Έρχονται τέσσερις διαγωνισμοί πώλησης ελαιολάδου, οι τιμές στην Μεσσηνία, ποια η στήριξη των ελαιοπαραγωγών από ΚΑΠ

Άρχισαν να γίνονται ορατές οι ζημιές στους ελαιώνες της Ισπανίας από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις, κάτι που φέρνει αναστάτωση στην αγορά ελαιολάδου της χώρας.

Όλος ο κλάδος αναμένει την έκθεση της ισπανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και Ελέγχου Τροφίμων (AICA) για την παραγωγή ελαιολάδου που είχαμε τον Ιανουάριο.

Από τις νότιες επαρχίες μέχρι τα κεντρικά και βορειοανατολικά τμήματα της χώρας, οι αναφορές των ισπανικών συνεταιριστικών οργανώσεων κάνουν λόγο για ζημιές κατά τη διάρκεια της ελαιοσυγκομιδής.

Μετά από πέντε εβδομάδες βροχοπτώσεων σε όλη την κοινότητα της Ανδαλουσίας, υπάρχουν μεγάλες ποσότητες ασυγκόμιστων ελιών που έχουν πέσει στο έδαφος. Επίσης, οι μεγάλες ποσότητες νερού στα χωράφια θα δημιουργήσουν υψηλό βαθμό υγρασίας στα ελαιόδεντρα, κάτι που θα μπορούσε να μεταφραστεί σε αύξηση των μυκητολογικών ασθενειών την ερχόμενη άνοιξη και να επηρεάσει τη νέα σοδειά.

Ο πρόεδρος της ASAJA Córdoba, Fernando Adell, αναφέρει ότι η συγκομιδή ελιάς θα μπορούσε να μειωθεί, κατά περίπου 30%, ειδικά στις περιοχές στο βόρειο τμήμα της επαρχίας, όπου οι πλημμύρες και οι άνεμοι έχουν προκαλέσει ακόμη και ξεριζώσεις ελαιόδεντρων άνω των δέκα ετών.

Στην επαρχία Χαέν, στις 5 Φερβουαρίου, η συγκομιδή ελαιοκάρπου είχε ολοκληρωθεί σε ποσοστό μόλις 70-75%. Η καθυστέρηση οφείλεται στις συνεχόμενες βροχοπτώσεις που είχαμε στην περιοχή. Πολλές ελιές έχουν πέσει στο έδαφος λόγω των καταιγίδων, ενώ ποτάμια υπερχείλισαν σε διάφορα μέρη της επαρχίας και αρκετοί δρόμοι έχουν κλείσει. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα πολλά αγροκτήματα δεν ήταν προσβάσιμα για συγκομιδή κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου.

Νέοι άγονοι διαγωνισμοί στην Κρήτη

Και ενώ αυτά συμβαίνουν στην Ιβηρική χερσόνησο παραμένει «παγωμένη» η αγορά του ελαιολάδου στην χώρας μας, με τους εμπόρους να μην δίνουν προσφορές αλλά και όσοι δίνουν να κρατάνε σε χαμηλά επίπεδα τις τιμές.

Δύο νέους διαγωνισμούς για πώληση ελαιολάδου είχαμε στην Κρήτη.

Την Πέμπτη (5 Φεβρουαρίου 2026) ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Χουδετσίου, από το Ηράκλειο, πραγματοποίησε πλειοδοτικό διαγωνισμό για την πώληση 28 τόνων έξτρα παρθένου ελαιολάδου, εσοδείας 2024-2025 και οξύτητας 0,39%. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου ο διαγωνισμός κρίθηκε άγονος.

Την Παρασκευή (6 Φεβρουαρίου 2026) ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ελαιοπαραγωγών Δήμου Καντάνου Σελίνου, από τα Χανιά, πραγματοποίησε πλειοδοτικό διαγωνισμό για την πώληση 27 τόνων ελαιολάδου οξύτητας 0,60. Οι τιμές που έδωσαν οι έμποροι ήταν σε χαμηλά επίπεδα.

