Μία νέα διεύθυνση δημιουργείται στην Προεδρία της κυβέρνησης, η οποία λειτουργεί ως Γραφείο Ορεινών Περιοχών και προωθεί ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο για την ορεινή Ελλάδα.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης για την ανάπτυξη της κοινωνίας και της οικονομίας του Ψηλορείτη, ο αρμόδιος υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, αναφέρθηκε στα έργα αλλά και στην Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών, η οποία πήρε ΦΕΚ.
Η συγκεκριμένη Γραμματεία ήδη είχε ανακοινώθηκε από τον πρωθυπουργό, υπάγεται στην Προεδρία της κυβέρνησης και περιλαμβάνει Διεύθυνση - Γραφείο Ορεινών Περιοχών.
Τα παραπάνω επισημάνθηκαν μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Υποεπιτροπής Ορεινών Περιοχών της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών, υπό την προεδρία του βουλευτή Δωδεκανήσου της ΝΔ, Μάνου Κόνσολα. Θέμα της συνεδρίασης ήταν οι: «Προοπτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ψηλορείτη».
Εκτός από τους βουλευτές - μέλη της Υποεπιτροπής, προσήλθαν δια ζώσης ή μίλησαν διαδικτυακά εκπρόσωποι φορέων και της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης της Κρήτης, μεταξύ των οποίων και ο επί σειρά ετών, περιφερειάρχης του νησιού, Σταύρος Αρναουτάκης.
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, αναφέρθηκε στην Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών. Σημείωσε πως ήδη «μέσω της ομάδας τοπικής δράσης Ψηλορείτης στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ εγκρίθηκαν επιπλέον 4,54 εκατομμύρια ευρώ δημόσιας δαπάνης.
Έχει ήδη δημοσιευθεί πρόσκληση δημοσίου χαρακτήρα ύψους 1 εκ. 4 χιλιάδων ευρώ και προετοιμάζεται πρόσκληση ιδιωτικού χαρακτήρα ύψους 2,1 εκ. ευρώ». Σημείωσε πως επειδή κρίσιμο ζήτημα είναι το νερό, ο σχεδιασμός στην Κρήτη δεν περιορίζεται στην κατασκευή νέων έργων, όπως το φράγμα Πλατύ Ποταμού, έργο προϋπολογισμού, 200 εκατομμυρίων ευρώ που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός.
«Περιλαμβάνει και τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων δικτύων, τη μείωση των απωλειών, την καλύτερη αποθήκευση, την αξιοποίηση της τηλεμετρίας και των ψηφιακών εργαλείων και βεβαίως και την ορθολογική χρήση πάνω από όλα», είπε.
ΡΗΤΡΑ ΟΡΕΙΝΟΤΗΤΑΣ
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι:
- Οι ορεινές περιοχές αντιμετωπίζουν πιο έντονα προβλήματα συρρίκνωσης και γήρανσης του ντόπιου πληθυσμού.
- Δέχονται πιέσεις πια κι από την κλιματική μεταβολή, η οποία αναμένεται να επιδεινωθεί στο μέλλον.
- Έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε υποδομές ή υπηρεσίες: υγείας, μεταφορών κ.ά.
- Αυξημένο κόστος ζωής και παραγωγής, λόγω του μεταφορικού κόστους, που επιδεινώνεται λόγω της ορεινότητας. Ο Ψηλορείτης δε, έχει το διπλό μειονέκτημα της ορεινότητας αλλά και της νησιωτικότητας, που επιβαρύνει υπερβολικά το κόστος παραγωγής.
Επισημάνθηκε πως οι ορεινές ζώνες, όπως είναι και η κοινωνία του Ψηλορείτη, χρειάζεται να τύχουν εθνικής πολιτικής με στόχο την ανθεκτικότητα, την ανάπτυξη και την αναζωογόνηση των τοπικών κοινωνιών. Επισημάνθηκε η ανάγκη για συνεργασία κράτους, αυτοδιοίκησης και τοπικών κοινωνιών με την εφαρμογή «ρήτρας ορεινότητας» στις πολιτικές ως προς την αξιοποίηση χρηματοδοτικών προγραμμάτων (π.χ. Leader).
ΧΝΑΡΗΣ: ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ – ΘΕΜΕΛΙΟΣ ΛΙΘΟΣ ΣΤΟΝ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ
Ο βουλευτής Ρεθύμνου του ΠΑΣΟΚ, Μανώλης Χνάρης σημείωσε πως η κτηνοτροφία είναι θεμέλιος λίθος της ζωής και της οικονομίας στον Ψηλορείτη, τονίζοντας ότι χωρίς αυτήν δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ορεινή ανάπτυξη. Παρά την υψηλή ποιότητα προϊόντων (γάλα, κρέας, ΠΟΠ γραβιέρα), εξήγησε, οι κτηνοτρόφοι της Κρήτης αντιμετωπίζουν χαμηλότερες τιμές πώλησης και υψηλότερο κόστος παραγωγής σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα λόγω νησιωτικότητας.
