Σε δημόσια διαβούλευση αιολικό πάρκο στην καρδιά του Ερύμανθου, σε περιοχή Natura

Τα πλαστικά έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης γεωργίας, από τα θερμοκήπια και τα δίχτυα προστασίας έως τις συσκευασίες φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων.

Όμως, μετά την τόσο μεγάλη επιβάρυνση των εδαφών και των υδάτινων πόρων πανευρωπαικά, η τάση της νέας ΚΑΠ μετά το 2028 είναι η μεγαλύτερη μείωση της χρήσης πλαστικών σε όλα τα επίπεδα από το χωράφι ως τον καταναλωτή (π.χ. συσκευασίες ρεβιθιών, ρυζιού κ.ά.). Μετά το 2028 υπάρχουν προτάσεις ώστε κομμάτι των επιδοτήσεων να κατευθυνθεί σ’ όσους χρησιμοποιούν φιλικά περιβαλλοντικές συσκευασίες.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, διεθνώς ανακυκλώνεται μόλις το 23% των γεωργικών πλαστικών ενώ στην Ελλάδα η κατάσταση είναι ακόμη πιο προβληματική. Μεγάλο μέρος των πλαστικών αποβλήτων από τη γεωργία καταλήγει σε ανεξέλεγκτη καύση, ταφή ή εγκατάλειψη στο περιβάλλον. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μετάβαση σε πιο φιλικές προς το περιβάλλον συσκευασίες και υλικά, δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.

Το θέμα αναδείχθηκε κατά την παρουσίαση της μελέτης του WWF Ελλάς με τίτλο: «Ελλάδα χωρίς πλαστική ρύπανση», όπου ο υπεύθυνος Προγραμμάτων Πρόληψης Αποβλήτων, Αχιλλέας Πληθάρας αλλά και ο καθηγητής και πρώην πρόεδρος του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου Γιάννης Καλαβρουζιώτης παρουσίασαν ανησυχητικά στοιχεία για την έκταση του προβλήματος.

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ

Οι επιστήμονες προειδοποίησαν πως η γεωργία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες πηγές πλαστικής ρύπανσης στην ξηρά. Σε παγκόσμιο επίπεδο ο αγροτικός τομέας καταναλώνει περίπου 2,25 εκατομμύρια τόνους πλαστικών κάθε χρόνο. Τα υλικά αυτά χρησιμοποιούνται σ’  όλα τα στάδια της παραγωγής: στις μεμβράνες θερμοκηπίων, στα φύλλα εδαφοκάλυψης, στα δίχτυα συγκομιδής, στους σωλήνες άρδευσης, στα σακιά, στα τελάρα, στις συσκευασίες αγροχημικών, ακόμη και σε συσκευασίες τροφίμων προς βρώση.

Φυσικά, η χρήση τους αύξησε σημαντικά την παραγωγικότητα της γεωργίας, εξοικονόμησε νερό και βελτίωσε την ποιότητα των προϊόντων. Παράλληλα όμως δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα διαχείρισης αποβλήτων, καθώς τα περισσότερα γεωργικά πλαστικά είναι έντονα επιβαρυμένα με χώμα, υπολείμματα φυτών και χημικές ουσίες, γεγονός που δυσκολεύει την ανακύκλωσή τους.

ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος στην Ελλάδα  παράγονται κάθε χρόνο περίπου 800 τόνοι πλαστικών συσκευασιών φυτοφαρμάκων και αγροχημικών, χωρίς όμως να υπάρχει οργανωμένο σύστημα συλλογής και ανακύκλωσης σε εθνικό επίπεδο. Το αποτέλεσμα είναι πολλές από αυτές τις συσκευασίες να παραμένουν στα χωράφια, να θάβονται ή ακόμη και να καίγονται.

Όπως υπογράμμισε ο καθηγητής Γιάννης Καλαβρουζιώτης, το πρόβλημα δεν οφείλεται στην απροθυμία των αγροτών. Αντίθετα, πολλοί παραγωγοί δηλώνουν πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε προγράμματα ανακύκλωσης, αρκεί να δημιουργηθεί το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο και να οργανωθεί ένα αξιόπιστο δίκτυο συλλογής.

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΧΩΡΑΦΙΑ

Η μεγαλύτερη ανησυχία των επιστημόνων αφορά στα μικροπλαστικά. Με την πάροδο του χρόνου, οι πλαστικές μεμβράνες, τα δίχτυα και οι συσκευασίες διασπώνται σε μικροσκοπικά σωματίδια που παραμένουν στο έδαφος για δεκαετίες.

Σύμφωνα με τις έρευνες του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, μικροπλαστικά έχουν ήδη εντοπιστεί σε γεωργικά εδάφη διαφόρων περιοχών της χώρας, ακόμη και σε ελαιώνες, οι οποίοι αποτελούν από τις σημαντικότερες καλλιέργειες της Ελλάδας. Οι επιστήμονες προειδοποίησαν πως τα εδάφη δέχονται έως και 23 φορές περισσότερα μικροπλαστικά απ’ ό,τι οι ωκεανοί, γεγονός που αποδεικνύει ότι η πλαστική ρύπανση δεν είναι μόνο θαλάσσιο αλλά κυρίως αγροτικό και χερσαίο πρόβλημα.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

Πολλοί δεν γνωρίζουν μέχρι σήμερα πως δεν πρέπει να γίνεται καύση των σκουπιδιών. Τα πλαστικά απελευθερώνουν, όχι μόνο μικροπλαστικά αλλά και επικίνδυνες χημικές ουσίες, όπως φθαλικές ενώσεις και υπερφθοριωμένες ουσίες, που χρησιμοποιούνται κατά την παραγωγή τους. Οι ουσίες αυτές μπορούν να μεταφερθούν στο έδαφος, στον υδροφόρο ορίζοντα και τελικά στην τροφική αλυσίδα. Δυστυχώς, η ανεξέλεγκτη καύση πλαστικών εξακολουθεί ν’ αποτελεί συνηθισμένη πρακτική σε αρκετές αγροτικές περιοχές, παρότι απελευθερώνει διοξίνες, βαρέα μέταλλα και επικίνδυνα αιωρούμενα σωματίδια, με σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία αλλά και στην υγεία των ίδιων των παραγωγών.

ΑΥΣΤΗΡΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει να αυστηροποιεί το θεσμικό πλαίσιο για τα πλαστικά. Από το 2028 απαγορεύεται η χρήση μικροπλαστικών σε ορισμένες εφαρμογές, ενώ από το 2031 οι περιορισμοί θα επεκταθούν και σε συγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Παράλληλα, η νέα ευρωπαϊκή πολιτική για την υγεία των εδαφών προβλέπει αυστηρότερη παρακολούθηση της ποιότητας των αγροτικών εκτάσεων, ενώ η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική μετά το 2028 αναμένεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία των φυσικών πόρων.

ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΟΙ ΝΕΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ

Η μετάβαση δεν αφορά μόνο στα πλαστικά, που χρησιμοποιούνται στα χωράφια αλλά και στις συσκευασίες των αγροχημικών, των λιπασμάτων και των ίδιων των αγροτικών προϊόντων. Οι ειδικοί προτείνουν τη χρήση ανακυκλώσιμων ή βιοδιασπώμενων υλικών, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό, καθώς και την ανάπτυξη συστημάτων επαναχρησιμοποίησης συσκευασιών. Παράλληλα, ζητούν τη δημιουργία συστημάτων διευρυμένης ευθύνης παραγωγού, ώστε οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τέτοια προϊόντα στην αγορά να συμμετέχουν οικονομικά στη συλλογή και ανακύκλωσή τους.

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΚΛΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Όπως επισήμανε από την πλευρά του WWF, ο Αχιλλέας Πληθάρας, η αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση αλλά και οικονομική ευκαιρία. Η χώρα πληρώνει κάθε χρόνο σημαντικά ποσά στην Ευρωπαϊκή Ένωση για πλαστικές συσκευασίες που δεν ανακυκλώνονται, ενώ παράλληλα επιβαρύνεται με το κόστος καθαρισμού του περιβάλλοντος. Όπως εξήγησε, η εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας μπορεί να μειώσει αυτά τα κόστη, να δημιουργήσει νέες επενδύσεις στην ανακύκλωση και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας. Οι επιστήμονες τόνισαν την ανάγκη ανάπτυξης ενός οργανωμένου δικτύου συλλογής πλαστικών αποβλήτων σ’ όλες τις αγροτικές περιοχές, αλλά και εκπαίδευση των παραγωγών στις νέες πρακτικές.

ΚΥΚΛΟΣ: Διαχείριση κενών συσκευασιών

To ΚΥΚΛΟΣ Α.Ε. είναι το Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης, που ιδρύθηκε σε συνεργασία με τον Ελληνικό Σύνδεσμο Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ) για την οργάνωση, συλλογή και ανακύκλωση των κενών συσκευασιών από φυτοπροστατευτικά προϊόντα στην Ελλάδα. Όπως δήλωσε στον ΑγροΤύπο η γενική διευθύντρια του ΕΣΥΦ, Φραντζέσκα Υδραίου, το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο για το πρόγραμμα ανακύκλωσης κενών συσκευασιών από φυτοπροστατευτικά προϊόντα κατατέθηκε τον περασμένο Νοέμβριο. Αυτή την περίοδο είμαστε στο στάδιο επεξεργασίας της σχετικής απόφασης. Εκτιμώ ότι από το προσεχές φθινόπωρο θα ξεκινήσει η εφαρμογή του προγράμματος. Η θέσπιση εθνικού συστήματος ανακύκλωσης για τις συσκευασίες φυτοπροστατευτικών προϊόντων αποτελεί σημαντικό βήμα για την περιβαλλοντική συμμόρφωση της χώρας, αλλά και πρόκληση για τον αγροτικό κόσμο, που καλείται να προσαρμοστεί σε ένα νέο, υποχρεωτικό πλαίσιο διαχείρισης. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της οδηγίας για τη νιτρορύπανση, από την έκδοσή της το 1991, στην οποία αναφέρει ότι πρέπει να παραμένει σε ισχύ αλλά ζητά την καλύτερη εφαρμογή της.

Καλύπτοντας περισσότερα από 30 χρόνια εφαρμογής, η αξιολόγηση δείχνει ότι οι κανόνες της ΕΕ παραμένουν αποτελεσματικοί για την προστασία των υδάτων της Ευρώπης από τη γεωργική νιτρορύπανση.

Επίσης, εντοπίζει ευκαιρίες για την απλούστευση της εφαρμογής της, τη μείωση του διοικητικού φόρτου και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων τόσο για τους αγρότες όσο και για το περιβάλλον.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της αξιολόγησης, η νομοθεσία εξακολουθεί να θεωρείται αποτελεσματική ως προς την επίτευξη των περιβαλλοντικών της στόχων, ενώ οι αδυναμίες που εξακολουθούν να παρατηρούνται αποδίδονται κυρίως στην ελλιπή εφαρμογή της από τα κράτη-μέλη.

Η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η οδηγία έχει επίσης σαφή προστιθέμενη αξία για την ΕΕ, θέτοντας μια κοινή βάση για δράση σε όλα τα κράτη μέλη, στοχεύοντας την παρέμβασή της σε τομείς όπου η ρύπανση ή ο κίνδυνος ρύπανσης είναι ο μεγαλύτερος. Είναι συνεπής με τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ για τα ύδατα, τη φύση και τη γεωργία και κρίσιμη για την επίτευξη των στόχων της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα . Παρέχει μια οικονομικά αποδοτική και βιώσιμη προσέγγιση για την υποστήριξη των οικοσυστημάτων, της επεξεργασίας πόσιμου νερού και της δημόσιας υγείας.

Η αξιολόγηση εντοπίζει επίσης δυνατότητες απλούστευσης και μείωσης του διοικητικού φόρτου για τους αγρότες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί, επομένως, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη για να εντοπίσει τις βέλτιστες πρακτικές και τις δυνατότητες απλούστευσης στην εφαρμογή της οδηγίας για τη νιτρορύπανση, χωρίς να διακυβεύονται τα αποτελέσματα.

Όπως αναφέρει η πιο αποτελεσματική και κυκλική διαχείριση των θρεπτικών συστατικών μπορεί να προσφέρει καθαρότερο νερό, μειώνοντας παράλληλα το κόστος για τους αγρότες.

Η καλύτερη χρήση των θρεπτικών συστατικών μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά λιπάσματα, των οποίων οι τιμές συνδέονται στενά με τις ασταθείς παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Η μείωση της εξάρτησης από το συνθετικό άζωτο μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και να συμβάλει στην στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Επόμενα βήματα

Οι προσπάθειες απλούστευσης και αύξησης της αποτελεσματικότητας σε εθνικό επίπεδο είναι καίριας σημασίας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις ανταλλαγές με τα κράτη μέλη, τους αγρότες, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εμπειρογνώμονες, για την παρακολούθηση των ευρημάτων της αξιολόγησης.

Οι ενημερωμένες εκθέσεις ανά χώρα για την περίοδο 2020–2023 παρέχουν συστάσεις που θα βοηθήσουν στην καθοδήγηση του επόμενου κύκλου εφαρμογής και θα υποστηρίξουν πιο αποτελεσματική δράση όπου οι πιέσεις παραμένουν οι υψηλότερες

Εντυπωσιακή είναι η πρόοδος της Ελλάδας, στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), σύμφωνα με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Νίκο Τσάφο και κατατάσσεται παγκοσμίως στις πρώτες θέσεις στη διείσδυση φωτοβολταϊκών πάνελ και στην αιολική ενέργεια.

Μετατρέπεται σε εξαγωγική χώρα λόγω του υψηλού δυναμικού της σε ήλιο και άνεμο και υπάρχουν περιθώρια για επενδύσεις στη Δυτική Μακεδονία. Ωστόσο, αναπάντητα έμειναν τα ερωτήματα, γιατί νοικοκυριά κι επιχειρήσεις στενάζουν με τόσο ακριβό το ρεύμα, ανεβαίνει το ενεργειακό κόστος καλλιέργειας, μειώνεται η απασχόληση στις πρώην λιγνιτικές περιοχές ενώ παρατηρείται στη χώρα μας υψηλή ενεργειακή φτώχεια.

Κατά τη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής η πρόεδρος Δρ. Διονυσία Αυγερινοπούλου τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιούργησε τον Μηχανισμό Δίκαιης Μετάβασης και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης ακριβώς για να στηρίξει τις περιοχές, που επηρεάζονται περισσότερο από την εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων. Μέσα από το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021-2027 χρηματοδοτούνται δράσεις για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, νέες επενδύσεις, έρευνα, καινοτομία, κατάρτιση εργαζομένων, αλλά και μεγάλα έργα περιβαλλοντικής αποκατάστασης.

ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περισσότερα από 80.000 στρέμματα από πρώην ορυχεία έχουν ήδη αποκατασταθεί ενώ περίπου 55.000 στρέμματα παραδίδονται σταδιακά στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω της εταιρείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε., ώστε να αποκτήσουν νέες παραγωγικές χρήσεις. Η νέα ειδική ρήτρα προστασίας για τις Περιοχές Δίκαιης Μετάβασης προβλέπει ότι κάθε νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα και κάθε νέα νομοθετική πρωτοβουλία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες αυτών των περιοχών.

Το νέο επενδυτικό σχέδιο της ΔΕΗ, όπως ειπώθηκε, περιλαμβάνει μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά πάρκα, μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, έργα αντλησιοταμίευσης, αλλά και τη μετατροπή της «Πτολεμαΐδας 5» σε μονάδα φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου, με στόχο να διατηρηθεί η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και μέρος της απασχόλησης στην περιοχή. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται και στη Μεγαλόπολη Αρκαδίας, όπου προωθούνται νέες χρήσεις γης, δράσεις στήριξης της επιχειρηματικότητας και προγράμματα ανάπτυξης δεξιοτήτων.

Η ΜΟΝΑΔΑ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ 5

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, υποστήριξε πως η χαμηλή ποιότητά του ελληνικού λιγνίτη, το αυξημένο κόστος εξόρυξης και κυρίως η εκρηκτική αύξηση της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατέστησαν οικονομικά ασύμφορη τη λειτουργία των περισσότερων λιγνιτικών μονάδων. Υποστήριξε πως ενώ η τιμή των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων κυμαινόταν από 4 έως 7 ευρώ ανά τόνο στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας έχει φθάσει σήμερα περίπου στα 80 ευρώ, μεταβάλλοντας πλήρως τα οικονομικά δεδομένα της ηλεκτροπαραγωγής.

Αναφερόμενος στην «Πτολεμαΐδα 5», σημείωσε ότι σχεδιάστηκε σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος του άνθρακα ήταν ελάχιστο. Σήμερα, μόνο το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών για τη λειτουργία της μονάδας προσεγγίζει τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στη συνολική μέση χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, καθιστώντας ασύμφορη την οικονομική βιωσιμότητά της.

ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΛΙΓΝΙΤΙΚΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Στα μέσα της δεκαετίας του 2000 περίπου το 40% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της χώρας, τόνισε ο κ. Τσάφος, προερχόταν από τον λιγνίτη. Σήμερα οι συνολικές εκπομπές της Ελλάδας έχουν περιοριστεί περίπου κατά 50% σε σχέση με το 2005, γεγονός που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην απολιγνιτοποίηση.

Το νέο ενεργειακό μοντέλο που σχεδιάζεται για τη Δυτική Μακεδονία προβλέπει εκτός από τα μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, έργα αντλησιοταμίευσης, νέες υποδομές τηλεθέρμανσης, επενδύσεις για την ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου, καθώς και η δημιουργία μεγάλου κέντρου δεδομένων (data center) επένδυση, ύψους άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ.

ΠΟΙΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας, Γιώργος Αμανατίδης περιέγραψε και τη δομή των χρηματοδοτικών εργαλείων. Ο πρώτος πυλώνας αφορά το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και χρηματοδοτεί επιχειρηματικότητα, καινοτομία, περιβάλλον και πολιτισμό. Ο δεύτερος πυλώνας αφορά μηχανισμό χρηματοδότησης επενδύσεων μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, αν και παραμένει περιορισμένη η αξιοποίησή του. Ο τρίτος πυλώνας καλύπτει κυρίως βασικές δημόσιες υποδομές, με ήδη εγκεκριμένα έργα για τη Δυτική Μακεδονία.

Ειδικότερα, έχουν εγκριθεί παραγωγικές επενδύσεις που ξεπερνούν τα 400 εκατ. ευρώ σε δημόσια χρηματοδότηση, ενώ προκηρύχθηκαν επιπλέον προγράμματα για τη Δυτική Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Για την καλύτερη εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων δημιουργήθηκε Κέντρο Υποστήριξης Επενδυτών και Εξωστρέφειας, ώστε να επιταχύνεται η αδειοδότηση και η υλοποίηση επενδύσεων.

Κατά τον κ. Αμανατίδη, έχουν προωθηθεί η δημιουργία Ζώνης Καινοτομίας Δυτικής Μακεδονίας, η ανάπτυξη «Living Labs», η εγκατάσταση υπερυπολογιστή στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και έργα που σχετίζονται με το υδρογόνο, την έρευνα και τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην τηλεθέρμανση για την οποία εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση ώστε να συνεχιστεί η παροχή θερμικής ενέργειας σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Ωστόσο, ο κ. Αμανατίδης υπογράμμισε ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων και οι χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες προκαλούν απογοήτευση στους πολίτες. Όπως είπε, το βασικό πρόβλημα πλέον δεν είναι η έλλειψη χρημάτων, αλλά η ταχύτητα με την οποία προχωρούν τα δημόσια έργα και οι επενδύσεις.

Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

Σημείωσε πως χιλιάδες εργαζόμενοι που απασχολούνταν άμεσα ή έμμεσα στη ΔΕΗ, καθώς και εργολάβοι, υπεργολάβοι και εποχικό προσωπικό, βλέπουν τις θέσεις εργασίας να χάνονται. Ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας ζήτησε την ενίσχυση των ενεργειακών κοινοτήτων, τη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους οργανισμούς άρδευσης και την επίσπευση των ιδιωτικών παραγωγικών επενδύσεων, ώστε οι πολίτες να διαπιστώσουν στην πράξη ότι η μετάβαση δημιουργεί νέες προοπτικές απασχόλησης.

Δημοσιεύθηκε στη Διαύγεια η σχετική εγκύκλιος με την οποία το Δημόσιο παύει να διεκδικεί αγροτικά ακίνητα που το ίδιο είχε παραχωρήσει στο παρελθόν στους πολίτες.

Η εγκύκλιος δίνει διευκρινίσεις για την εφαρμογή των άρθρων 12 και 14 του ν. 5293/2026 (Α΄ 57), σχετικά με τη μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου σε ακίνητα που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νόμου 4061/2012 (Α΄66) έναντι τρίτων.

Καθορίζει ποιες περιπτώσεις καλύπτονται και ποιες εξαιρούνται, ποια έγγραφα αρκούν για να αποδείξει ο πολίτης το δικαίωμά του και πώς θα κινηθεί η Διοίκηση, ώστε να μην ξαναβρεθεί κανείς αντιμέτωπος με το ίδιο το κράτος για τη δική του γη. Οι υπηρεσίες καλούνται επίσης να χορηγούν αμελλητί τις βεβαιώσεις και τα έγγραφα που ζητά ο πολίτης.

Η παρούσα εγκύκλιος ρυθμίζει αποκλειστικά και μόνο τα ακίνητα που διαχειρίζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται σε ακίνητα (αγροτεμάχια) τα οποία, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος:
α) εμπίπτουν στον ν. 998/1979 (Α΄ 289), περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της Χώρας (άρα όσα αγροτεμάχια εμπίπτουν στο δασικό χάρτη - που είναι προγενέστερος του παρόντος - και έχουν χαρακτηριστεί ως δασικά δεν έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν την συγκεκριμένη ρύθμιση)
β) βρίσκονται εντός οριοθετημένου υδατορέματος, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4258/2014 (Α΄ 94), περί διαδικασίας οριοθέτησης ή εντός ζώνης πενήντα (50) μέτρων από τις οριοθετημένες όχθες αυτού, καθώς και εντός αιγιαλού, παραλίας, όχθης, παρόχθιας ζώνης ή πυθμένα (άρα δεν περιλαμβάνονται στην ρύθμιση όσα αγροτεμάχια είναι σε απόσταση 50 μέτρων από μη πλεύσιμους ποταμούς, χείμαρρους, ρέματα και ρυάκια)
γ) αποτελούν πράγματα εκτός συναλλαγής, είτε ανήκουν στην κυριότητα, διοίκηση και διαχείριση του Δημοσίου, κατά το άρθρο 7 του Κώδικα νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς (ν. 4858/2021, Α΄ 220), περί κυριότητας, διοίκησης και διαχείρισης σε ακίνητα μνημεία, οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους και εν γένει ακίνητα πολιτιστικής κληρονομιάς, είτε είναι εκτός συναλλαγής κατά το άρθρο 966 του Αστικού Κώδικα».

Γίνεται μνεία ότι στο άρθρο 966 του Αστικού Κώδικα ορίζεται ότι «Πράγματα εκτός συναλλαγής είναι τα κοινά σε όλους, τα κοινόχρηστα και τα προορισμένα στην εξυπηρέτηση δημόσιων, δημοτικών, κοινοτικών ή θρησκευτικών σκοπών». Επισημαίνεται, ότι σύμφωνα με τη νομολογία «Κοινά» σε όλους σύμφωνα με τη νομολογία είναι π.χ. η θάλασσα, ο ατμοσφαιρικός αέρας κ.α., «Κοινόχρηστα» είναι π.χ. τα νερά με ελεύθερη και αέναη ροή, οι οδοί (δρόμοι κάθε κατηγορίας: εθνικοί, δημοτικοί, κοινοτικοί, αγροτικοί, οι πλατείες, οι γιαλοί (παραλίες), τα λιμάνια και οι όρμοι, οι όχθες πλεύσιμων ποταμών, οι μεγάλες λίμνες και οι όχθες τους κ.α., ενώ «Πράγματα προορισμένα για εξυπηρέτηση δημοσίων/θρησκευτικών σκοπών» είναι π.χ. πράγματα που ανήκουν στο Κράτος ή σε ΟΤΑ (π.χ. δημόσια κτίρια, σχολεία, νοσοκομεία), χώροι λατρείας (π.χ. Ιεροί Ναοί, νεκροταφεία) κ.λ.π.

Διαβάστε την εγκύκλιο

Πιο πολλά ερωτήματα γέννησε και λιγότερα έλυσε η έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος, που παρουσιάστηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής.

Την ώρα που η κυβέρνηση κόβει τις επιδοτήσεις για τα βιολογικά η Ευρώπη επιδιώκει ν΄ αυξηθεί το μερίδιο αγοράς!

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΦΥΠΕΚΑ, η οποία αποτελεί υποχρέωση της Ελλάδας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος η Ελλάδα έχει βελτιώσει σε γενικές γραμμές τα μεγέθη της ως προς την Πράσινη Συμφωνία και τους στόχους της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα ως το 2050. Ωστόσο, υπάρχουν κενά και έχει δρόμο πολύ να διανύσει στην κυκλική οικονομία, τις ηλεκτρικές μεταφορές αλλά ακόμη και στη βιολογική γεωργία…

ΠΥΛΩΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η νέα έκθεση, που παρουσιάστηκε στη Βουλή από την ηγεσία του ΟΦΥΠΕΚΑ ακολουθεί τρεις βασικούς πυλώνες: την αξιολόγηση του περιβάλλοντος και του κλίματος, την εξέταση κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων και την αξιολόγηση μεταβολών σε κρίσιμους τομείς, όπως η διατροφή, η ενέργεια και οι μεταφορές. Στόχος της είναι η αποτύπωση της περιβαλλοντικής κατάστασης της χώρας, η αξιολόγηση των αλλαγών, που συμβαίνουν και η καταγραφή της προόδου ως προς τους ευρωπαϊκούς περιβαλλοντικούς στόχους.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙΔΙΑ

Βιολογική Γεωργία: στην έκθεση καταγράφεται η πορεία της βιολογικής γεωργίας, καθώς αυτή αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης στον πρωτογενή τομέα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 2023 η βιολογική γεωργία κάλυπτε το 17,2% της συνολικής αγροτικής γης της χώρας, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θεωρητικά τουλάχιστον, καθώς ο ευρωπαϊκός στόχος έως το 2030 είναι το 25% της συνολικής γεωργικής έκτασης να καλλιεργείται με βιολογικές μεθόδους η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο.

Όμως, μετά τις καταγγελίες για απάτες στον ΟΠΕΚΕΠΕ ουδείς γνωρίζει ποια είναι η ακριβής εικόνα των βιολογικών καλλιεργειών - εκτροφών κι αν όντως ισχύει το 17,2%. Επιπλέον, ερώτημα παραμένει αν οι πραγματικοί παραγωγοί θα συνεχίσουν να παραγάγουν βιολογικά μετά το απότομο κόψιμο στις επιδοτήσεις, που έγινε φέτος ή αν θα στραφούν προς άλλες καλλιέργειες.

Η σημασία της βιολογικής γεωργίας δεν περιορίζεται μόνο στην παραγωγή πιο ποιοτικών τροφίμων. Συνδέεται άμεσα με τη μείωση της χρήσης χημικών ουσιών, την προστασία του εδάφους και των υδάτινων πόρων, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη βελτίωση των γενετικών πόρων και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.  

Καινοτομία στη Γεωργία: στον ευρύτερο αγροτικό τομέα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι αναπτύσσεται σταδιακά η καινοτομία στη γεωργία, αν και οι παραγωγοί παραμένουν επιφυλακτικοί στη χρήση έξυπνων γεωργικών συστημάτων, που μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών, στην εξοικονόμηση πόρων και στην αύξηση της παραγωγικότητας ή δυσκολεύονται ν΄ ανταποκριθούν στο κόστος.

Διατροφή: Στην έκθεση καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον για πιο υγιεινές και βιώσιμες διατροφικές συνήθειες, με μεγαλύτερη έμφαση στη φυτική διατροφή. Ωστόσο, η οικονομική ακρίβεια επηρεάζει σημαντικά τις επιλογές των καταναλωτών, οδηγώντας συχνά σε μεγαλύτερη κατανάλωση φθηνότερων επεξεργασμένων προϊόντων κι όχι κατ’ ανάγκην ελληνικών. Επομένως, η αγορά αυτή παραμένει περιορισμένη.

Κλιματική Αλλαγή: Η έκθεση αναφέρεται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, που δημιουργούν σοβαρές πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον, στη χλωρίδα, την πανίδα αλλά και στους πολίτες κι επισημαίνει πως αυτό καθιστά αναγκαία την υιοθέτηση μέτρων προσαρμογής και ανθεκτικότητας.

Προστατευόμενες Περιοχές: Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών. Συγκεκριμένα, το 35% της χερσαίας έκτασης και το 18% των θαλάσσιων υδάτων βρίσκονται υπό καθεστώς προστασίας. Οι περιοχές του δικτύου NATURA 2000 αποτελούν κεντρικό πυλώνα αυτής της πολιτικής. Ιδιαίτερη προσοχή συνίσταται ως προς τις πιέσεις, που ασκεί στο περιβάλλον και ο τουρισμός ενώ αναφέρεται και το ζήτημα των ελεγκτικών μηχανισμών.

Προστασία Θαλασσών: Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα νέα θαλάσσια πάρκα, καθώς αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη του ευρωπαϊκού στόχου προστασίας του 30% των θαλάσσιων περιοχών έως το 2030. Η ενίσχυση της θαλάσσιας προστασίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για μία χώρα όπως η Ελλάδα, με μεγάλο αριθμό νησιών και εκτεταμένη ακτογραμμή. Όμως, μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί τρόπος να μειωθεί η υπεραλίευση κυρίως από Τούρκους ψαράδες, που δεν υπάγονται στην κοινοτική νομοθεσία ενώ θολό είναι το τοπίο και για την προστασία από τη θαλάσσια ρύπανση λόγω της ναυτιλίας, του τουρισμού και των αστικών απορριμμάτων.

Ενέργεια: η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της πράσινης ενέργειας. Το 2023 πάνω από το 50% του ενεργειακού μείγματος προήλθε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ενώ, όμως, η χώρα έχει επιτύχει σημαντική μείωση στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, κυρίως λόγω της απολιγνιτοποίησης και της διείσδυσης των ΑΠΕ, και ενεργειακή φτώχεια παρατηρείται και λείπουν οι χώροι αποθήκευσης. Επιπλέον ενώ υπολογίζεται το πράσινο μείγμα δεν συνυπολογίζεται η άναρχη χωροθέτηση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάνελ στα ελληνικά βουνά, χωρίς υπολογισμό αγροτικής γης και βοσκοτόπων.

Μείωση εκπομπών: Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει για την Ελλάδα μείωση των εκπομπών κατά 51% έως το 2030, ενώ με την ευρύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών εκτιμάται ότι η μείωση μπορεί να φτάσει το 58%. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν σημαντικά προβλήματα, όπως το υψηλό ενεργειακό κόστος, η ενεργειακή φτώχεια και η ανάγκη για επενδύσεις σε δίκτυα και υποδομές ενώ αδιευκρίνιστο παραμένει τι θα γίνει με την κτηνοτροφία, η οποία έχει μειωθεί κατά κόρον τα έτη 2025-26 και η χώρα έχει ελλείμματα πια ακόμη και σε αιγοπρόβειο κρέας και γάλα για την παρασκευή φέτας.

Κυκλική οικονομία: Στον τομέα της κυκλικής οικονομίας, τα αποτελέσματα εμφανίζονται λιγότερο θετικά. Η παραγωγή αποβλήτων παραμένει υψηλή και συνδέεται στενά με την οικονομική ανάπτυξη και την αυξημένη κατανάλωση. Παρότι έχουν γίνει βήματα στην ανακύκλωση, η κυκλική χρήση υλικών εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με τις ανάγκες και τους ευρωπαϊκούς στόχους. Η χώρα καλείται να ενισχύσει πολιτικές πρόληψης αποβλήτων, ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης υλικών.

Η περιβαλλοντική έκθεση προόδου του ΟΦΥΠΕΚΑ δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε διαδικασία μετάβασης προς ένα πιο πράσινο και κλιματικά ουδέτερο μοντέλο ανάπτυξης. Παρατηρείται πρόοδος στην ενέργεια, στις προστατευόμενες περιοχές και στη βιολογική γεωργία αλλά η στατιστική από μακριά δεν δίνει ολοκληρωμένη εικόνα στο πολύπτυχο της αγροτικής γης, της κτηνοτροφικής και αλιευτικής δραστηριότητας και του μικροπεριβάλλοντος, που μπορεί να διαφέρει αισθητά σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο δίνοντας πολλές φορές, λανθασμένη οπτική και αντίληψη της πραγματικότητας.

Το Σάββατο 20 Ιουνίου προγραμματίζεται συναυλία στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Χελμού στην κορυφή της Στύγας, σε υψόμετρο 2.340 μέτρων, στη σκηνή που φέρει την ονομασία «STYGA SPOT».

Πρόκειται για μια επιλογή που εγείρει σοβαρά ερωτήματα, καθώς η συγκεκριμένη θέση βρίσκεται εντός της Ζώνης Α1 «Περιοχή Προστασίας της Φύσης Υψηλές Κορυφές του Όρους Χελμός» του Εθνικού Πάρκου Χελμού – Βουραϊκού, δηλαδή στην αυστηρότερα προστατευόμενη περιοχή του βουνού.