Ο συνεταιρισμός πάντως θα προχωρήσει τη Δευτέρα (9 Φεβρουαρίου 2026) σε νέο διαγωνισμό για πώληση αυτή την φορά 27 τόνων βιομηχανικού ελαιολάδου, οξύτητας 5,40.

Η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Επιτραπέζιας Ελιάς (ΔΟΕΠΕΛ) τονίζει ότι η επικείμενη εμπορική συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας είναι μια στρατηγικής σημασίας πρωτοβουλία για το άνοιγμα αγορών και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών εξαγωγών.

Ωστόσο - προσθέτει - γεννάται εύλογα το ερώτημα εάν θα συμπεριληφθεί η επιτραπέζια ελιά στα προϊόντα που θα επωφεληθούν από τη σταδιακή μείωση και κατάργηση των δασμών ή αν θα βρεθεί και πάλι εκτός.

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ενημέρωση ως προς το εάν οι επιτραπέζιες ελιές περιλαμβάνονται στον κατάλογο των προϊόντων που θα τύχουν ευνοϊκής μεταχείρισης.

Η εμπειρία από τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur έχει ήδη δημιουργήσει αρνητικό προηγούμενο για τον κλάδο, με τις ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές να εξαιρούνται από την κατάργηση των δασμών εισαγωγής των χωρών της Mercosur, γεγονός που αναμένουμε να διευθετηθεί.

Αναμένουμε σαφείς απαντήσεις από τις αρμόδιες ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές, για το πώς διασφαλίζεται ότι ένα κατεξοχήν εξαγωγικό προϊόν, όπως η επιτραπέζια ελιά, δεν θα θυσιαστεί ξανά στο πλαίσιο ευρύτερων εμπορικών διαπραγματεύσεων.

Οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ οφείλουν να υπηρετούν στην πράξη την ενίσχυση των εξαγωγών των χωρών-μελών και να μην αφήνουν εκτός προϊόντα που αποδεδειγμένα όταν δεν εμποδίζονται από άδικες ρυθμίσεις (δασμούς κλπ), συμβάλλουν σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη των περιφερειών παραγωγής του προϊόντος.

Όσο περνά ο καιρός φαίνεται να αυξάνει το εμπορικό ενδιαφέρον για τις επιτραπέζιες ελιές ποικιλίας Καλαμών, με τις ποσότητες φέτος να είναι μειωμένες λόγω των ζημιών από το γλοιοσπόριο που είχαμε κυρίως στις περιοχές της δυτικής Ελλάδας.

Οι παραγωγοί που επλήγησαν από το γλοιοσπόριο βρίσκονται σε απελπιστική κατάσταση γιατί γνωρίζουν ότι δεν θα αποζημιωθούν από τον ΕΛΓΑ.

Από την άλλη όσοι έχουν αποθηκεύσει τις ελιές τους δεν φαίνεται να βιάζονται να πουλήσουν αυτή την εποχή και περιμένουν από τον Μάρτιο και μετά να κινηθεί η αγορά και να υπάρξουν καλύτερες τιμές.

Ο κ. Τάσος Σουλτανόπουλος, γεωπόνος και παραγωγός ελιάς Καλαμών από την περιοχή της Αταλάντης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι πριν λίγες ημέρες είχαμε μια εμπορική συμφωνία για φετινές ελιές Καλαμών στα 1,80 ευρώ το 200άρι. Οι περσινές ελιές αυτή την εποχή πωλούνται σκούπα από 2,45 έως 2,65 ευρώ το κιλό. Υπάρχει πάντως καλή κινητικότητα στο εμπόριο αυτή την περίοδο και φαίνεται ότι η ποιότητα είναι σε καλά επίπεδα. Στην περιοχή φαίνεται το 200άρι να είναι στο 30% της παραγωγής. Από την άλλη έχουμε μεγάλη διαφορά στις τιμές παραγωγού σε σχέση με την λιανική τιμή. Αρκεί να σας αναφέρω ότι σε πρόσφατο ταξίδι μου στην Ολλανδία είδα ελληνικές ελιές Καλαμών χύμα στην λιανική στα 18 ευρώ το κιλό. 