Υπογράμμισε την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές στήριξης, όπως:
- Μείωση κόστους παραγωγής
- Ανακατεύθυνση ενισχύσεων (π.χ. μεταφορικό ισοδύναμο) απευθείας στους παραγωγούς
- Διαφοροποίηση επιδοτήσεων για τις νησιωτικές περιοχές
Παράλληλα, συνέδεσε τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας με την ποιότητα ζωής (υγεία, παιδεία, υποδομές), επισημαίνοντας ότι χωρίς ουσιαστικά κίνητρα οι νέοι εγκαταλείπουν τις ορεινές περιοχές. Κατέληξε ότι η στήριξη των κτηνοτρόφων είναι κρίσιμη όχι μόνο για την οικονομία, αλλά και για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
ΑΡΝΑΟΥΤΑΚΗΣ: ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΝΕΕΣ ΠΗΓΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Ο περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, εστίασε στην ανάγκη για ισχυρή και στοχευμένη χρηματοδότηση των ορεινών περιοχών, προτείνοντας τη δημιουργία ενός ειδικού αναπτυξιακού προγράμματος για τον Ψηλορείτη με ολοκληρωμένες παρεμβάσεις σε υποδομές, παραγωγή και πολιτισμό.
Επισήμανε ότι υπάρχουν ήδη σημαντικοί πόροι από ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα (ΕΣΠΑ, ΕΠΑ κ.ά.), αλλά απαιτείται:
- Καλύτερος συντονισμός και ολοκληρωμένος σχεδιασμός
- Νέες, ξεχωριστές πηγές χρηματοδότησης (όχι ανακατανομή υφιστάμενων)
- Ενίσχυση της αποκέντρωσης, ώστε να υπάρχει τοπική διαχείριση των πόρων.
Ο κ. Αρναουτάκης αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις, που αφορούν στη χρηματοδότηση έργων (π.χ. στην εκπαιδευτική Σχολή Ασωμάτων με σημαντικά κονδύλια), στη στήριξη δήμων και τοπικών υποδομών, στις επενδύσεις σε πολιτισμό και τουρισμό.
ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ: ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΤΟΝ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ
Ο δήμαρχος Ρεθύμνου, Γιώργος Μαρινάκης υποστήριξε πως στον Ψηλορείτη «τα σχολεία, κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Οι οικογένειες που ζούνε στους ορεινούς όγκους, δεν έχουν πολλές δυνατότητες να επιβιώσουν». Σημείωσε πως ακόμη κι εκείνοι που αποπειράθηκαν ή ανέλαβαν επιχειρηματικές πρωτοβουλίες «δεινοπάθησαν μέχρι να φτάσουν σε ένα σημείο να τις κάνουν παραγωγικές και να μπορούν να είναι επωφελείς και βιώσιμες» και ζήτησε φορολογικά κίνητρα.
ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ
Ο Ψηλορείτης, σημείωσαν οι ομιλητές, αποτελεί ένα ζωντανό μνημείο, φυσικού και πολιτιστικού πλούτου κι έχει αναγνωριστεί ως Γεωπάρκο από την UNESCO, ενώ παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας ισχυρής κτηνοτροφικής παραγωγής.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και από τον ίδιο τον Νίκο Σταμπολίδη, ομότιμο καθηγητή Αρχαιολογίας, ο οποίος ανέδειξε τις αρχαιότητες στην Ελεύθερνα, η οποία αποτελεί έναν πολιτιστικό και τουριστικό πόλο.
Στα προβλήματα υποδομών αναφέρθηκε η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου Μαίρη Λιονή: «Στις ορεινές αυτές περιοχές το χιλιόμετρο του δρόμου στοιχίζει τριπλάσιο και τετραπλάσιο ποσό από ό,τι σε μια πεδινή περιοχή».
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ
Όπως επισημάνθηκε, το μοντέλο ανάπτυξης που πρέπει ν΄ ακολουθηθεί στον Ψηλορείτη πρέπει να έχει τους εξής βασικούς άξονες:
- Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και του πρωτογενούς τομέα. Στήριξη αγροτοκτηνοτρόφων (κόστος, εξωστρέφεια, πιστοποίηση προϊόντων), ορθολογική διαχείριση φυσικών πόρων (κυρίως νερού) και διασύνδεση παραγωγής με τουρισμό με τις διεθνείς αγορές.
- Ανάπτυξη αγροτουρισμού και ήπιων μορφών τουρισμού
- Αξιοποίηση της καινοτομίας και της ψηφιακής συνδεσιμότητας
- Βελτίωση υποδομών (υγεία, παιδεία, μεταφορές, νερό)
- Δημιουργία κινήτρων για παραμονή και επιστροφή νέων
- Στήριξη της σχολής Ασωμάτων για την έρευνα και την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας.