% αντίστοιχα), ενώ τα διτανθρακικά κινήθηκαν μόλις +16%. Το βόριο, παρότι παραμένει εντός των ορίων FAO, σχεδόν τριπλασιάστηκε (από 0,05 σε 0,13 ppm) — κάτι που πρέπει να παρακολουθούμε γιατί στο βόριο τα κατώφλια ευαισθησίας ορισμένων καλλιεργειών είναι χαμηλά. Όταν, λοιπόν, λέμε «το νερό βαραίνει», στην πραγματικότητα εννοούμε ότι αλλάζει χαρακτήρα: γίνεται πιο νατριούχο-χλωριούχο, που είναι ακριβώς ο τύπος αλατούχου νερού που κάνει τη μεγαλύτερη ζημιά στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες.

Πώς σε χτυπάει στα φυτά

Η αλατότητα κάνει ζημιά με δύο τρόπους που τρέχουν ταυτόχρονα. Καλό είναι να τους ξέρεις χωριστά, γιατί χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Ο πρώτος είναι ωσμωτικός — μια «ξηρασία μέσα στο νερό». Όταν το έδαφος γύρω από τη ρίζα είναι γεμάτο άλατα, το φυτό δυσκολεύεται να τραβήξει νερό από εκεί. Είναι σαν να ρουφάει από ένα όλο και πιο στενό καλαμάκι: όσο περισσότερα άλατα, τόσο μεγαλύτερη «δύναμη» χρειάζεται για να τραβήξει νερό. Το αποτέλεσμα είναι μαραμένα φύλλα τη μέρα ακόμα και σε χωράφια που μόλις ποτίστηκαν — η λεγόμενη «φυσιολογική ξηρασία». Δεν φταίει η συχνότητα ποτίσματος, φταίει η ποιότητα του νερού.

Η επίπτωση είναι μετρήσιμη και δραματική. Σε πειράματα του Schwarz & Kuchenbuch (1998) σε ντομάτα, η παραγωγή έπεσε 50% όταν η EC του διαλύματος έφτασε στα 6 dS/m — απλά γιατί το φυτό δεν μπορούσε να τραβήξει το νερό. Σε αντίστοιχη μελέτη της Reina-Sánchez και των συνεργατών της (2005), φυτά ντομάτας που αρδεύτηκαν με αλατούχο νερό κατανάλωσαν 40% λιγότερο νερό από τα φυτά ελέγχου. Δεν ήταν θέμα ποσότητας που τους έδωσαν — δεν μπορούσαν να το προσλάβουν.

Ο δεύτερος τρόπος είναι ιοντικός — το νάτριο που «ξεγελάει» τους μηχανισμούς πρόσληψης της ρίζας. Εδώ είναι το πιο σημαντικό κομμάτι, γιατί επηρεάζει άμεσα τη λίπανσή σου.

Σκέψου τη ρίζα ως ένα ταμείο που δέχεται πελάτες-ιόντα. Έχει ξεχωριστές «θυρίδες» που υποτίθεται ότι περνούν κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο. Οι θυρίδες όμως δεν ελέγχουν πιστοποιητικά — αναγνωρίζουν φορτίο και μέγεθος. Αν στην ουρά υπάρχουν 45 πελάτες-νάτριο για κάθε 1 πελάτη-κάλιο, και το νάτριο μοιάζει αρκετά με το κάλιο, τι θα περάσει από τη θυρίδα; Κυρίως νάτριο — ακόμα και αν η θυρίδα «θέλει» κάλιο.

Τα νούμερα στο φράγμα δείχνουν ακριβώς αυτή την εικόνα. Στις 12 αναλύσεις του τελευταίου δωδεκαμήνου (Μάιος 2025 – Απρίλιος 2026), το νάτριο κυριαρχεί συντριπτικά στο νερό. Για κάθε ιόν καλίου που φτάνει στη ρίζα μέσω του νερού άρδευσης, υπάρχουν περίπου 45 ιόντα νατρίου. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι όσο κάλιο και να βάλεις στη λίπανση, ένα μεγάλο μέρος του «εκτοπίζεται» στη ρίζα από το νάτριο που κουβαλάει το νερό σου.

Γράφημα 1. Σχηματική απεικόνιση του ανταγωνισμού ιόντων στη ρίζα. Όταν το νάτριο υπερτερεί αριθμητικά του καλίου και του ασβεστίου στο νερό άρδευσης, περνά μέσω των μεταφορέων που προορίζονται για αυτά — με αποτέλεσμα λειτουργικές ελλείψεις στο φυτό, ακόμα και όταν η λίπανση είναι επαρκής.

Το ίδιο ισχύει και για το ασβέστιο. Όταν το νάτριο βρίσκεται σε πολύ υψηλή συγκέντρωση, εκτοπίζει το ασβέστιο στα σημεία πρόσληψης. Αυτό εξηγεί γιατί η ξηρή σήψη κορυφής (blossom end rot) εμφανίζεται με κακό νερό ακόμα κι όταν προσθέτεις περισσότερο ασβέστιο στη λίπανση. Πρόσφατη μελέτη του Al Hosni και συνεργατών (2025) στο Irrigation Science το έδειξε πειραματικά: όσο ανέβαζαν το ασβέστιο στο διάλυμα (από 6 σε 18 mM), τόσο λιγότερο νάτριο κατέληγε στους ιστούς της ντομάτας και η σταθερότητα του περικαρπίου βελτιωνόταν.

Γράφημα 2. Σύσταση των κατιόντων στο νερό για το τελευταίο δωδεκάμηνο (Μάιος 2025 – Απρίλιος 2026). Το νάτριο αποτελεί σταθερά το 65–70% του συνόλου, ενώ το κάλιο μόλις 1–2%. Για κάθε ιόν καλίου που φτάνει στη ρίζα μέσω του νερού άρδευσης, υπάρχουν 45 ιόντα νατρίου.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: οι ελλείψεις που βλέπεις είναι «λειτουργικές», όχι πραγματικές. Δίνεις τα θρεπτικά, αλλά το φυτό δεν τα παίρνει — γιατί το νάτριο προηγείται στη σειρά. Στην πράξη μεταφράζεται σε μικρότερους καρπούς, πτώση ανθέων στην πιπεριά, μαλακούς καρπούς αγγουριού, ανομοιόμορφη ωρίμανση στην ντομάτα, ξηρή σήψη.

Ο ανταγωνισμός όμως δεν περιορίζεται στο νάτριο. Τα ίδια τα θρεπτικά ανταγωνίζονται μεταξύ τους όταν οι αναλογίες τους ξεφύγουν. Ασβέστιο, μαγνήσιο και κάλιο μοιράζονται μεταφορείς στη ρίζα — αν δώσεις πολύ μαγνήσιο, εκτοπίζεται κάλιο και ασβέστιο· αν δώσεις υπερβολικό κάλιο, εκτοπίζεται μαγνήσιο. Στο τελικό διάλυμα εφαρμογής στοχεύεις να κρατήσεις την αναλογία Ca:Mg:K σε ισορροπία της τάξης 2-3 : 1 : 2-4 (ανάλογα με στάδιο και υπόστρωμα). Σε σκληρά μεσογειακά νερά, που συχνά κουβαλούν περίσσεια μαγνησίου, αυτή η αναλογία βγαίνει εύκολα εκτός — και τότε εμφανίζονται «ελλείψεις» καλίου ή ασβεστίου ακόμα και όταν τα δίνεις σε επαρκείς ποσότητες.

Υπάρχει και μια τρίτη επίπτωση που συχνά παραβλέπεται: τα διτανθρακικά του νερού. Στο φράγμα κινούνται γύρω στα 150 ppm — μέσα στη ζώνη ελαφρού περιορισμού του FAO. Όταν τα διτανθρακικά είναι υψηλά, ανεβάζουν το pH στη ριζόσφαιρα, και σε υψηλό pH ιχνοστοιχεία όπως ο σίδηρος, το μαγγάνιο, ο ψευδάργυρος και το βόριο γίνονται λιγότερο διαθέσιμα — «δεσμεύονται» χημικά σε μορφές που η ρίζα δεν παίρνει. Το βλέπεις σαν χλώρωση μεταξύ των νεύρων του φύλλου, ιδίως σε υδροπονικές καλλιέργειες, μέσα σε λίγες εβδομάδες αν δεν προσθέτεις συστηματικά νιτρικό οξύ για εξουδετέρωση.

Τι θα δεις στην καλλιέργειά σου

Με μέση EC νερού του τελευταίου δωδεκαμήνου τα 2,55 mS/cm, οι αναμενόμενες απώλειες ανά καλλιέργεια — με βάση τα κατώφλια ανοχής Maas-Hoffman (1977), που είναι η αναφορά παγκοσμίως — είναι οι εξής:

Ντομάτα (κατώφλι ECw 1,7). Αναμενόμενη απώλεια από αλατότητα: 8–10%. Η ντομάτα είναι σχετικά ανθεκτική στο νάτριο, αλλά πιο ευαίσθητη στο χλώριο. Με κακό νερό θα δεις αυξημένη ξηρή σήψη κορυφής, ανομοιόμορφη ωρίμανση, μικρότερο μέγεθος καρπών. Συχνά οι παραγωγοί το αποδίδουν σε «ζέστη», «κακή σοδειά» ή ιώσεις — ενώ είναι το νερό.

Αγγούρι (κατώφλι ECw 1,7). Παρόμοια EC ανοχή με την ντομάτα, αλλά πιο ευαίσθητο στο χλώριο. Οι απώλειες σε ποσότητα συν ποιότητα φτάνουν εύκολα 15–20%: μαλακοί καρποί, πικρή γεύση, μειωμένη διάρκεια συντήρησης μετά τη συγκομιδή.

Πιπεριά (κατώφλι ECw 1,0). Εδώ μιλάμε για 20–25% αναμενόμενη απώλεια παραγωγής, με συχνά ποιοτικά προβλήματα: μικροί καρποί, πτώση ανθέων, ξηρή σήψη.

Μελιτζάνα (κατώφλι ECw ~0,7). Η μεγάλη έκπληξη. Παρότι παραδοσιακά τη θεωρούμε «ανθεκτική», το πραγματικό κατώφλι είναι μόλις 0,7 — πιο χαμηλά από την πιπεριά. Με την τρέχουσα EC του φράγματος, οι απώλειες είναι παρόμοιες ή και υψηλότερες από αυτές της πιπεριάς.

Γράφημα 3. Σύγκριση της μέσης EC του νερού (≈2,55 mS/cm) με τα κατώφλια ανοχής Maas-Hoffman για τις τέσσερις κύριες θερμοκηπιακές καλλιέργειες. Η μαύρη γραμμή (πραγματική EC) βρίσκεται πάνω από το όριο μηδενικής απώλειας και για τις τέσσερις, και βαθιά μέσα στη ζώνη απωλειών για πιπεριά και μελιτζάνα.

Ένας αστερίσκος εδώ: τα κατώφλια Maas-Hoffman υπολογίστηκαν για υπαίθριες καλλιέργειες. Στο θερμοκήπιο, και ειδικά σε καλλιέργειες σε υπόστρωμα, η ανοχή είναι λίγο υψηλότερη επειδή ελέγχεις καλύτερα τη ριζόσφαιρα. Η λογική όμως είναι ίδια: όσο μεγαλώνει η απόσταση μεταξύ κατωφλιού και πραγματικής EC, τόσο μεγαλώνει και η απώλεια.

Πιο πρακτική παρατήρηση: αν δουλεύεις με τέτοιο νερό χωρίς προσαρμογές, θα βλέπεις «ανεξήγητες» πτώσεις σε συγκομιδή, ποιοτικά θέματα που τα αποδίδεις σε «ζέστη», «ίωση», «κακή σοδειά». Συχνά δεν είναι τίποτα από αυτά. Είναι το νερό σου που έχει αλλάξει.

Άλλη μια διαπίστωση που αξίζει να γνωρίζεις: ένα μικρό ποσοστό του νατρίου του νερού φτάνει πραγματικά μέσα στους ιστούς του φυτού — στη ντομάτα μόνο 2–3% του νατρίου που της προσφέρουμε καταλήγει στους ιστούς. Ακούγεται λίγο. Όμως όταν το νερό σου έχει 300–400 ppm νατρίου, και αυτό το 3% πολλαπλασιάζεται μέρα με τη μέρα μέσα σε μια σεζόν, αρκεί για να κάνει όλη τη ζημιά που βλέπεις στους καρπούς.

Υπάρχει αντιμετώπιση;

Η κατάσταση είναι σοβαρή αλλά διαχειρίσιμη. Έξι κινήσεις δουλεύουν στην πράξη — και δουλεύουν καλύτερα συνδυασμένες.

1. Προσαρμόζεις τη λίπανση. Η συνταγή που έδινες με νερό EC 1,0–1,2 δεν δουλεύει με 2,5–3,0. Συγκεκριμένα:

• Αύξηση καλίου 20–30% σε σχέση με τις τυπικές συνταγές, για να αντισταθμιστεί η «κλοπή» από το νάτριο
• Ενίσχυση ασβεστίου από το δέσιμο των καρπών και μετά, μέσω νιτρικού ασβεστίου. Αυτή η μία κίνηση μπορεί να μειώσει σημαντικά το νάτριο που καταλήγει στους καρπούς
• Ισορροπία Ca:Mg:K στο τελικό διάλυμα εφαρμογής (ενδεικτικά της τάξης 2-3 : 1 : 2-4), ελεγχόμενη μετά τη μίξη με το νερό — όχι μόνο στις ποσότητες λιπασμάτων που βάζεις στις δεξαμενές
• Εξουδετέρωση διτανθρακικών με νιτρικό οξύ. Στόχος pH διαλύματος 5,8–6,0. Διαφορετικά, στη ριζόσφαιρα δεσμεύονται σίδηρος, μαγγάνιο, ψευδάργυρος και βόριο — και βλέπεις χλώρωση μεταξύ των νεύρων

2. Ξεπλένεις περισσότερο (αυξάνεις το leaching fraction). Το LF είναι το ποσοστό του εφαρμοζόμενου νερού που φεύγει με την αποστράγγιση και ξεπλένει τα άλατα κάτω από τη ρίζα. Με καλό νερό αρκεί 15–20%. Με νερό σαν του φράγματος, το ανεβάζεις σε 30–40%. Πρακτικά, για κάθε 100 λίτρα που χρειάζεται το φυτό, εφαρμόζεις 143–167. Ακούγεται σπατάλη σε εποχή λειψυδρίας — είναι όμως η μόνη εναλλακτική στη σταδιακή αλάτωση της ρίζας. Έλεγχος πάντα με μέτρηση EC αποστράγγισης: αν αυτή είναι 1,5–2 φορές την EC εφαρμογής, το LF σου είναι σωστό.

3. Εμβολιάζεις σε ανθεκτικό υποκείμενο. Αν υπάρχει μία επένδυση με δοκιμασμένη απόδοση σε αλατούχο νερό, είναι αυτή. Στην ντομάτα τα ανθεκτικά υποκείμενα μειώνουν δραστικά τη μεταφορά νατρίου προς τους ιστούς και βελτιώνουν την πρόσληψη K, Ca, Mg σε αλατούχες συνθήκες. Στο αγγούρι λειτουργεί εξαιρετικά. Στην πιπεριά και τη μελιτζάνα οι εμπορικές επιλογές είναι πιο περιορισμένες — αλλά αξίζει σοβαρή αξιολόγηση σε αυτές τις συνθήκες.

4. Αναμειγνύεις πηγές νερού όπου γίνεται. Αν έχεις δεύτερη πηγή καλύτερης ποιότητας (ομβροδεξαμενή, γεώτρηση χαμηλότερου SAR), η ανάμειξη μπορεί να δώσει πραγματική ανακούφιση. Ακόμα και αναλογία 70:30 (κακό : καλό) μειώνει την EC κατά περίπου 0,5 μονάδα — αρκετή για να βγάλει μια καλλιέργεια από τη ζώνη βαριών απωλειών σε ζώνη ελέγξιμου stress.

5. Μετράς συστηματικά. Τίποτα από τα παραπάνω δεν λειτουργεί χωρίς νούμερα. Ένας αξιοπρεπής μετρητής EC κοστίζει 40–60 ευρώ και σου δίνει καθημερινά τρεις τιμές που πρέπει να ξέρεις: EC νερού άρδευσης, EC διαλύματος εφαρμογής, EC αποστράγγισης (υδροπονίες). Με αυτές βλέπεις τα προβλήματα πριν εκδηλωθούν στο φυτό, όχι μετά.

Πρακτικά τι σημαίνει αυτό: αν δίνεις διάλυμα EC 3,5 και η αποστράγγιση μετράει 4,2, το LF σου είναι κοντά στο σωστό. Αν η αποστράγγιση είναι 6,0 ή πάνω, τα άλατα συσσωρεύονται στη ρίζα — πρέπει να αυξήσεις τον όγκο εφαρμογής. Αν είναι κάτω από 3,5, υπερξεπλένεις και χάνεις λιπάσματα. Σε δύσκολο νερό αυτή η μέτρηση είναι ο καλύτερος δείκτης που έχεις.

Πέρα από τη συχνή μέτρηση της EC, μια πλήρης ανάλυση νερού δύο φορές τον χρόνο είναι το ελάχιστο. Η EC σου λέει αν αλλάζει η ποσότητα. Η ανάλυση σου λέει αν αλλάζει η σύσταση — όπως άλλαξε στο φράγμα μέσα σε τρία χρόνια. Αν είχες μόνο EC, θα είχες δει το συνολικό νούμερο να ανεβαίνει· δεν θα είχες δει ότι αυτό που πραγματικά εκτινάχθηκε είναι το νάτριο και το χλώριο, ενώ τα θειικά και τα διτανθρακικά κινήθηκαν πολύ λιγότερο. Και αυτή η διάκριση είναι όλη η διαφορά μεταξύ μιας λίπανσης που δουλεύει και μιας που σπαταλιέται.

Κλείσιμο

Δεν πρόκειται για ένα τοπικό φαινόμενο που θα περάσει. Στη Μεσόγειο, η συνύπαρξη λειψυδρίας και υπεράντλησης οδηγεί σταθερά σε νερά υψηλότερης αλατότητας. Το Φράγμα των Μπραμιανών είναι μια συγκεκριμένη περίπτωση που, λόγω των πυκνών αναλύσεων, μας επιτρέπει να δούμε με αριθμητική ακρίβεια τι σημαίνει να αλλάζει το νερό σου σε λίγους μήνες — και τι κοστίζει αν δεν προσαρμοστείς εγκαίρως.