Σύμφωνα με την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη του Εθνικού Πάρκου, στη ζώνη αυτή προβλέπονται δραστηριότητες όπως η επιστημονική έρευνα, τα έργα διατήρησης και αποκατάστασης οικοσυστημάτων και η οργανωμένη επίσκεψη μέσω καθορισμένων διαδρομών. Εύλογα λοιπόν τίθεται το ερώτημα:

Με ποια περιβαλλοντική τεκμηρίωση θεωρήθηκε συμβατή η διεξαγωγή συναυλίας σε μια περιοχή που θεσπίστηκε ακριβώς για να προστατεύεται από ανθρωπογενείς οχλήσεις;

Η περιοχή δεν είναι απλώς ένα ορεινό τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Βρίσκεται εντός δύο περιοχών του δικτύου Natura 2000: της Ζώνης Ειδικής Προστασίας «Όρος Χελμός (Αροάνια) – Φαράγγι Βουραϊκού και περιοχή Καλαβρύτων» και της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης «Όρος Χελμός και Ύδατα Στυγός».

Η θέση της σκηνής βρίσκεται στον πυρήνα κρίσιμων ενδιαιτημάτων αναπαραγωγής και τροφοληψίας προστατευόμενων ειδών ορνιθοπανίδας, μεταξύ των οποίων ο Χρυσαετός, η Πετροπέρδικα, η Ωχροκελάδα και ο Λευκονώτης Δρυοκολάπτης. Επιπλέον, η προγραμματισμένη εκδήλωση συμπίπτει με μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους του βιολογικού τους κύκλου, την αναπαραγωγική περίοδο.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να απαντήσουν δημόσια:

• Έχει εκδοθεί ειδική περιβαλλοντική αδειοδότηση για τη χρήση της θέσης STYGA SPOT;
• Υπάρχει ειδική οικολογική αξιολόγηση για τις επιπτώσεις στην προστατευόμενη ορνιθοπανίδα;
• Έχει γνωμοδοτήσει ο αρμόδιος φορέας της προστατευόμενης περιοχής;
• Ποια μέτρα προβλέπονται για την αποφυγή όχλησης των προστατευόμενων ειδών;
• Με ποια κριτήρια κρίθηκε ότι μια συναυλία σε υψόμετρο 2.340 μέτρων είναι συμβατή με τον σκοπό προστασίας της Ζώνης Α1;

Το ζήτημα φυσικά δεν αφορά την αξία του φεστιβάλ, ούτε τους καλλιτέχνες, ούτε τους επισκέπτες. Αφορά το αν υπάρχουν όρια που εξακολουθούν να ισχύουν ακόμη και όταν υπάρχουν οικονομικά, τουριστικά ή επικοινωνιακά συμφέροντα.

Αν μια αυστηρά προστατευόμενη κορυφή μπορεί να μετατραπεί σε χώρο συναυλιών, τότε ποιο είναι τελικά το πραγματικό περιεχόμενο της προστασίας; Και αν η εξαίρεση γίνει κανόνας, ποια θα είναι η επόμενη χρήση που θα θεωρηθεί αποδεκτή μέσα σε μια περιοχή που υποτίθεται ότι προστατεύεται για τη βιοποικιλότητά της;

Καλούμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος, τις αρμόδιες περιβαλλοντικές υπηρεσίες, τον ΟΦΥΠΕΚΑ και κάθε συναρμόδια αρχή να δημοσιοποιήσουν άμεσα όλες τις σχετικές εγκρίσεις, γνωμοδοτήσεις και περιβαλλοντικές αξιολογήσεις.

Αγωνιστική Κίνηση Πάτρας ενάντια στα Αιολικά

«Στην περιοχή μας τα τελευταία χρονιά λόγω της απαγόρευσης της καύσης των υπολειμμάτων της καλαμιάς σε καλλιέργειες σιτάρι και κριθάρι έχει δημιουργηθεί τεράστιο πρόβλημα». Αυτό τονίζουν σε κοινή ανακοίνωσή τους η Ενωτική Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Νομού Λάρισας και ο Αγροτικός Σύλλογος πρώην Δήμου Κραννώνα.

Και προσθέτουν: «Έχουμε μείωση της παραγωγής γιατί τα υπολείμματα ακόμη και αν κάνουμε βαθύ όργωμα με αλέτρι λόγω των ξηροθερμικών συνθηκών που επικρατούν δεν σαπίζουν και δεν αφομοιώνονται στο έδαφος με συνέπεια να έχουμε αύξηση σε διάφορους μύκητες οι οποίοι για να καταπολεμηθούν θέλουν 2 με 3 ψεκασμούς προληπτικά τους οποίους δεν κάναμε όταν καιγόταν οι καλαμιές.

Με τους ψεκασμούς έχουμε αύξηση του κόστους παραγωγής και επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Τα υπολείμματα της καλαμιάς για να αφομοιωθούν από διάφορους μικροοργανισμούς θέλουν άζωτο που σημαίνει ότι ένα ποσοστό από το αζωτούχο λίπασμα που ρίχνουμε δεν πάει στην καλλιέργεια οπότε έχουμε αύξηση του κόστους παραγωγής και επιβάρυνση του περιβάλλοντος γιατί πρέπει να ρίχνουμε περισσότερο λίπασμα.

Με την καύση της καλαμιάς καίγεται ένα μεγάλο ποσοστό από ζιζάνια. Στην φετινή χρονιά παρουσιάστηκε στην πλειοψηφία των χωραφιών αγριοβρώμη σε ψεκασμένα χωράφια με ζιζανιοκτόνο για αγριοβρώμη. Η ποσότητα της αγριοβρώμης είναι τόσο μεγάλη που θα υπάρχει μείωση της παραγωγής και της ποιότητας σε μεγάλο ποσοστό αυτών των χωραφιών δεν συμφέρει η συγκομιδή. Με τη καύση έχουμε μείωση του κόστους παραγωγής.

Ζητάμε από την κυβέρνηση να επιτραπεί η ελεγχόμενη καύση της καλαμιάς σε συνεννόηση με την πυροσβεστική. Όπως γίνεται με τα υπολείμματα καλαμιάς στο ρύζι. Το επιχείρημα ότι επιβαρύνεται το περιβάλλον δεν ισχύει αν πάρουμε υπόψη ότι για να καλλιεργήσουμε χωρίς καύση θέλουμε περισσότερα καύσιμα και για να καταπολεμήσουμε τους μύκητες και τα ζιζάνια θέλουμε πολλαπλάσια φυτοφάρμακα».

Αυστηρά πρόστιμα και ποινικές κυρώσεις προβλέπονται για τους αγρότες σε περίπτωση μη τήρησης των προβλεπόμενων μέτρων πυροπροστασίας κατά την καύση κλαδεμάτων και άλλων φυτικών υπολειμμάτων.

Διευκρινίσεις σχετικά με την καύση κλαδεμάτων και άλλων φυτικών υπολειμμάτων αναφέρονται στην Πυροσβεστική Διάταξη «Καθορισμός μέτρων και μέσων για την πρόληψη και αποφυγή εκδήλωσης πυρκαγιών σε δάση, δασικές, χορτολιβαδικές και αγροτικές εκτάσεις, πάρκα και άλση πόλεων και οικιστικών περιοχών, περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας, λοιπούς χώρους που βρίσκονται πλησίον των εκτάσεων αυτών καθώς και σε οικοπεδικούς χώρους».

Η σχετική απόφαση αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής:

Προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας

1. Τήρηση ικανής απόστασης των προς καύση υπολειμμάτων καλλιεργειών από στύλους και πυλώνες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, στύλους τηλεπικοινωνιών και φωτισμού, εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, υγραερίου, υγρών καυσίμων και άλλων εύφλεκτων υλικών.
2. Δημιουργία ζώνης με άροση ή προωθητήρα πλάτους τουλάχιστον δέκα (10) μέτρων γύρω από την υπό καύση περιοχή, όταν αυτή απέχει λιγότερο από εκατό (100) μέτρα από δάση, δασικές εκτάσεις, περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας και στις λοιπές περιπτώσεις ζώνη τουλάχιστον πέντε (5) μέτρων, όπου αυτό είναι εφικτό από την τοπογραφία - μορφολογία του εδάφους.
3. Διαβροχή της ζώνης προς την πλευρά του δάσους, της δασικής έκτασης ή περιοχών με ειδικό καθεστώς προστασίας όταν αυτή απέχει λιγότερο από εκατό (100) μέτρα από την υπό καύση περιοχή και πενήντα (50) μέτρα από δεντροστοιχία.
4. Τήρηση απόστασης της εστίας φωτιάς τουλάχιστον τριών (3) μέτρων από κτιριακές ή άλλες εγκαταστάσεις ή όρια άλλης ιδιοκτησίας.
5. Εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας νερού ή άλλων μέσων (υδροφόρων, γεωργικών ελκυστήρων, πτυοσκαπάνων κ.λπ.), για την αποτελεσματική καταστολή της φωτιάς, εάν αυτό καταστεί αναγκαίο.
6. Σβήσιμο της φωτιάς, κάλυψη των υπολειμμάτων της καύσης με αδρανή υλικά ή με ενσωμάτωσή τους στο έδαφος, όπου είναι δυνατόν μετά την διενέργεια της καύσης.
7. Ενδελεχής έλεγχος για διαπίστωση πλήρους κατάσβεσης.

Καύση υπολειμμάτων καλλιέργειας για την χρονική περίοδο από 1η Νοεμβρίου έως 30 Απριλίου

Επιτρέπεται σε αγροτικές εκτάσεις η σαρωτική καύση υπολειμμάτων καλλιέργειας εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις και προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας.

Όροι - Προϋποθέσεις
1. Η διενέργεια καύσης πραγματοποιείται κατά τις πρωινές ώρες, ολοκληρώνεται πριν από την δύση του ηλίου και αποφεύγεται, όταν οι επικρατούσες τοπικές καιρικές συνθήκες την ημέρα της καύσης ευνοούν έναρξη και ταχεία εξάπλωση πυρκαγιάς.
2. Η καύση διενεργείται υπό τον άμεσο έλεγχο και την επίβλεψη υπεύθυνου ενήλικου ατόμου καθ’ όλη τη διάρκειά της.

Καύση χορτολιβαδικών εκτάσεων για χρονική περίοδο από 1η Νοεμβρίου έως 30 Απριλίου

Επιτρέπεται η καύση χορτολιβαδικών εκτάσεων, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι κάτωθι όροι, προϋποθέσεις, προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας:

1. Η καύση χορτολιβαδικών εκτάσεων επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας της αρμόδιας κατά περίπτωση Υπηρεσίας ή φορέα, μετά την υποβολή με κάθε πρόσφορο τρόπο στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία από τον ενδιαφερόμενο, τουλάχιστον εβδομήντα δύο (72) ώρες πριν από την τέλεση της καύσης, αίτησης με συνημμένα τα κάτωθι έγγραφα - στοιχεία:
α. Άδεια ή έγκριση της αρμόδιας για τη διοίκηση - διαχείριση της έκτασης, Υπηρεσίας, στην περίπτωση που η έκταση είναι δημόσια (όπως Δασική Υπηρεσία, Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής, Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου, κ.λπ.).
β. Σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου ή των αρμόδιων, κατά περίπτωση φορέων, στην περίπτωση που η έκταση υπάγεται σε ειδικό καθεστώς διαχείρισης και προστασίας (όπως σε Εθνικά Πάρκα, περιοχές βιοποικιλότητας, καταφύγια άγριας ζωής, ιδιωτικές χορτολιβαδικές εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, κ.λπ.).
γ. Αιτιολόγηση της σκοπιμότητας της καύσης.
δ. Περιγραφή της τεχνικής της ελεγχόμενης καύσης.
ε. Ο χρόνος και το χρονικό διάστημα που θα πραγματοποιηθεί η καύση.

2. Η διενέργεια καύσης πραγματοποιείται κατά τις πρωινές ώρες και ολοκληρώνεται πριν από την δύση του ηλίου και αποφεύγεται, όταν οι επικρατούσες τοπικές καιρικές συνθήκες την ημέρα της καύσης ευνοούν την έναρξη και ταχεία εξάπλωση πυρκαγιάς.

3. Η καύση διενεργείται υπό τον άμεσο έλεγχο και την επίβλεψη υπεύθυνου ενήλικου ατόμου καθ’ όλη τη διάρκειά της.

Θα πρέπει επίσης να τηρούνται τα προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας που αναφέραμε στην αρχική παράγραφο.

Καύση βοσκοτόπων για περίοδο από 1η Νοεμβρίου έως 30 Απριλίου

Επιτρέπεται η χρήση φωτιάς για την αναβλάστηση των βοσκοτόπων, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι κάτωθι όροι, προϋποθέσεις, προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας.

Όροι - Προϋποθέσεις
1. Υφίσταται σχετική άδεια καύσης από την αρμόδια αρχή, η οποία κοινοποιείται από τον ενδιαφερόμενο στην αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία εβδομήντα δύο (72) ώρες πριν από την τέλεση της καύσης.
2. Η διενέργεια καύσης πραγματοποιείται κατά τις πρωινές ώρες, ολοκληρώνεται πριν την δύση του ηλίου και αποφεύγεται όταν οι επικρατούσες τοπικές καιρικές συνθήκες την ημέρα της καύσης ευνοούν την έναρξη και ταχεία εξάπλωση πυρκαγιάς.

Θα πρέπει επίσης να τηρούνται τα προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας που αναφέραμε στην αρχική παράγραφο.

Καύση φυτικής βλάστησης σε σωρούς για χρονική περίοδο από 1η Νοεμβρίου έως 30 Απριλίου

Επιτρέπεται η καύση υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης σε σωρούς (κλαδεμάτων, υπολειμμάτων καλλιέργειας, ξηρών χόρτων κ.λπ.) στις εκτάσεις του πεδίου εφαρμογής της παρούσας εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι κάτωθι όροι, προϋποθέσεις, προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας:
Όροι - Προϋποθέσεις
1. Η διενέργεια καύσης πραγματοποιείται κατά τις πρωινές ώρες, ολοκληρώνεται πριν από την δύση του ηλίου και αποφεύγεται, όταν οι επικρατούσες τοπικές καιρικές συνθήκες την ημέρα της καύσης ευνοούν την έναρξη και ταχεία εξάπλωση πυρκαγιάς.
2. Το μέγεθος του σωρού είναι μικρότερο των 10 κ.μ.
3. Η καύση διενεργείται υπό τον άμεσο έλεγχο και την επίβλεψη υπεύθυνου ενήλικου ατόμου καθ’ όλη τη διάρκειά της.
4. Ο ενδιαφερόμενος οφείλει να ενημερώνεται από την προηγούμενη ημέρα της καύσης για τις αναμενόμενες τοπικές καιρικές συνθήκες που θα επικρατούν την ημέρα της καύσης, προκειμένου να λάβει γνώση σχετικά με τη δυνατότητα διενέργειας της καύσης.

Θα πρέπει επίσης να τηρούνται τα προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας που αναφέραμε στην αρχική παράγραφο.

Πρόστιμα

Η Πυροσβεστική υπενθυμίζει ότι, σε περίπτωση μη τήρησης των προβλεπόμενων μέτρων, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ύψους 750 ευρώ.

Αν από την καύση προκληθεί πυρκαγιά, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει από 1.780 έως και 50.000 ευρώ, ενώ προβλέπονται και ποινικές κυρώσεις σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα.

Σύλληψεις και επιβολή διοικητικών προστίμων από την Πυροσβεστική

Συνελήφθη, στις 20 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Βόλου, ημεδαπός, για καύση υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Βόλου της Π.Ε. Μαγνησίας και του επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 1546,80 €.

Συνελήφθη, στις 21 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Ναυπλίου, ημεδαπός, για καύση υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης εντός γεωργικής έκτασης, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Επιδαύρου της Π.Ε. Αργολίδας και του επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 750 €.

Επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 750 €, στις 20 Απριλίου 2026, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Φλώρινας, σε ημεδαπό, ο οποίος δεν τηρούσε τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας, κατά τη διάρκεια καύσης υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης σε υπαίθριο χώρο, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Φλώρινας.

Επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 1.125 €, στις 20 Απριλίου 2026, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Βόλου, σε αλλοδαπό, ο οποίος δεν τηρούσε τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας, κατά τη διάρκεια καύσης υπολειμμάτων καλλιεργειών σε υπαίθριο χώρο, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Σκιάθου της Π.Ε Σποράδων.

Επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 1546,80 €, στις 21 Απριλίου 2026, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Θηβών, σε ημεδαπό, ο οποίος δεν τηρούσε τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας, κατά τη διάρκεια καύσης υπολειμμάτων καλλιεργειών, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Αλιάρτου – Θεσπιέων της Π.Ε. Βοιωτίας.

Επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 1031,25 €, στις 21 Απριλίου 2026, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Κορίνθου σε ημεδαπό, ο οποίος δεν τηρούσε τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας, κατά τη διάρκεια καύσης υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Κορινθίων της Π.Ε. Κορινθίας.

Επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 750 €, στις 20 Απριλίου 2026, από ανακριτικούς υπαλλήλους του Π.Κ. Αταλάντης, σε ημεδαπό, ο οποίος δεν τηρούσε τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας, κατά τη διάρκεια καύσης υπολειμμάτων καλλιεργειών, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Λοκρών της Π.Ε. Φθιώτιδας.