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, παραγωγός και γεωπόνος, από τη Βόνιτσα της Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή δίνουν τιμή σκούπα στον παραγωγό στα 2,5 ευρώ το κιλό για την περσινή παραγωγή ελιών και στα 1,80 ευρώ το κιλό για την φετινή παραγωγή. Πάντως μετά τον Μάρτιο αναμένεται να ξεκινήσουν οι παραγωγοί να πουλάνε μεγάλες ποσότητες. Φέτος δεν υπάρχει μεγάλη παραγωγή στις ελιές Καλαμών και για αυτό θα έχουμε υψηλές τιμές. Οι καιρικές συνθήκες στην περιοχή δημιούργησαν προβλήματα με το γλοιοσπόριο και αναγκαστήκαμε να κάνουμε πρόωρη συγκομιδή. Ακόμη και τις εργασίες στο χωράφι (κλαδέματα κ.α.) δεν μπορούν να κάνουν οι παραγωγοί εξαιτίας των συνεχιζόμενων βροχοπτώσεων.

Ο κ. Γιάννης Ξαγοραράκης, παραγωγός ελιάς Καλαμών από το Μεσολόγγι, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι οι τιμές που αγοράζουν οι έμποροι αυτή την περίοδο τις ελιές της περσινής παραγωγής κυμαίνονται στα 2,80 ευρώ το κιλό για το 200άρι. Τις φετινές ελιές ακόμη δεν έχουν αρχίσει να τις πουλάνε οι παραγωγοί γιατί οι τιμές είναι σε χαμηλά επίπεδα. Μετά από τον Μάρτιο και μέχρι το Πάσχα θα «ανοίξει» η αγορά για τις φετινές ελιές. Εμπορικό ενδιαφέρον υπάρχει γιατί είναι μειωμένη η προσφορά λόγω των ζημιών που είχαμε από τις καιρικές συνθήκες.

Ο κ. Τάκης Μάρκου, παραγωγός ελιάς Καλαμών από το Γεράκι Λακωνίας, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι φέτος υπάρχει ποσότητα και στην περιοχή μας φαίνεται δεν έχουμε μεγάλα προβλήματα από το γλοιοσπόριο. Όσον αφορά τα μεγέθη έχουμε περισσότερα χοντρά, ενώ ψιλά έχουμε έλλειψη. Αυτή την εποχή υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον για τις περσινές ελιές και ξεκίνησαν οι έμποροι να αγοράζουν την φετινή παραγωγή. Από την άλλη έχουμε όμως μειωμένα περσινά αποθέματα σε κάδες. Ήδη οι εμπορικές συμφωνίες για τις περσινές ελιές δίνουν τιμή σκούπα στον παραγωγό από 2,5 έως 2,6 ευρώ το κιλό, ενώ οι βιολογικές φτάνουν και στα 2,8 ευρώ. Πάντως μετά από τον Μάρτιο αναμένεται να κινηθεί με μεγαλύτερους ρυθμούς η αγορά.

Ο κ. Αναστάσιος Καραμπότσος, που ασχολείται με την μεταποίηση και εμπορία ελιάς στην Χώρα Μεσσηνίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή μας έχουμε μειωμένες ποσότητες ελιάς Καλαμών. Με τους παραγωγούς που συνεργαζόμαστε αγοράσαμε σκούπα την φετινή απραγωγή στα 1,60 ευρώ το κιλό. Πάντως οι παραγωγοί στην περιοχή μας γνωρίζουν να αντιμετωπίζουν το γλοιοσπόριο και είχαμε περιορισμένες ζημιές στις Καλαμών. Μεγαλύτερες ζημιές είχαμε στις Κορωνέικες που πάνε για ελαιόλαδο γιατί καθυστέρησε η συγκομιδή τους. 

