«Εξετασιοκεντρικό» χαρακτηρίζει ούτε λίγο ούτε πολύ η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) το νέο νομοσχέδιο, που σχεδιάζεται για τις αλλαγές κι αναβαθμίσεις στελεχών στο Δημόσιο. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων αλλαγές για την αναμόρφωση του συστήματος επιλογής προϊσταμένων και βαθμολογίου των δημοσίων υπαλλήλων. Η ΠΟΓΕΔΥ επισημαίνει πως πράγματι χρειάζονται αλλαγές και βελτιώσεις στη δημόσια διοίκηση, ώστε η αξιοκρατία να αποτελέσει πραγματική βάση. Επισημαίνει, ωστόσο, πως η διαδικασία επιλογής προϊσταμένων δεν μπορεί να μετατραπεί σε μια αγχωτική, εξετασιοκεντρική διαδικασία, που συμβαίνει γραπτώς άπαξ αλλά καθορίζει το μέλλον των υπηρεσιών με προϊσταμένους που έχουν μεν τα τυπικά αλλά όχι απαραίτητα τα ουσιαστικά προσόντα για να ηγηθούν.
Οι γεωτεχνικοί του Δημοσίου, σύμφωνα με πληροφορίες του Agrotypos.gr αναγνωρίζουν την ανάγκη εκσυγχρονισμού του συστήματος επιλογής προϊσταμένων, καθώς και την αρχή της αξιοκρατίας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη δημόσια διοίκηση. Στις παρατηρήσεις τους εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να επιτευχθούν οι συγκεκριμένοι στόχοι και την ίδια στιγμή να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και οι υπηρεσίες θέτοντας το δίλημμα τυπικά ή ουσιαστικά προσόντα;
ΥΠΕΡΜΕΤΡΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΣΕΠ
Οι γεωτεχνικοί του Δημοσίου υποστηρίζουν πως το πλέον προβληματικό στοιχείο του προτεινόμενου συστήματος είναι η υπέρμετρη βαρύτητα που αποδίδεται στη γραπτή εξέταση του ΑΣΕΠ απομακρύνοντας μία σειρά από άλλα κριτήρια, που σήμερα καθορίζουν την επιλογή στελεχών σε υπηρεσίες.
Η ΠΟΓΕΔΥ εκφράζει τον έντονο προβληματισμό της, όταν μια μεμονωμένη εξεταστική διαδικασία αποκτά καθοριστικό βάρος στη συνολική βαθμολογία. Σημειώνει πως ελλοχεύει ο κίνδυνος η επιλογή των προϊσταμένων να απομακρύνεται από την πραγματική διοικητική επάρκεια, την επαγγελματική εμπειρία, τη γνώση του αντικειμένου, το ομαδικό πνεύμα και την αποδεδειγμένη ικανότητα άσκησης καθηκόντων ευθύνης.
Η Ομοσπονδία θέτει το ζήτημα, επιπλέον, της δημιουργίας μιας νέας «παραπαιδείας προϊσταμένων» και υποψήφιων στελεχών δυο ταχυτήτων. Όπως αναφέρει, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η δημόσια διαβούλευση και πριν ψηφιστεί το σχέδιο νόμου, έχει ήδη αναπτυχθεί εμπορική δραστηριότητα με φροντιστήρια, σεμινάρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και πακέτα προετοιμασίας υποψηφίων.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ΠΟΓΕΔΥ, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την ισότιμη συμμετοχή των δημοσίων υπαλλήλων και εγκυμονεί τον κίνδυνο εμπορευματοποίησης της διαδικασίας επιλογής.
ΔΙΑΦΩΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
Κεντρική θέση της ΠΟΓΕΔΥ είναι ότι η αξιοκρατία δεν μπορεί να ταυτίζεται με την εξετασιοκρατία. Η άσκηση διοικητικών καθηκόντων υποστηρίζει πως απαιτεί ικανότητα λήψης αποφάσεων, διοικητική κρίση, διαχείριση κρίσεων, ηγεσία ομάδων, αποτελεσματική επικοινωνία, γνώση του θεσμικού πλαισίου και, κυρίως, γνώση του αντικειμένου της υπηρεσίας. Δεξιότητες οι οποίες, όπως υποστηρίζει, δεν είναι δυνατόν να αποτυπωθούν επαρκώς μέσα από μια γραπτή εξέταση, όσο καλά σχεδιασμένη κι αν είναι.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην πραγματική υπηρεσιακή εμπειρία. Η ΠΟΓΕΔΥ επισημαίνει ότι στη δημόσια διοίκηση υπηρετούν στελέχη με πολυετή εμπειρία, προηγούμενη άσκηση καθηκόντων ευθύνης, επιστημονικό έργο, συμμετοχή σε σύνθετα έργα και προγράμματα και αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Ως εκ τούτου, θεωρεί ότι η εμπειρία αυτή δεν θα πρέπει να υποβαθμίζεται έναντι μιας στιγμιαίας εξεταστικής επίδοσης, που μπορούν να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα στη λειτουργία μίας υπηρεσίας.
ΓΝΩΣΗ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ
Το ζήτημα αποκτά, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, ακόμη μεγαλύτερη σημασία στις γεωτεχνικές υπηρεσίες του Δημοσίου, όπου η διοικητική αποτελεσματικότητα συνδέεται άμεσα με την εξειδικευμένη επιστημονική γνώση και την πολυετή εμπειρία στο πεδίο. Η ΠΟΓΕΔΥ αναφέρεται ειδικότερα σε τομείς όπως η φυτοπροστασία, η κτηνιατρική, η ασφάλεια τροφίμων, η αλιεία, η αγροτική ανάπτυξη, η δασοπονία, η διαχείριση δασών και δασικού περιβάλλοντος και η διαχείριση φυσικών πόρων, που χρειάζονται ειδικούς χειρισμούς και γνώση στο πεδίο κι όχι μόνο στο γραφείο.
Για τον λόγο αυτό ζητά η επιστημονική και επαγγελματική εξειδίκευση ν’ αποτυπώνεται επαρκώς στα περιγράμματα των θέσεων και να αναγνωρίζονται με σαφήνεια οι διαφορετικές εκπαιδευτικές κατηγορίες. Ειδικά στις γεωτεχνικές υπηρεσίες, υποστηρίζει ότι οι θέσεις ευθύνης όλων των διοικητικών επιπέδων θα πρέπει να καταλαμβάνονται από γεωτεχνικούς επιστήμονες, καθώς η άσκηση των σχετικών αρμοδιοτήτων προϋποθέτει εξειδικευμένη επιστημονική γνώση και επαγγελματική επάρκεια.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗ ΑΕΙ – ΤΕΙ
Σε άλλο σημείο, η ΠΟΓΕΔΥ εκφράζει προβληματισμό για την εξομοίωση, ως προς τις δυνατότητες υπηρεσιακής και διοικητικής εξέλιξης, των κατηγοριών ΠΕ και ΤΕ. Προτείνει, ειδικότερα, τη θέσπιση συντελεστή στάθμισης της εκπαιδευτικής κατηγορίας στην τελική βαθμολογία, με συντελεστή 1,00 για την κατηγορία ΠΕ και 0,80 για την κατηγορία ΤΕ, ιδίως στις γεωτεχνικές υπηρεσίες.
Σε ό,τι αφορά στη γραπτή εξέταση, η Ομοσπονδία θεωρεί πως είναι σημαντικό αλλά προτείνει να λειτουργεί κυρίως ως προκριματικό στάδιο πιστοποίησης επάρκειας και όχι ως ο κυρίαρχος παράγοντας της τελικής επιλογής. Ζητά η βαρύτητά της να μειωθεί σημαντικά, ώστε να μην υπερβαίνει το 20%-25% της συνολικής βαθμολογίας, ενώ παράλληλα να ενισχυθεί η βαρύτητα της υπηρεσιακής εμπειρίας, της άσκησης καθηκόντων ευθύνης και των αξιολογήσεων.
ΑΛΛΑΓΕ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ
Προκειμένου ν΄ αρθούν διατάξεις, που θεωρεί αναχρονιστικές, αντιπροτείνει τη χρήση σύγχρονων μεθόδων αξιολόγησης των ηγετικών και διοικητικών δεξιοτήτων, όπως assessment centers, μελέτες περίπτωσης, δομημένες συνεντεύξεις και προσομοιώσεις διοικητικών καταστάσεων. Εξηγεί πως η διαδικασία πρέπει να εξετάζει όχι μόνο το τι γνωρίζει ένας υποψήφιος, αλλά και το κατά πόσο μπορεί να αξιοποιήσει τις γνώσεις και την εμπειρία του στην πράξη.
Η ΠΟΓΕΔΥ αναφέρεται και στον τρόπο τοποθέτησης στις θέσεις ευθύνης. Η Ομοσπονδία προτείνει κάθε υποψήφιος να δηλώνει συγκεκριμένες θέσεις ευθύνης που επιθυμεί να καταλάβει, κατά σειρά προτίμησης, ενώ η τοποθέτηση από το αρμόδιο όργανο διοίκησης να είναι δεσμευτική με βάση την τελική κατάταξη και τη σειρά προτίμησης του υποψηφίου. Παράλληλα, ζητά να διαγραφεί κάθε δυνατότητα υποκειμενικής επιλογής μεταξύ των επικρατέστερων υποψηφίων χωρίς δέσμευση από τη σειρά κατάταξης.
Οι γεωτεχνικοί του Δημοσίου υπογραμμίζουν πως εφόσον έρχεται το νέο νομοσχέδιο, ο προϊστάμενος μιας δημόσιας υπηρεσίας, δεν πρέπει να αναδεικνύεται απλώς ως ο καλύτερος εξεταζόμενος, αλλά ως ο καταλληλότερος διοικητικός και επιστημονικός ηγέτης, με πραγματικές γνώσεις, εμπειρία, επιστημονική επάρκεια και αποδεδειγμένη ικανότητα διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού.