Η ουσία είναι ότι η υψηλή αγωγιμότητα δεν είναι απλώς ένας μεγαλύτερος αριθμός σε μια ανάλυση. Είναι ένα σύστημα προβλημάτων που αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε τη θρέψη και την άρδευση. Όλα ξεκινούν στους μηχανισμούς πρόσληψης της ρίζας, εκεί όπου το νάτριο εκτοπίζει το κάλιο και το ασβέστιο, και διαταράσσει τις αναλογίες που περιμένει το φυτό. Όλα αυτά συμβαίνουν αθόρυβα, πολύ πριν δεις τα πρώτα συμπτώματα στα φύλλα ή στους καρπούς.

Για τον παραγωγό που θα προσαρμόσει εγκαίρως την πρακτική του — επιλογή υποκειμένων, σύνθεση διαλύματος, leaching, παλμική άρδευση, συστηματική παρακολούθηση — οι απώλειες είναι διαχειρίσιμες. Για εκείνον που θα συνεχίσει όπως πριν, οι απώλειες θα κρυφτούν στις «ιώσεις», στις «κακές σοδειές», στις «ανεξήγητες» πτώσεις στρεμματικής απόδοσης. Η διαφορά μεταξύ των δύο δεν είναι θέμα κόστους ή τεχνολογίας — οι περισσότερες προσαρμογές είναι σχετικά φθηνές. Είναι θέμα κατανόησης τού τι κουβαλάει πραγματικά το νερό, και ετοιμότητας να αλλάξεις τη συνταγή που δούλευε δέκα χρόνια, όταν αλλάξει η πρώτη ύλη.

Στις συνθήκες της Ιεράπετρας τον Νοέμβριο του 2025, με EC 2,92 — αυτό που έπρεπε να είχε γίνει ήταν να ξεκινήσει η προσαρμογή ήδη από το 2024, όταν η EC άρχισε να ανεβαίνει συστηματικά. Όποιος το έκανε, μπήκε στη χειμερινή σεζόν 2025/26 με μειωμένο ρίσκο. Όποιος δεν το έκανε, βλέπει τώρα τις απώλειες — και πιο σημαντικό, χάνει χρόνο μάθησης. Γιατί το νερό δεν θα ξαναγίνει αυτό που ήταν.

Πηγές

1. Rijk Zwaan Hellas. Τιμές ανάλυσης νερού. Πλήρες αρχείο μετρήσεων νερού άρδευσης από εδαφολογικό εργαστήριο. Διαθέσιμο στο: https://www.rijkzwaan.gr/news/τιμές-ανάλυσης-νερού-0
2. Ayers RS, Westcot DW. Water Quality for Agriculture. FAO Irrigation and Drainage Paper No. 29 (rev. 1). Ρώμη: FAO, 1985.
3. Maas EV, Hoffman GJ. Crop salt tolerance — current assessment. Journal of the Irrigation and Drainage Division, ASCE 1977;103(IR2):115–134.
4. United States Salinity Laboratory Staff. Diagnosis and Improvement of Saline and Alkali Soils. USDA Agriculture Handbook No. 60. Riverside, CA: USDA, 1954.
5. Schwarz D, Kuchenbuch R. Water uptake by tomato plants grown in closed hydroponic systems dependent on the EC-level. Acta Horticulturae 1998;458:323–328.
6. Al Hosni A, Joyce DC, Hunter M, Perkins ML, Al Yahyai R. Altered calcium and potassium distribution maps in tomato tissues cultivated under salinity: studies using X-ray fluorescence (XFM) microscopy. Irrigation Science 2025;43:613–636. doi:10.1007/s00271-025-01012-1

Συγγραφέας: Γιώργος Ψαρολογάκης, Γεωπόνος
https://www.linkedin.com/in/george-psarologakis/

Επέκταση της επιδότησης των λιπασμάτων, στο 15% της αξίας των τιμολογίων αγοράς τους, για 250.000 αγρότες, ανακοίνωσε μεταξύ άλλων ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη δημοσιοποίηση των προσωρινών στοιχείων του πρωτογενούς πλεονάσματος από την ΕΛΣΤΑΤ.

Η ενίσχυση, που ξεκίνησε από 15 Μαρτίου, θα συνεχιστεί μέχρι και τον Αύγουστο, όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός.

Ακόμη όμως δεν έχει ανοίξει η πλατφόρμα της ΑΑΔΕ myBusinessSupport, όπου οι δικαιούχοι θα δηλώνουν τα σχετικά παραστατικά, προκειμένου να υπολογιστεί και να καταβληθεί η ενίσχυση.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να πηγαίνουν στους λογιστές τους οι παραγωγοί τα τιμολόγια της αγοράς αλλά να μην μπορούν αυτοί να τα ανεβάσουν στην πλατφόρμα.

Επίσης δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς το πότε και το πως θα καταβληθεί η ενίσχυση στους αγρότες, οι οποίοι ήδη έχουν πληρώσει στα μαγαζιά τα λιπάσματα

Θυμίζουμε ότι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι φυσικά πρόσωπα, επαγγελματίες αγρότες και νομικά πρόσωπα του πρωτογενούς τομέα, καλύπτοντας ουσιαστικά το σύνολο των ενεργών παραγωγών.

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι η ουρία (46-0-0) αποτελεί την πιο διαδεδομένη πηγή αζώτου παγκοσμίως και εισάγεται κυρίως από το Κατάρ. Το χρησιμοποιούν οι αγρότες στο βαμβάκι και το καλαμπόκι και το ρίχνουν στο χωράφι από τις αρχές του Μαΐου.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΑγροΤύπου, η ουρία έχει φτάσει σήμερα να πωλείται στα 35 ευρώ το 40κιλό. Δηλαδή η ενίσχυση του 15% είναι στα 5,25 ευρώ το 40κιλο. Αυτό κάνει απαγορευτική την αγορά της από τους παραγωγούς.

Θα πρέπει το προϊόν να επιδοτηθεί με μεγαλύτερο ποσοστό. Όπως τονίζουν παραγωγοί στον ΑγροΤύπο, η κυβέρνηση πρέπει να κάνει καταγραφή πότε έγιναν οι εισαγωγές στην χώρα μας γιατί - όπως τονίζουν - το 15% της επιδότησης δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να καλύψει την αύξηση στην τιμή της.

Η περιοχή του Περσικού Κόλπου αντιστοιχεί στο 49% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας και στο 30% των παγκόσμιων εξαγωγών αμμωνίας. Από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τα τέλη Μαρτίου 2026, η τιμή της ουρίας αυξήθηκε από περίπου 393 ευρώ σε 590,75 ευρώ ανά τόνο.

Όπως ανέφερε η Παγκόσμια Τράπεζα αναφέρει ότι η τιμή της ουρίας αυξήθηκε έως και 46% μόλις σε έναν μήνα (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2026), λόγω διαταραχών στην ενέργεια και τις μεταφορές.

Το πρόβλημα είναι ότι συνεχίζει να αυξάνει η τιμή της κάθε ημέρα που περνάει και είναι κλειστός ο Περσικός Κόλπος.

Πάντως για την αντιμετώπιση της αύξηση των τιμών στα λιπάσματα πολλές ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις ζητούν την αναβολή ή άρση της εφαρμογής του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), που επιβαρύνει τις εισαγωγές λιπασμάτων, καθώς και η διεύρυνση των πηγών προμήθειας πρώτων υλών από περισσότερες χώρες, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση. 

Από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ξεκίνησε το επίσημο πρόγραμμα των συναντήσεων της στην Αθήνα η Ευρωπαία Επίτροπος για τη Μεσόγειο, Dubravka Šuica.

Συναντήθηκε με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά και είχαν εκτενή συζήτηση για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος που βρίσκονται στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν το αυξανόμενο κόστος των λιπασμάτων, που επηρεάζει άμεσα τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα, καθώς επίσης και οι εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας και οι επιπτώσεις τους στην αγροτική παραγωγή.

Επί τάπητος, επίσης τέθηκαν και τα ζητήματα επισιτιστικής ασφάλειας και επάρκειας τροφίμων, υπό το βάρος των διεθνών αναταράξεων. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε, δε, και στο ζήτημα των νοσημάτων των ζώων.

Στη συνάντηση εξετάστηκαν επίσης οι ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, με αναφορά στον ρόλο των χωρών του Κόλπου στη διαμόρφωση συνθηκών σταθερότητας και ανάπτυξης στην περιοχή, καθώς και στις προκλήσεις που απορρέουν από τις εξελίξεις σε κρίσιμες εστίες έντασης.

Ακολουθούν οι δηλώσεις του Μαργαρίτη Σχοινά και της Dubravka Šuica 

Μαργαρίτης Σχοινάς

Με ιδιαίτερη χαρά καλωσόρισα σήμερα στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων την Ευρωπαία Επίτροπο για τη Μεσόγειο Dubravka Šuica, με την οποία είχα τη χαρά και την τιμή να είμαι συνάδελφος στην προηγούμενη επιτροπή, στο πρώτο Κολλέγιο των Επιτρόπων της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Σήμερα την καλωσόρισα με τη νέα μου ιδιότητα  και είχα την ευκαιρία να τις παρουσιάσω τις προτεραιότητες που έχουμε θέσει, δηλαδή την αναμόρφωση του Συστήματος Πληρωμών, τη διαμόρφωση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τη μάχη κατά των επιζωοτιών, οι οποίες  αναδεικνύεται ως ένα μεγάλο πρόβλημα και εδώ στη χώρα μας, αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα.
Συζητήσαμε,  επίσης, τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν σχετικά με τα θέματα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Συζητήσαμε και την ανάγκη να υπάρξει στήριξη της Ευρώπης για τα λιπάσματα, τα οποία δημιουργούν πρόβλημα τόσο στην ευρωπαϊκή γεωργία όσο και στην ελληνική γεωργία. Και η Επίτροπος μου εξήγησε ότι περιμένει αύριο στη Σύνοδο Κορυφής στη Κύπρο, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βρουν εκείνα τα μέτρα, το μείγμα των μέτρων, που θα επιτρέψει στην Γεωργία να ανταπεξέλθει σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία.

Dubravka Šuica

«Βρίσκομαι εδώ στο υπουργείο, μαζί με τον πολύ καλό μου φίλο και συνάδελφο, τον Μαργαρίτη, που είναι ο νέος υπουργός, και πιστεύω ότι είναι το καταλληλότερο πρόσωπο για αυτή τη θέση, γιατί γνωρίζει όχι μόνο την εθνική πολιτική και την πολιτική γενικότερα, αλλά μπορεί να τη συνδυάσει και με την ευρωπαϊκή διάσταση. Νομίζω, λοιπόν, ότι ο Πρωθυπουργός σας δεν θα μπορούσε να επιλέξει καλύτερο άνθρωπο για αυτή τη θέση.
Όπως ξέρετε, είμαι Επίτροπος για τη Μεσόγειο και θεωρώ ότι η Αθήνα είναι το ιδανικό μέρος για να μιλήσει κανείς για τη μεσογειακή πολιτική.
Χθες βρισκόμουν στους Δελφούς, όπου συμμετείχα σε πάνελ μαζί με τον Υπουργό Εξωτερικών σας. Επίσης, συναντήθηκα με τον Πρωθυπουργό σας.
Σήμερα, όπως γνωρίζετε, το βασικό ζήτημα είναι η ενέργεια. Εξίσου σημαντικά είναι η επισιτιστική ασφάλεια και η επάρκεια τροφίμων. Αυτά είναι τα θέματα που συζητήσαμε το πρωί. Σημαντικό είναι και το ζήτημα των λιπασμάτων, καθώς οι τιμές έχουν εκτοξευθεί.
Την ίδια στιγμή προσπαθούμε να βρούμε λύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Φυσικά, δεν είναι εύκολο. Θα δούμε πώς θα προσαρμόσει η Επιτροπή τα εργαλεία της για τις τιμές της ενέργειας και για άλλα ζητήματα. Θα φανεί επίσης πώς θα αντιδράσουν οι ηγέτες αύριο στην Κύπρο, στη άτυπη Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Είμαι υπεύθυνη για το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, καθώς και για συμφωνίες εταιρικής σχέσης, ολοκληρωμένες στρατηγικές συμφωνίες με διάφορες χώρες, σε διμερές επίπεδο. Δεν αφορά μόνο τη Μεσόγειο, αλλά και τις χώρες του Κόλπου, γιατί δεν μπορούμε να φανταστούμε την ευημερία και την ασφάλεια της περιοχής χωρίς αυτές.
Οι χώρες αυτές είναι πολύ σημαντικές για τη Μέση Ανατολή και για τις επενδύσεις στην περιοχή. Δυστυχώς, αυτή τη στιγμή υπάρχουν προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και στη Γάζα και στον Λίβανο.
Θα δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Δεν μπορώ να κάνω προβλέψεις αυτή τη στιγμή. Σας ευχαριστώ πολύ».

Αμέσως μετά την ανακοίνωση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωσε νέα μέτρα στήριξης της κοινωνίας.

Βέβαια το πλεόνασμα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις αυξήσεις των τιμών που δίνουν μεγαλύτερα έσοδα στον κρατικό προϋπολογισμό μέσω του ΦΠΑ.

«Η Εθνική Στατιστική Αρχή μόλις ανακοίνωσε τα οριστικά δημοσιονομικά στοιχεία για το 2025 και αυτά είναι πολύ ενθαρρυντικά. Την ίδια ώρα, ωστόσο, ξέρω καλά ότι οι δύσκολες διεθνείς συνθήκες μεγαλώνουν το καθημερινό βάρος του ήδη αυξημένου κόστους ζωής για τα νοικοκυριά μας. Για τον λόγο αυτό και επιμένω πως κάθε συλλογική επιτυχία θα πρέπει σταδιακά να μεταφράζεται και σε ατομική ευημερία» σημείωσε ο πρωθυπουργός.

Υπογράμμισε ότι η εθνική οικονομία αντέχει και τα πηγαίνει καλύτερα από όσο αναμενόταν. «Όμως, το άγχος του σούπερ μάρκετ, τα έξοδα των παιδιών, τα ακριβότερα καύσιμα και η φροντίδα των ηλικιωμένων παραμένουν, παντού στην Ευρώπη αλλά και στην πατρίδα μας. Γι' αυτό και σήμερα ανακοινώνω μία δέσμη ρυθμίσεων ανακούφισης που απευθύνονται στο σύνολο του πληθυσμού, ως μέρισμα της προόδου που η πολιτεία επιστρέφει στην κοινωνία».

Επίσης τόνισε ότι πρόκειται για πλεόνασμα το οποίο προέκυψε από μία συνετή οικονομική πολιτική, που περιορίζει τις περιττές κρατικές δαπάνες και καταπολεμά τη φοροδιαφυγή, που ενισχύει την ανάπτυξη, στηρίζοντας το εισόδημα, ενώ μειώνει τους φόρους αλλά και το δημόσιο χρέος. «Πλεόνασμα, μάλιστα, μεγαλύτερο από εκείνο που υπολογίζαμε, κάτι εξαιρετικά σπάνιο ακόμη και μεταξύ των πιο ισχυρών οικονομιών» είπε.

«Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι στοχευμένες παρεμβάσεις μας απευθύνονται στους πολλούς, χωρίς ποτέ να αμφισβητούν τη δημοσιονομική ισορροπία. Υψώνουν έτσι ένα ακόμη "ανάχωμα" στην κρίση της συγκυρίας, κυρίως για τις οικογένειες με παιδιά, τους συνταξιούχους, τους ενοικιαστές, τους αγρότες, τις επιχειρήσεις, αλλά και εκατομμύρια πολίτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές» πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.

Στη συνέχεια αναφέρθηκε συγκεκριμένα στα μέτρα που θα ισχύσουν.
«Συγκεκριμένα, λοιπόν, και για το επόμενο διάστημα θα ισχύσουν τα εξής:

• Επεκτείνεται η επιδότηση του diesel στο δίκτυο με 20 λεπτά και για τον μήνα Μάιο. Μία ρύθμιση που, προφανώς, ανακουφίζει επιχειρήσεις και καταναλωτές.
• Συνεχίζεται επίσης, μέχρι και τον Αύγουστο, η επιδότηση των λιπασμάτων με το 15% της αξίας των τιμολογίων αγοράς τους. Ένα μέτρο που δυνητικά αφορά 250.000 αγρότες, όπως και νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον πρωτογενή τομέα.
• Παρέχεται έκτακτη ενίσχυση σε οικογένειες με παιδιά, ύψους 150 ευρώ για κάθε παιδί. Αυτή θα δοθεί χωρίς καμία αίτηση στα τέλη Ιουνίου και θα απευθύνεται σε σχεδόν 1 εκατομμύριο νοικοκυριά, με παραπάνω από 3 εκατομμύρια μέλη, σχεδόν το 80%, δηλαδή, των οικογενειών με τέκνα.
• Αυξάνεται, παράλληλα, σε 300 ευρώ καθαρά η ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων, ανασφάλιστων υπερηλίκων και ατόμων με αναπηρία που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε βάση μόνιμη και ετήσια. Ενώ διευρύνεται η περίμετρός της, καλύπτοντας πλέον 1,9 εκατομμύρια δικαιούχους, δηλαδή το 85% των συνταξιούχων άνω των 65 ετών.
• Αυξάνονται, ακόμα, τα εισοδηματικά όρια προκειμένου το ένα ενοίκιο ετησίως να επιστρέφεται σε περισσότερους. Έτσι, ανακουφίζονται επιπλέον 70.000 νοικοκυριά και στηρίζονται συνολικά πάνω από 1 εκατομμύριο ενοικιαστές, το 86% του συνόλου.

Επιτρέψτε μου, όμως, να σταθώ ξεχωριστά και στις τολμηρές πρωτοβουλίες μας για το ιδιωτικό χρέος. Πρόκειται για αποφάσεις που βοηθούν εκατομμύρια οφειλέτες και ταυτόχρονα απελευθερώνουν την οικονομική δραστηριότητα. Και αυτές είναι:

Πρώτον, η κατάσχεση του τραπεζικού λογαριασμού ενός οφειλέτη θα μπορεί πλέον να αίρεται εάν έχει εξοφληθεί το 25% της οφειλής του και έχουν ρυθμιστεί οι λοιπές υποχρεώσεις του προς τη φορολογική διοίκηση.

Δεύτερον, στο εξής δίνεται επίσης η δυνατότητα να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό και χρέη από 5.000 μέχρι 10.000 ευρώ, κάτι το οποίο εξυπηρετεί περίπου 300.000 ενδιαφερόμενους.

Και τρίτον και σημαντικότερο, οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2023 θα μπορούν τώρα να ενταχθούν σε καθεστώς 72 δόσεων, με μόνη προϋπόθεση την αποπληρωμή ή τον διακανονισμό τυχόν νέων ληξιπρόθεσμων μετά το 2023».

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι τα μέτρα που θα αναλυθούν από το οικονομικό επιτελείο έχουν κόστος περίπου μισό δισεκατομμύριο ευρώ.

«Προστίθενται στα μέτρα του τρέχοντος Προϋπολογισμού και στη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση που ήδη υλοποιείται, επίσης στην αύξηση του κατώτατου μισθού και την αναβάθμιση των ετήσιων αποδοχών για το 2026, και βέβαια στα 300 εκατομμύρια που ήδη διατέθηκαν ως άμυνα στις συνέπειες από τη σύρραξη στο Ιράν» τόνισε.

Καταλήγοντας ο πρωθυπουργός ανέφερε: «Γνωρίζω ότι πολλοί θα ισχυριστείτε ότι τα μέτρα είναι ανεπαρκή. Πράγματι, κανένα κράτος, όσο ισχυρό και να είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του τις συνέπειες μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Είναι, όμως, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε χωρίς να διαταράξουμε την οικονομική ισορροπία που με τόσο κόπο κατακτήσαμε». «Είναι το μερίδιο σιγουριάς και προκοπής που η Ελλάδα κατακτά μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον ανασφάλειας και το μοιράζεται με την κοινωνία της. Αλλά είναι και ένα μήνυμα ελπίδας ότι οι κόποι των Ελληνίδων και των Ελλήνων φέρνουν αποτελέσματα και ότι, παρά τις δυσκολίες, μπορούμε να αισιοδοξούμε» πρόσθεσε.

Τα 8 νέα μέτρα στήριξης που ανακοίνωσε ο Κ. Μητσοτάκης ύψους 500 εκατ. ευρώ είναι μεταξύ άλλων: Ενισχύσεις για ενοίκια, καύσιμα και αύξηση επιδόματος σε συνταξιούχους.

Η κυβέρνηση επιστρέφει το πλεόνασμα στην κοινωνία που πλήττεται από την άνοδο των τιμών με το νέο πακέτο στήριξης - ανάχωμα στην κρίση, ανακοίνωσε ο Κ. Μητσοτάκ.ης

Με την πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, από το 2019 μέχρι σήμερα, έχει βάλει ισχυρά θεμέλια στην οικονομία η οποία βρίσκεται πλέον σε μια πολύ καλή πορεία. Σήμερα, σε μια εξαιρετικά ρευστή και αντίξοη διεθνή συγκυρία η ελληνική οικονομία συνεχίζει να δείχνει αξιοσημείωτες αντοχές και να πηγαίνει καλύτερα του αναμενόμενου. Η υπεραπόδοση που καταγράφει σήμερα η ελληνική οικονομία, επιτρέπει στην κυβέρνηση να επιστρέφει στοχευμένα μέρισμα της ανάπτυξης στις ομάδες του πληθυσμού που το έχουν περισσότερο ανάγκη.

Έτσι, το μέρισμα του υπερπλεονάσματος που ανακοινώθηκε σήμερα κατευθύνεται σε 5 βασικές ομάδες που πλήττονται περισσότερο από την άνοδο τιμών:

• Οικογένειες με παιδιά
• Ενοικιαστές
• Συνταξιούχοι
• Αγρότες
• Υπερχρεωμένοι οφειλέτες με παλιά χρέη

Εξειδίκευση των νέων μέτρων

Με σαφές μήνυμα ότι «η οικονομική πολιτική δεν κρίνεται από προθέσεις, αλλά από αποτελέσματα», ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, παρουσίασε την εξειδίκευση των μέτρων στήριξης ύψους 500 εκατ. ευρώ, τα οποία προκύπτουν από τον δημοσιονομικό χώρο που δημιουργεί το υπερπλεόνασμα των 12,1 δισ. ευρώ.

Η νέα δέσμη μέτρων στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
Στήριξη του εισοδήματος
Μείωση του κόστους ζωής
Αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους

Παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος

Στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους, ο υπουργός ανακοίνωσε σειρά ρυθμίσεων που, όπως είπε, στοχεύουν σε μια «δεύτερη ευκαιρία» για πολίτες και επιχειρήσεις.
Μεταξύ άλλων:
Δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού με εξόφληση του 25% της οφειλής και ρύθμιση των υπολοίπων.
Διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού για οφειλές 5.000–10.000 ευρώ, που αφορά περίπου 300.000 πολίτες.
Ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιές οφειλές έως το τέλος του 2023, που αφορά πάνω από 1,5 εκατ. φυσικά και νομικά πρόσωπα.
Ο κ. Πιερρακάκης διευκρίνισε ότι τα μέτρα δεν αφορούν «στρατηγικούς κακοπληρωτές», αλλά πολίτες και μικρομεσαίους που επιθυμούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Ενισχύσεις σε συνταξιούχους, ενοικιαστές και οικογένειες

Στο σκέλος της κοινωνικής στήριξης ανακοινώθηκαν:
Αύξηση της ετήσιας ενίσχυσης συνταξιούχων από 250 σε 300 ευρώ, με διεύρυνση των κριτηρίων και κάλυψη του 85% των άνω των 65 ετών.
Επέκταση της επιστροφής ενοικίου, που καλύπτει πλέον περίπου το 86% των ενοικιαστών (περίπου 1 εκατ. πολίτες).
Έκτακτη ενίσχυση 150 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, που αφορά περίπου 1 εκατ. νοικοκυριά και 3,3 εκατ. μέλη.

Παρεμβάσεις στην ενέργεια και τον πρωτογενή τομέα

Παρατείνονται επίσης:
Η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ) για τον Μάιο
Η στήριξη στα λιπάσματα έως τον Αύγουστο

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι λόγω του πολέμου στην Μέση Ανατολή θα υπάρξει 15% επιδότηση των παραγωγών για την αγορά λιπασμάτων.

Η ενίσχυση για την αγορά λιπασμάτων θα είναι από 15 Μαρτίου και για το δίμηνο Απριλίου και Μαΐου. «Από 15 Μαρτίου, συν Απρίλιος, συν Μάιος, όλο τον μήνα. Αυτή είναι η απόφαση», είχε τονίσει ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.

Ακόμη όμως δεν έχει ανοίξει η πλατφόρμα της ΑΑΔΕ myBusinessSupport, όπου οι δικαιούχοι θα δηλώνουν τα σχετικά παραστατικά, προκειμένου να υπολογιστεί και να καταβληθεί η ενίσχυση.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να πηγαίνουν στους λογιστές τους οι παραγωγοί τα τιμολόγια της αγοράς αλλά να μην μπορούν αυτοί να τα ανεβάσουν στην πλατφόρμα.

Θυμίζουμε ότι δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι φυσικά πρόσωπα, επαγγελματίες αγρότες και νομικά πρόσωπα του πρωτογενούς τομέα, καλύπτοντας ουσιαστικά το σύνολο των ενεργών παραγωγών.

Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της επιχορήγησης ανέρχεται σε 15 εκατ. ευρώ, με στόχο σύμφωνα με την κυβέρνηση να απορροφηθεί μέρος των αυξήσεων και να περιοριστεί η πίεση στο κόστος παραγωγής, ειδικά ενόψει της ανοιξιάτικης καλλιεργητικής περιόδου.

Η επιδότηση αφορά αποκλειστικά αγορές που θα πραγματοποιηθούν εντός του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος και θα αποδεικνύονται με νόμιμα παραστατικά.

Οι παραγωγοί όμως έχουν πληρώσει τα λιπάσματα και περιμένουν πότε θα τους επιστραφούν τα χρήματα. Ακόμη δεν υπάρχει κάποια ενημέρωση από την ηγεσία του ΥπΑΑΤ.

Όσον αφορά την ουρία (46-0-0) αποτελεί την πιο διαδεδομένη πηγή αζώτου παγκοσμίως και εισάγεται κυρίως από το Κατάρ. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε μια πολύ μεγάλη αύξηση της τιμής κατά 200% και η συγκεκριμένη ενίσχυση (15%) να είναι στην ουσία ψίχουλα.

Σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις τιμές των λιπασμάτων αλλά και μέτρα για την στήριξη των αγροτών στην ΕΕ επεξεργάζεται η Κομισιόν.

Aξιωματούχοι της Κομισιόν συγκάλεσαν έκτακτη συνάντηση στις Βρυξέλλες, στην οποία κλήθηκαν να συμμετάσχουν βασικοί παράγοντες του τομέα των λιπασμάτων.

Στόχος να εξεταστούν οι προκλήσεις που θέτουν οι αυξανόμενες τιμές και η ευρωπαϊκή εξάρτηση από τις εισαγωγές, με την Κομισιόν να υπόσχεται σύντομα ένα σχέδιο δράσης.

Τα αποτελέσματα των συζητήσεων θα συμβάλουν στο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, το οποίο αναμένεται να εγκριθεί από την ΕΕ τις επόμενες εβδομάδες.

Ερώτημα Ευρωβουλευτή

Στο θέμα της αντιμετώπισης της κρίσης στον τομέα των λιπασμάτων για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας στην ΕΕ, αναδεικνύει με ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Καθ. Γιάννης Μανιάτης. Ο ευρωβουλευτής του ΠΑ.ΣΟ.Κ. τονίζει ότι οι συνέπειες της γεωπολιτικής αστάθειας των τελευταίων ετών, δεν περιορίζονται μόνο στις αγορές ενέργειας, αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και ιδιαίτερα στην παραγωγή τροφίμων.

Τόσο η ενεργειακή κρίση του 2022, όσο και ο πρόσφατος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, ανέδειξαν τις δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής παραγωγής λιπασμάτων, λόγω της εξάρτησής της από το φυσικό αέριο τρίτων χωρών. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν τόσο στην εκτίναξη του κόστους αγροτικής παραγωγής όσο και στην ενίσχυση της επισιτιστικής ανασφάλειας της ΕΕ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το κλείσιμο του 70% των ευρωπαϊκών εργοστασίων το 2022.

Σύμφωνα με τον Επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΠΑ.ΣΟ.Κ., την ίδια στιγμή που ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όπως αυτή της Ισπανίας, έχουν ήδη θεσμοθετήσει μέτρα ύψους 500 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση του προβλήματος και την ουσιαστική στήριξη του αγροτικού τομέα, στην Ελλάδα τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί είναι είτε ανεπαρκή, είτε περιορισμένης εμβέλειας.

Τέλος, με την ερώτησή του ο Γ. Μανιάτης καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τοποθετηθεί τόσο ως προς τη δυνατότητα θέσπισης ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού για τα λιπάσματα, ο οποίος θα περιλαμβάνει εργαλεία στρατηγικού σχεδιασμού και διαχείρισης κρίσεων, όπως η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων, όσο και ως προς τις πρωτοβουλίες που προτίθεται να αναλάβει για την ενίσχυση της έρευνας σε εναλλακτικές τεχνολογίες λίπανσης.

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οφείλει να διασφαλίσει τόσο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λιπασμάτων, όσο και την επάρκεια παραγωγής τροφίμων στην Ένωση» υπογραμμίζει ο Γ. Μανιάτης και συνεχίζει «Προτείνω τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων λιπασμάτων, κατά το πρότυπο των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου».

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

«H γεωπολιτική αστάθεια των τελευταίων ετών, έχει σοβαρές συνέπειες που δεν περιορίζονται μόνο στη διαθεσιμότητα και τις τιμές ενέργειας, αλλά δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Τόσο η ενεργειακή κρίση του 2022, όσο και ο πρόσφατος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, έχουν αποδείξει ότι οι διαταραχές παροχής φυσικού αερίου προς την ΕΕ, επηρεάζουν, εκτός των άλλων, άμεσα την παραγωγή και διάθεση λιπασμάτων (το 2022, έκλεισε το 70% των ευρωπαϊκών εργοστασίων). Αποτέλεσμα, η εκτίναξη του κόστους αγροτικής παραγωγής αλλά κυρίως η απειλή της επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ.

Η Ισπανία πρόσφατα ανέλαβε σημαντικές πρωτοβουλίες, ζητώντας τη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού σχεδίου για την αποτροπή μελλοντικών κρίσεων και επενδύσεις στην έρευνα για εναλλακτικές μορφές λίπανσης. Ταυτόχρονα, στηρίζει τους αγρότες της με οικονομικά μέτρα ύψους 500 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του αυξημένου κόστους των λιπασμάτων.

Στην Ελλάδα, τα μέτρα που έχει παρουσιάσει η κυβέρνηση είναι ασήμαντης κλίμακας και δεν επαρκούν για την ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Ερωτάται η Επιτροπή:

• Πως αξιολογεί τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού λιπασμάτων, με εργαλεία στρατηγικού σχεδιασμού, αλλά και έκτακτης ανάγκης, όπως η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων, για την συντονισμένη στήριξη των αγροτών της ΕΕ σε περιόδους κρίσης;
• Ποιες πρωτοβουλίες προτίθεται να λάβει για την ενίσχυση της έρευνας σε εναλλακτικές τεχνολογίες λίπανσης, ώστε να μειωθεί η εξάρτησή μας από τρίτες χώρες;».

Η θρέψη της φιστικιάς αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την παραγωγικότητα και τη σταθερότητα της καλλιέργειας. Σε μια περίοδο όπου οι κλιματικές συνθήκες μεταβάλλονται και το κόστος παραγωγής αυξάνεται, οι πρακτικές αποφάσεις των παραγωγών αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Με βάση τις επισημάνσεις του προέδρου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κελυφωτού Φιστικιού Μώλου – Θερμοπυλών, κ. Βασίλη Ζυγομήτρου, αποτυπώνεται η πραγματική εικόνα της λίπανσης στη φιστικιά, όπως εφαρμόζεται σήμερα στο χωράφι.

Χρονισμός και διαχείριση λίπανσης

Η βασική λίπανση θα πρέπει να πραγματοποιείται τέλος Ιανουαρίου – αρχές Φεβρουαρίου, ανάλογα με τις βροχοπτώσεις και το μικροκλίμα κάθε περιοχής. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Α. Σ. Κελυφωτού Φιστικιού Μώλου – Θερμοπύλες, κ. Βασίλης Ζυγομήτρος, «ο σωστός χρονισμός είναι καθοριστικός, γιατί επηρεάζει άμεσα την αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων από το δέντρο».

Οι παραγωγοί μπορούν να επιλέξουν είτε μεμονωμένες μονάδες αζώτου, καλίου και φωσφόρου είτε, συνηθέστερα, σύνθετα λιπάσματα, όπως 15-15-15 ή 20-11-20. Τα σύνθετα λιπάσματα προσφέρουν εξοικονόμηση χρόνου και κόστους, όχι όμως απαραίτητα τη βέλτιστη λύση. Η ορθότερη πρακτική είναι να έχει προηγηθεί εδαφολογική ανάλυση και φυλλοδιαγνωστική, ώστε να γίνει σωστός υπολογισμός των αναγκών της καλλιέργειας.

Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούνται και λιπάσματα με παρεμποδιστές αζώτου, τα οποία, όπως αναφέρεται, «συμβάλλουν στη μείωση των απωλειών και στη σταδιακή διάθεση του αζώτου στο φυτό». Η εφαρμογή του αζώτου δεν πρέπει να γίνεται εφάπαξ. Χορηγείται αρχικά και στη συνέχεια συμπληρώνεται με την εμφάνιση των πρώτων φύλλων, καθώς και αργότερα, στο στάδιο γεμίσματος του καρπού. 

Από το στάδιο της ανθοφορίας και μετά, η συμπληρωματική λίπανση της καλλιέργειας εστιάζει κυρίως στο άζωτο και στη συνέχεια, προς τον Ιούνιο, στο κάλιο, ώστε να υποστηριχθεί το γέμισμα των καρπών. Ο φώσφορος, ως δυσκίνητο στοιχείο, απορροφάται δύσκολα σε αυτή τη φάση. Σε περιπτώσεις έλλειψης, προτιμώνται διαφυλλικές εφαρμογές. Γενικότερα, όσο προχωρά η καλλιέργεια, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν τα διαφυλλικά λιπάσματα, ιδιαίτερα για τα λιγότερο κινητικά στοιχεία.

Γενικές αρχές θρέψης

Για την ορθότερη προσέγγιση, η λίπανση πρέπει να διαφοροποιείται ανάλογα με:

τις χρονιές ακαρπίας
τις χρονιές καρποφορίας
τους αρδευόμενους φιστικεώνες
τους ξηρικούς φιστικεώνες

Η φιστικιά παρουσιάζει έντονη παρενιαυτοφορία, δηλαδή εναλλαγή μεταξύ χρονιάς παραγωγής και χρονιάς μειωμένης ή μηδενικής καρποφορίας, γεγονός που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη στρατηγική λίπανσης.

1. Ξηρικοί φιστικεώνες

Σε χρονιά ακαρπίας, απαιτούνται περίπου 300–400 γραμμάρια αζώτου, 200 γραμμάρια καλίου και 100 γραμμάρια φωσφόρου ανά δέντρο.

Σε χρονιά καρποφορίας, οι ανάγκες αυξάνονται, με το άζωτο να φτάνει περίπου τα 600 γραμμάρια, το κάλιο τα 500 γραμμάρια και τον φώσφορο τα 200 γραμμάρια.

Το άζωτο και το κάλιο μπορούν να εφαρμοστούν τμηματικά, αν και αυτό είναι πιο εύκολο στους αρδευόμενους φιστικεώνες.

Από ιχνοστοιχεία, η καλλιέργεια παρουσιάζει ανάγκες σε ψευδάργυρο, μαγνήσιο και βόριο.

2. Αρδευόμενοι φιστικεώνες

Σε χρονιά ακαρπίας, εφαρμόζονται περίπου 600–700 γραμμάρια αζώτου, αντίστοιχη ποσότητα καλίου και 300–350 γραμμάρια φωσφόρου.