Η περίοδος των νέων φυτεύσεων και των αναδιαρθρώσεων στους ελαιώνες επαναφέρει κάθε χρόνο τη συζήτηση γύρω από τα συστήματα φύτευσης της ελιάς. Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μέσα από παραδείγματα του εξωτερικού, το υπερπυκνό σύστημα καλλιέργειας έχει παρουσιαστεί ως μια λύση που υπόσχεται χαμηλότερο κόστος συγκομιδής και υψηλή παραγωγικότητα. Το ερώτημα όμως παραμένει: κατά πόσο ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί στα ελληνικά δεδομένα;

Με βάση τη μακρόχρονη εμπειρία του στην ελαιοκομία, ο γεωπόνος–ερευνητής και συγγραφέας κ. Χαρτζουλάκης τοποθετείται με σαφήνεια, αναδεικνύοντας τα όρια, τις πραγματικές δυνατότητες αλλά και τις παγίδες που συχνά αποσιωπώνται στη δημόσια συζήτηση.

Οι ελληνικές ιδιαιτερότητες δεν ευνοούν το υπερπυκνό μοντέλο

Όπως επισημαίνει ο κ. Χαρτζουλάκης στον ΑγροΤύπο, «η δομή της ελληνικής γεωργίας αποτελεί από μόνη της έναν βασικό περιοριστικό παράγοντα». Ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος, η έντονη κλίση των εδαφών σε πολλές περιοχές, καθώς και η ετερογένεια των αγροτεμαχίων, καθιστούν τις υπερπυκνές φυτεύσεις δύσκολα εφαρμόσιμες.

Το υπερπυκνό σύστημα απαιτεί μεγάλες, ενιαίες και επίπεδες εκτάσεις, ώστε να μπορεί να υποστηριχθεί η πλήρης μηχανοποίηση. Σε διαφορετική περίπτωση, το κόστος ανεβαίνει απότομα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, η αγορά ή ακόμη και η ενοικίαση του εξοπλισμού συγκομιδής προϋποθέτει εκτάσεις που να μπορούν να «αποσβέσουν» μια επένδυση ιδιαίτερα υψηλού κόστους, κάτι που δεν συναντάται στον μέσο ελληνικό ελαιώνα.

Αηφορία, νερό και έδαφος: το αδύναμο σημείο των υπερπυκνών φυτεύσεων

Πέρα από το οικονομικό σκέλος, τίθεται έντονα και το ζήτημα της αειφορίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, στις υπερπυκνές φυτεύσεις παρατηρείται συστηματικά υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, με πρώτο το νερό. Τα δέντρα φυτεύονται σε πολύ μικρές αποστάσεις, γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες άρδευσης και λίπανσης.

Παράλληλα, η έντονη χρήση βαρέων μηχανημάτων συμπιέζει το έδαφος και επιταχύνει τη φθορά του. Το αποτέλεσμα είναι φυτείες με περιορισμένο παραγωγικό ορίζοντα, καθώς –όπως τονίζεται– μετά από περίπου 10 έως 15 χρόνια απαιτείται επαναφύτευση. Πρόκειται για ένα σύστημα που, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «δεν αφήνει τίποτα πίσω του», ούτε σε επίπεδο εδάφους ούτε σε επίπεδο βιοποικιλότητας.

Παραγωγικότητα με ημερομηνία λήξης

Ένα ακόμη σημείο που συχνά παραλείπεται αφορά τη διάρκεια της παραγωγικότητας. Όπως επισημαίνει, τα περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία και παρατηρήσεις αφορούν τα πρώτα χρόνια λειτουργίας των υπερπυκνών ελαιώνων, όταν οι αποδόσεις βρίσκονται στο μέγιστο. Αντίθετα, σπάνια υπάρχουν δεδομένα για το τι συμβαίνει μετά τη δεκαετία. Η έντονη μηχανική επέμβαση στο δέντρο, με κλάδεμα που περιορίζεται στις ανάγκες της μηχανής, οδηγεί σε φυτά που σταδιακά μετατρέπονται σε «ξύλο» και χάνουν τη δυνατότητα ουσιαστικής παραγωγής. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο αποδίδει ένας ελαιώνας σήμερα, αλλά αν μπορεί να αποδώσει με σταθερότητα στο βάθος του χρόνου.

Χαμηλή οξύτητα δεν σημαίνει υψηλή ποιότητα

Στη συζήτηση γύρω από την ποιότητα του ελαιολάδου, γίνεται συχνά επίκληση της χαμηλής οξύτητας που επιτυγχάνεται σε υπερπυκνές φυτεύσεις, λόγω της άμεσης συγκομιδής και έκθλιψης του καρπού. Πράγματι, όπως αναφέρεται, η οξύτητα μπορεί να κυμανθεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα για τον ίδιο δεν είναι αυτό. Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου, τα οποία συνδέονται άμεσα με την προστιθέμενη αξία του προϊόντος, επηρεάζονται καθοριστικά από τη λίπανση και κυρίως από την υπερβολική χρήση αζώτου. Σε πυκνές φυτεύσεις, οι ανάγκες του φυτού αυξάνονται σημαντικά, γεγονός που οδηγεί σε λάδια φτωχότερα σε φαινόλες και άλλα ευεργετικά συστατικά.

Η βιοποικιλότητα και οι ελληνικές ποικιλίες στο περιθώριο

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα της βιοποικιλότητας. Όπως τονίζεται, η επικράτηση λίγων διεθνών ποικιλιών οδηγεί σταδιακά στην εγκατάλειψη των τοπικών ελληνικών ποικιλιών, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής. Στο σημείο αυτό, υπογραμμίζεται ότι η Κορωνέικη, για παράδειγμα, αποτελεί μια ελληνική ποικιλία και δεν μπορεί να «μπαίνει στο ίδιο καλούπι» με ποικιλίες που έχουν επιλεγεί για μαζικά, πλήρως μηχανοποιημένα συστήματα παραγωγής, όπως οι ισπανικές. Όπως αναφέρεται, «οι χώρες που έχουν επενδύσει στη μαζική παραγωγή ελαιολάδου ελέγχουν ήδη αυτό το πεδίο, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο για άλλες χώρες να ανταγωνιστούν στη βάση της ποσότητας».

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι επιλογές φύτευσης συχνά επηρεάζονται από τη διαθεσιμότητα του φυτωριακού υλικού, ανεξάρτητα από το αν αυτό αποτελεί την καταλληλότερη επιλογή για τις τοπικές συνθήκες. Όταν ορισμένες ελληνικές ποικιλίες είναι πιο απαιτητικές ή πιο χρονοβόρες στην παραγωγή φυτωριακού υλικού, περιορίζεται έμμεσα η παρουσία τους στην πράξη, γεγονός που συμβάλλει περαιτέρω στη συρρίκνωση της ποικιλιακής βάσης.

«Δεν μπορείς να πάρεις υπεραξία όταν παράγεις ένα προϊόν που είναι ίδιο παντού», σημειώνεται χαρακτηριστικά ο κ. Χαρτζουλάκης, τονίζοντας ότι η πραγματική δύναμη της ελληνικής ελαιοκομίας δεν βρίσκεται στη μαζική παραγωγή, αλλά στη διαφοροποίηση, στην ταυτότητα και στην ανάδειξη των δικών της ποικιλιών.

Τι πραγματικά λειτουργεί στα ελληνικά δεδομένα

Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται απο τον κ. Χαρτζουλάκη, το σύστημα που λειτουργεί σταθερά και με προοπτική στα ελληνικά δεδομένα είναι το εντατικό, αλλά όχι το υπερεντατικό. Φυτεύσεις της τάξης των 25 έως 40 δέντρων ανά στρέμμα, προσαρμοσμένες στη μορφολογία του εδάφους και στις απαιτήσεις της κάθε ποικιλίας, μπορούν να προσφέρουν σταθερή παραγωγή χωρίς να εξαντλούν τους πόρους.

Μάλιστα, τονίζεται ότι ένας σωστά καλλιεργημένος εντατικός ελαιώνας δεν έχει να ζηλέψει τίποτα σε συνολική παραγωγή από έναν υπερπυκνό, όταν ληφθεί υπόψη ο πλήρης κύκλος ζωής της φυτείας.

Πίσω από όλα τα παραπάνω, αναδεικνύεται ένα βαθύτερο ζήτημα: η νοοτροπία. Η έλλειψη οργάνωσης, η απουσία συλλογικών σχημάτων και η αποσπασματική λήψη αποφάσεων οδηγούν σε επιλογές που συχνά βασίζονται στη μόδα και όχι στη γνώση. Όπως επισημαίνεται απο τον κ. Χαρτζουλάκη, «χωρίς σοβαρό σχεδιασμό και χωρίς αξιολόγηση εδάφους, νερού και οικονομικών δεδομένων, καμία νέα φύτευση δεν μπορεί να είναι πραγματικά βιώσιμη». Η ποιότητα, η σταθερότητα και η συνεργασία αποτελούν, σύμφωνα με την εμπειρία του, τη μόνη ρεαλιστική διέξοδο για την ελληνική ελαιοκομία.

Η ελιά θέλει προσαρμογή, όχι αντιγραφή

Η συζήτηση γύρω από τα συστήματα φύτευσης της ελιάς δεν μπορεί να γίνεται αποκομμένη από την πραγματικότητα της ελληνικής γεωργίας. Όπως προκύπτει από τις επισημάνσεις που κατατέθηκαν, το ζητούμενο δεν είναι η υιοθέτηση μοντέλων που αναπτύχθηκαν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, αλλά η προσαρμογή στις δικές μας δυνατότητες. Με ορθολογική διαχείριση, σεβασμό στο έδαφος και στο νερό, και με έμφαση στην ποιότητα και την ταυτότητα των ελληνικών ποικιλιών, η ελληνική ελαιοκομία μπορεί να παραμείνει παραγωγική και βιώσιμη στον χρόνο.

Η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Ινδία αναμένεται να είναι συνολικά επωφελής για την ΕE.

Ωστόσο η ΠΕΜΕΤΕ εκφράζει έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο «επανάληψης σοβαρών στρεβλώσεων εις βάρος του κλάδου των επιτραπέζιων ελιών, αντίστοιχων με εκείνες που προκάλεσε η συμφωνία ΕΕ–Mercosur και για την οποία αναμένουμε τις απαραίτητες διορθωτικές κινήσεις από την ΕΕ για  για την ένταξη και του προϊόντος της επιτραπέζιας ελιάς στην λίστα κατάργησης των δασμών. 

Μέχρι σήμερα δεν έχει αποσαφηνιστεί αν οι ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές έχουν συμπεριληφθεί στα προϊόντα για τα οποία προβλέπεται σταδιακή μείωση και κατάργηση των δασμών εισαγωγής στην Ινδία.

Η αβεβαιότητα αυτή προκαλεί εύλογη ανησυχία, καθώς οι επιτραπέζιες ελιές επιβαρύνονται με ιδιαίτερα υψηλούς δασμούς, που φτάνουν έως και το 36%, καθιστώντας το κόστος των ευρωπαϊκών και ελληνικών εξαγωγών απαγορευτικό για την συγκεκριμένη χώρα.

Η άρση των δασμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοποίηση της δυναμικής αγοράς της Ινδίας, της πολυπληθέστερης και ταχύτερα αναπτυσσόμενης χώρας του πλανήτη, αλλά και για την προσπάθεια αντιστάθμισης των απωλειών που έχει ήδη υποστεί ο κλάδος από τους επιβαλλόμενους δασμούς στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, καταγράφεται ήδη μείωση 7,2% στην αξία των ελληνικών εξαγωγών επιτραπέζιων ελιών στην αμερικανική αγορά, το διάστημα Ιανουαρίου - Νοεμβρίου 2026, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.

Η επανάληψη της εσφαλμένης προσέγγισης της ετεροβαρούς για τον κλάδο συμφωνίας ΕΕ - Mercosur δεν θα πρέπει να επαναληφθεί στη συμφωνία ΕΕ - Ινδίας, επειδή θα επιβαρύνει περαιτέρω έναν στρατηγικό εξαγωγικό κλάδο με υψηλό οικονομικό, κοινωνικό και περιφερειακό αποτύπωμα, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις και έχει καταγράψει ισχυρή εξαγωγική ανάπτυξη ειδικά την τελευταία δεκαετία, πορεία που σήμερα απειλείται.

Ο κλάδος αντιμετωπίζει, παράλληλα, αυξανόμενο ανταγωνισμό από τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος, με σαφώς χαμηλότερο κόστος παραγωγής και χαμηλότερες απαιτήσεις σε ζητήματα περιβαλλοντικά και κοινωνικά, καθώς και πρότυπα ασφάλειας τροφίμων.