Συνελήφθη, στις 20 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, από ανακριτικούς υπαλλήλους της Π.Υ. Βόλου, ημεδαπός, για καύση υπολειμμάτων καλλιέργειας, κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας, σε περιοχή του δήμου Νοτίου Πηλίου της Π.Ε. Μαγνησίας και του επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 2925 €.

Διαβάστε το σχετικό ΦΕΚ

Την έναρξη της 22ης εμβολιαστικής εκστρατείας για τη λύσσα στις κόκκινες αλεπούδες προανήγγειλε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος επιτήρησης και καταπολέμησης της νόσου.

Η εκστρατεία αναμένεται να υλοποιηθεί το επόμενο διάστημα. Αφορά συγκεκριμένες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας και της Ηπείρου και περιλαμβάνει ρίψεις εμβολίων-δολωμάτων από αέρος. Η παρέμβαση στοχεύει στον έλεγχο του ιού της λύσσας στην άγρια πανίδα, ενώ οι αρμόδιες αρχές εφιστούν την προσοχή των πολιτών, ιδιαίτερα σε αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές.

Η εκστρατεία εμβολιασμού και το εύρος εφαρμογής της

Η εαρινή εκστρατεία του 2026 αναμένεται να ξεκινήσει στα τέλη Απριλίου και να ολοκληρωθεί έως τα μέσα Μαΐου, με πιθανή παράταση έως το τέλος του μήνα, εφόσον υπάρξουν παράγοντες που επηρεάζουν την ομαλή διεξαγωγή της, όπως δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή περιορισμοί στις αεροπορικές μετακινήσεις.

Κατά τη διάρκειά της θα πραγματοποιηθούν από αέρος ρίψεις αντιλυσσικών εμβολίων-δολωμάτων, με στόχο την ανοσοποίηση των κόκκινων αλεπούδων, οι οποίες αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού της λύσσας στη χώρα. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται ευρέως στην Ευρώπη. Θεωρείται αποτελεσματική για τον έλεγχο της νόσου σε πληθυσμούς άγριας πανίδας.

Η εκστρατεία θα καλύψει συνολικά 17 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται οι ΠΕ Έβρου (εκτός Σαμοθράκης), Ροδόπης, Ξάνθης, Δράμας, καθώς και τμήματα των ΠΕ Καβάλας, Σερρών και Θεσσαλονίκης. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθούν ρίψεις στις ΠΕ Κιλκίς, Πέλλας, Ημαθίας (τμηματικά), Φλώρινας, Καστοριάς και σε περιοχές των ΠΕ Κοζάνης και Γρεβενών. Το πρόγραμμα επεκτείνεται επίσης στην Ήπειρο, καλύπτοντας τμήματα των Ιωαννίνων, καθώς και τις ΠΕ Θεσπρωτίας και Πρέβεζας.

Καθεστώς της χώρας και οδηγίες προς τους πολίτες

Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη εμβολιαστική εκστρατεία εφαρμόστηκε το 2013, μετά την εμφάνιση επιζωοτίας λύσσας που διήρκεσε έως το 2014. Έκτοτε, η Ελλάδα έχει καταφέρει να επανέλθει σε καθεστώς απαλλαγής από τη νόσο. Από το 2021, περιλαμβάνεται στον επίσημο κατάλογο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως χώρα απαλλαγμένη από τον ιό της λύσσας, ενώ από τον Οκτώβριο του 2024 το καθεστώς αυτό έχει αναγνωριστεί και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων.

Η συνέχιση του προγράμματος θεωρείται απαραίτητη για τη διατήρηση αυτού του καθεστώτος, καθώς η λύσσα παραμένει σοβαρή ζωοανθρωπονόσος με επιπτώσεις τόσο στα ζώα όσο και στον άνθρωπο.

Ιδιαίτερη προσοχή εφιστούν οι αρμόδιες αρχές σχετικά με τα εμβόλια-δολώματα που θα διασπαρούν. Τα δολώματα περιέχουν ζωντανό ιό εξασθενημένης λοιμογόνου δύναμης και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αγγίζονται. Σε περίπτωση τυχαίας επαφής, συνιστάται άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι ο αντιλυσσικός εμβολιασμός των σκύλων και των γατών είναι υποχρεωτικός σε όλη την ελληνική επικράτεια, τόσο για τα δεσποζόμενα όσο και για τα αδέσποτα ζώα. Ο επαναληπτικός εμβολιασμός πραγματοποιείται σύμφωνα με τη διάρκεια ανοσίας που παρέχει κάθε εμβόλιο.

Οι πολίτες καλούνται επίσης να ενημερώνουν άμεσα τις αρμόδιες κτηνιατρικές ή δασικές υπηρεσίες, καθώς και τους θηροφύλακες, σε περίπτωση που εντοπίσουν νεκρά ζώα ευαίσθητα στον ιό της λύσσας ή ζώα που εμφανίζουν ύποπτη συμπεριφορά. Η επιτήρηση και η καταπολέμηση της λύσσας βασίζεται σε συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών με πολίτες, κυνηγούς και ανθρώπους της υπαίθρου.

Παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 προβλέπεται για τη λειτουργία εγκαταστάσεων που βρίσκονται σε εκτάσεις υπαγόμενες στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η προθεσμία, η οποία έληγε τον φετινό Δεκέμβριο, επεκτείνεται, δίνοντας χρόνο στους ενδιαφερόμενους να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αδειοδότησης και να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες άδειες και εγκρίσεις.

Η πρόβλεψη αφορά – μεταξύ άλλων – κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, πτηνοτροφεία, μελισσοκομεία, εκτροφεία θηραμάτων, υδατοκαλλιέργειες, εκτροφεία γουνοφόρων και λοιπές συναφείς μονάδες.

Το μέτρο περιλαμβάνεται σε σχέδιο νόμου που τέθηκε την Τρίτη 31 Μαρτίου σε δημόσια διαβούλευση έως τις 14 Απριλίου και φέρει τον τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές», το οποίο περιλαμβάνει, πέρα από ενεργειακές ρυθμίσεις, και διατάξεις πολεοδομικού, περιβαλλοντικού και δασικού χαρακτήρα.

Τι προβλέπει η ρύθμιση για τις εγκαταστάσεις έως το 2027

Κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, πτηνοτροφεία, μελισσοκομεία, εκτροφεία θηραμάτων, μονάδες υδατοκαλλιεργειών, εκτροφεία γουνοφόρων, καθώς και κάθε άλλη συναφής κτηνοτροφική δραστηριότητα, αλλά και ιεροί ναοί με τους βοηθητικούς τους χώρους, μετόχια, ησυχαστήρια, ιερές μονές, παρεκκλήσια και ιερά προσκυνήματα, που έχουν εγκατασταθεί χωρίς άδεια της δασικής υπηρεσίας σε δάση, δασικές ή δημόσιες εκτάσεις, συνεχίζουν να λειτουργούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Μέχρι τότε, οι φορείς τους οφείλουν να ολοκληρώσουν όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες, δηλαδή να εξασφαλίσουν την έγκριση επέμβασης βάσει της δασικής νομοθεσίας, την έγκριση περιβαλλοντικών όρων ή την υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ), καθώς και –όπου απαιτείται– τα απαραίτητα πιστοποιητικά από την πολεοδομία ή την άδεια δόμησης.

Κατά τη διάρκεια της ανωτέρω προθεσμίας αναστέλλεται η ισχύς των διοικητικών πράξεων αποβολής, επιβολής προστίμων, κατεδάφισης, κήρυξής τους ως αναδασωτέων, που τυχόν έχουν εκδοθεί, και, εφόσον εκδοθούν όλες οι απαιτούμενες διοικητικές πράξεις και εγκρίσεις, οι πράξεις αυτές ανακαλούνται από τη δασική υπηρεσία.

Τυχόν καταβληθέντα ποσά δεν επιστρέφονται ούτε συμψηφίζονται.

Η συνέχιση της λειτουργίας των ανωτέρω εγκαταστάσεων απαγορεύεται στις περιπτώσεις που εκδοθεί, πλήρως αιτιολογημένη πράξη του προϊσταμένου του αρμόδιου δασαρχείου ή της αρμόδιας Διεύθυνσης Δασών, αν δεν υπάρχει δασαρχείο σε επίπεδο νομού, στην οποία διαπιστώνονται συνεχείς επεκτάσεις των ανωτέρω εγκαταστάσεων, κοπή ή εκχέρσωση δασικής βλάστησης, καθώς και κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων, που δεν σχετίζονται με τη λειτουργία τους.

Για τη δημόσια διαβούλευση πατήστε εδώ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νέες κατευθυντήριες γραμμές για να διευκολύνει την ομοιόμορφη εφαρμογή του κανονισμού για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε όλες τις συσκευασίες, ανεξάρτητα από το υλικό που χρησιμοποιείται, και σε όλα τα απορρίμματα συσκευασίας.

Στόχος είναι η απλούστευση της συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες αρχές, αποφεύγοντας έτσι τις διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ των κρατών μελών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν διοικητικό φόρτο ή στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά.

Ο Κανονισμός 2025/40 για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασιών (PPWR) τέθηκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και θα εφαρμόζεται από τις 12 Αυγούστου 2026.

Στοχεύει:

• Να καταστούν όλες οι συσκευασίες στην αγορά της ΕΕ ανακυκλώσιμες με οικονομικά βιώσιμο τρόπο έως το 2030.
• Να αυξήσει τη χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών στις συσκευασίες.
• Να μειώσει την χρήση υλικών στις συσκευασίες με στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

Ο συγκεκριμένος Κανονισμός:

• περιλαμβάνει όλες τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, ανεξαρτήτως υλικού ή προέλευσης
• καθορίζει απαιτήσεις για την κατασκευή, τη σύνθεση και τον επαναχρησιμοποίηση όλων των συσκευασιών που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ
• περιλαμβάνει μέτρα διαχείρισης και πρόληψης των απορριμμάτων συσκευασίας

Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η πλήρης εφαρμογή του κανονισμού θα συμβάλει σε έναν πιο βιώσιμο και ανταγωνιστικό τομέα συσκευασιών, ενισχύοντας παράλληλα τους κοινούς κανόνες στην ευρωπαϊκή αγορά.

Τα κύρια μέτρα του περιλαμβάνουν την υποχρεωτική ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών έως το 2030, τις ελάχιστες απαιτήσεις ανακυκλωμένου περιεχομένου για τις πλαστικές συσκευασίες και μέτρα για τη μείωση της υπερβολικής συσκευασίας. 

Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, την κατανάλωση νερού και το περιβαλλοντικό κόστος, που συνδέονται με τον τομέα των συσκευασιών.

Οι συσκευασίες πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να ελαχιστοποιείται η παρουσία επιβλαβών ουσιών, με σκοπό την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

Όλες οι συσκευασίες πρέπει να είναι ανακυκλώσιμες, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να:

• είναι σχεδιασμένες για ανακύκλωση υλικών
• μπορούν να συλλεχθούν, να ταξινομηθούν και να ανακυκλωθούν σε μεγάλη κλίμακα όταν καταστούν απόβλητα

Ο Κανονισμός θεσπίζει ένα σύστημα βαθμολογιών απόδοσης ανακυκλωσιμότητας, το οποίο θα ισχύει από το 2030, και εισάγει αυστηρότερες υποχρεώσεις σχετικά με την ανακυκλωσιμότητα από το 2038.

Διαβάστε τον Κανονισμό

Από 1η Απριλίου οφείλουν να ξεκινήσουν τους καθαρισμούς των οικοπέδων τους οι πολίτες ενόψει της αντιπυρικής περιόδου.

Οι ιδιώτες έχουν την υποχρέωση την υποχρέωση καθαρισμού των ιδιοκτησιών τους, οι δήμοι αναλαμβάνουν τους ελέγχους των οικοπέδων και η πυροσβεστική προχωρά στους ελέγχους των καταγγελιών για ακαθάριστα οικόπεδα.

Σύμφωνα με το Ν. 5281/2026 , οι ιδιοκτήτες οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, οφείλουν να προβούν σε υποχρεωτικό καθαρισμό των οικοπέδων τους από την 1η Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου του τρέχοντος έτους και στην συντήρησή τους έως 31 Οκτωβρίου που λήγει η αντιπυρική περιόδος.

Αφορά ιδιοκτήτες ορίζονται: νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές των οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, που βρίσκονται σε:
α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο και
γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας, και εκτός σχεδίου γεωτεμαχίων με κτίσμα, (για τις εκτάσεις που δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής) και κατόπιν ενημέρωσης της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας.

Τι περιλαμβάνει ο απαιτούμενος καθαρισμός;
α) Υλοτομία και απομάκρυνση των ξερών και σπασμένων δέντρων και κλαδιών, καθώς και των κλαδιών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με κτίσμα.
β) Απομάκρυνση της καύσιμης φυτικής ύλης που βρίσκεται στην επιφάνεια του εδάφους όπως ενδεικτικά το φυλλόστρωμα, τα ξερά χόρτα και τα κατακείμενα ξερά κλαδιά.
γ) Αποκλάδωση της βάσης της κόμης των δέντρων και αύξηση του ύψους έναρξής της από την επιφάνεια του εδάφους, ανάλογα με την ηλικία και το είδος του δέντρου.
δ) Αραίωση της θαμνώδους βλάστησης ως προς την κάλυψη του εδάφους.
ε) Απομάκρυνση τυχόν άλλων εγκαταλελειμμένων καυστών, αναφλέξιμων, εκρήξιμων ή εύφλεκτων υλικών, αντικειμένων και απορριμμάτων.

Εξαιρούνται της εφαρμογής της εν λόγω υποχρέωσης: οι διαμορφωμένοι, συντηρημένοι κήποι ή φυτευμένες επιφάνειες ακάλυπτων χώρων κτιρίων, πολυκατοικιών, κ.α.

Οι υπόχρεοι οφείλουν να μεριμνούν για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων καθαρισμού. Απαγορεύεται η εγκατάλειψη, η απόρριψη ή η ανεξέλεγκτη διαχείρισή τους.

Υποχρεωτική υποβολή δήλωσης έως 15η Ιουνίου

Οι υπόχρεοι, έως τη 15η Ιουνίου, οφείλουν να προβούν στην υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών (εδώ), στο οποίο θα δηλώσουν τις εργασίες που πραγματοποίησαν για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους.

Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση, η δήλωση υποβάλλεται με φυσικό τρόπο στο οικείο Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή στην κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία και αποστέλλονται με επιμέλειά τους στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ.

Πρόστιμα

Στους υπόχρεους που δεν υποβάλλουν τη δήλωση, επιβάλλεται:
α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ εάν δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,
β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ εάν έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στους υπόχρεους από το Δήμο:
α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και
β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Την έντονη αντίδραση της Πανελλήνιας Ένωσης Ιδιοκτητών Αγροτικών Ακινήτων για το νομοσχέδιο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, περί κράτους φιλικού στoν πολίτη, προκάλεσε το άρθρο 12.

Η Πανελλήνια Ένωση Ιδιοκτητών Αγροτικών Ακινήτων κάνει λόγο για δήμευση της περιουσίας των πολιτών, ταλαιπωρία και τεράστια ζημιά στις εισπράξεις του κράτους.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Υπάρχουν  χιλιάδες υποθέσεις πολιτών και αγροτών, που προσέφευγαν στα δικαστήρια για χωράφια, βοσκοτόπια ή οικόπεδα, δηλώνοντας πως είναι δικά τους κι όχι του Δημοσίου.

Πολλοί εξ αυτών είχαν δίκιο. Όμως, ακόμη κι αν δικαιώνονταν από το δικαστήριο στον 1ο βαθμό, δηλαδή στο Πρωτοδικείο, τότε το Δημόσιο έκανε προσφυγή και τους ανάγκαζε να ξαναπάνε σε δεύτερο δικαστήριο, στο Εφετείο. Κι ακόμη και αν δικαιώνονταν στο Εφετείο και έβγαζε απόφαση ότι τα αγροτεμάχια ήταν δικά τους κι όχι του Δημοσίου, τότε ξαναέτρεχαν στα δικαστήρια. Διότι το Δημόσιο συνέχιζε αυτή τη διαδικασία ώσπου να φτάσουν στον Άρειο Πάγο, με αποτέλεσμα οι ιδιοκτήτες να εμπλέκονται σε μία χρονοβόρα, απογοητευτική δικαστική διένεξη με το Δημόσιο που είχε και μεγάλο κόστος.

Διότι, εάν κέρδιζε ο πολίτης δικαστικά το αγροτεμάχιο και δεν έκανε προσφυγή το Δημόσιο, κινδύνευε να πάει κατηγορούμενος ο εργαζόμενος του Δημοσίου, που χειριζόταν την υπόθεση για απιστία. Το μεγαλύτερο πρόβλημα τέτοιου είδους είχε δημιουργηθεί σε περιοχές που δεν υπήρχαν ισχυροί τίτλοι ιδιοκτησίας ακινήτων, δηλαδή υπήρχαν διενέξεις και δεν υπήρχαν τα κατάλληλα έγγραφα, για ν’ αποδείξουν την ιδιοκτησία.