Παράλληλα, απαιτείται συμπληρωματική λίπανση με 200–300 γραμμάρια αζώτου και κάλιο, συνήθως με τη μορφή νιτρικού καλίου. Όπου υπάρχει δυνατότητα, εφαρμόζεται υδρολίπανση και διαφυλλικοί ψεκασμοί.

Σε χρονιά καρποφορίας, οι ανάγκες αυξάνονται σημαντικά, φτάνοντας έως 1 κιλό άζωτο και 1 κιλό κάλιο ανά δέντρο, ενώ ο φώσφορος ανέρχεται περίπου στα 500 γραμμάρια.

Τρόπος εφαρμογής και απορρόφηση

Η αποτελεσματικότητα της λίπανσης δεν εξαρτάται μόνο από τη σωστή επιλογή και ποσότητα των λιπασμάτων, αλλά και από τον τρόπο εφαρμογής τους. Η ενσωμάτωση των λιπασμάτων στο έδαφος βελτιώνει σημαντικά την αξιοποίησή τους από το φυτό. Ειδικά για τα αζωτούχα λιπάσματα, η εφαρμογή πριν από βροχόπτωση συμβάλλει στη μείωση των απωλειών.

Ωστόσο, η απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων δεν εξαρτάται μόνο από την παρουσία τους στο έδαφος, αλλά και από τη δομή του εδάφους, καθώς και από τον ανταγωνισμό μεταξύ των στοιχείων, που μπορεί να περιορίσει τη διαθεσιμότητά τους στο φυτό.

Παράγοντες που επηρεάζουν τη λίπανση

Η σωστή λίπανση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η εδαφολογική σύσταση, το pH, οι καιρικές συνθήκες, οι ιδιαιτερότητες της περιοχής και η εμπειρία του παραγωγού ή του γεωπόνου.

Άκρως σημαντικό είναι να έχει προηγηθεί εδαφολογική ανάλυση και φυλλοδιαγνωστική.

Χαρακτηριστικά, όπως επισημαίνει ο κ. Ζυγομήτρος, «στην περιοχή μας οι φιστικιές έχουν επηρεαστεί από την ανομβρία και τις υψηλές θερμοκρασίες σε μεγάλο βαθμό», γεγονός που μεταβάλλει τη διαχείριση της θρέψης.

Ο χρόνος εφαρμογής είναι κρίσιμος, καθώς η πολύ πρώιμη λίπανση μπορεί να οδηγήσει σε έκπλυση των θρεπτικών στοιχείων, ενώ η καθυστερημένη εφαρμογή μειώνει την αποτελεσματικότητα, αφού το φυτό δεν τα απορροφά όταν τα χρειάζεται.

Παράλληλα, το αυξημένο κόστος των λιπασμάτων έχει οδηγήσει αρκετούς παραγωγούς είτε σε μείωση των ποσοτήτων είτε ακόμη και σε πλήρη αποφυγή της λίπανσης.

Ωστόσο, η καλή τιμή του φιστικιού τα τελευταία χρόνια λειτουργεί ως αντισταθμιστικός παράγοντας, καθώς εξασφαλίζει ικανοποιητικό εισόδημα και καθιστά τη σχετική δαπάνη πιο διαχειρίσιμη σε σύγκριση με άλλες καλλιέργειες.

Πήρε ΦΕΚ η νομοθετική ρύθμιση για τις επείγουσες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της αύξησης του ενεργειακού κόστους και την προστασία πληττόμενων κλάδων της οικονομίας.

Στην απόφαση περιλαμβάνεται η οικονομική ενίσχυση αγροτών για την αύξηση του κόστους στα λιπάσματα. Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που είναι επαγγελματίες αγρότες, καθώς και νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που δραστηριοποιούνται στον πρωτογενή τομέα.

Το ύψος της ενίσχυσης για κάθε δικαιούχο ανέρχεται σε ποσοστό δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί του συνολικού ποσού των παραστατικών για την αγορά λιπασμάτων που εκδίδονται κατά το χρονικό διάστημα από τη 15η Μαρτίου 2026 έως και την 31η Μαΐου 2026.

Η οικονομική ενίσχυση είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.

Πρόστιμα

Όπως αναφέρει η απόφαση σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης ή εάν διαπιστωθεί μη τήρηση των όρων της ενίσχυσης ή ότι ο λαβών δεν είναι δικαιούχος ή ότι δικαιούται ποσό ενίσχυσης μικρότερο από αυτό που έλαβε, πέραν των προβλεπομένων από άλλες διατάξεις κυρώσεων, το σύνολο ή το υπερβάλλον ποσό ενίσχυσης, κατά περίπτωση, επιστρέφεται στο ελληνικό δημόσιο ως αχρεωστήτως καταβληθέν εντόκως από τη στιγμή που τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου.

Οι οφειλές που βεβαιώνονται δυνάμει της παρούσας καταβάλλονται εφάπαξ και, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, δεν υπάγονται σε ρύθμιση αποπληρωμής οφειλών βάσει νόμου, δικαστικής απόφασης, συμφωνίας ή απόφασης διοικητικού οργάνου.

Η τρέχουσα περίοδος στα σιτηρά απαιτεί αυξημένη προσοχή από τους παραγωγούς, καθώς οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την εμφάνιση μυκητολογικών ασθενειών και τροφοπενιών, διαμορφώνοντας μια απαιτητική εικόνα στα χωράφια. Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Νίκαιας «Ο Προμηθέας», καταγράφοντας την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στα σιτηρά, τόσο σε επίπεδο προσβολών όσο και θρέψης, αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν οι παραγωγοί για τη διαχείρισή τους. Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με την αυξημένη υγρασία, την εξασθένηση των φυτών μετά τον χειμώνα και τις καλλιεργητικές πρακτικές που έχουν προηγηθεί.

Μυκητολογικές ασθένειες: Το βασικό πρόβλημα της περιόδου 

Στην παρούσα φάση ανάπτυξης των σιτηρών, οι μυκητολογικές ασθένειες αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα που καλούνται να διαχειριστούν οι παραγωγοί. Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις και η αυξημένη υγρασία δημιουργούν ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη παθογόνων, με κυριότερες εκδηλώσεις τις σεπτοριάσεις και τις σκωριάσεις. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά από τον γεωπόνο κ. Φάνη Κατσιλούλη, «οι μυκητολογικές ασθένειες των σιτηρών οφείλονται κυρίως στις υγρές συνθήκες», γεγονός που εξηγεί την αυξημένη πίεση που παρατηρείται αυτή την περίοδο.

Η εικόνα επιβαρύνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι τα φυτά εξέρχονται από τον χειμώνα συχνά εξασθενημένα, κάτι που τα καθιστά πιο ευάλωτα στις προσβολές. Παράλληλα, παράγοντες όπως η παρουσία φυτικών υπολειμμάτων, οι ευαίσθητες ποικιλίες και η γενικότερη διαχείριση του χωραφιού επηρεάζουν σημαντικά την ένταση των προβλημάτων, ενισχύοντας την εγκατάσταση και εξάπλωση των παθογόνων.

Η εικόνα των προσβολών εντοπίζεται κυρίως στα φύλλα, όπου εμφανίζονται χαρακτηριστικές αλλοιώσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με την ασθένεια. Όπως επισημαίνεται, «στα φύλλα βλέπεις μαύρες, κοκκινωπές ή καφέ κηλίδες, ανάλογα με το είδος του μύκητα», ενώ σε αρκετές περιπτώσεις είναι «ορατό και το μυκήλιο», επιβεβαιώνοντας την εγκατάσταση της προσβολής. διαίτερα ευάλωτα είναι τα παλαιότερα φύλλα, καθώς «είναι πιο αδύναμα», χωρίς αυτό να αποκλείει την προσβολή και των νεότερων. Αν η κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, η εξέλιξη μπορεί να είναι δυσμενής, καθώς «αν δεν κάνει κάτι, μπορεί να σαπίζει το φυτό», οδηγώντας σε σημαντική υποβάθμιση της καλλιέργειας και απώλειες στην παραγωγή.

Η σημασία του φύλλου σημαίας και οι επιπτώσεις στην παραγωγή

Κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της καλλιέργειας διαδραματίζει το φύλλο σημαίας, το οποίο αποτελεί το βασικό όργανο φωτοσύνθεσης κατά τα τελικά στάδια ανάπτυξης. Η διατήρησή του σε καλή κατάσταση είναι καθοριστική για την απόδοση, καθώς από τη λειτουργία του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ολοκλήρωση του κύκλου του φυτού και η σωστή τροφοδότηση του καρπού. Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, «το βασικό είναι το φύλλο σημαία να μένει χωρίς προσβολή», καθώς σε αντίθετη περίπτωση «δεν υπάρχει περίπτωση να πάρεις παραγωγή». Εφόσον το φύλλο αυτό παραμείνει υγιές και λειτουργικό, μπορούν να περιοριστούν οι απώλειες, ακόμη και όταν υπάρχουν προσβολές σε άλλα μέρη του φυτού.

Αντίθετα, όταν η καλλιέργεια δεν παρακολουθείται συστηματικά και δεν πραγματοποιούνται έγκαιρες επεμβάσεις, η εξέλιξη των ασθενειών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες. Όπως επισημαίνεται, «μπορεί να χάσεις πολύ εύκολα και τη μισή σου παραγωγή», ιδιαίτερα όταν το φύλλο σημαίας προσβληθεί στο κρίσιμο αυτό στάδιο. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση της ποσότητας. Σε πολλές περιπτώσεις, επηρεάζεται και η ποιότητα του τελικού προϊόντος, γεγονός που έχει άμεσο αντίκτυπο στην εμπορική του αξία — στοιχείο στο οποίο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση και από τον Α.Σ. Νίκαιας «Ο Προμηθέας».

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τον χρόνο επέμβασης και την πορεία των προσβολών, καθώς η επιβάρυνση του φυτού στο στάδιο αυτό μειώνει δραστικά την ικανότητά του να φωτοσυνθέτει και να υποστηρίζει την πλήρη ανάπτυξη του καρπού.

Τροφοπενίες και θρέψη: Ο αδύναμος κρίκος της καλλιέργειας

Παράλληλα με την εμφάνιση των μυκητολογικών ασθενειών, καθοριστικό ρόλο στην εικόνα των σιτηρών αυτή την περίοδο παίζουν και οι τροφοπενίες. Μετά τον χειμώνα, τα φυτά εμφανίζονται συχνά εξασθενημένα, με χαρακτηριστικό κιτρίνισμα, ένδειξη ότι δεν έχουν καλύψει πλήρως τις θρεπτικές τους ανάγκες. Όπως επισημαίνεται, «τα φυτά έρχονται από τον χειμώνα με τροφοπενίες», με τα συμπτώματα να είναι ορατά και εύκολα αναγνωρίσιμα στο χωράφι, κάτι που αντανακλά μια γενικότερη αδυναμία του φυτού να ανταποκριθεί άμεσα στις απαιτήσεις της περιόδου.

Οι τροφοπενίες στα σιτηρά σχετίζονται κυρίως με τη χαμηλή γονιμότητα του εδάφους ή μη ισορροπημένη λίπανση, αλλά και με συνθήκες που περιορίζουν την πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων, όπως ακραίο pH, υπερβολική υγρασία ή χαμηλές θερμοκρασίες. Παράλληλα, η κακή ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, ο ανταγωνισμός μεταξύ στοιχείων και η εντατική καλλιέργεια χωρίς επαρκή αναπλήρωση θρεπτικών συμβάλλουν στην εμφάνισή τους.

Σε αυτή τη φάση, η θρέψη των σιτηρών επικεντρώνεται κυρίως στην κάλυψη βασικών αναγκών. Το άζωτο και τα αμινοξέα αποτελούν κρίσιμα στοιχεία, καθώς συμβάλλουν στη δημιουργία επαρκών «αποθεμάτων» στο φυτό, απαραίτητων για τη μετέπειτα εξέλιξη και παραγωγή. Παράλληλα, ο φώσφορος συνδέεται με τη συνολική υγεία και ανθεκτικότητα του φυτού, ενώ το κάλιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της καρπόδεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τον γεωπόνο, οι τροφοπενίες σε μακροστοιχεία (π.χ. άζωτο) παραμένουν οι πιο συχνές και εμφανείς αυτή την περίοδο, χωρίς αυτό να αποκλείει την εμφάνιση ελλείψεων και σε άλλα στοιχεία (π.χ. ιχνοστοιχεία).

Η σημασία της θρέψης δεν περιορίζεται μόνο στην ανάπτυξη των φυτών, αλλά συνδέεται άμεσα και με την εκδήλωση των ασθενειών. Τα εξασθενημένα φυτά είναι πιο ευάλωτα στην προσβολή από παθογόνα, ιδιαίτερα όταν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες, όπως η αυξημένη υγρασία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «είναι αλληλένδετα αυτά τα δύο προβλήματα», επιβεβαιώνοντας ότι η θρεπτική κατάσταση του φυτού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει ή να περιορίσει την ένταση των προσβολών. Έτσι, η σωστή και έγκαιρη θρέψη δεν λειτουργεί μόνο υποστηρικτικά, αλλά και προληπτικά απέναντι στις ασθένειες, συμβάλλοντας στη διατήρηση μιας πιο ισορροπημένης και ανθεκτικής καλλιέργειας.

Αντιμετώπιση ασθενειών και τροφοπενιών στα σιτηρά

Η αντιμετώπιση των σεπτοριάσεων και των σκωριάσεων στα σιτηρά στηρίζεται στην έγκαιρη παρακολούθηση και στη σωστή επιλογή μέτρων φυτοπροστασίας. Καλλιεργητικές πρακτικές, όπως η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών, η αμειψισπορά και η διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων, συμβάλλουν στον περιορισμό των προσβολών, ενώ η αποφυγή υπερβολικής αζωτούχου λίπανσης και η σωστή πυκνότητα σποράς βελτιώνουν τον αερισμό της καλλιέργειας και μειώνουν την πίεση από παθογόνα.

Σε συνθήκες αυξημένου κινδύνου, ιδιαίτερα μετά από περιόδους βροχοπτώσεων, οι παραγωγοί προχωρούν σε εφαρμογή εγκεκριμένων μυκητοκτόνων, ανάλογα με το παθογόνο και τις συνθήκες που επικρατούν. Όπως παρατηρείται στην πράξη, συνήθως πραγματοποιείται ένας αρχικός ψεκασμός, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται και επαναληπτική επέμβαση, ανάλογα με την εξέλιξη της προσβολής. «Σε αρκετές περιπτώσεις, οι πρώτες εφαρμογές έχουν ήδη ξεκινήσει στην περιοχή.»

Η αντιμετώπιση των τροφοπενιών βασίζεται στην ορθολογική διαχείριση της λίπανσης και στη βελτίωση των εδαφικών συνθηκών. Η εδαφολογική ανάλυση πριν τη σπορά συμβάλλει στον σωστό προσδιορισμό των αναγκών, ενώ η ισορροπημένη παροχή θρεπτικών στοιχείων αποτρέπει ελλείψεις και ανισορροπίες. Σε περιπτώσεις εμφανών συμπτωμάτων, μπορεί να εφαρμοστεί συμπληρωματική λίπανση ή διαφυλλικοί ψεκασμοί, προκειμένου να ενισχυθεί άμεσα το φυτό. Την περίοδο αυτή, «εφαρμόζεται συχνά συμπληρωματική λίπανση με διαφυλλικά σκευάσματα», ώστε να βελτιωθεί η θρεπτική κατάσταση των φυτών και να ενισχυθεί η αντοχή τους απέναντι στις προσβολές. Μάλιστα, στην πράξη πολλοί παραγωγοί «συνδυάζουν χρονικά τις εφαρμογές φυτοπροστασίας και θρέψης», επιδιώκοντας μια πιο ολοκληρωμένη προστασία της καλλιέργειας.

Ωστόσο, ο γεωπόνος υπογραμμίζει ότι, δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για όλες τις περιπτώσεις. Κάθε αγροτεμάχιο και κάθε περιοχή παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες, με αποτέλεσμα η ένταση των ασθενειών και των τροφοπενιών να διαφοροποιείται σημαντικά. Για τον λόγο αυτό, ο παραγωγός οφείλει να παρακολουθεί συστηματικά την καλλιέργειά του, να γνωρίζει το ιστορικό του χωραφιού του και, σε συνεργασία με τον γεωπόνο, να παρεμβαίνει έγκαιρα, διασφαλίζοντας την ομαλή εξέλιξη και παραγωγή της καλλιέργειας.

Το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών (IGC) προειδοποίησε, στις 19 Μαρτίου, ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων.

Όπως επισημαίνει το IGC, οι περισσότεροι παραγωγοί σιτηρών και ελαιούχων σπόρων στο Βόρειο Ημισφαίριο είναι επαρκώς καλυμμένοι ενόψει της εαρινής περιόδου σποράς.

Ωστόσο, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις φύτευσης αργότερα μέσα στο έτος, ιδίως σε περιοχές της Ασίας και της Αφρικής, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις προμήθειες λιπασμάτων του Περσικού Κόλπου.

Αυτό μπορεί επίσης να οδηγήσει σε προσαρμογές στην εφαρμογή λιπασμάτων από τους παραγωγούς, επηρεάζοντας ενδεχομένως τις αποδόσεις και την ποιότητα των καλλιεργειών.

Κατά μέσο όρο, περίπου 2 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών, ελαιούχων σπόρων και συναφών προϊόντων αποστέλλονται μηνιαίως στον Περσικό Κόλπο μέσω του Πορθμού του Ορμούζ. Ενώ τα τοπικά αποθέματα παρέχουν ένα βραχυπρόθεσμο αποθεματικό, οι προκλήσεις στον εφοδιασμό θα μπορούσαν να επιδεινωθούν εάν οι πολεμικές συγκρούσεις παραταθούν.

Όσον αφορά την ελληνική αγορά στο σκληρό σιτάρι οι τιµές εισαγωγής στα λιµάνια της χώρας µας αυτή την εποχή κυμαίνονται γύρω στα 250 ευρώ ο τόνος (FOB).

Προβλέψεις IGC

Η μηνιαία έκθεση της IGC προβλέπει μείωση κατά 2% στην παραγωγή χονδροειδών σιτηρών και σιταριού κατά την περίοδο εμπορίας 2026-27 λόγω μειώσεων στην έκταση συγκομιδής και στις αποδόσεις.

Η παγκόσμια κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί για τέταρτο συνεχόμενο έτος, από 2,415 δισεκατομμύρια σε 2,440 δισεκατομμύρια τόνους, γεγονός που θα μειώσει τα αποθέματα κατά 3,5% σε 609 εκατομμύρια τόνους.