Επιπρόσθετα δυσμενείς εμπορικές συμφωνίες, όπως αυτή της EU-Mercosur και στην οποία η Ελλάδα έχει συναινέσει, διαμορφώνουν ένα ξεκάθαρο ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τον κλάδο των ελληνικών επιτραπέζιων ελιών».

Η ΠΕΜΕΤΕ καλεί την Ελληνική Κυβέρνηση «να ενεργήσει άμεσα και ουσιαστικά ώστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει να συμπεριληφθούν οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές στην συμφωνία ΕΕ–Ινδίας, με πρόβλεψη σταδιακής μείωσης και πλήρους κατάργησης των δασμών.

Ζητούμε μια δίκαιη και ισορροπημένη εμπορική πολιτική στην οποία ο κλάδος της επιτραπέζιας ελιάς δεν θα θυσιάζεται ως παράπλευρη απώλεια στον βωμό της ανάπτυξης άλλων κλάδων, αλλά θα διασφαλίζει τους ίσους όρους ανταγωνισμού και την ουσιαστική στήριξη της ευρωπαϊκής και ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς».

Το ELIA Lesvos Confest επιστρέφει το 2026 με ακόμα μεγαλύτερη δυναμική, φιλοδοξώντας να ισχυροποιήσει περαιτέρω το διεθνές του αποτύπωμα.

Το 3ο Διεθνές Συνέδριο και Φεστιβάλ για την Ελιά «Έλαιον Πάντων Βάλσαμον» συγκεντρώνει, από 27 έως 30 Μαΐου 2026, κορυφαίους επιστήμονες, παραγωγούς, επιχειρηματίες και δημιουργούς από όλο τον κόσμο στη Λέσβο, εξελίσσοντας τη συζήτηση γύρω από το ελαιόλαδο, την αειφορία, την υγεία, τη γαστρονομία, τον ελαιοτουρισμό και την καινοτομία.

Παράλληλα, αποτελεί κάτι περισσότερο από ένα συνέδριο: είναι μια πρόσκληση συμμετοχής σε μια παγκόσμια συζήτηση, με ρίζες στον τόπο και βλέμμα στο αύριο.

Το συνέδριο έχει τη σφραγίδα του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (International Olive Council – IOC), επιβεβαιώνοντας την αξία, την ποιότητα και το υψηλό επίπεδο της διοργάνωσης - μια αναγνώριση που ο Οργανισμός αποδίδει διεθνώς με ιδιαίτερα αυστηρά κριτήρια. Παράλληλα, το ELIA Lesvos Confest υποστηρίζεται από το Yale University και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), ενισχύοντας τον ακαδημαϊκό και επιστημονικό του χαρακτήρα.

Στο 3ο ELIA Lesvos Confest 2026 θα συμμετάσχουν περίπου 50 διακεκριμένοι καθηγητές και επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Μέσα από πάνελ συζητήσεων και θεματικές ενότητες, το συνέδριο προσεγγίζει τους παλμούς που απασχολούν σήμερα τη ντόπια και τη διεθνή ελαιοκομία, εστιάζοντας στην ποιότητα και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου, τη βιωσιμότητα, τη βιοποικιλότητα, την υγεία και τη διατροφή, την καινοτομία, τη γαστρονομία, τον ελαιοτουρισμό και την αλυσίδα αξίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα εκπαιδευτικά και βιωματικά workshops, που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ELIA Lesvos Confest και ενισχύουν τον διαδραστικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα του. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι συνεδρίες αισθητηριακής εκπαίδευσης, όπου οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη Λέσβο «μέσα από ένα ποτήρι», συμμετέχοντας σε ένα οργανωμένο γευστικό και αρωματικό ταξίδι με επιλεγμένα ελαιόλαδα τοπικών παραγωγών.