Με το νομοσχέδιο Χατζηδάκη φεύγουν μία σειρά από περιπτώσεις και δικαιώνονται οι πολίτες χωρίς να τρέχουν επανειλημμένα στα δικαστήρια. Όμως, δεν αλλάζει το προηγούμενο καθεστώς για όσους εξαιρούνται από το άρθρο 12, δηλαδή για ιδιοκτησίες ακινήτων είτε που το κράτος θεωρεί δασικές είτε βρίσκονται κοντά σε υδατορέματα κ.ά. Ανάμεσα σ΄ αυτές όμως υπάρχουν και περιοχές, που δασώθηκαν, όχι γιατί ήταν έτσι πάντα, αλλά λόγω της εγκατάλειψης και της ερήμωσης της υπαίθρου.

ΤΟ ΕΝΝΟΜΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ιδιοκτητών Αγροτικών Ακινήτων, Δημήτρης Κοτσώνης εξέφρασε αντιρρήσεις για το άρθρο 12 του νομοσχεδίου και ειδικά για τις διατάξεις, που αφορούν στους δασικούς χάρτες. Στο έγγραφό του προς τη Βουλή υποστηρίζει ότι το ισχύον πλαίσιο δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην αγροτική ιδιοκτησία, φτάνοντας –όπως αναφέρει– σε έμμεση δήμευση περιουσιών. Υποστηρίζει μάλιστα πως εξαιτίας αυτής της κατάστασης η ζημιά για το ΑΕΠ ανέρχεται σε 500 δις ευρώ και οι απώλειες είσπραξης εσόδων για το κράτος κοντά στα 160 δις ευρώ. Κατά την άποψή του δηλαδή αν λυνόταν το θέμα της ιδιοκτησίας αγροτικών ακινήτων η Ελλάδα θα είχε υπερδιπλασιάσει το ΑΕΠ της, με καλύτερους όρους απ΄ ότι πριν την οικονομική κρίση του 2009.

ΔΙΑΦΩΝΙΑ ΚΟΤΣΩNΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 998/79

Σύμφωνα με τον κ. Κοτσώνη το νομοσχέδιο περί διευκόλυνσης των πολιτών εξαιρεί από τις διατάξεις όσες εκτάσεις περιλαμβάνονται στον νόμο 998/79. Υποστηρίζει ότι αν δεν καταργηθούν αυτές οι διατάξεις δεν θα μπορέσει καμία κυβέρνηση να επιλύσει το δασικό πρόβλημα, που έχει ζημιώσει το κράτος με δισεκατομμύρια ευρώ, διότι λειτουργεί αποτρεπτικά προς την οικονομική ανάπτυξη.

Ο κ. Κοτσώνης στρέφει τα πυρά του στους δασολόγους λέγοντας ορισμένες διατάξεις οφείλει το κράτος να τις καταργήσει διότι θα εξακολουθήσει να εμπλέκει τους πολίτες σε μαραθώνιες διαδικασίες. Υποστηρίζει πως από τις διατάξεις του νόμου 998/79 πρέπει να αφαιρεθούν μόνον όσες είναι δάση και δασικές εκτάσεις, όπως καθορίζονται από τις αποφάσεις του ΣτΕ 1364 και 1365/2021 και με βάση τον νόμο Χατζηδάκη 8065/2020.

ΤΙ ΛΕΕΙ ΠΕΡΙ ΒΟΣΚΟΤΟΠΩΝ

Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει ο κ. Κοτσώνης στο έγγραφό του προς τη Βουλή, οι διατάξεις του νομοσχεδίου πρέπει να ισχύσουν για τους βοσκότοπους, τις μη δασικές εκτάσεις και όσες εξ αυτών δασώθηκαν και φυσικά για όλες τις δενδροφυτείες, που οι δασικοί χάρτες, τις χαρακτηρίζουν δασικές. Σημειώνει ακόμη πως οι ιδιωτικοί βοσκότοποι ανέρχονται σε περίπου 400.000 στρέμματα όπως προκύπτει από τους πίνακες επιδότησης και η αξία τους δεν υπερβαίνει τα 200 εκ. ευρώ.

Παράλληλα, μιλά σε κείμενό του προς τους βουλευτές για το ζήτημα των χιλιάδων εκκρεμών ενστάσεων και της διοικητικής επιβάρυνσης, με αίτημα την αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε άλλα θεσμικά όργανα. Στην επιστολή του πάντως δεν μπαίνει στην ουσία των περιβαλλοντικών όρων.

ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ

Όπως υποστηρίζει, εξαιτίας αυτής της κατάστασης δαπανώνται χρήματα των πολιτών για 400.000 ενστάσεις, για τις αμοιβές των επιτροπών ενστάσεων και τελικά λιμνάζει και ένας τεράστιος αριθμός δικαστικών υποθέσεων, που θα στοιχήσει στο κράτος πολλαπλάσια.

Η Ένωση επικρίνει τις αρμοδιότητες των δασικών υπηρεσιών, επισημαίνοντας ότι επηρεάζουν τον χαρακτηρισμό εκτάσεων, την αναγνώριση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων και την υλοποίηση επενδύσεων.

Ο κ. Κοτσώνης πολιτικός μηχανικός ο ίδιος, επιμένει πως δεν ισχύουν οι ισχυρισμοί των δασολόγων, πως μειώνονται ραγδαία τα δάση και ότι καλύπτουν μόλις το 18% της επιφάνειας του ελληνικού κράτους. Διότι, όπως υποστηρίζει, με υπουργική απόφαση του 2019, σύμφωνα με τους δασικούς χάρτες, η δασοκάλυψη ανέρχεται γύρω στο 65% ενώ σύμφωνα με την καταμέτρηση της ΕΕ, στο 49%.

Στο δυτικότερο άκρο της Λέσβου, εκεί όπου ο άνεμος δεν σταματά ποτέ και το έδαφος θυμίζει περισσότερο πέτρα παρά γη, δύσκολα θα περίμενε κανείς να δει ζωή — πόσο μάλλον έναν οργανωμένο ελαιώνα δεκάδων χιλιάδων δέντρων.

Κι όμως, στο Σίγρι, σε μια περιοχή που ο ίδιος ο δημιουργός της, ο κ. Αντώνης Τιρπιντήρης, περιγράφει ως «έναν τόπο που περισσότερο δοκιμάζει παρά ευνοεί», δημιουργήθηκε τα τελευταία 22 χρόνια, στο αγρόκτημα Faros Estate, ένα ολοκληρωμένο αγροτικό οικοσύστημα. Όχι απλώς μια καλλιέργεια, αλλά μια παρέμβαση που ξεκίνησε από το μηδέν — και σήμερα λειτουργεί ως παράδειγμα για το πώς μπορεί να αναγεννηθεί ένα υποβαθμισμένο τοπίο.

Ένας τόπος που δεν συγχωρεί

Η δυτική πλευρά της Λέσβου, και ειδικά η περιοχή του Σιγρίου, δεν θυμίζει την εικόνα που έχουν οι περισσότεροι για το νησί. Αντί για ελαιώνες και πράσινο τοπίο, συναντά κανείς έναν τόπο σκληρό, άνυδρο και εκτεθειμένο. Όπως περιγράφει ο κ. Αντώνης Τιρπιντήρης , πρόκειται για μια περιοχή «εντελώς ερημοποιημένη», με φτωχά εδάφη, έντονους ανέμους και ουσιαστική έλλειψη υποδομών. Το ίδιο το νησί παρουσιάζει έντονες αντιθέσεις, με περίπου το 60% να είναι καταπράσινο και το υπόλοιπο να χαρακτηρίζεται από χαμηλή βλάστηση ή πλήρη υποβάθμιση. Στο δυτικό άκρο, όμως, η φύση είναι πιο απαιτητική: «ένας τόπος που περισσότερο δοκιμάζει παρά ευνοεί», όπως λέει χαρακτηριστικά. Η καλλιέργεια σε τέτοιες συνθήκες δεν είναι απλώς δύσκολη — για πολλούς θεωρείται σχεδόν αδύνατη. Κι όμως, σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον ξεκίνησε να διαμορφώνεται, πριν από περίπου 22 χρόνια, ένα εγχείρημα που στόχο είχε όχι απλώς την παραγωγή, αλλά την αναγέννηση του ίδιου του τοπίου.

Η απόφαση πίσω από το εγχείρημα

Η επιλογή να επενδύσει κανείς σε έναν τόσο δύσκολο τόπο δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ψυχρής επιχειρηματικής στρατηγικής, αλλά μια απόφαση βαθιά προσωπική. Ο ίδιος αναφέρει τρεις βασικούς λόγους που τον οδήγησαν εκεί. Πρώτος, η σχέση με τον τόπο: «είναι ο τόπος που γεννήθηκα και τον βλέπω να μαραζώνει». Η εικόνα της υπαίθρου που ερημώνεται αποτέλεσε ισχυρό κίνητρο για δράση. Δεύτερος, η περιβαλλοντική ευαισθησία που διαμορφώθηκε μέσα από προσωπικές εμπειρίες, οδηγώντας τον στη σκέψη ότι «πρέπει να κάνω κάτι στην πράξη». Και τρίτος, η ίδια η πρόκληση: «δεν θέλω να κάνω εύκολα πράγματα». Σε έναν τόπο που δεν συγχωρεί λάθη, η επιτυχία αποκτά ιδιαίτερη αξία, αλλά κυρίως δημιουργεί γνώση — γνώση που, όπως τονίζει, θα είναι απαραίτητη σε έναν πλανήτη που γίνεται όλο και πιο απαιτητικός για καλλιέργεια.

Χτίζοντας το έδαφος από την αρχή

Η μεγαλύτερη δυσκολία δεν ήταν τα δέντρα, αλλά το ίδιο το έδαφος. Στην αρχή, η έλλειψη εμπειρίας οδήγησε σε συνεχείς αποτυχίες: «φύτεψα εκατοντάδες, να μην πω χιλιάδες δέντρα, και την επόμενη άνοιξη τα έβλεπα ξερά». Οι συνθήκες — άνεμοι, αλατότητα, φτωχό υπόστρωμα — δεν άφηναν περιθώρια για λάθη.

Η καμπή ήρθε όταν η προσέγγιση άλλαξε και το εγχείρημα βασίστηκε στην παρατήρηση της φύσης. «Έπρεπε να ακούσω τη φύση», αναφέρει, περιγράφοντας τη μετάβαση σε μια πιο συνειδητή στρατηγική. Με τη συνεργασία γεωπόνου ξεκίνησε μια συστηματική προσπάθεια αποκατάστασης: εμπλουτισμός του εδάφους με οργανική ύλη (από φύκια έως κοπριά), δημιουργία φυσικών φραγμών με ανθεκτικά φυτά όπως αρμυρίκια και άρκευθοι, και φύτευση ειδών προσαρμοσμένων στις συνθήκες. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η κατασκευή αναβαθμίδων. Οι αναβαθμοί βελτίωσαν τη στράγγιση, συγκράτησαν το νερό και ενίσχυσαν σημαντικά την ανάπτυξη των φυτών. «Η ανάπτυξη είναι διπλάσια στον αναβαθμό», σημειώνει, εξηγώντας ότι το έδαφος λειτουργεί πλέον σαν «σφουγγάρι» που απορροφά τη βροχή αντί να τη χάνει. Χρειάστηκαν περίπου πέντε έως έξι χρόνια για να φανούν τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα, αποτυπώνοντας τη διάρκεια και την απαιτητικότητα της διαδικασίας.

Ένα οικοσύστημα 2.000 στρεμμάτων

Σήμερα, το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας εκτείνεται σε περίπου 2.000 στρέμματα και περιλαμβάνει ένα πολυδιάστατο αγροτικό σύστημα. Ο πυρήνας του είναι οι περίπου 60.000 ελιές, κατανεμημένες σε 12 διαφορετικές ποικιλίες, ενώ παράλληλα έχουν φυτευτεί πληθώρα δέντρων  που ευδοκιμούν στη λεκάνη της Μεσογείου. Η επιλογή της ποικιλιακής ποικιλότητας δεν έγινε τυχαία. Αντίθετα, αποτελεί συνειδητή στρατηγική που συνδέεται με τα χαρακτηριστικά του τελικού προϊόντος. «Κάθε ποικιλία δίνει διαφορετικά αρώματα και χαρακτηριστικά», εξηγεί, τονίζοντας ότι μόνο μέσω του συνδυασμού ποικιλιών μπορεί να επιτευχθεί ένα πολυδιάστατο προφίλ στο ελαιόλαδο. Η δυνατότητα παραγωγής διαφορετικών τύπων λαδιού — με υψηλές πολυφαινόλες, με ήπια οργανοληπτικά χαρακτηριστικά ή με ισορροπημένα blends — προϋποθέτει αυτή την πολυμορφία. Μάλιστα, εκφράζει μια ξεκάθαρη θέση απέναντι στη λογική του μονοποικιλιακού προϊόντος, υποστηρίζοντας ότι «δεν είναι πλεονέκτημα αλλά περιορισμός», καθώς δεσμεύει τον παραγωγό σε ένα στενό φάσμα χαρακτηριστικών.

Η επιστροφή της βιοποικιλότητας

Ίσως η πιο εντυπωσιακή μεταβολή δεν αφορά μόνο την παραγωγή, αλλά τη συνολική οικολογική εικόνα της περιοχής. Εκεί όπου κάποτε επικρατούσε «μια παγερή σιωπή», σήμερα υπάρχει έντονη παρουσία ζωής. «Τώρα δεν υπάρχει σιωπή», λέει, περιγράφοντας την επιστροφή πουλιών, θηλαστικών και εντόμων.

Η αύξηση της βιοποικιλότητας δεν είναι απλώς αισθητική αλλαγή, αλλά ένδειξη ότι το οικοσύστημα λειτουργεί. Παρατηρούνται φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου: ωφέλιμα έντομα περιορίζουν επιβλαβείς οργανισμούς, ενώ ακόμη και οι γλάροι συμβάλλουν έμμεσα στη μείωση του δάκου, καταναλώνοντας προσβεβλημένες ελιές. «Πάντα υπάρχει ένα βλαβερό και ένα ωφέλιμο», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι όταν αποκαθίσταται η ισορροπία, η φύση αυτορρυθμίζεται. Το αγρόκτημα λειτουργεί πλέον ως ένα πλήρες οικοσύστημα, όπου οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ οργανισμών δημιουργούν σταθερότητα και ανθεκτικότητα.

Η επιλογή της ελιάς και η καλλιεργητική προσέγγιση

Αν και το εγχείρημα ξεκίνησε με μεγάλη ποικιλία φυτών, η ελιά σταδιακά αναδείχθηκε ως ο βασικός άξονας. Ο λόγος είναι κυρίως η ανθεκτικότητά της: «είναι το πιο δυνατό δέντρο, ειδικά στην ξηρασία». Σε αντίθεση με άλλα είδη που παρουσίασαν προβλήματα (όπως οι αμυγδαλιές με ασθένειες τύπου φυτόφθορας), η ελιά αποδείχθηκε σταθερή και προσαρμοστική. Σημαντικό στοιχείο της προσέγγισης είναι ότι η καλλιέργεια παραμένει παραδοσιακή και όχι εντατική ή υπερεντατική. Όπως επισημαίνεται, η παραδοσιακή μορφή καλλιέργειας συμβάλλει θετικά στο περιβάλλον, σε αντίθεση με τις εντατικές πρακτικές που απαιτούν αυξημένες εισροές. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι μπορεί να δεσμεύει περίπου 10 κιλά διοξειδίου του άνθρακα για κάθε κιλό παραγόμενου ελαιολάδου, γεγονός που ενισχύει τον ρόλο της ως περιβαλλοντικά ωφέλιμης καλλιέργειας.

Η ανάγκη για έλεγχο: από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο

Καθώς το εγχείρημα ωρίμαζε και η παραγωγή σταθεροποιούνταν, προέκυψε ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς διασφαλίζεται ότι ο καρπός που παράγεται με τόσο κόπο θα μετατραπεί σε ένα αντίστοιχα ποιοτικό τελικό προϊόν; Η απάντηση οδήγησε στην καθετοποίηση της παραγωγής και στη δημιουργία ιδιόκτητου ελαιοτριβείου, περίπου πέντε χρόνια πριν — του Sigri Olive Mill. Όπως εξηγεί, η απόφαση αυτή δεν σχετιζόταν με επέκταση δραστηριότητας, αλλά με την ανάγκη για πλήρη έλεγχο: «δεν μπορώ να αφήσω την ποιότητα του προϊόντος σε τρίτους».

Από τη συγκομιδή έως την εμφιάλωση, κάθε στάδιο είναι καταγεγραμμένο και ελεγχόμενο. Το ελαιοτριβείο εξυπηρετεί αποκλειστικά τις δικές τους ελιές, καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις στην πρώτη ύλη μπορούν να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα. Όπως διαπιστώθηκε στην πράξη, η επεξεργασία ελαιών διαφορετικής ποιότητας στον ίδιο εξοπλισμό μπορεί να αφήσει ίχνη που αλλοιώνουν το άρωμα και τα χαρακτηριστικά του λαδιού.