Ο Δείκτης Τιμών Σιτηρών και Ελαιούχων Σπόρων (GOI) του IGC αυξήθηκε κατά 1% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, με επικεφαλής την αύξηση σχεδόν 6% στο σιτάρι.

Σε ετήσια βάση, ο συνολικός δείκτης αυξάνεται κατά 3,2%, με τη σόγια (+9%) και το κριθάρι (+4,4%) να σημειώνουν τα μεγαλύτερα κέρδη, ενώ ο δείκτης τιμών ρυζιού μειώθηκε κατά 3% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και κατά 14% από το 2025/2026.

Προβλέψεις COCERAL

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εμπόρων Δημητριακών (COCERAL) προβλέπει ότι η παραγωγή σιτηρών στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να φτάσει τους 298,8 εκατομμύρια τόνους το 2026, που θα είναι σημαντικά χαμηλότερη από το ποσοστό των 310,5 εκατομμυρίων τόνων του 2025.

Η COCERAL αναμένει μείωση της παραγωγής σιταριού και κριθαριού σε σύγκριση με το 2025.

Η συγκομιδή μαλακού σιταριού εκτιμά ότι θα φτάσει τους 142,6 εκατομμύρια τόνους, κάτω από την περσινή ποσότητα των 148,7 εκατομμυρίων τόνων. Αυτό αναμένεται λόγω των μειωμένων αποδόσεων παρά τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις και την καλή υγρασία του εδάφους.

Η παραγωγή κριθαριού προβλέπεται να μειωθεί σε 59,3 εκατομμύρια τόνους, χαμηλότερη από την περσινή παραγωγή των 63,6 εκατομμυρίων τόνων.

Η παραγωγή καλαμποκιού ενδέχεται να ανακάμψει από την ξηρασία που επηρέασε τις καλλιέργειες πέρσι. Ωστόσο, επειδή οι αποδόσεις του καλαμποκιού ήταν απογοητευτικές τα τελευταία χρόνια, οι εκτάσεις φύτευσης είναι πιθανό να συνεχίσουν να μειώνονται και οι αγρότες θα στραφούν σε άλλες ανοιξιάτικες καλλιέργειες, όπως ηλίανθο και σόγια, τονίζει η COCERAL.

Η σωστή θρέψη των ελαιόδεντρων δεν εξαρτάται μόνο από τη βασική λίπανση, αλλά και από στοχευμένες παρεμβάσεις που καλύπτουν τις ανάγκες της καλλιέργειας τη στιγμή που αυτές εμφανίζονται. Σε αυτό το πλαίσιο, η διαφυλλική λίπανση και η υδρολίπανση αποτελούν δύο βασικά εργαλεία για τη συμπληρωματική χορήγηση θρεπτικών στοιχείων, ανάλογα με τις συνθήκες της καλλιέργειας.

Η διαφυλλική λίπανση εφαρμόζεται κυρίως σε ξηρικούς ελαιώνες, όπου η απορρόφηση από το έδαφος είναι περιορισμένη, ενώ η υδρολίπανση αξιοποιείται σε ποτιστικά συστήματα μέσω της άρδευσης. Η εφαρμογή τους βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες των δέντρων, όπως αυτές προκύπτουν από τη φυλλοδιαγνωστική.

Διαφυλλική λίπανση: Άμεση ενίσχυση σε κρίσιμα στάδια

Η διαφυλλική λίπανση αφορά την εφαρμογή υδατοδιαλυτών λιπασμάτων μέσω ψεκασμού του φυλλώματος. Η πρακτική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ξηρικούς ελαιώνες, όπου η πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων από τις ρίζες είναι περιορισμένη.

Τα θρεπτικά στοιχεία απορροφώνται άμεσα από τα φύλλα, γεγονός που καθιστά τη μέθοδο ιδανική για εφαρμογή σε κρίσιμα στάδια ανάπτυξης. Οι ανάγκες των δέντρων προσδιορίζονται μέσω φυλλοδιαγνωστικής, η οποία πραγματοποιείται τον χειμώνα (Νοέμβριο – Δεκέμβριο) με δείγμα 100–150 φύλλων από το μέσο βλαστών ηλικίας 5–8 μηνών.

Διαχείριση αζώτου μέσω διαφυλλικής λίπανσης

Έλλειψη αζώτου εντοπίζεται όταν η περιεκτικότητα των φύλλων είναι μικρότερη από 1,6% επί ξηρού βάρους. Σε αυτή την περίπτωση, η διαφυλλική εφαρμογή αζώτου προτείνεται σε συγκεκριμένα στάδια:

Πριν την άνθηση και την καρπόδεση (Απρίλιος – Μάιος)
Από την καρπόδεση έως τη σκλήρυνση του πυρήνα (Ιούνιος – Ιούλιος)
Κατά την ελαιοποίηση (Αύγουστος), μόνο σε χρονιές μεγάλης παραγωγής

Η εφαρμογή γίνεται με διάλυμα ουρίας συγκέντρωσης 0,3–0,4% (46-0-0), με την προϋπόθεση ότι η περιεκτικότητα σε διουρία είναι μικρότερη από 0,25%.

Διαχείριση καλίου και βορίου

Σε περιπτώσεις έλλειψης καλίου, που διαπιστώνεται όταν η περιεκτικότητα στα φύλλα κυμαίνεται μεταξύ 0,1–0,3% ξηρού βάρους, συνιστάται διαφυλλική λίπανση μετά την καρπόδεση. Η εφαρμογή γίνεται με διάλυμα νιτρικού καλίου (13-0-46) σε συγκέντρωση 3–4%.

Για το βόριο, όταν η περιεκτικότητα είναι μικρότερη από 20 ppm, η εφαρμογή πραγματοποιείται πριν την άνθηση (Απρίλιος), με διάλυμα βόρακα 3–4‰ ή άλλη υδατοδιαλυτή μορφή βορίου. Η συγκεκριμένη πρακτική απαιτεί ετήσια επανάληψη.

Υδρολίπανση: Στοχευμένη θρέψη μέσω άρδευσης

Η υδρολίπανση αφορά τη χορήγηση λιπασμάτων μέσω του νερού άρδευσης, με χρήση σταλακτών ή μικροεκτοξευτήρων. Αποτελεί αποτελεσματική μέθοδο για τη συμπληρωματική λίπανση με άζωτο και κάλιο, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως κύρια μέθοδος για το βόριο και τον φώσφορο.

Διαχείριση αζώτου στην υδρολίπανση

Η συνολική ανάγκη σε άζωτο κατανέμεται σε δύο φάσεις:

Βασική λίπανση (Φεβρουάριος – Μάρτιος): 2/3 των αναγκών
Επιφανειακή λίπανση (Ιούνιος – Ιούλιος): 1/3 των αναγκών

Η επιφανειακή εφαρμογή μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω υδρολίπανσης με υδατοδιαλυτές μορφές αζώτου, κυρίως ουρία. Η χρήση νιτρικής αμμωνίας αποφεύγεται, λόγω ταχείας έκπλυσης. Σε χρονιές μεγάλης παραγωγής, μπορεί να εφαρμοστεί επιπλέον λίπανση τον Αύγουστο – Σεπτέμβριο.

Διαχείριση καλίου μέσω άρδευσης

Η λίπανση με κάλιο κατανέμεται ως εξής:

Βασική λίπανση: 1/2 των αναγκών (Φεβρουάριος – Μάρτιος)
Υδρολίπανση μετά την καρπόδεση: 1/2 των αναγκών

Οι ανάγκες της καλλιέργειας σε κάλιο είναι συνήθως ίσες με την ποσότητα του αζώτου ή και διπλάσιες σε περιπτώσεις αυξημένων απαιτήσεων.

Η εφαρμογή γίνεται με υδατοδιαλυτές μορφές όπως το νιτρικό κάλιο (13-0-46), με συνήθη δόση 300–500 g ανά δέντρο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και θειικό κάλιο, ωστόσο η διαλυτότητά του είναι περιορισμένη σε θερμοκρασίες κάτω των 20°C.

Βόριο και φώσφορος στην υδρολίπανση

Το βόριο μπορεί να εφαρμοστεί μέσω υδρολίπανσης, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιούνται αρδεύσεις νωρίς την άνοιξη, ώστε να επιτευχθεί ταχύτερη αντίδραση των δέντρων.

Για τον φώσφορο, προτείνονται υδατοδιαλυτές μορφές όπως:

Φωσφορικό μονοαμμώνιο (12-61-0)
Φωσφορικό διαμμώνιο (21-53-0)

Επιπλέον, απαιτείται αρχικό κόστος εγκατάστασης (λιπαντήρας, όργανα ελέγχου), το οποίο όμως μπορεί να αποσβεστεί λόγω της συνολικής βελτίωσης της αποδοτικότητας.

Πλεονεκτήματα της υδρολίπανσης

Η μέθοδος παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα:

Υψηλή αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων της λίπανσης (έως 90%), όταν η εφαρμογή γίνεται στο ριζόστρωμα

Εφαρμογή λιπασμάτων στα κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας για γρηγορότερη αντίδραση των δένδρων

Ομοιόμορφη κατανομή και διασπορά του λιπάσματος (90–95%) στον αγρό, εφόσον είναι αντίστοιχα ομοιόμορφη και η κατανομή του νερού άρδευσης

Βελτίωση παραγωγικότητας και ποιότητας προϊόντων, με ταυτόχρονη οικονομία στην ποσότητα λιπασμάτων και χαμηλό κόστος εφαρμογής, που οδηγούν σε καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα

Καλύτερα αποτελέσματα σε ελαφρά εδάφη μέσω τμηματικής εφαρμογής των λιπασμάτων

Περιορισμός της ρύπανσης των υπόγειων υδροφορέων, λόγω μειωμένων απωλειών από έκπλυση

Μειονεκτήματα και περιορισμοί

Παρά τα πλεονεκτήματα, υπάρχουν και ορισμένες δυσκολίες:

Πιθανές εμφράξεις του αρδευτικού δικτύου (κυρίως σε σταλάκτες και μικροεκτοξευτήρες) από ιζήματα (ασβεστίου, μαγνησίου, σιδήρου, αργιλίου κ.λπ.) ή από άλγη και βακτήρια

Πιθανή ρύπανση του νερού της πηγής τροφοδοσίας του δικτύου με λιπάσματα, εάν δεν τοποθετηθούν βαλβίδες αντεπιστροφής

Πιθανή διάβρωση μεταλλικών τμημάτων του αρδευτικού δικτύου (κυρίως αντλίες και φίλτρα) από ορισμένους τύπους λιπασμάτων

Δυσκολία εφαρμογής υδρολίπανσης σε περιπτώσεις όπου το αρδευτικό νερό παρουσιάζει υψηλή αλατότητα

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία 03|24, «ΔΙΑΦΥΛΛΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΥΔΡΟΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΑ ΕΛΑΙΟΔΕΝΔΡΑ», Δρ. Ε. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗΣ, σελ. 38–40

Από την 1η Απριλίου θα αρχίσει να εφαρμόζεται το νέο τιμολόγιο για το αγροτικό ρεύμα (τιμολόγιο ΓΑΙΑ), ενώ η επιστροφή του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία θα γίνει από 1 Νοεμβρίου.

Όσον αφορά τα λιπάσματα το ΥπΑΑΤ θα κινηθεί όπως με τον πόλεμο στην Ουκρανία δηλαδή σε στήριξη de minimis προς παραγωγούς για την αγορά του προϊόντος.

Αυτά τόνισε σε πρόσφατες δηλώσεις που έκανε ο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

Ειδικότερα, ο Υπουργός αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχεται συνολικά ο πρωτογενής τομέας από τις ανατιμήσεις σε βασικές εισροές, όπως τα λιπάσματα λόγω του πολέμου στην Μέση Ανατολή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, όπως είπε, το γεγονός ότι η αύξηση στις τιμές καταγράφεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τους παραγωγούς, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη η σπορά και τα λιπάσματα είναι απαραίτητα τόσο για την ποσότητα όσο και για την ποιότητα της παραγωγής.

Ο υπουργός ανέφερε ότι έχουν τεθεί στο τραπέζι διάφορα σενάρια, ωστόσο η κατεύθυνση που φαίνεται να προκρίνεται αυτή τη στιγμή είναι η άμεση στήριξη των παραγωγών και όχι η επιβολή πλαφόν. Όπως εξήγησε, ένα πλαφόν δεν είναι βέβαιο ότι θα αποδώσει πραγματικά υπέρ των αγροτών, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις η αύξηση μπορεί να απορροφηθεί μέσα στην ήδη διαμορφωμένη τιμή, χωρίς ουσιαστικό όφελος για τον τελικό χρήστη.

«Η κυβέρνηση είναι εδώ, να στηρίξει τον αγροτικό κόσμο. Αυτή τη στιγμή συλλέγουμε όλα τα στοιχεία τα οποία χρειαζόμαστε, βλέποντας ότι όντως υπάρχουν ανατιμήσεις, σε ποιο βαθμό είναι και που ενδεχομένως θα καταλήξει όλη αυτή η υπόθεση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μάλιστα, υπενθύμισε ότι και κατά την περίοδο του πολέμου στην Ουκρανία υπήρξε κρατική παρέμβαση για το αυξημένο κόστος παραγωγής, υπογραμμίζοντας ότι με την ίδια λογική θα κινηθεί και τώρα η κυβέρνηση.

Η επάρκεια των θρεπτικών στοιχείων σε όλη τη διάρκεια ανάπτυξης των φυτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της καλλιέργειας και επιτυγχάνεται μέσα από την τμηματική χορήγηση των λιπασμάτων, ιδιαίτερα του αζώτου, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίησή του από τα φυτά. Στα χειμερινά σιτηρά, η διαχείριση της λίπανσης δεν περιορίζεται στη βασική εφαρμογή, αλλά συνεχίζεται με στοχευμένες παρεμβάσεις που εξασφαλίζουν τη σωστή τροφοδοσία των φυτών στα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιφανειακή λίπανση αποτελεί μια από τις πιο καθοριστικές πρακτικές, καθώς συνδέεται άμεσα με την αξιοποίηση του αζώτου και την τελική παραγωγή.

Ο ρόλος της επιφανειακής λίπανσης στα σιτηρά

Στα χειμερινά σιτηρά, λόγω του μεγάλου βιολογικού τους κύκλου, σημαντικό ποσοστό των αναγκών σε άζωτο καλύπτεται με επιφανειακή λίπανση. Συγκεκριμένα, περισσότερο από το 50% των μονάδων αζώτου προστίθεται στο έδαφος σε αυτή τη φάση, με στόχο την καλύτερη κατανομή των συνολικών αναγκών, που ανέρχονται περίπου στις 18 μονάδες ανά στρέμμα.

Η πρακτική αυτή δεν αφορά το φώσφορο και το κάλιο, τα οποία εφαρμόζονται με τη βασική λίπανση, αλλά εστιάζει αποκλειστικά στην παροχή αζώτου, το οποίο είναι καθοριστικό για την ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Αποτελεσματική αξιοποίηση του αζώτου

Η επιφανειακή λίπανση δεν στοχεύει μόνο στην παροχή αζώτου, αλλά κυρίως στη σωστή αξιοποίησή του από τα φυτά. Η εφαρμογή σε κατάλληλες ποσότητες συμβάλλει στη μείωση των απωλειών που μπορεί να προκύψουν μέσω εξαέρωσης, έκπλυσης ή απονιτροποίησης.

Με τον τρόπο αυτό, αυξάνεται η αποδοτικότητα της λίπανσης, περιορίζεται το κόστος για τον παραγωγό και ενισχύεται η τελική απόδοση της καλλιέργειας.

Επιλογή τύπου λιπάσματος και τρόπος εφαρμογής

Η επιλογή του κατάλληλου λιπάσματος εξαρτάται από βασικά χαρακτηριστικά του εδάφους, όπως το pH και η υγρασία. Σε όξινα εδάφη προτιμάται η χρήση νιτρικής ή ασβεστούχου νιτρικής αμμωνίας, ενώ σε αλκαλικά εδάφη η θειική αμμωνία αποτελεί καταλληλότερη επιλογή.

Η εφαρμογή πραγματοποιείται με ομοιόμορφη διασπορά στην επιφάνεια του εδάφους, ενώ η ενσωμάτωση του λιπάσματος γίνεται κυρίως μέσω της βροχής και σπανιότερα με ελαφρά άρδευση.

Προσαρμογή της λίπανσης ανά καλλιέργεια

Η επιφανειακή λίπανση διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος του σιτηρού, τις ανάγκες της ποικιλίας και τη χρήση της παραγωγής.

Στο σιτάρι, η επιφανειακή λίπανση εφαρμόζεται συνήθως σε μία ή δύο δόσεις, με συνολική ποσότητα περίπου 9 μονάδων αζώτου στο μαλακό σιτάρι και 8 μονάδων στο σκληρό. Η κατανομή της λίπανσης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένα μεγάλο μέρος του αζώτου δίνεται με τις δόσεις της επιφανειακής, ενώ η δεύτερη εφαρμογή, πριν το ξεστάχυασμα, συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της πρωτεΐνης των κόκκων.

Στο κριθάρι, η χρονική στιγμή της λίπανσης επηρεάζεται από τον τελικό προορισμό της παραγωγής. Όταν προορίζεται για βυνοποίηση, η εφαρμογή πραγματοποιείται νωρίτερα, ώστε να διατηρηθούν τα επίπεδα πρωτεΐνης εντός των επιθυμητών ορίων, ενώ όταν χρησιμοποιείται ως ζωοτροφή μπορεί να πραγματοποιηθεί αργότερα, μέχρι το τέλος του αδελφώματος. Οι ποσότητες κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 4 και 6 μονάδων αζώτου.

Αντίστοιχα, στη βρώμη εφαρμόζονται 4 έως 6 μονάδες αζώτου, στη σίκαλη 2,5 έως 3 μονάδες και στο τριτικάλε 5 έως 7,5 μονάδες, με προσαρμογή ανάλογα με τη γονιμότητα του εδάφους και τη δυναμικότητα της ποικιλίας.

Η σημασία της σωστής κατανομής της λίπανσης

Η τμηματική χορήγηση του αζώτου αποτελεί βασική αρχή στη θρέψη των σιτηρών, καθώς επιτρέπει την καλύτερη κάλυψη των αναγκών των φυτών σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει τόσο στη βελτίωση της απόδοσης όσο και στη διασφάλιση της ποιότητας του τελικού προϊόντος.

Το σημείο που κάνει τη διαφορά

Η επιφανειακή λίπανση στα χειμερινά σιτηρά δεν είναι μια απλή συμπληρωματική εφαρμογή, αλλά μια στοχευμένη πρακτική που επηρεάζει άμεσα την πορεία της καλλιέργειας. Η σωστή επιλογή τύπου λιπάσματος, η προσαρμογή στις συνθήκες του εδάφους και η ορθολογική κατανομή των μονάδων αζώτου αποτελούν τα βασικά στοιχεία για μια αποδοτική και οικονομικά βιώσιμη παραγωγή.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2016, «ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ για τα χειμερινά σιτηρά, τον αραβόσιτο και το βαμβάκι», Νίκος Κατσένιος, σελ. 56–58

Η λίπανση στον αραβόσιτο αποτελεί έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων, αλλά και για τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας της καλλιέργειας. Δεν πρόκειται για μια σταθερή «συνταγή», αλλά για μια διαδικασία που απαιτεί κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε αγρού και προσαρμογή των επιλογών του παραγωγού στα διαθέσιμα δεδομένα.

Η ορθολογική θρέψη βασίζεται στη σωστή εκτίμηση των αναγκών της καλλιέργειας, των εδαφικών αποθεμάτων και των συνθηκών που επικρατούν, ώστε η εφαρμογή λιπασμάτων να είναι τόσο αποτελεσματική όσο και οικονομικά αποδεκτή.

Οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τη λίπανση

Η κατάρτιση ενός προγράμματος λίπανσης δεν μπορεί να γίνει αυθαίρετα. Ο παραγωγός καλείται να συνυπολογίσει μια σειρά από κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τη θρέψη του φυτού. Καταρχάς, σημαντικό ρόλο παίζουν οι συνολικές ανάγκες της καλλιέργειας σε θρεπτικά στοιχεία, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με την αναμενόμενη απόδοση. Για παράδειγμα, για παραγωγή 1.000 κιλών καρπού, ο αραβόσιτος απομακρύνει περίπου 18–20 κιλά αζώτου, 3,0–3,5 κιλά φωσφόρου και 15–18 κιλά καλίου από το έδαφος, γεγονός που δείχνει το μέγεθος των αναγκών της καλλιέργειας.

Παράλληλα, η γνώση της γονιμότητας του εδάφους – είτε μέσω ιστορικού είτε μέσω αναλύσεων – αποτελεί βασική προϋπόθεση για σωστές αποφάσεις. Ο ρυθμός απορρόφησης των θρεπτικών στοιχείων καθορίζει και το πότε πρέπει να εφαρμοστούν τα λιπάσματα, ενώ οι εδαφοκλιματικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη διαθεσιμότητα και την πρόσληψή τους. Επιπλέον, το υβρίδιο που επιλέγεται και η πυκνότητα σποράς επηρεάζουν τις απαιτήσεις της καλλιέργειας. Τέλος, δεν πρέπει να αγνοούνται οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των θρεπτικών στοιχείων, καθώς η παρουσία ενός στοιχείου μπορεί να ενισχύσει ή να περιορίσει την απορρόφηση κάποιου άλλου.

Πότε «ζητά» θρεπτικά στοιχεία ο αραβόσιτος

Η κατανόηση του ρυθμού πρόσληψης των θρεπτικών στοιχείων είναι καθοριστική για τον σωστό χρονισμό της λίπανσης. Στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, το φυτό προσλαμβάνει σχετικά μικρές ποσότητες. Ωστόσο, καθώς εξελίσσεται η ανάπτυξη, οι ανάγκες αυξάνονται σημαντικά. Ιδιαίτερα έντονη είναι η ζήτηση σε άζωτο και φώσφορο στο στάδιο από την εμφάνιση της φόβης έως το μετάξωμα, καθώς και κατά την αρχή του γεμίσματος των καρπών, ενώ σε αυτή την περίοδο απορροφάται και το μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού αζώτου της καλλιέργειας.

Αντίστοιχα, το κάλιο παρουσιάζει ταχεία πρόσληψη σε μεταγενέστερα στάδια, με τη μεγαλύτερη απορρόφηση να πραγματοποιείται σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι η χρονική τοποθέτηση της λίπανσης είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητα.

Άζωτο: Το κλειδί της απόδοσης, αλλά με μέτρο

Το άζωτο είναι το στοιχείο που επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλο την ανάπτυξη και την παραγωγή του αραβοσίτου. Για τον λόγο αυτό, συχνά εφαρμόζονται υψηλές ποσότητες, με στόχο τη μεγιστοποίηση της απόδοσης. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση δεν συνεπάγεται απαραίτητα καλύτερα αποτελέσματα. Αντίθετα, μπορεί να οδηγήσει σε σπατάλη πόρων και αυξημένο κίνδυνο περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής.

Επιπλέον, μόνο ένα μέρος του αζώτου που εφαρμόζεται αξιοποιείται τελικά από το φυτό, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη σωστή δοσολογία, καθώς συχνά απορροφάται μόλις το 50–60% της ποσότητας που εφαρμόζεται. Οι ανάγκες διαφοροποιούνται ανάλογα με τις συνθήκες του αγρού και το ιστορικό του, γι’ αυτό και δεν υπάρχει μία ενιαία σύσταση για όλους.

Στην πράξη, η εφαρμογή του αζώτου γίνεται συνήθως τμηματικά, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες της καλλιέργειας στις κρίσιμες φάσεις ανάπτυξης, ενώ για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων εφαρμόζονται ενδεικτικά 20–30 μονάδες αζώτου ανά στρέμμα, χωρίς αυτό να αποτελεί καθολικό κανόνα.

Φώσφορος: Σταθερός αλλά απαραίτητος

Ο φώσφορος αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη του αραβοσίτου, αν και η ανταπόκριση της καλλιέργειας δεν είναι τόσο έντονη όσο στο άζωτο. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι μεγάλο μέρος του παραμένει στο έδαφος και αξιοποιείται σε επόμενες καλλιεργητικές περιόδους, καθώς μόνο ένα 5–20% της ποσότητας που εφαρμόζεται χρησιμοποιείται την ίδια χρονιά. Για τον λόγο αυτό, η προηγούμενη λίπανση και τα αποθέματα του εδάφους πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη.

Σε εδάφη με επαρκή αποθέματα, οι ανάγκες μπορεί να είναι περιορισμένες, ακόμη και σε επίπεδα 0–3,6 κιλά P₂O₅ ανά στρέμμα, ενώ σε εδάφη που δεν έχουν δεχθεί φωσφορική λίπανση, οι απαιτήσεις αυξάνονται σημαντικά και μπορεί να φτάσουν τα 11,3–22,5 κιλά P₂O₅ ανά στρέμμα.

Κάλιο: Συχνά επαρκές, αλλά όχι πάντα

Το κάλιο είναι το δεύτερο σε σημασία στοιχείο μετά το άζωτο ως προς την ποσότητα που απορροφά ο αραβόσιτος, με ανάγκες που φτάνουν περίπου τα 15–18 κιλά ανά 1.000 κιλά παραγωγής. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα ελληνικά εδάφη διαθέτουν επάρκεια, γεγονός που μειώνει την ανάγκη για συστηματική λίπανση. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλους τους αγρούς. Σε περιπτώσεις έλλειψης, η εφαρμογή περίπου 20–25 μονάδων καλίου ανά στρέμμα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη σωστή ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Ιχνοστοιχεία: Η σημασία του ψευδαργύρου

Αν και σπανίως παρατηρούνται ελλείψεις σε ιχνοστοιχεία στον αραβόσιτο, ο ψευδάργυρος αποτελεί εξαίρεση. Προβλήματα εμφανίζονται κυρίως σε συγκεκριμένες συνθήκες, όπως εδάφη με υψηλό pH ή υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει αποτελεσματικά με διαφυλλικές εφαρμογές.

Η ουσία της σωστής λίπανσης

Η λίπανση στον αραβόσιτο δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά μια στοχευμένη πρακτική που απαιτεί γνώση και προσαρμογή. Ο παραγωγός που λαμβάνει υπόψη τα δεδομένα του αγρού του και τις ανάγκες της καλλιέργειας μπορεί να πετύχει καλύτερη αξιοποίηση των εισροών, υψηλότερες αποδόσεις και ταυτόχρονα να μειώσει το κόστος και τις απώλειες.

Η ισορροπία μεταξύ παραγωγικότητας και ορθολογικής διαχείρισης είναι το ζητούμενο, και η σωστή θρέψη αποτελεί το βασικό εργαλείο για να επιτευχθεί.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2010 «Η θρέψη και λίπανση του αραβοσίτου», Πέτρος Α. Βαχαμίδης και Δ. Μπιλάλης, σελ. 36-39

Την έντονη ανησυχία της κυβέρνησης για τις αυξήσεις στην τιμή των λιπασμάτων, αλλά και την ετοιμότητα για άμεσες παρεμβάσεις στήριξης των αγροτών, εξέφρασε σε δηλώσεις που έκανε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας.

Ο υπουργός εξήγησε ότι η αύξηση στις τιμές των λιπασμάτων συνδέεται άμεσα με την άνοδο του κόστους της ενέργειας και ειδικότερα του πετρελαίου, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη αυτή έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί πιέσεις στην αγροτική παραγωγή.

Όπως σημείωσε, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις ήδη από την πρώτη στιγμή και το θέμα εξετάζεται στο ανώτατο κυβερνητικό επίπεδο, δεδομένου ότι η κατάσταση συνδέεται με τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις που αυτή έχει στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

«Επειδή ακριβώς παρακολουθούμε όλη αυτή την εξέλιξη από την πρώτη στιγμή, σε ανώτατο κυβερνητικό επίπεδο, και ο πρωθυπουργός προχθές στη Λάρισα ανέφερε ότι είμαστε διατεθειμένοι να πάρουμε οποιοδήποτε μέτρο προκειμένου να στηρίξουμε εν προκειμένω και τον αγροτικό κόσμο μέσα από αυτή την εξέλιξη που είναι συνέπεια προφανώς της εμπόλεμης σύρραξης στη Μέση Ανατολή», είπε.

Ο κ. Τσιάρας υπογράμμισε ότι η αύξηση του ενεργειακού κόστους δεν επηρεάζει μόνο τα λιπάσματα αλλά αναμένεται να συμπαρασύρει συνολικά το κόστος παραγωγής και την οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης άμεσων μέτρων στήριξης ακόμη και μέσα στην εβδομάδα, σημειώνοντας ότι εξετάζονται δύο βασικές κατευθύνσεις παρέμβασης.

«Οι κατευθύνσεις στις οποίες μπορεί να κινηθεί κανείς είναι δύο: η μία είναι το πλαφόν και η άλλη είναι οι γενικότερες ενισχύσεις που δίνονται κατά καιρούς».

Τι λέει η αγορά

Ο κ. Γιάννης Βεβελάκης, Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Παραγωγών και Εμπόρων Λιπασμάτων (ΣΠΕΛ), τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι το ΥπΑΑΤ προσπαθεί να μειώσει το κόστος των λιπασμάτων. Αυτό που θα πρέπει να τονίσουμε είναι ότι εμείς πουλάμε ένα «προϊόν commodity» και είναι πολύ δύσκολο να το πλαφόν στο κέρδος. Προσωπικά εκτιμώ ότι θα ήταν πιο εύκολο να επιδοτηθεί το προϊόν λίπανσης ή να αφαιρεθεί για κάποιο χρονικό διάστημα ο «φόρος του άνθρακα», που άρχισε να εφαρμόζεται από το 2026. Ο συγκεκριμένος φόρος αφορά τις εισαγωγές των προϊόντων από τρίτες χώρες, που έχουν αυτή την περίοδο μια μεγάλη αύξηση τιμών λόγω του πολέμου.

Ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει επείγοντα μέτρα για τη σταθεροποίηση των τιμών λιπασμάτων πριν από τη δημοσίευση του πολυαναμενόμενου Σχεδίου Δράσης της ΕΕ.

Από το 2026 τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα στα λιπάσματα - γνωστός και ως CBAM - ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το Σχέδιο Δράσης για τα λιπάσματα, με στόχο τη διαφάνεια της αγοράς, τη διασφάλιση επάρκειας και προσιτότητας και τη σταδιακή μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων.

Από την άλλη όμως οι αγρότες αντιμετωπίζουν ραγδαίες αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων, καθώς κλιμακώνεται ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος έχει κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, έχει κλείσει εργοστάσια λιπασμάτων στην περιοχή και έχει διαταράξει σοβαρά τις θαλάσσιες μεταφορές.

Σχεδόν το 50% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, ενώ το Ιράν μόνο του καλύπτει περίπου το 11% της παγκόσμιας προσφοράς, γεγονός που καθιστά την περιοχή κομβικό παράγοντα για την ισορροπία της αγοράς. Παράλληλα, το Κατάρ αποτελεί σημαντικό εξαγωγέα αζωτούχων λιπασμάτων και η Σαουδική Αραβία έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τόσο αζωτούχων όσο και φωσφορικών λιπασμάτων.

Κατάργηση δασμών και αλλαγή κανόνων

Οι ευρωπαϊκές οργανώσεις Copa και η Cogeca δημοσίευσαν έγγραφο που περιγράφει συγκεκριμένα μέτρα, που θα πρέπει να παρθούν σε επίπεδο ΕΕ, για την αντιμετώπιση της κρίσης των λιπασμάτων και τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης σταθερότητας της αγοράς.

Όπως τονίζουν, η πρόταση έρχεται μετά τις διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν χιλιάδες Ευρωπαίοι αγρότες απαίτησαν επείγουσα δράση ως απάντηση στην απότομη αύξηση των τιμών των λιπασμάτων. Οι οργανώσεις τονίζουν ότι τα λιπάσματα είναι απαραίτητα για την παραγωγή τροφίμων και ζωοτροφών στην Ευρώπη και αποτελούν βασικό στοιχείο για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης. Η κερδοφορία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο, θέτοντας σε κίνδυνο την επισιτιστική κυριαρχία της ΕΕ σε ένα ολοένα και πιο αβέβαιο γεωπολιτικό πλαίσιο.

Μεταξύ των επειγόντων μέτρων που προτείνονται είναι η αναστολή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) ή τουλάχιστον ο μετριασμός του αντίκτυπού του στο κόστος για τους αγρότες. 

Ζητάνε επίσης την αναστολή των δασμών του μάλλον ευνοούμενου κράτους και των μέτρων αντιντάμπινγκ στις εισαγωγές λιπασμάτων, ώστε να μειωθεί το κόστος πρόσβασης σε αυτές τις βασικές εισροές. 

Το έγγραφο προτείνει επίσης τη μείωση της εξάρτησης από τα συνθετικά λιπάσματα μέσω μεγαλύτερης κανονιστικής ευελιξίας. Συγκεκριμένα, προτείνει την τροποποίηση της Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα νιτρικά, ώστε να επιτρέπεται η μεγαλύτερη χρήση κοπριάς όταν δικαιολογείται από αγρονομικής άποψης και να επιτρέπεται η χρήση χωνεμένου υπολείμματος πάνω από τα ισχύοντα όρια.

Ζητείται επίσης η θέσπιση εναρμονισμένων προτύπων που θα διευκολύνουν τη χρήση οργανικών και ανακυκλωμένων θρεπτικών συστατικών ικανών να αντικαταστήσουν το συνθετικό άζωτο χωρίς να μειώσουν την παραγωγικότητα των καλλιεργειών. 

Ένα άλλο αίτημα του τομέα είναι η ενίσχυση του Παρατηρητηρίου της ΕΕ για την αγορά λιπασμάτων, ώστε να βελτιωθεί η παρακολούθηση των τιμών και της διαθεσιμότητας, καθώς και η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού
ατάργηση των δασμών στα λιπάσματα.

Από την πλευρά της η αγροτική οργάνωση Asaja στην περιφέρεια Αραγωνίας, εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με την αύξηση των τιμών των λιπασμάτων, σαν συνέπεια της τρέχουσας πολεμικής κατάστασης στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Όπως τονίζει τις τελευταίες εβδομάδες, έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση στις τιμές των βασικών γεωργικών προϊόντων, ιδίως στην περίπτωση των λιπασμάτων. Πρόκειται για απαραίτητα στοιχεία για τη διασφάλιση της παραγωγικότητας των καλλιεργειών και της οικονομικής βιωσιμότητας πολλών αγροκτημάτων.

Δεδομένης αυτής της κατάστασης, ζητάει από τις αρχές να εξετάσουν το ενδεχόμενο κατάργησης των δασμών στα εισαγόμενα προϊόντα που είναι απαραίτητα για τη λίπανση, με στόχο την ελάφρυνση του κόστους παραγωγής που βαρύνει τους αγρότες. Η οργάνωση επισημαίνει ότι η Ευρώπη και η Ισπανία έχουν σημαντική εξάρτηση από τις εισαγωγές βασικών προϊόντων λίπανσης, καθιστώντας τον γεωργικό τομέα ιδιαίτερα ευάλωτο σε οποιαδήποτε διεθνή κρίση. 

Η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μετά τις στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράν των ΗΠΑ και του Ισραήλ, προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα λιπασμάτων.

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πρώτων υλών για την παραγωγή λιπασμάτων, καθώς και περίπου το ένα πέμπτο του φυσικού αερίου που μεταφέρεται διεθνώς μέσω θαλάσσης. Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας επηρεάζει ιδιαίτερα τη μεταφορά αμμωνίας και αζώτου, βασικών συστατικών για την παραγωγή συνθετικών λιπασμάτων. Αυτά τόνισαν οι εκπρόσωποι των ισπανικών και ιταλικών αγροτοσυνδικαλιστικών οργανώσεων στον Επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Κρίστοφ Χάνσεν. 

Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος της ισπανικής ASAJA κ. Pedro Barato και ο πρόεδρος της ιταλικής Coldiretti κ. Ettore Prandini μετέφεραν στον Επίτροπο, στις Βρυξέλλες, τις ανησυχίες του ευρωπαϊκού γεωργικού τομέα σχετικά με την κατάσταση στην αγορά λιπασμάτων.

Οι εξελίξεις αυτές προκαλούν ανησυχία σε μια περίοδο που οι αγρότες έχουν ήδη ξεκινήσει τις ανοιξιάτικες καλλιέργειες.