Σε τεχνικό επίπεδο, η λειτουργία βασίζεται σε συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογή παραμέτρων. Υπάρχει έλεγχος θερμοκρασίας, εφαρμογή κενού στους μαλακτήρες και δυνατότητα ρύθμισης περίπου δώδεκα παραμέτρων, ανάλογα με την ποικιλία, τον βαθμό ωρίμανσης και την κατάσταση του καρπού. «Μπορούμε να εφαρμόσουμε τις βέλτιστες συνθήκες για κάθε περίπτωση», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η ποιότητα δεν είναι αποτέλεσμα τύχης αλλά ακρίβειας. Παράλληλα, πιστοποιήσεις όπως BRC και IFS σε όλα τα στάδια —από το δέντρο έως την τυποποίηση— ενισχύουν τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα.

Η συνειδητή επιλογή του premium

Σε μια αγορά όπου το ελαιόλαδο συχνά αντιμετωπίζεται ως βασικό καταναλωτικό αγαθό και η τιμή αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, η επιλογή να κινηθεί κανείς προς την premium κατηγορία δεν είναι αυτονόητη. Στην περίπτωση αυτή, όμως, ήταν ξεκάθαρη: «δεν μας ενδιαφέρει ο όγκος, μας ενδιαφέρει η αξία». Αντί για μαζική παραγωγή και ανταγωνισμό στην τιμή, ο στόχος είναι ένα προϊόν που απευθύνεται σε καταναλωτές που γνωρίζουν τι αγοράζουν και δίνουν προτεραιότητα στην ποιότητα. Πρόκειται για μια στρατηγική που απαιτεί χρόνο και υπομονή, αλλά —όπως επισημαίνει— δημιουργεί πιο σταθερές βάσεις, καθώς τα ποιοτικά προϊόντα επηρεάζονται λιγότερο από τις διακυμάνσεις της αγοράς.

Η διαφοροποίηση δεν περιορίζεται στην τοποθέτηση, αλλά στη σύσταση του προϊόντος. «Μας ενδιαφέρει να ξέρει ο άλλος τι αγοράζει», τονίζει, περιγράφοντας μια αγορά όπου η ποιότητα δεν είναι πάντα διαφανής. Έτσι, η premium προσέγγιση δεν αποτελεί απλώς εμπορική επιλογή, αλλά συνέχεια μιας φιλοσοφίας που ξεκινά από το χωράφι και αποτυπώνεται και στο τελικό προϊόν, το ελαιόλαδο OL-EVE.

Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η έμφαση στις πολυφαινόλες. «Δεν είναι κάτι που “πουλάει”, είναι αποτέλεσμα επίπονης διαδικασίας», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται σωστή επιλογή ποικιλιών, χρόνος συγκομιδής και πλήρης έλεγχος στην επεξεργασία. Παράλληλα, συνδέεται με μια ευρύτερη αντίληψη για το ελαιόλαδο ως προϊόν με ουσιαστικά οφέλη για την υγεία. Όπως αναφέρει, υπάρχουν εκατοντάδες μελέτες που τεκμηριώνουν τη συμβολή του σε τομείς όπως η καρδιαγγειακή υγεία και η νευροπροστασία. «Το ελαιόλαδο δεν είναι μόνο τρόφιμο, είναι και φάρμακο», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Από το τοπικό εγχείρημα σε διεθνές μοντέλο

Μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες εμπειρίας, το εγχείρημα δεν περιορίζεται πλέον στα όρια του αγροκτήματος. Η γνώση που αποκτήθηκε —η δυνατότητα μετατροπής ενός άγονου εδάφους σε παραγωγικό— αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία ενός ευρύτερου μοντέλου. Μέσα από την εταιρεία Falcon Agro, επιχειρείται η μεταφορά αυτής της εμπειρίας σε άλλες περιοχές, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μέσω μιας ολιστικής προσέγγισης που μιμείται τη λειτουργία της φύσης.

Ήδη έχουν ξεκινήσει εφαρμογές και συνεργασίες σε χώρες με ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, όπως περιοχές της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, ενώ πραγματοποιούνται δοκιμές σε περίπου 200 διαφορετικές περιοχές. Τα συγκριτικά αποτελέσματα δείχνουν σημαντική αύξηση αποδόσεων —σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 72%— με χαμηλότερο κόστος εισροών. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η προσέγγιση αυτή στοχεύει στη μακροχρόνια αποκατάσταση του εδάφους και όχι σε πρόσκαιρη αύξηση της παραγωγής. «Δεν προσφέρουμε λίπασμα, προσφέρουμε ένα οικοσύστημα», υπογραμμίζει. 

Ένα παράδειγμα πέρα από την παραγωγή

Η περίπτωση του Σιγρίου δεν αποτελεί απλώς μια επιτυχημένη καλλιέργεια ή μια επιχειρηματική ιστορία. Είναι ένα παράδειγμα για το πώς η γεωργία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αποκατάστασης — όχι μόνο του εδάφους, αλλά και της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Σε έναν τόπο που δεν συγχωρεί εύκολα, αποδείχθηκε ότι με γνώση, επιμονή και σεβασμό στους φυσικούς μηχανισμούς, ακόμη και οι πιο δύσκολες συνθήκες μπορούν να μετατραπούν σε ζωντανά, παραγωγικά οικοσυστήματα.

«Δεν λέμε θεωρίες, λέμε πράγματα που έχουμε ζήσει», σημειώνει ο ίδιος, συνοψίζοντας μια πορεία που χτίστηκε βήμα-βήμα — και που δείχνει ότι η επιμονή μπορεί να μετατρέψει ακόμη και την πιο άνυδρη γη σε κάτι πολύ περισσότερο από παραγωγή.

Η χρήση γεωργικών φαρμάκων αποτελεί βασικό εργαλείο της σύγχρονης γεωργίας, συμβάλλοντας στην προστασία των καλλιεργειών και στη διασφάλιση ικανοποιητικών αποδόσεων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκατομμύρια τόνοι δραστικών ουσιών απελευθερώνονται κάθε χρόνο στο περιβάλλον, γεγονός που οδηγεί στην παρουσία τους όχι μόνο στο έδαφος, αλλά και στα υπόγεια νερά.

Η εικόνα αυτή έχει φέρει στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: ποιες είναι οι επιπτώσεις αυτών των ουσιών σε οργανισμούς που δεν αποτελούν στόχο τους, όπως οι μικροοργανισμοί του εδάφους;

Ο ρόλος των μικροοργανισμών: Η “ζωή” κάτω από το χωράφι

Οι μικροοργανισμοί του εδάφους αποτελούν θεμέλιο της γονιμότητας και της λειτουργίας του εδαφικού οικοσυστήματος. Συμμετέχουν ενεργά στους βασικούς κύκλους θρεπτικών στοιχείων, όπως του άνθρακα, του αζώτου, του φωσφόρου και του θείου, εξασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητα των στοιχείων που χρειάζονται τα φυτά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δράση συγκεκριμένων ομάδων μικροοργανισμών, όπως εκείνων που μετατρέπουν την αμμωνία σε νιτρικά, μια διαδικασία κρίσιμη για τη θρέψη των φυτών. Η αναστολή αυτών των οργανισμών μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη γονιμότητα του εδάφους.

Παράλληλα, οι μικροοργανισμοί συμβάλλουν στη βελτίωση της δομής του εδάφους, μέσω ουσιών που ενισχύουν τη δημιουργία εδαφικών συσσωματωμάτων, ενώ υποστηρίζουν την πρόσληψη νερού και θρεπτικών στοιχείων από τα φυτά. Στη ζώνη της ριζόσφαιρας, οι μικροοργανισμοί λειτουργούν προστατευτικά για τις καλλιέργειες, ενεργοποιώντας μηχανισμούς άμυνας και περιορίζοντας παθογόνους οργανισμούς.

Ταυτόχρονα, αποτελούν βασικούς «καθαριστές» του εδάφους, καθώς είναι σε θέση να αποδομούν ρύπους, ακόμη και ορισμένες δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων.

Πώς αξιολογείται σήμερα η τοξικότητα

Η έγκριση χρήσης γεωργικών φαρμάκων στην Ευρώπη βασίζεται σε συγκεκριμένες διαδικασίες αξιολόγησης, οι οποίες εξετάζουν την τοξικότητα σε οργανισμούς μη-στόχους, όπως ζώα και υδρόβιοι οργανισμοί.

Ωστόσο, όσον αφορά τους μικροοργανισμούς του εδάφους, η αξιολόγηση παραμένει πιο περιορισμένη. Οι διαθέσιμες μέθοδοι βασίζονται κυρίως σε δοκιμές που σχετίζονται με την ανοργανοποίηση του άνθρακα και του αζώτου, οι οποίες δεν θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητες και δεν αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική επίδραση των φυτοφαρμάκων στις μικροβιακές κοινότητες.

Νέα δεδομένα και ανάγκη για πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση

Η επιστημονική γνώση για τους μικροοργανισμούς του εδάφους έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με την ανάπτυξη νέων μεθόδων που επιτρέπουν πιο λεπτομερή ανάλυση της δομής και της λειτουργίας τους.

Οι σύγχρονες προσεγγίσεις προτείνουν συνδυασμό εργαστηριακών και αγροτικών δοκιμών, ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα η πραγματική εικόνα των επιδράσεων στο έδαφος. Παράλληλα, εξετάζεται η χρήση συγκεκριμένων μικροοργανισμών ως «δείκτες», λόγω της ευαισθησίας τους και του κρίσιμου ρόλου τους στις εδαφικές διεργασίες.

Παράγοντες που δεν μπορούν να αγνοηθούν

Ένα βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η αποδόμηση μιας δραστικής ουσίας δεν σημαίνει απαραίτητα και απουσία τοξικότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα προϊόντα αποδόμησης μπορεί να είναι πιο επιβλαβή από την αρχική ουσία, επηρεάζοντας βασικές λειτουργίες του εδάφους, όπως η νιτροποίηση.

Επιπλέον, ακόμη και παροδικές επιδράσεις στους μικροοργανισμούς απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία του οικοσυστήματος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ετερογένεια του εδάφους. Παράγοντες όπως το pH και η περιεκτικότητα σε οργανική ουσία επηρεάζουν τόσο τη δραστηριότητα των μικροοργανισμών όσο και τη συμπεριφορά των γεωργικών φαρμάκων στο περιβάλλον.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την καλλιέργεια

Το έδαφος δεν αποτελεί απλώς ένα υπόστρωμα στήριξης των φυτών, αλλά ένα ζωντανό σύστημα που επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα. Η διατήρηση της ισορροπίας των μικροοργανισμών είναι κρίσιμη για τη γονιμότητα, τη θρέψη και την ανθεκτικότητα των καλλιεργειών.

Η κατανόηση της επίδρασης των γεωργικών φαρμάκων σε αυτό το «αόρατο» οικοσύστημα αποτελεί βασικό βήμα για πιο ορθολογική χρήση τους και για τη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας των εδαφών.

Ένα ζήτημα που αφορά το μέλλον της παραγωγής

Η συζήτηση γύρω από την τοξικότητα των γεωργικών φαρμάκων δεν περιορίζεται μόνο στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα της γεωργίας.

Καθώς η γνώση εξελίσσεται και τα διαθέσιμα εργαλεία αξιολόγησης γίνονται πιο ακριβή, η ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση γίνεται όλο και πιο εμφανής. Το ζητούμενο δεν είναι η απομάκρυνση των εργαλείων φυτοπροστασίας, αλλά η καλύτερη κατανόηση και αξιολόγηση της επίδρασής τους στο ίδιο το έδαφος που στηρίζει την παραγωγή.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 4/2017, «Τοξικότητα των γεωργικών φαρμάκων στους μικροοργανισμούς του εδάφους», Δημήτρης Καρπούζας, Γιώργος Τσιάμης, Fabrice Martin-Lauren, Olivier Sibourg, Federico Ferrari, σελ. 24–26

Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, επισκέφτηκε, σήμερα Τετάρτη (25/1), την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο πρωθυπουργός επισκέφτηκε τον Συνοριακό Σταθμό των Κήπων, όπου είναι σε εξέλιξη εργασίες για την αναβάθμιση και επέκταση των εγκαταστάσεων και θα μεταβεί σε περιοχές που έχουν πληγεί από τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα.

«Με την κατασκευή των έργων αναβάθμισης και επέκτασης του Συνοριακού Σταθμού Κήπων του Έβρου και την κατασκευή, αργότερα, της νέας μεγάλης γέφυρας θα αποκτήσουμε την είσοδο και την έξοδο της χώρας προς την Τουρκία που μας αξίζει», επισήμανε ο πρωθυπουργός. Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι «η αλήθεια είναι πως η σημερινή εικόνα του Συνοριακού Σταθμού δεν μας τιμά ως χώρα».

Ο πρωθυπουργός ενημερώθηκε από τον γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης Δημήτρη Γαλαμάτη και συνεργάτες του για την πορεία των εργασιών οι οποίες προχωρούν εντός του χρονοδιαγράμματος. Ο προϋπολογισμός του έργου αναβάθμισης και επέκτασης είναι 13 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το υπουργείο Εσωτερικών.

Με το έργο θα γίνει ο διαχωρισμός της επιβατικής από την εμπορική διέλευση. Θα δημιουργηθεί μία επιπλέον λωρίδα τελωνειακού ελέγχου και θα κατασκευαστούν κτίριο κτηνιατρικού ελέγχου, κτίριο φυτουγειονομικού ελέγχου, κτίριο X-RAY, κτίριο Narc Control, οικισμός σκύλων εργασίας και ISOBOX τελωνειακών ελέγχων.

Παρόντες στην επίσκεψη ήταν ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, οι υφυπουργοί παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης, Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας και Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Χρήστος Δερμεντζόπουλος, οι βουλευτές Τάσος Δημοσχάκης, Σταύρος Κελέτσης, ο γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης, Δημήτρης Γαλαμάτης, η συντονίστρια του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Μακεδονία, Έλενα Σώκου, ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης, καθώς και ο διευθυντής του Τελωνείου Κήπων Χρήστος Νάκος.

Στήριξη στον πρωτογενή τομέα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε νωρίτερα με αγρότες στις Φέρες και συνομίλησε μαζί τους για τις ανάγκες του κλάδου ως συνέπεια του συνδυασμού ανομβρίας, πυρκαγιών, πλημμυρών και ζωονόσων που έχουν αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια.

Ο πρωθυπουργός ανέλυσε τη στρατηγική της κυβέρνησης για την ανάκαμψη και ενίσχυση της ελληνικής κτηνοτροφίας, σε συνδυασμό με την απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ από την ΑΑΔΕ και σημείωσε πως χάρη στη συμφωνία με τη Βουλγαρία για την αξιοποίηση υδάτων του Άρδα εξασφαλίζεται η παροχή νερού στον πρωτογενή τομέα της περιοχής τους θερινούς μήνες.

«Κάνουμε μία μεγάλη και δύσκολη μετάπτωση, αυτό που έγινε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν εύκολο. Από την πρώτη στιγμή αναγνωρίσαμε ότι υπήρχαν καθυστερήσεις, γι' αυτό και κάναμε αυτή τη στήριξη του εισοδήματος για όσους έχασαν τα ζώα τους. Θα υπάρχει και του χρόνου στήριξη εφόσον χρειαστεί. Εμείς θέλουμε να τελειώνουμε μία ώρα αρχύτερα με τις ζωονόσους για να μπορούμε να προχωρήσουμε και σε ανασύσταση κοπαδιών, να κάνετε τη δουλειά την οποία αγαπάτε και την οποία θέλουμε να κάνετε. Δεν θέλουμε να είστε σε μία κατάσταση να τρέχετε πίσω από το κράτος για να σας καλύπτει τα προς το ζην», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Τα νερά για το καλοκαίρι και για τα επόμενα χρόνια είναι εξασφαλισμένα. Αλλά τώρα είναι και στο χέρι μας, όπως είπαμε, να γίνουν όλα αυτά για τα οποία πολλές φορές έχουμε μιλήσει αλλά ακόμα δεν τα έχουμε κάνει. Αυτό είναι δέσμευση δική μου. Οι πόρτες μας είναι πάντα ανοιχτές, και του Υπουργείου και του δικού μας γραφείου και του Κωστή Χατζηδάκη. Ξέρω τα προβλήματα και να μας έχετε εμπιστοσύνη. Ξέρετε πόσο έχουμε ασχοληθεί με τα θέματα του Έβρου. Στα πλαίσια του εφικτού μπορούμε και θα σας βοηθήσουμε», ανέφερε ο πρωθυπουργός.

Δύσκολη η κατάσταση

Σε κόκκινο συναγερμό βρίσκεται ο Νομός Έβρου μετά τις ισχυρές βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών. Ο Έβρος ποταμός υπερχείλισε, πολλά αναχώματα έσπασαν και τα ορμητικά νερά κατέκλυσαν αγροτικές εκτάσεις, αλλά και τις αυλές των πρώτων σπιτιών.

Συνολικά 150.000 στρέμματα έχουν καλυφθεί από νερό προκαλώντας μεγάλες ζημιές σε υποδομές και καλλιέργειες.

Η Περιφερειακή Ενότητα Έβρου τέθηκε εκ νέου σε κατάσταση Red Code από 24/02/2026 έως 27/02/2026 λόγω υψηλού κινδύνου πλημμυρών.

Η Βουλγαρία, ενημέρωσε ότι τις επόμενες 36 ώρες ο ποταμός Έβρος θα κατεβάσει μεγάλες ποσότητες νερού.

Την ίδια στιγμή υπάρχει εκτεταμένη κινητοποίηση της Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής και των υπηρεσιών του δήμου Σουφλίου. Ταυτόχρονα, μηχανήματα ενίσχυαν καίρια σημεία των αναχωμάτων.

Κλιμάκια της Πολιτιστικής Προστασίας ενημέρωσαν τους πολίτες για την κρισιμότητα της κατάστασης, ενώ ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε σε ηλικιωμένους και άτομα με προβλήματα υγείας, βάσει της λίστας ευάλωτων πολιτών που έχει καταρτιστεί από τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Οι περισσότερες διαβάσεις κάτω από τον κάθετο άξονα είχαν ήδη κλείσει τις προηγούμενες ημέρες. Μία μόνο παρέμενε ανοιχτή για τη διοχέτευση υδάτων προς το ποτάμι, ωστόσο, όταν η πίεση έφτασε σε οριακό σημείο, αποφασίστηκε το κλείσιμό της με μεγάλες ποσότητες αδρανών υλικών. Οι αντλίες λειτουργούν αδιάκοπα στα Λάβαρα, απομακρύνοντας νερά από τον οικισμό, όμως οι πιέσεις παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές. Από την εξωτερική πλευρά του χωριού ο όγκος των υδάτων φτάνει μέχρι και τα εφτά μέτρα, ασκώντας τεράστια πίεση στα αναχώματα.

Στο Σουφλί πραγματοποιείται άντληση υδάτων εδώ και είκοσι μέρες, ενώ οι θύρες που διοχετεύουν νερά προς την πόλη ενισχύονται με πέντε μέτρα αδρανών υλικών. Η πίεση μετατοπίζεται νοτιότερα, με τα αναχώματα σε όλο το παρέμβριο τμήμα να δοκιμάζονται έντονα. Από το Αμόριο, όπου το ανάχωμα έχει καταρρεύσει, έως το Τυχερό Έβρου, η κατάσταση χαρακτηρίζεται οριακή.

Για πολλούς κτηνοτρόφους, η παρουσία άγριων ζώων κοντά στην εκτροφή αποτελεί μια γνώριμη εικόνα. Ωστόσο, τα άγρια κυνοειδή στο αγροτικό τοπίο δεν συνδέονται μόνο με τις άμεσες απώλειες από επιθέσεις σε κοπάδια. Πέρα από τη θήρευση, αλεπούδες, τσακάλια και λύκοι συμμετέχουν ενεργά στον κύκλο μετάδοσης ασθενειών που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των παραγωγικών ζώων, των ποιμενικών σκύλων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του ανθρώπου.

Για τον κτηνοτρόφο, η σωστή ενημέρωση δεν αποτελεί υπερβολή αλλά εργαλείο διαχείρισης της εκμετάλλευσης, με τρόπο που προστατεύει το κοπάδι χωρίς να διαταράσσει τη φυσική ισορροπία.

Πώς εμπλέκονται οι αλεπούδες, τα τσακάλια και οι λύκοι

Τα άγρια κυνοειδή αποτελούν αναπόσπαστο κρίκο της τροφικής αλυσίδας. Μέσα από αυτή τη θέση μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς ή ενδιάμεσοι ξενιστές στη μετάδοση ασθενειών που οφείλονται σε ιούς, παράσιτα του πεπτικού και του κυκλοφορικού συστήματος, εξωπαράσιτα αλλά και μικροοργανισμούς. Οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να αφορούν τα μηρυκαστικά, να μεταδοθούν στους ποιμενικούς σκύλους και σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν σημασία και για τη δημόσια υγεία.

Η λύσσα ως ο σοβαρότερος κίνδυνος

Μεταξύ των ασθενειών που συνδέονται με τα άγρια κυνοειδή, η λύσσα παραμένει η σημαντικότερη. Πρόκειται για θανατηφόρο νόσημα του νευρικού συστήματος, που μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων ζώων, κυρίως με δάγκωμα, γρατζούνισμα ή γλείψιμο.

Η μετάδοση μεταξύ φυτοφάγων ζώων είναι σπάνια, ωστόσο η εμφάνιση συμπτωμάτων όπως επιθετικότητα, φόβος, αποπροσανατολισμός ή δυσκολία στην κατάποση στα παραγωγικά ζώα απαιτεί άμεση ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Στη χώρα μας εφαρμόζεται οργανωμένο πρόγραμμα επιτήρησης και εμβολιασμού της άγριας πανίδας έναντι της λύσσας.

Παρασιτικά νοσήματα στα μηρυκαστικά

Τα άγρια κυνοειδή συμμετέχουν στον κύκλο μετάδοσης παρασιτικών νοσημάτων που επηρεάζουν την υγεία και την παραγωγικότητα των κοπαδιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εχινοκοκκίαση, η κοινουρίαση (βουρλαμάρα) και ορισμένες ταινιάσεις των προβάτων. Η μόλυνση των μηρυκαστικών γίνεται όταν καταπίνουν αυγά παρασίτων που αποβάλλονται με τα κόπρανα των κυνοειδών και επιμολύνουν τη βλάστηση ή το νερό.

Η εχινοκοκκίαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο, σχηματίζοντας κύστεις σε όργανα όπως το ήπαρ και οι πνεύμονες. Αντίθετα, η κοινουρίαση αφορά τα μικρά μηρυκαστικά και δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Παράλληλα, τα άγρια κυνοειδή μπορούν να μεταφέρουν ψύλλους και τσιμπούρια, αυξάνοντας την πίεση εξωπαρασιτώσεων στους βοσκότοπους.

Οι ποιμενικοί σκύλοι στο επίκεντρο

Οι ποιμενικοί σκύλοι, λόγω της άμεσης ή έμμεσης επαφής τους με άγρια σαρκοφάγα, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση των ασθενειών. Εκτός από τη λύσσα, μπορούν να προσβληθούν από σοβαρές ιογενείς νόσους όπως η μόρβα και η παρβοϊωση, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για ανεμβολίαστα ζώα. Υπάρχουν επίσης εντερικά παράσιτα που μεταδίδονται μεταξύ άγριων κυνοειδών και ποιμενικών σκύλων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική πρόληψη.

Πώς μπορεί να προστατευτεί η εκτροφή

Η προστασία της εκμετάλλευσης βασίζεται σε συνδυασμό γενικών και ειδικών μέτρων. Η οριοθέτηση των βοσκοτόπων, η αποφυγή διέλευσης από σημεία που χρησιμοποιούν τα άγρια ζώα και η σωστή διαχείριση απορριμμάτων μειώνουν τις πιθανότητες επαφής. Η τακτική φροντίδα των ποιμενικών σκύλων με εμβολιασμούς και προγράμματα αποπαρασίτωσης αποτελεί βασικό στοιχείο πρόληψης, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή διαχείριση πτωμάτων και η σφαγή σε εγκεκριμένους χώρους, ώστε να διακόπτεται ο κύκλος μετάδοσης παρασιτικών ασθενειών.

Ισορροπία και υπευθυνότητα

Παρά τις προκλήσεις που δημιουργεί η δραστηριότητά τους, τα άγρια κυνοειδή αποτελούν μέρος του φυσικού οικοσυστήματος και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας, ελέγχοντας πληθυσμούς άλλων ειδών. Η πλήρης εξάλειψή τους δεν αποτελεί λύση και μπορεί να οδηγήσει σε νέες ανισορροπίες.

Για τον παραγωγό, το ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση με τη φύση, αλλά η σωστή διαχείριση. Η ενημέρωση και η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία της εκτροφής, χωρίς να διαταράσσεται η ισορροπία του αγροτικού περιβάλλοντος.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία,τεύχος 5/2016, «Ασθένειες που μεταδίδονται στα παραγωγικά ζώα από αλεπούδες, τσακάλια, λύκους», Ε.Γ. Φραγκιαδάκη, σελ. 79–80 

Σοβαρά προβλήματα έχουμε από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις στη Δυτική Ελλάδα και ήδη τα φράγματα στην περιοχή φτάνουν στα όριά τους, με κίνδυνο να χαθούν περιουσίες.

Μήνυμα μέσω του 112 εστάλη σε κατοίκους των παραποτάμιων περιοχών του Αχελώου καλώντας τους να αποφύγουν τις μετακινήσεις τους λόγω ελεγχόμενης υπερχείλισης του φράγματος του Στράτου στο Καστράκι Αιτωλοακαρνανίας. Συγκεκριμένα το μήνυμα αναφέρει: «Λόγω ελεγχόμενης υπερχείλισης του φράγματος του Στράτου στο Καστράκι Αιτωλοακαρνανίας, αποφύγετε τις μετακινήσεις σε όλες τις παραποτάμιες περιοχές του Αχελώου. Ακολουθείτε τις οδηγίες των Αρχών».

Στο μεταξύ, με ανακοίνωση που εξέδωσαν οι αστυνομικές Αρχές καλούν τους κατοίκους περιοχών της Αιτωλοακαρνανίας να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί για τις επόμενες ημέρες, διότι «λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων, που πλήττουν περιοχές της δυτικής και βορειοδυτικής Ελλάδας, καθώς και της συνεχιζόμενης αύξησης των εισροών στις λίμνες των υδροηλεκτρικών σταθμών Κρεμαστών, Καστρακίου και Στράτου, κρίνεται απολύτως αναγκαία, για λόγους ασφάλειας φραγμάτων, η αύξηση της υδροηλεκτρικής παραγωγής».

«Ο τρόπος λειτουργίας των υδροηλεκτρικών σταθμών του συγκροτήματος Αχελώου, για τις επόμενες μέρες, θα έχει ως αποτέλεσμα αυξημένες ποσότητες νερού στην κοίτη του ποταμού Αχελώου, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες του εθνικού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας» αναφέρεται. Σύμφωνα με την Αστυνομία, «οι κάτοικοι των περιοχών Αιτωλοακαρνανίας παρακαλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά:

• Την κίνηση τους σε παρόχθιες και παραλίμνιες περιοχές.
• Την καταστροφή των πινακίδων που βρίσκονται τοποθετημένες σε επίμαχες θέσεις κοντά στις όχθες του ποταμού Αχελώου και προειδοποιούν για την επικινδυνότητα στα σημεία αυτά.
• Την ρύπανση με σκουπίδια, μπάζα κάθε είδους κ.λ.π., των τεχνητών λιμνών, της κοίτης του ποταμού Αχελώου και της τεχνητής διώρυγας φυγής του υδροηλεκτρικού σταθμού Στράτου, μήκους επτά χιλιομέτρων, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η ομαλή ροή του νερού σ' αυτές και να υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων.
• Την καταπάτηση περιοχών που έχουν απαλλοτριωθεί από την ΔΕΗ για τις ανάγκες της.
• Την καταπάτηση όλων των παρόχθιων εκτάσεων.
• Την χρήση και κίνηση πλωτών μέσων στις τεχνητές λίμνες και τον ποταμό Αχελώο κατάντη του ΥΗΣ Στράτου».

Έκτακτα μέτρα στην Ηλεία

Έκτακτα μέτρα και παρεμβάσεις ανακοινώθηκαν από την Περιφερειακή Ενότητα Ηλεία για τη διαχείριση της στάθμης του Πηνειού και τη λειτουργία του Φράγματος «Καραμανλή».

Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκεται ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και της Π.Ε. Ηλείας, κατόπιν της έκτακτης συνεδρίασης του Συντονιστικού Οργάνου (ΠΕΣΟΠΠ). Κύριο αντικείμενο της σύσκεψης ήταν η διαχείριση των έντονων πλημμυρικών φαινομένων και η ασφαλής λειτουργία του Φράγματος Πηνειού «Καραμανλή».

Για την αποσυμφόρηση των υδάτων και την προστασία των παρόχθιων περιοχών, εξελίσσεται μεγάλη επιχείρηση με μηχανήματα έργου:

• Εκβολές Πηνειού (Μπούκα): Από τις πρώτες πρωινές ώρες, βαρέα μηχανήματα ενεργούν στην εκβολή του ποταμού για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης ροής προς τη θάλασσα.
• Άξονας Μπούκα – Γέφυρα Βαρθολομιού: Έχει αναπτυχθεί στόλος «μακρύλαιμων» μηχανημάτων ανά δύο χιλιόμετρα και στις δύο πλευρές του ποταμού. Στόχος είναι ο καθαρισμός και η απομάκρυνση φερτών υλικών που δυσχεραίνουν τη ροή, ιδιαίτερα στην παλιά γέφυρα Βαρθολομιού.

Διαχείριση Φράγματος

Λόγω της μεγάλης εισροής υδάτων, η διοίκηση προχώρησε σε προσωρινή μείωση της λειτουργίας των θυροφραγμάτων στο μισό της εκροής για περίπου 8 ώρες, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος στα μηχανήματα να χαμηλώσουν τη στάθμη στο πεδίο.

Στόχος: Μόλις επιτευχθεί η επιθυμητή πτώση της στάθμης στα κατάντη, το φράγμα θα ανοίξει ξανά ελεγχόμενα, προκειμένου να διατηρηθεί το όριο ασφαλείας των 72 μέτρων.

Οδηγίες προς τους Πολίτες

Η Πολιτική Προστασία καλεί τους κατοίκους, ειδικά στις Δημοτικές Ενότητες Βαρθολομιού και Πηνειού, να:
1. Αποφεύγουν κάθε άσκοπη μετακίνηση κοντά στις όχθες του ποταμού και σε πλημμυρισμένες εκτάσεις.
2. Συμμορφώνονται με τις υποδείξεις της Αστυνομίας και της Πυροσβεστικής, ιδιαίτερα σε σημεία όπου παρατηρούνται κατολισθήσεις (π.χ. άξονας Αλφειούσας – Φράγματος Αλφειού).

Το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε, στις 17 Φεβρουαρίου 2026, αυστηρότερους κανόνες προστασίας για τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα.

Οι αναθεωρημένοι κανόνες καθιστούν επίσης αυστηρότερα τα περιβαλλοντικά πρότυπα για διάφορες ουσίες και ενισχύουν την παρακολούθηση σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η οδηγία τροποποιεί την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, την οδηγία για τα υπόγεια ύδατα και την οδηγία για τα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος, ευθυγραμμίζοντας την πολιτική της ΕΕ για τα ύδατα με τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα.

Αρκετοί ρύποι που βρίσκονται ήδη στον κατάλογο θα υπόκεινται πλέον σε αυστηρότερα πρότυπα περιβαλλοντικής ποιότητας.

Η οδηγία 2000/60/ΕΚ επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να προσδιορίσουν τα υδατικά συστήματα που χρησιμοποιούνται για την άντληση νερού για ανθρώπινη κατανάλωση, να τα παρακολουθούν και να λαμβάνουν τα απαιτούμενα μέτρα ώστε να αποφεύγεται η υποβάθμιση της ποιότητάς τους και να μειωθεί το επίπεδο επεξεργασίας καθαρισμού που απαιτείται για την παραγωγή νερού κατάλληλου για ανθρώπινη κατανάλωση.

«Το νερό αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα της κυπριακής προεδρίας και η προστασία της ποιότητάς του είναι εξίσου ζωτικής σημασίας με τη διασφάλιση της ποσότητάς του. Θέτοντας αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας για τα ποτάμια, τις λίμνες και τα υπόγεια ύδατά μας, όχι μόνο προστατεύουμε την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων μας, αλλά διασφαλίζουμε επίσης την πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό και διαφυλάσσουμε την υγεία των πολιτών της ΕΕ σήμερα και για τις επόμενες γενιές», δήλωσε η κα Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η επικαιροποιημένη οδηγία ενισχύει τις υποχρεώσεις παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τις χώρες της ΕΕ, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και της διαφάνειας των υδάτων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Αυτό το βήμα ολοκληρώνει τη διαδικασία έγκρισης στο Συμβούλιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να διεξαγάγει την τελική ψηφοφορία επί της οδηγίας έως τα τέλη Μαρτίου. Οι χώρες της ΕΕ θα έχουν προθεσμία έως το 2039 για να συμμορφωθούν με τα νέα πρότυπα τόσο για τα επιφανειακά όσο και για τα υπόγεια ύδατα. Για ουσίες με αναθεωρημένα και αυστηρότερα πρότυπα περιβαλλοντικής ποιότητας στα επιφανειακά ύδατα, η προθεσμία συμμόρφωσης είναι το 2033.