Οποιαδήποτε μείωση στη διαθεσιμότητα λιπασμάτων ενδέχεται να οδηγήσει τους παραγωγούς στη χρήση μικρότερων ποσοτήτων στις καλλιέργειές τους, κάτι που συνήθως μεταφράζεται σε χαμηλότερες αποδόσεις.

Ήδη οι τιμές των λιπασμάτων έχουν αρχίσει να αυξάνονται, θυμίζοντας τις έντονες ανατιμήσεις που σημειώθηκαν στις αρχές του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Οι εκπρόσωποι των αγροτών ζήτησαν επείγοντα μέτρα από τις Βρυξέλλες για τον περιορισμό της έντασης στην αγορά λιπασμάτων.

Επίσης ζήτησαν έκτακτη οικονομική ενίσχυση στους παραγωγούς, με κονδύλια εκτός ΚΑΠ σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και κρατική βοήθεια σε εθνικό επίπεδο, όπως έχει γίνει στο παρελθόν (επί Ουκρανικού πολέμου).

Σε μια περίοδο όπου οι καστανιές βρίσκονται ακόμη σε λήθαργο και οι παραγωγοί προετοιμάζονται για τις πρώτες ανοιξιάτικες παρεμβάσεις, η βασική λίπανση επανέρχεται στο επίκεντρο της διαχείρισης. Η επιλογή του χρόνου και της ποσότητας δεν είναι αυτονόητη, ούτε ίδια για όλες τις περιπτώσεις. Όπως επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Νέου Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμπελακίων και έμπειρος καστανοπαραγωγός κ. Ευθύμιος Καζαντζής, η καλλιέργεια της καστανιάς δεν αντιμετωπίζεται με ενιαίο τρόπο. Άλλες είναι οι ανάγκες ενός καστανοδάσους και άλλες μιας καλλιεργούμενης καστανιάς.

Καστανοδάσος και φυτεμένη καστανιά: Δύο διαφορετικοί κόσμοι

Η πρώτη βασική διάκριση αφορά τον τύπο της καλλιέργειας. Στα καστανοδάση – που αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα στην περιοχή των Αμπελακίων – η καστανιά προέρχεται από άγρια δέντρα που εξημερώθηκαν σταδιακά. Πρόκειται για οικοσυστήματα με έντονη φυσική ζωή, όπου συνυπάρχουν άγρια ζώα, έντομα και αρπακτικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως επισημαίνεται, οι επεμβάσεις πρέπει να είναι περιορισμένες και ιδιαίτερα προσεκτικές. «Δεν μπορείς να το αντιμετωπίσεις όπως ένα χωράφι», αναφέρεται χαρακτηριστικά ο κ. Καζαντζής , υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση πρέπει να σέβεται τη φυσική ισορροπία του δάσους. Αντίθετα, στις φυτεμένες καστανιές, όπου εφαρμόζονται καλλιεργητικές πρακτικές με δυνατότητα μηχανικής υποστήριξης, η διαχείριση ακολουθεί πιο συμβατικές πρακτικές, πάντα όμως με βάση τις αναλύσεις εδάφους.

Πότε γίνεται η βασική λίπανση

Στα καστανοδάση, η βασική λίπανση δεν γίνεται τώρα. Γίνεται μετά τη συγκομιδή του καρπού. Όταν ολοκληρωθεί το μάζεμα και αρχίσουν να πέφτουν φύλλα και αχινοί, το λίπασμα καλύπτεται φυσικά και ενσωματώνεται στο έδαφος. Ιδιαίτερα στα επικλινή εδάφη, όπου δεν μπορεί να γίνει καλλιεργητική ενσωμάτωση, η επιλογή αυτή είναι καθοριστική. Διαφορετικά, μεγάλο μέρος του λιπάσματος κινδυνεύει να χαθεί.

Στις καλλιεργούμενες φυτείες, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν. Εκεί η βασική λίπανση μπορεί να πραγματοποιηθεί αυτή την περίοδο, ακόμη και μέσα στον Απρίλιο. Η καθυστέρηση δεν είναι τυχαία. «Αν το ρίξουμε νωρίτερα, θα ανέβουν οι χυμοί και σε έναν όψιμο παγετό μπορεί να έχουμε ζημιά», επισημαίνεται από τον πρόεδρο. Η καστανιά δεν είναι καλλιέργεια που συγκομίζεται νωρίς την άνοιξη. Ο καρπός θα συλλεχθεί τον Σεπτέμβριο. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει λόγος να επισπευσθεί η θρέψη, εφόσον υπάρχει κίνδυνος ανοιξιάτικου παγετού.

Ποσότητες, στοιχεία και δόσεις: Τίποτα «με το μάτι»

Η βασική λίπανση στην καστανιά δεν μπορεί να γίνεται μηχανικά ούτε «με τη σακούλα». Η ποσότητα εξαρτάται από την ηλικία του δέντρου, την εδαφική σύσταση και – κυρίως – τα αποτελέσματα εδαφολογικής ανάλυσης. Ένα μεγάλο, παλαιό δέντρο μπορεί να χρειαστεί 2–3 κιλά συνολικά. Σε καστανοδάσος, όμως, η ποσότητα μπορεί να περιορίζεται σημαντικά, ακόμη και στο 1 κιλό ή λιγότερο. «Μπορεί να χρειάζεται μισό κιλό και όχι τρία», επισημαίνεται, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς ανάλυση δεν υπάρχει ασφαλές συμπέρασμα.

Η καστανιά έχει βασικές απαιτήσεις σε άζωτο και κάλιο. Αν τα στοιχεία αυτά υπάρχουν ήδη στο έδαφος, δεν υπάρχει λόγος να προστεθούν. «Δεν ρίχνουμε κάτι που περισσεύει», τονίζεται χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον φώσφορο. Σύμφωνα με την εμπειρία  που μεταφέρεται, η ετήσια εφαρμογή του συχνά δεν είναι απαραίτητη. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί αραιότερα, ακόμη και «μία φορά στα πέντε ή έξι χρόνια», εφόσον οι αναλύσεις δεν δείχνουν έλλειψη.

Οι αναλύσεις δεν περιορίζονται μόνο στο έδαφος. Έμφαση δίνεται και στον έλεγχο του νερού άρδευσης, καθώς και αυτό μπορεί να περιέχει θρεπτικά στοιχεία που επηρεάζουν τη συνολική λίπανση. Όσον αφορά το άζωτο, η εφαρμογή του γίνεται σπαστά, σε τρεις δόσεις, από τα τέλη Μαρτίου έως περίπου τον Αύγουστο. Η πρακτική αυτή επιτρέπει σταδιακή θρέψη χωρίς υπερβολές. Ακόμη και αν κάποια δόση δεν εφαρμοστεί, «δεν χάνεται ο κόσμος», καθώς η καστανιά δεν αντιδρά απότομα. Η παρατήρηση του ίδιου του δέντρου και η καταγραφή των επεμβάσεων αποτελούν βασικό εργαλείο διαχείρισης.

Οργανική ουσία: Το ίδιο το δέντρο τρέφει το έδαφος

Στην περιοχή των Αμπελακίων, όπου η καλλιέργεια αφορά κυρίως καστανοδάση, η οργανική ουσία — όπως επισημαίνεται — δεν είναι κάτι που πρέπει να προστεθεί εξωτερικά. «Είναι το ίδιο το κάστανο», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Τα φύλλα, οι αχινοί και τα υπολείμματα του καρπού που παραμένουν στο έδαφος αποσυντίθενται και δημιουργούν φυσικά οργανικό υλικό. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κλαδιά μετά το κλάδεμα, τα οποία, εφόσον θρυμματιστούν, ενσωματώνονται στο έδαφος και συμβάλλουν στη διατήρηση της γονιμότητας.

Η πρακτική του θρυμματισμού των υπολειμμάτων θεωρείται ιδιαίτερα ωφέλιμη, καθώς ενισχύει ακόμη περισσότερο την οργανική ανακύκλωση μέσα στο ίδιο το καστανοδάσος. Σύμφωνα με την εμπειρία που μεταφέρεται, δεν απαιτείται επιπλέον προσθήκη οργανικής ουσίας στα καστανοδάση, καθώς το ίδιο το οικοσύστημα τη δημιουργεί και τη διατηρεί. Αντίστοιχη λειτουργία μπορεί να παρατηρηθεί και σε φυτεμένες καστανιές, όταν τα υπολείμματα παραμένουν στο έδαφος και δεν απομακρύνονται, διατηρώντας έτσι τον φυσικό κύκλο οργανικής ανανέωσης.

Κόστος, προγραμματισμός και τα συχνότερα λάθη

Το αυξημένο κόστος παραγωγής αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την καλλιέργεια της καστανιάς. Τα μεροκάματα είναι υψηλά, η συγκομιδή γίνεται χειρωνακτικά λόγω των κλίσεων του εδάφους και, όπως αναφέρεται, υπάρχουν παραγωγοί που σκέφτονται ακόμη και την εγκατάλειψη. Η απάντηση, ωστόσο, δεν είναι η τυφλή μείωση των εισροών, αλλά ο σωστός προγραμματισμός. «Μια ανάλυση εδάφους μπορεί να σου γλιτώσει χρήματα», επισημαίνεται χαρακτηριστικά. Εάν ένα στοιχείο ήδη υπάρχει στο έδαφος, η εκ νέου εφαρμογή του αυξάνει απλώς το κόστος χωρίς ουσιαστικό όφελος. Το ίδιο ισχύει και για το νερό άρδευσης, το οποίο επίσης πρέπει να αναλύεται, καθώς μπορεί να περιέχει θρεπτικά στοιχεία.

Στο πλαίσιο αυτό, το μεγαλύτερο λάθος στη λίπανση παραμένει η μίμηση. Η εφαρμογή μιας «σακούλας» επειδή το έκανε ο γείτονας δεν αποτελεί στρατηγική. Κάθε αγροτεμάχιο έχει διαφορετική σύσταση, διαφορετικό υψόμετρο, διαφορετική μικροκλιματική συμπεριφορά. Μια χρονιά με καλύτερο αποτέλεσμα στον διπλανό παραγωγό δεν σημαίνει ότι η ίδια πρακτική θα λειτουργήσει παντού.

Η καστανιά, όπως τονίζεται, απαιτεί παρατήρηση και καταγραφή. Η τήρηση ημερολογίου αγρού — με ημερομηνίες λίπανσης, δόσεις και αποτελέσματα — αποτελεί βασικό εργαλείο αξιολόγησης. Η σύγκριση από χρονιά σε χρονιά, η παρακολούθηση της διαμέτρου του καρπού και της φυλλικής ανάπτυξης δίνουν πιο ασφαλή συμπεράσματα από οποιαδήποτε άτυπη αντιγραφή πρακτικών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον ρόλο του συνεταιρισμού, ο οποίος μπορεί να μειώσει το κόστος μέσω συλλογικών αναλύσεων και τεχνικής υποστήριξης, κατανέμοντας τη δαπάνη και παρέχοντας κοινή τεχνογνωσία στα μέλη.

Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από τη συζήτηση με τον κ. Καζαντζή , δεν είναι να γίνουν λιγότερες επεμβάσεις, αλλά να γίνουν οι σωστές — εκεί όπου χρειάζονται και στον χρόνο που πρέπει.

Στη σύγχρονη γεωργική πρακτική συναντά κανείς μια ιδιαίτερη κατηγορία λιπασμάτων, τα οργανοχημικά. Πρόκειται για σκευάσματα στα οποία συνυπάρχουν, στον ίδιο κόκκο, οργανικά υλικά βιολογικής – κυρίως φυτικής – προέλευσης μαζί με ανόργανα θρεπτικά στοιχεία. Δεν είναι ούτε καθαρά οργανικά ούτε συμβατικά ανόργανα λιπάσματα, αλλά προϊόντα στα οποία τα δύο κλάσματα συνδυάζονται με τρόπο που επιτρέπει την αλληλεπίδρασή τους. Η σημασία τους σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο τα οργανικά συστατικά επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα και τη συμπεριφορά των ανόργανων θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος.

Η δράση στο σημείο εφαρμογής

Η δράση των οργανοχημικών λιπασμάτων είναι κατά βάση εντοπισμένη, καθώς εκδηλώνεται στα σημεία διαλυτοποίησης των κόκκων (pellets) του λιπάσματος. Εκεί, στο άμεσο μικροπεριβάλλον όπου ο κόκκος έρχεται σε επαφή με το έδαφος, αναμένεται ενίσχυση της Ικανότητας Ανταλλαγής Κατιόντων, αύξηση της υπολειμματικής επίδρασης και βελτίωση του συντελεστή ανάκτησης των θρεπτικών στοιχείων που περιέχονται στο λίπασμα, ιδιαίτερα ως προς τη διαθεσιμότητα του φωσφόρου. Παράλληλα, στο ίδιο σημείο ευνοείται η δημιουργία διαλυτών οργανoμεταλλικών (χηλικών) συμπλόκων των μικροθρεπτικών κατιόντων. Για να εκδηλωθεί ουσιαστικά αυτή η θετική επίδραση, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η άμεση γειτνίαση των κόκκων του λιπάσματος με το ριζικό σύστημα των αναπτυσσόμενων φυτών. Επιπλέον, η εκδήλωση συνεργισμού μεταξύ οργανικών και ανόργανων συστατικών προϋποθέτει κατάλληλη προέλευση και ποιότητα του οργανικού κλάσματος.

Ικανότητα Ανταλλαγής Κατιόντων και προστασία από έκπλυση

Η ενεργός οργανική ύλη διαθέτει σημαντική Ικανότητα Ανταλλαγής Κατιόντων (ΙΑΚ), μεγαλύτερη από εκείνη του κλάσματος της αργίλου. Τα αρνητικά φορτία που προέρχονται από ιονιζόμενες ομάδες, όπως οι καρβοξυλικές και φαινολικές, προσδίδουν στους κόκκους του λιπάσματος αυξημένη ικανότητα συγκράτησης κατιόντων.

Κατά τη φάση διάλυσης, τα θρεπτικά κατιόντα – όπως το αμμώνιο (NH4+), το κάλιο (K+) και το μαγνήσιο (Mg2+) – συγκρατούνται σε ανταλλάξιμη μορφή και προστατεύονται από την έκπλυση, όπως επίσης και το ασβέστιο (Ca2+) του εδάφους. Ιδιαίτερη σημασία έχει αυτό σε όξινα εδάφη, όπου οι απώλειες είναι συχνότερες. Παράλληλα, συγκρατούνται και μικροθρεπτικά κατιόντα, όπως ο σίδηρος (Fe2+) και ο ψευδάργυρος (Zn2+), τα οποία αποδίδονται βαθμιαία στο εδαφικό διάλυμα και παραμένουν άμεσα αφομοιώσιμα από τα φυτά.

Συμπλοκοποίηση μικροθρεπτικών στοιχείων

Τα οργανικά μακρομόρια διαθέτουν δραστικές λειτουργικές ομάδες, όπως καρβοξυλικές (COOH) και υδροξυλικές (ΟΗ), οι οποίες τους προσδίδουν ιδιότητες χηλικών παραγόντων. Οι ομάδες αυτές έχουν τη δυνατότητα να συγκρατούν μεταλλικά μικροθρεπτικά κατιόντα του εδάφους ή του λιπάσματος, σχηματίζοντας διαλυτά οργανoμεταλλικά (χηλικά) σύμπλοκα. Με τον τρόπο αυτό τα μικροθρεπτικά διατηρούνται σε διαλυτή μορφή στο εδαφικό διάλυμα και καθίστανται διαθέσιμα για απορρόφηση από τα φυτά.

Διαθεσιμότητα φωσφόρου

Σε ό,τι αφορά τη συμπεριφορά του φωσφόρου στο έδαφος, η παρουσία δραστικών οργανικών ομάδων συνδέεται με μεταβολές στις διεργασίες δέσμευσής του. Σύμφωνα με βιβλιογραφικά δεδομένα, τα φωσφορικά ανιόντα μπορούν να σχηματίζουν «γέφυρες» με μεταλλικά ιόντα όπως Fe³⁺, Al³⁺ και Ca²⁺, ενώ η οργανική ύλη είναι δυνατόν να σχηματίζει οργανικά σύμπλοκα με ιόντα ασβεστίου (Ca²⁺), απομακρύνοντάς τα από το εδαφικό διάλυμα και αυξάνοντας τη διαλυτότητα – ή ενεργότητα – των φωσφορικών ιόντων.

Επιπλέον, σε ασβεστούχα εδάφη οι οργανικές ομάδες και τα φωσφορικά ανιόντα ανταγωνίζονται για τις ίδιες θέσεις προσρόφησης στην επιφάνεια του ασβεστίτη, γεγονός που μπορεί να μειώσει την ενέργεια δέσμευσης του προσροφημένου φωσφόρου και να τον καταστήσει περισσότερο διαθέσιμο για τα φυτά.

Υδατικές σχέσεις και ταχύτερη διάλυση

Η οργανική ύλη υπεισέρχεται στις υδατικές σχέσεις του εδάφους, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ωφέλιμης υδατοϊκανότητάς του. Η αυξημένη αυτή υδατοϊκανότητα διευκολύνει τη διαβροχή των κόκκων του οργανοχημικού λιπάσματος και κατ’ επέκταση τη διαλυτοποίησή τους. Ως αποτέλεσμα, η διάλυση των κόκκων μπορεί να είναι ταχύτερη και πληρέστερη σε σύγκριση με τα συμβατικά ανόργανα λιπάσματα, ακόμη και υπό συνθήκες περιορισμένης εδαφικής υγρασίας, με την προϋπόθεση ότι οι χημικές μορφές των ανόργανων θρεπτικών στοιχείων είναι ισοδύναμες.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον παραγωγό

Για τον παραγωγό, το ζήτημα μεταφράζεται σε πιο σταθερή διαχείριση της θρέψης και σε καλύτερη αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στο άμεσο περιβάλλον της ρίζας, εκεί όπου εκδηλώνεται η δράση του λιπάσματος. Η χρήση τους δεν υποκαθιστά τη σωστή ανάλυση εδάφους και τον ορθολογικό σχεδιασμό της λίπανσης. Ανήκουν όμως σε μια κατηγορία λιπασμάτων με συγκεκριμένο μηχανισμό δράσης, ο οποίος εστιάζει στη μικροκλίμακα του κόκκου και της ρίζας. Η κατανόηση αυτού του τρόπου λειτουργίας αποτελεί βασική προϋπόθεση πριν από οποιαδήποτε επιλογή εφαρμογής στο χωράφι.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, 9/2006, «Οργανοχημικά Λιπάσματα», Δρ Δ. Αναλογίδης, σελ. 42–45

Οι τιμές σε λιπάσματα και βελτιωτικά εδάφους παρουσιάζουν ιλιγγιώδη αύξηση μετά το 2019-2023 κι αγγίζουν το 72,38%.

Στην Κτηνοτροφία, οι παραγωγοί γάλακτος – κρέατος πληρώνουν επιπλέον 55,1% για κτηνιατρικές υπηρεσίες και κατά 39,3% περισσότερο για ζωοτροφές.  

Τα επικαιροποιημένα στοιχεία που αφορούν και στις πρόσφατες έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ ανέφερε στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής η διευθύντρια Ερευνών της Διανέοσις, Φαίη Μακαντάση, που παρουσίασε και τα σχετικά διαγράμματα. Όπως ανέφερε,  «ο ελληνικός αγροτικός τομέας αδυνατεί να μεγεθύνει την πραγματική του προστιθέμενη αξία και το πιο οδυνηρό είναι ότι αυτό διατηρεί μια σαφή πτωτική τάση τα τελευταία 30 χρόνια, με κάποιες σημαντικές διακυμάνσεις».

Η κ. Μακαντάση διαχώρισε την ονομαστική αξία της αγροτικής παραγωγής από την πραγματική αξία. Όπως εξήγησε, «η συνολική αξία της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, η ονομαστική, ήταν περί τα 16 δισ. αυξημένη κατά 38,4% έναντι του 2019» , αλλά η αξία σε πραγματικούς όρους ήταν «μειωμένη κατά 4,1% έναντι του 2019». Αυτό συνέβη διότι υπήρξαν οι επιπτώσεις της καταιγίδας Daniel και γενικότερα της κλιματικής αλλαγής ενώ μένει ν΄αποτυπωθεί και το τελικό πρόβλημα από την πανδημία της ευλογιάς.

Οι ελληνικές εξαγωγές στην αγροδιατροφή  

Η ίδια εξήγησε πως με βάση τους δείκτες, οι εξαγωγές της Ελλάδας στον αγροδιατροφικό τομέα είναι πάνω από τις εισαγωγές και είναι λάθος να θεωρούμε πως δεν είμαστε ανταγωνιστικοί στις ξένες αγορές. «Δεν έχουμε εμπορικό έλλειμμα στον αγροτικό τομέα, είμαστε κατά μέσο όρο ανταγωνιστικοί σε διεθνείς αγορές και μάλιστα η μέση ανταγωνιστικότητά μας βελτιώνεται . Άρα, το σημαντικό πράγμα εδώ είναι η παραγωγικότητά μας και όχι η ανταγωνιστικότητά μας. Εξάγουμε. Και αυτά τα προϊόντα τα οποία εξάγουμε, τα εξάγουμε με έναν πιο αποδοτικό τρόπο».

Η κ. Μακαντάση κατέρριψε άλλον έναν μύθο, πως δεν υπάρχει σχέση του αγροτικού τομέα με τον ξενοδοχειακό κλάδο και την εστίαση. Όπως είπε, «οι κυριότερες κατηγορίες αγαθών που εξάγει ο ελληνικός αγροτικός τομέας είναι τα φρούτα, οι καρποί, τα οινώδη, τα εσπεριδοειδή και εδώ είναι η λίστα και φαίνεται διαχρονικά πώς κινήθηκαν οι εξαγωγές μας. Το μεγαλύτερο μέρος της αγροτικής παραγωγής της χώρας καταναλώνεται εγχώρια. Οι μεγαλύτεροι χρήστες, οι κυριότεροι (χρήστες) των αγροτικών προϊόντων πλην της ιδιοκατανάλωσης που γίνεται από τον ίδιο τον αγροτικό τομέα είναι  τα νοικοκυριά, η βιομηχανία τροφίμων, ποτών και καπνικών και η διαμονή και η εστίαση».

Ποια είναι τα κύρια αγροτικά προβλήματα κατά τη Διανέοσις;

1) Αξία: Ο ελληνικός αγροτικός τομέας υστερεί σε σχέση με την αξία της παραγωγής, δηλαδή. Η αξία παραγωγής ανά απασχολούμενο είναι λίγο κάτω από 30.000 ετησίως έναντι 62 χιλιάδων ευρώ στην Ε.Ε. Σε ό, τι αφορά στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία δηλαδή, την αποπληθωρισμένη, την πραγματική προς την απασχόληση, είμαστε στις  12.800 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 23.300 ευρώ στην Ε.Ε.

2) Κλήρος: Η μέση χρησιμοποιούμενη έκταση των ελληνικών αγροτικών μονάδων ήταν στα 54 στρέμματα. Είναι η 4η χαμηλότερη στην Ε.Ε και είναι λιγότερη από το 1/3 του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Σχεδόν οι μισές αγροτικές μονάδες έχουν έκταση μικρότερη των 20 στρεμμάτων, ενώ μόλις το 5,7 έχει έκταση άνω των 200 στρεμμάτων. Επιπλέον, παρατηρείται μια πτωτική τάση σε ότι αφορά τη συνολική χρησιμοποιούμενη έκταση.

3) Δημογραφικό: Το 2023 περισσότεροι από 200.000 αγρότες - διαχειριστές αγροτεμαχίων ήταν άνω των 65 ετών. Χρειάζεται δηλαδή αναπλήρωση τουλάχιστον 200.000 αγροτών. Άλλοι 150.000 είναι πάνω από 55 ετών οπότε στα επόμενα δέκα χρόνια χρειάζεται να αναπληρωθούν και αυτοί.

4) Αγροτική Εκπαίδευση: Μόνο το 0,7% των αγροτών, δηλαδή λιγότερο από 1 στους 100 αγρότες, έχει πλήρη κατάρτιση στην αγροτική παραγωγή. Πρόκειται για τη 2η χειρότερη επίδοση στην ΕΕ μετά τους Ρουμάνους.

5) Κόστος παραγωγής: Από το 2019 έως το 2023 έχει αυξηθεί πολύ σημαντικά. Τα λιπάσματα έχουν αυξηθεί σ’ αυτή την τετραετία κατά 72%, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες κατά 55%, οι ζωοτροφές κατά 39,3%. Όλα αυτά είναι πάνω από αυτή την κόκκινη γραμμή, δηλαδή είναι πάνω και από τον μέσο πληθωρισμό της περιόδου 2019 – 2023.

6) Κλιματική Αλλαγή: Ο αγροτικός τομέας επηρεάζεται άμεσα από τη δραματική αύξηση της θερμοκρασίας. Οι επιδράσεις δεν είναι παντού ίδιες. Ορισμένες καλλιέργειες ευνοούνται από την αύξηση της θερμοκρασίας, όμως οι περισσότερες επιδράσεις είναι αρνητικές γιατί έχουμε μείωση βροχοπτώσεων και εδαφικής υγρασίας, αύξηση ξηρασίας και όλα τα σχετικά. Χρειάζεται αλλαγή πλάνου ανά Περιφέρεια με κλιματικούς δείκτες.

7) Χρήση Νερού: Το 80% - 85% της κατανάλωσης νερού στη χώρα αφορά στον πρωτογενή τομέα παραγωγής. Το 40% - 45% αυτής της κατανάλωσης το διαχειρίζονται κάποιοι οργανισμοί, οι ΤΟΕΒ και οι ΓΟΕΒ, οι Τοπικοί και οι Γενικοί Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων, για τους οποίους δεν ξέρουμε ακριβώς τον αριθμό τους. Είναι περί τους 450 αλλά δεν υπάρχει ακριβής επίγνωση των γεωτρήσεων, που αφορούν περίπου το 40% του νερού.

Τηρώντας τη δέσμευσή της, που ανέλαβε κατά τη σύνοδο των υπουργών της 7ης Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την αναστολή, για ένα έτος, των δασμών στις εισαγωγές αρκετών βασικών αζωτούχων λιπασμάτων και εισροών για την παραγωγή τους (αμμωνία, ουρία).

Η αναστολή των δασμών θα εφαρμοστεί για όλες τις χώρες, εκτός από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, μέσω δασμολογικών ποσοστώσεων.

Όπως τονίζει η Επιτροπή, το μέτρο θα ενισχύσει τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ, μειώνοντας το κόστος παραγωγής για τους αγρότες και τη βιομηχανία λιπασμάτων, εξοικονομώντας περίπου 60 εκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγικούς δασμούς.

Θα διευκολύνει επίσης τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και θα υποστηρίξει τη διαφοροποίηση της προσφοράς, αφού οι εισαγωγές εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για τον γεωργικό τομέα της ΕΕ και τη βιομηχανία λιπασμάτων.

Αυτό θα βοηθήσει στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και κυριαρχίας της ΕΕ σε έναν ολοένα και πιο ασταθή και αβέβαιο κόσμο, τονίζει η Επιτροπή.

Με την προσωρινή κατάργηση των δασμών και το άνοιγμα νέων ευκαιριών, μέσω εμπορικών συμφωνιών, ο κύριος στόχος της Επιτροπής είναι να υποστηρίξει τους τομείς των γεωργικών προϊόντων διατροφής και των λιπασμάτων της ΕΕ, αναζητώντας παράλληλα νέους και αξιόπιστους προμηθευτές.

Η καλλιεργητική περίοδος για τη βερικοκιά έχει ήδη ξεκινήσει, με τα δέντρα να εισέρχονται στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών. Πρόκειται για μια καθοριστική φάση, καθώς από αυτήν τη χρονική στιγμή τίθενται οι βάσεις τόσο για την ανθοφορία όσο και για τη μετέπειτα καρποφορία.

Μιλήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο Άγιος Λουκάς», η οποία μας περιέγραψε τις πρακτικές που εφαρμόζονται αυτή την περίοδο στην καλλιέργεια, τόσο στη λίπανση όσο και στη φυτοπροστασία.

Λίπανση στη βερικοκιά: βασική εφαρμογή και θρεπτική ισορροπία

Η βασική λίπανση στη βερικοκιά πραγματοποιείται στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών, όταν «μόλις αρχίζει να ξυπνά το δέντρο». Πρόκειται για το χρονικό σημείο που επιτρέπει στο φυτό να απορροφήσει εγκαίρως τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία πριν την άνθηση, ώστε να υποστηριχθεί σωστά η ανθοφορία και η καρπόδεση. Η εφαρμογή βασίζεται σε ισορροπημένο λίπασμα που περιέχει άζωτο, φώσφορο και κάλιο, συνήθως σε αναλογία τύπου 1:1:1 (ενδεικτικά 12-12-17). Όπως επισημάνθηκε από την γεωπόνο στον ΑγροΤύπο, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η εδαφολογική ανάλυση, η οποία στον Συνεταιρισμό πραγματοποιείται ανά 3–5 χρόνια για το σύνολο των παραγωγών, ώστε η λίπανση να προσαρμόζεται στα πραγματικά δεδομένα κάθε αγροτεμαχίου.

Κατά τη βασική λίπανση, ο φώσφορος δίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του καλίου εφαρμόζεται επίσης σε αυτή τη φάση, με δυνατότητα συμπλήρωσης αργότερα. Το άζωτο χορηγείται σε σημαντικό ποσοστό τώρα, ώστε το δέντρο να υποστηριχθεί στα πρώτα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης. Μετά τον σχηματισμό του καρπού, πραγματοποιείται συμπληρωματική λίπανση, συχνά με νιτρικό κάλιο, ανάλογα με το φορτίο κάθε δέντρου και την ποικιλία.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα ιχνοστοιχεία, κυρίως στο βόριο και στον ψευδάργυρο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η κα. Μέλλιου, «αν υπάρχει πολύ χαμηλό βόριο, θα δημιουργήσει προβλήματα στην καρπόδεση και στην ανθοφορία». Η έλλειψη μπορεί να γίνει αντιληπτή από συμπτώματα όπως η ξήρανση των ματιών πριν την παραγωγή, γεγονός που οδηγεί σε διορθωτικές παρεμβάσεις, συνήθως κατά τη χειμερινή περίοδο, ώστε την άνοιξη το δέντρο να έχει καλύψει τις ανάγκες του. Παρότι οι ποσότητες των ιχνοστοιχείων είναι μικρές, «μπορούν να κάνουν τη διαφορά», με αποτελέσματα που συχνά είναι ορατά ακόμη και την επόμενη καλλιεργητική χρονιά.
 
Όσο για την οργανική θρέψη, η γεωπόνος αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι, στην περιοχή, τα περισσότερα εδάφη εμφανίζουν ικανοποιητικό ποσοστό οργανικής ουσίας (2–3%), οπότε δεν γίνεται εκτεταμένη χρήση οργανικών λιπασμάτων. Σε περιπτώσεις χαμηλής οργανικής ουσίας, γίνεται στοχευμένη προσθήκη (π.χ.  χωνεμένης κοπριά). Παράλληλα, τα υπολείμματα κλαδέματος τεμαχίζονται και ενσωματώνονται στο έδαφος, συμβάλλοντας σταδιακά στη βελτίωση της γονιμότητας.

Φυτοπροστασία: επίκαιρες επεμβάσεις

Ασθένειες

Στο στάδιο της διόγκωσης των οφθαλμών ξεκινούν οι πρώτοι ψεκασμοί για το κορύνεο, τον εξώασκο και τη μονίλια. Σε αυτή τη φάση εφαρμόζεται προληπτικά κάτλαλληλο χαλκούχο σκεύασμα, το οποίο καλύπτει τις ασθένειες της περιόδου.

Η μονίλια θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς, όπως αναφέρθηκε, «μπορεί να στεγνώσει την άνθηση και μέρος από τα κλαδάκια». Το παθογόνο διαχειμάζει ως μυκήλιο σε μουμιοποιημένους καρπούς πάνω στο δένδρο και σε έλκη προσβεβλημένων κλαδίσκων. Από αυτούς τους καρπούς και τα έλκη προέρχονται οι πρωτογενείς μολύνσεις που μολύνουν τα άνθη. Για τον λόγο αυτό οι επεμβάσεις επαναλαμβάνονται στα κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας: στη διόγκωση των οφθαλμών, στη λευκή κορυφή, πριν την άνθηση και κατά την άνθηση. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, μπορεί να χρειαστούν τρεις ή και τέσσερις εφαρμογές. Οι ψεκασμοί έχουν προληπτικό χαρακτήρα, αλλά διαθέτουν και θεραπευτική δράση εφόσον έχει ήδη ξεκινήσει προσβολή.

Στο κορύνεο προσβάλλονται οι βλαστοί, ενώ ο μύκητας προκαλεί αρχικά κόκκινες κηλίδες στα φύλλα, οι οποίες στη συνέχεια γίνονται καστανές και ξηραίνονται στο κέντρο. Οι νεκροί ιστοί πέφτουν, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται οπές, γνωστές ως «τρύπες από σκάγια». Παρόμοιες, συχνά βυθισμένες, κηλίδες εμφανίζονται και στους καρπούς, οι οποίες εξελίσσονται σε καστανά δερματώδη λέπια. Πολλές φορές πάνω στις κηλίδες εμφανίζεται έκκριση κόμμεος.

Ο εξώασκος αποτελεί επίσης σημαντική ασθένεια. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κατσάρωμα και παραμόρφωση των φύλλων, ανώμαλη πάχυνση του ελάσματος και ερυθροκίτρινο χρωματισμό. Τα φύλλα τελικά πέφτουν, ενώ η νέα βλάστηση αποδυναμώνει το δένδρο, απορροφώντας πολλά θρεπτικά στοιχεία. Η αντιμετώπιση επιτυγχάνεται με την εφαρμογή κατάλληλων μυκητοκτόνων, με ψεκασμούς που πραγματοποιούνται από την πτώση των φύλλων έως το φούσκωμα των ματιών και κατά τη διάρκεια του λήθαργου των δένδρων, με στόχο την καταστροφή των μολυσμάτων. Συγκεκριμένα, η καταπολέμηση γίνεται με χαλκούχα μυκητοκτόνα σκευάσματα στην πτώση των φύλλων και με ψεκασμό πριν από τη διόγκωση των οφθαλμών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος των καιρικών συνθηκών. Σε περιόδους αυξημένης υγρασίας απαιτείται άμεση αντίδραση, καθώς η υγρασία ευνοεί την εγκατάσταση των παθογόνων. Όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά απο την κα. Μέλλιου: «Μόλις σταματήσει η βροχή, πρέπει να μπουν μέσα και να ψεκάσουν». Η χρονική ακρίβεια των επεμβάσεων είναι καθοριστική.

Έντομα και ακάρεα

Αυτή την περίοδο εφαρμόζεται παραφινέλαιο σε συνδυασμό με ακαρεοκτόνο για την αντιμετώπιση των διαχειμαζουσών μορφών. Σημαντικότερος εχθρός της βερικοκιάς θεωρείται η Ανάρσια, η οποία προσβάλλει τον καρπό. Η πρώτη γενιά ξεκινά την άνοιξη (Απρίλιο–Μάιο), ωστόσο η διαχείριση ξεκινά από τώρα, με στόχο τον περιορισμό των πληθυσμών. Αρχικά, την περίοδο της άνοιξης, η ανάρσια προσβάλλει τους τρυφερούς νεαρούς βλαστούς της βερικοκιάς, δημιουργώντας στοές κατά μήκος των βλαστών, με αποτέλεσμα το κορυφαίο τμήμα τους να μαραίνεται και να πέφτει. Στα τέλη της άνοιξης, η προνύμφη του εντόμου προσβάλλει και τους πράσινους ανώριμους καρπούς, προκαλώντας ζημιά στο εξωτερικό του καρπού, κυρίως κοντά στον ποδίσκο.

Η προσβολή συνεχίζεται την περίοδο του καλοκαιριού εντός των προσβεβλημένων βλαστών αλλά και στο εσωτερικό των ώριμων καρπών. Σε αυτό το στάδιο γίνεται έντονα αντιληπτή, κατατρώγοντας τη σάρκα των βερίκοκων, γεγονός που καθιστά ακατάλληλους τους καρπούς για κατανάλωση και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική καταστροφή της παραγωγής. Επίσης, απαντώνται κοκκοειδή και φυλλοδέτες, χωρίς όμως να αποτελούν το βασικό πρόβλημα της καλλιέργειας, όπως μας αναφέρει η γεωπόνος.