Διαβάστε την Οδηγία για τις προτεραιότητας στον τομέα της πολιτικής υδάτων (εδώ)

Μια διαφορετική «γεωτεχνική μάχη» δόθηκε στη Βουλή μετά τις αντιπαραθέσεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς υπήρξε έντονη αντιπαράθεση για τις διατάξεις 36 έως 40 του νομοσχεδίου για την Πολιτική Προστασία, που προβλέπουν, υπό προϋποθέσεις την ελεγχόμενη καύση ύλης στα δάση.  

Στο επίκεντρο της διαμάχης ήταν και η μελέτη που έγινε στη Χίο σε ό, τι αφορά στην ελεγχόμενη καύση (διαβάστε εδώ την μελέτη). Οι γεωτεχνικοί τόνισαν πως δεν μπορεί να συγκριθεί η Χίος, με περιοχές που έχουν δασώδη βλάστηση και οι φωτιές κινδυνεύουν να πάρουν διαστάσεις.

Η έντονη αντιπαράθεση κατά τη συνεδρίαση για το νομοσχέδιο της Πολιτικής Προστασίας αφορούσε στον εντεταλμένο ερευνητή του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων Μιλτιάδη Αθανασίου και στον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίου, Νίκο Κακαβά, ο οποίος τα έβαλε και με τον εκπρόσωπο του WWF, Ηλία Τζηρίτη.

Ο εκπρόσωπος των δασολόγων του Δημοσίου Νίκος Μπόκαρης πήρε ξεκάθαρη θέση υπέρ της απόσυρσης της διάταξης. Σημείωσε πως έχει αλλάξει το δασικό περιβάλλον στην Ελλάδα καθώς σε πολλά σημεία είναι πολύ κοντά σε οικιστικές ζώνες τα δάση και μία φωτιά θα μπορούσε εύκολα να ξεφύγει.  

Χαρακτηριστική ήταν η φράση του Νίκου Κακαβά από την ΠΟΓΕΔΥ. «Από εμάς και να ψηφιστεί (η διάταξη) δεν πρόκειται να εφαρμοστεί», αφήνοντας να εννοηθεί πως υπάρχουν συμφέροντα, πίσω από τα συγκεκριμένα άρθρα.

Ο κ. Κακαβάς άφησε αιχμές και προς τον εκπρόσωπο του ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ από τα δασικά υποσυστήματα, τονίζοντας ότι ενώ το ζωικό κεφάλαιο έχει μειωθεί, κατά παράξενο τρόπο υπάρχει αφθονία γάλακτος.

Κατά του νομοσχεδίου τάχθηκε το μέλος του ΔΣ της ΠΟΓΕΔΥ, Μαργαρίτα Γεωργιάδη, που τόνισε πως η δασοκομική καύση δεν αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο αλλά μονοδιάστατα.

Σημείωσε πως υπάρχουν αντιφατικά συμπεράσματα κι επιχειρείται να εφαρμοστεί μία πρακτική, που δεν είναι κατάλληλη για τα ελληνικά δασικά οικοσυστήματα.

«Η ασφάλεια ελεγχόμενης καύσης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη», είπε χαρακτηριστικά η κ. Γεωργιάδη. Οι γεωτεχνικοί του Δημοσίου μάλιστα διερωτήθηκαν γιατί δεν τους ρώτησε το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας.

Ο αρμόδιος υπουργός, Γιάννης Κεφαλογιάννης, τόνισε πως είχε κληθεί το ΓΕΩΤΕΕ να καταθέσει προτάσεις αλλά άργησε πάνω από τρεις μήνες.

Αντιρρήσεις εξέφρασε και ο Βλάσης Σιώμος, πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στο νομοσχέδιο τονίζοντας πως δεν υπάρχουν ούτε οι οικονομικοί πόροι ούτε το έμψυχο υλικό ούτε καν ο κατάλληλος εξοπλισμός για να υποστηρίξουν οι δήμοι ένα τέτοιο νομοσχέδιο, αφού το σύνηθες προσωπικό για την Πολιτική Προστασία είναι 1 έως 2 άτομα και σε σπάνιες περιπτώσεις 3. 

Αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη των πυρκαγιών προβλέπει το νέο νομοσχέδιο για την Πολιτική Προστασία, που εισήχθη σήμερα στην κοινή συνεδρίαση των αρμόδιων επιτροπών Παραγωγής και Εμπορίου και Περιβάλλοντος.

Η βόσκηση εξακολουθεί να προβλέπεται υπό όρους σε δασικές εκτάσεις αλλά αυτή τη φορά ως μέτρο πρόληψης για τις πυρκαγιές.  

Ειδικότερα, το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που συζητήθηκε σήμερα πρώτη φορά στη Βουλή αναφέρεται στη δασοπροστασία και υπάρχουν και θέματα, που αφορούν και στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, κυρίως στα άρθρα 36 έως 40.

Παρά τις όποιες θετικές διατάξεις του νομοσχεδίου υπάρχουν ζητήματα, που θα δυσκολέψουν και τα δασαρχεία και τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, καθώς, σύμφωνα με την κριτική της αντιπολίτευσης αδυνατεί ο κρατικός μηχανισμός ν΄ ανταποκριθεί λόγω της υποστελέχωσης αλλά και των αδυναμιών στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης.  

Στο νομοσχέδιο εισάγονται ζητήματα και για την αποψίλωση των οικοπέδων αλλά και το ζήτημα της προδιαγεγραμμένης καύσης για την αφαίρεση ή την αντιμετώπιση ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών και εισβολέων, αλλά και σε ό, τι αφορά στην πρόληψη των πυρκαγιών στα δάση. Για την πρώτη πιλοτική εφαρμογή προδιαγεγραμμένης καύσης προβλέπεται ότι θα καταρτιστούν οι σχετικές μελέτες και θα είναι έτοιμες έως την 30ή Νοεμβρίου 2027.

Το άρθρο 36 προβλέπει την προδιαγεγραμμένη καύση, η οποία συνδέεται με μελέτες και για τη διαχείριση χορτολιβαδικών εκτάσεων και βοσκήσιμων γαιών. Αυτή όμως μπορεί να συμβεί υπό συγκεκριμένους όρους και κανόνες για την πρόληψη δασικών πυρκαγιών σε συνεργασία με τις αρμόδιες δασικές και περιφερειακές πυροσβεστικές διοικήσεις. Για την προδιαγεγραμμένη καύση σε περιοχές προστατευόμενες ή με προστατευόμενα είδη ζητείται επιπλέον η γνώμη και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).

Εφόσον οι μελέτες προδιαγεγραμμένης καύσης αποσκοπούν στη βελτίωση των βοσκήσιμων γαιών, εντάσσονται με ευθύνη του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μετά την πάροδο της επταετίας, στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης. Η προδιαγεγραμμένη καύση προβλέπεται και σε ιδιωτικά δάση και ιδιωτικές δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις, σύμφωνα με το άρθρο 37. Προβλέπεται εκτός αντιπυρικής περιόδου και σε συγκεκριμένες ώρες.

Η ελεγχόμενη βόσκηση για ζώα ελευθέρας βοσκής ή ημισταβλισμένα εντάσσεται ως ειδικό μέτρο πρόληψης δασικών πυρκαγιών και συνίσταται στη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου για τη μείωση της καύσιμης ύλης, τη δημιουργία ζωνών πυρασφάλειας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων και τη διατήρηση ή αποκατάσταση της βιοποικιλότητας.

Η ελεγχόμενη βόσκηση γίνεται υπό προϋποθέσεις και εντάσσεται στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης ενώ προβλέπονται και οικεία δασικά διαχειριστικά σχέδια. Τα δικαιώματα χρήσης βοσκής και οι συμβάσεις μίσθωσης που προβλέπονται στα άρθρα 6 και 7 του ν. 4351/2015 καταλαμβάνουν και την εφαρμογή ελεγχόμενης βόσκησης, εφόσον αυτή προβλέπεται στα οικεία διαχειριστικά σχέδια βόσκησης κ.ά.

Αύριο 13/2/2026 στις 9 το πρωί αναμένεται η ακρόαση των εξωκοινοβουλευτικών προσώπων.

Με το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που συζητείται την ερχόμενη εβδομάδα στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, έρχονται αλλαγές στις διατάξεις περί καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακαλύπτων χώρων.

Όπως επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων) με τα άρθρα 37-39 του σχεδίου νόμου, επέρχονται οι εξής, θετικές και εξορθολογιστικές κυρίως, αλλαγές στο ισχύον νομικό πλαίσιο του ετήσιου καθαρισμού οικοπέδων, εν όψει της αντιπυρικής περιόδου, οι οποίες αφορούν και ενδιαφέρουν τους ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακαλύπτων χώρων εντός σχεδίου και εντός οικισμών κλπ. Υπάρχουν όμως και διατάξεις οι οποίες χρειάζονται διόρθωση ή συμπλήρωση για να αυξηθεί η λειτουργικότητά τους. 

Οι νέες ρυθμίσεις είναι τα εξής:

1. ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ

Από μηνιαία (Απρίλιος) επεκτείνεται σε δίμηνη, από 1 Απριλίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με Υπουργική Απόφαση.
Με την προτεινόμενη ρύθμιση οι δήμοι θα δικαιούνται να ξεκινήσουν ελέγχους από την 1η Ιουνίου, που σημαίνει ότι για το χρονικό διάστημα 1 - 15 Ιουνίου μπορούν να επιβάλουν πρόστιμο για τη μη εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού αλλά όχι για τη μη δήλωση αυτού στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα».
Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται κατά μέγα μέρος το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ για επαύξηση του χρόνου καθαρισμού σε δίμηνο, με την ΠΟΜΙΔΑ να επιμένει να οριστεί τουλάχιστον έως και την 15η Ιουνίου, που είναι και το πλέον ρεαλιστικό.

2. ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΜΗ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Διπλασιάζεται σε 1 ευρώ/τ.μ. από 0,5 ευρώ/τ.μ. Το ελάχιστο ποσό παραμένει στα 200 ευρώ.
Ο  διπλασιασμός του προστίμου ανά τ.μ. ακαθάριστου οικοπέδου θα αποβεί εξοντωτικός σε μεγάλου εμβαδού επιφάνειες, δεδομένου ότι σε περίπτωση αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον δήμο ο ιδιοκτήτης θα χρεωθεί και τα ουσιαστικά ανεξέλεγκτα ανά δήμο, έξοδα του καθαρισμού.
Για αυτό, όπως υπάρχει κατώτατο, έτσι πρέπει να καθοριστεί και ως ανώτατο όριο προστίμου το δεκαπλάσιο του κατώτατου, ήτοι το ποσό των 2.000 ευρώ.

3. ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΠΕΔΩΝ

Είναι η 15η Ιουνίου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με υπουργική απόφαση.
Η πρότασή της ΠΟΜΙΔΑ είναι να καθοριστεί και αυτή στις 30 Ιουνίου, χωρίς καμιά παράταση.

4. ΠΡΟΣΤΙΜΟ ΜΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Το πρόστιμο αυτό, που επιβάλλεται είτε από τους Δήμους, είτε από την Πυροσβεστική Υπηρεσία,  μειώνεται:
α) Όταν δεν έχει γίνει καθαρισμός σε 500 ευρώ (από 1.000 ευρώ)
β) Όταν έχει γίνει καθαρισμός σε 100 ευρώ (από 1.000 ευρώ)
Εξαιρετική ρύθμιση με την οποία ικανοποιείται το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ για δραστική μείωση των απόλυτα παράλογων προβλεπομένων προστίμων, ιδιαιτέρως όταν έχει πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός του οικοπέδου.

5. ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΨΕΥΔΟΥΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης διώκεται ποινικά και τιμωρείται με χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον (6) μηνών.
Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται κατά μέγα μέρος το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ η οποία είχε ζητήσει η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης να αντιμετωπίζεται με τις ίδιες ποινικές συνέπειες που ισχύουν για τις συνέπειες της κοινής υπεύθυνης δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών), αντί της δρακόντειας ειδικής διάταξης που προέβλεπε φυλάκιση τουλάχιστον (2) ετών και χρηματική ποινή έως 54.000 ευρώ!

6. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Εισάγεται η δυνατότητα αυτή σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας υποβολής της ηλεκτρονικής δήλωσης (αδυναμία, ηλικία, αναπηρία κλπ.) κατόπιν έκδοσης Υπουργικής Απόφασης που θα ρυθμίζει τις λεπτομέρειες.
Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται σχετικό αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ που να επιλύει το πρόβλημα των ανήμπορων πολιτών, αν και το καθαυτό αίτημά μας ήταν να αναλαμβάνουν οι δήμοι τη δήλωση στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα» για λογαριασμό των ανήμπορων πολιτών, αντί της Πυροσβεστικής υπηρεσίας.

7. ΒΑΣΙΚΑ ΑΝΕΠΙΛΥΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΤΑ ΕΞΗΣ

ΑΠΟΚΟΜΙΔΗ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ: Παρότι είναι γνωστό ότι οι πολίτες δεν έχουν πρακτικά τη δυνατότητα να προβούν μόνοι τους στην αποκομιδή αυτή, η οποία στην πράξη διεξάγεται από τους Δήμους,  εν τούτοις εξακολουθεί να μην συμπεριλαμβάνεται ρητά στις υποχρεώσεις των Δήμων, όπως αυτές αναφέρονται στη διάταξη, περιοριζόμενες σε καθήκοντα ενημέρωσης των πολιτών, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και αυτεπάγγελτου καθαρισμού.

ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ, όπως αυτός εξειδικεύεται στην Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024, στον οποίο περιλαμβάνεται και η αποκομιδή των υπολειμμάτων του καθαρισμού.

Δηλώσεις Υπουργού

Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, σε δηλώσεις του για το θέμα των ακαθάριστων οικοπέδων, υπενθύμισε ότι, κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου διανέμεται στους δήμους ένα ετήσιο κονδύλι από το Υπουργείο Εσωτερικών, ενώ ως προς τους ελέγχους, «τους κάνουν οι Δήμοι για τους ιδιώτες, αλλά πλέον με το νομοσχέδιο είναι και πιο κεντρικός ο ρόλος της Πυροσβεστικής, καθώς πλέον θα ελέγχουμε ακόμα και τα δημοτικά οικόπεδα».

Ολοκληρώνεται, στις 19 Φεβρουαρίου 2026, η δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πιστοποίηση των απορροφήσεων άνθρακα και των μειώσεων των εκπομπών εδάφους από την ανθρακοδεσμευτική γεωργία (carbon farming), μιας δέσμης πρακτικών που στοχεύουν στην αύξηση της αποθήκευσης άνθρακα στα εδάφη και στα δάση.

Ο κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός καθορίζει μεθοδολογίες για την πιστοποίηση των απορροφήσεων άνθρακα και των μειώσεων των εκπομπών εδάφους από την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, οι οποίες προκύπτουν συγκεκριμένα από:

• την αποκατάσταση τυρφώνων μέσω επανύγρανσης
• τη φύτευση δένδρων
• την αγροδασοπονία και τη διαχείριση του εδάφους των γεωργικών ανόργανων εδαφών, συμπεριλαμβανομένης της βελτιωμένης χρήσης λιπασμάτων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί πολίτες, αγρότες, δασοκόμους και φορείς της αγοράς να καταθέσουν παρατηρήσεις για το πώς θα διαμορφωθεί η μελλοντική εθελοντική πιστοποίηση της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας (carbon farming).

Όπως αναφέρει οι δραστηριότητες ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας θεωρούνται κρίσιμες για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, καθώς ενισχύουν την αποθήκευση άνθρακα στη γη και μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να δημιουργήσουν πρόσθετες πηγές εισοδήματος για τους διαχειριστές γης. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι αγρότες και οι δασοκόμοι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη κλιματικών στόχων, υιοθετώντας πρακτικές που ταυτόχρονα ενισχύουν την ανθεκτικότητα των τοπίων και στηρίζουν αλυσίδες εφοδιασμού βιολογικής βάσης.

Πιστοποίηση και «πληρωμές βάσει αποτελέσματος» για αγρότες

Για να βοηθήσει τους διαχειριστές γης να κλιμακώσουν τέτοιες πρακτικές, η Επιτροπή αναπτύσσει μεθοδολογίες πιστοποίησης που σχεδιάζονται έτσι ώστε να στηρίζουν ενισχύσεις βάσει αποτελεσμάτων για την κλιματική δράση.

Η λογική είναι οι πληρωμές να λειτουργούν συμπληρωματικά στο εισόδημα των παραγωγών και να δίνουν ώθηση στη μετάβαση προς πιο ανθεκτικά και βιώσιμα συστήματα παραγωγής, με κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναγνώρισης και επαλήθευσης.

Η πρωτοβουλία «κουμπώνει» στον κανονισμό της ΕΕ για τις απορροφήσεις άνθρακα και την ανθρακοδεσμευτική γεωργία (CRCF), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 6 Δεκεμβρίου 2024.

Η Επιτροπή καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να συμμετάσχουν ενεργά, ώστε το τελικό πλαίσιο να είναι εφαρμόσιμο και αξιόπιστο.

Διαβάστε τον σχετικό Κανονισμό (αγγλικά)

Για να διατυπώσετε την άποψή σας πατήστε εδώ