Το συνέδριο φιλοξενείται στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης και σε επιλεγμένους χώρους της Λέσβου, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με την παραγωγή, την αγορά και την κοινωνία. Συνεχίζοντας την επιτυχημένη πορεία του 2ου ELIA Lesvos Confest, το οποίο εδραίωσε επάξια τη Λέσβο στον παγκόσμιο χάρτη των διεθνών συνεδρίων για το ελαιόλαδο, η φετινή διοργάνωση επιστρέφει πιο δυναμική, σύγχρονη, επίκαιρη και πολυδιάστατη.

Τη διοργάνωση, την οποία η εμπνεύστριά της Φωτεινή Τιρπιντήρη χαρακτηρίζει ως «μία μοναδική εμπειρία γνώσης και εξέλιξης», υλοποιεί ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ελαίας Νήσος Λέσβος», του οποίου είναι πρόεδρος. Πρόκειται για έναν οργανισμό με πυρήνα την ανάδειξη της ελαιοκομικής ταυτότητας και του πολιτισμού της ελιάς στην Ελλάδα και διεθνώς. Μέσα από στοχευμένες δράσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και συνεργασίες με διεθνείς φορείς, ο Σύλλογος έχει διαμορφώσει μια συνεχή πλατφόρμα διαλόγου και καινοτομίας, προωθώντας την αξία του ελαιολάδου όχι μόνο ως προϊόν, αλλά ως πολιτισμικό και αναπτυξιακό κεφάλαιο, με στόχο οι συμμετέχοντες να γίνουν πλουσιότεροι σε γνώση, συναισθήματα, εμπειρίες και δεσμούς.

Σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές πολυετείς καλλιέργειες στην Ευρώπη επαναπροσδιορίζουν τη θέση τους, ο ελαιώνας στην Ισπανία εξακολουθεί να διατηρεί τον ρόλο του ως βασικός πυλώνας του αγροτικού τοπίου. Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία του ισπανικού Υπουργείου Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων - Έρευνα Επιφανειών και Αποδόσεων Καλλιεργειών (ESYRCE) - αποτυπώνουν μια εικόνα συνέχειας και σταθερότητας, με μικρές αλλά μετρήσιμες μεταβολές στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική βαρύτητα της ελαιοκαλλιέργειας στο ισπανικό παραγωγικό μοντέλο.

Η συνολική εικόνα του ελαιώνα το 2025

Το καλοκαίρι του 2025, κατά την τελευταία διαθέσιμη θερινή αποτύπωση, η συνολική έκταση του ελαιώνα στην Ισπανία ανέρχεται σε 2.873.396 εκτάρια, καταγράφοντας ετήσια αύξηση 1,6% σε σύγκριση με το 2024. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια μακροχρόνια τάση ήπιας διεύρυνσης, με τον ελαιώνα να ενισχύει σταδιακά τη θέση του εντός των μόνιμων καλλιεργειών της χώρας. Σε βάθος δεκαετίας, η συνολική επιφάνεια εμφανίζει σωρευτική αύξηση, αποτυπώνοντας μια εικόνα διαρθρωτικής συνέχειας και σταθερότητας στον χρόνο.

Ξηρικός και αρδευόμενος ελαιώνας: δύο παράλληλες δυναμικές

Η κατανομή των εκτάσεων αναδεικνύει τη συνύπαρξη δύο διαφορετικών καλλιεργητικών προσεγγίσεων. Ο ξηρικός ελαιώνας καλύπτει 1.931.053 εκτάρια, αντιπροσωπεύοντας περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής έκτασης, και διατηρεί την πρωτοκαθεδρία στο καλλιεργητικό πρότυπο της χώρας. Παράλληλα, ο αρδευόμενος ελαιώνας φτάνει τα 942.344 εκτάρια, αντιστοιχώντας σε περίπου ένα τρίτο του συνόλου, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή ενίσχυση των πιο εντατικών συστημάτων παραγωγής. Η αύξηση καταγράφεται και στις δύο κατηγορίες, στοιχείο που δείχνει ότι η επέκταση του ελαιώνα δεν περιορίζεται σε ένα μόνο μοντέλο καλλιέργειας.

Η κυριαρχία της ελαιοποίησης στις καλλιεργούμενες εκτάσεις

Ο ελαιώνας που προορίζεται αποκλειστικά για παραγωγή ελαιολάδου καταλαμβάνει 2.534.097 εκτάρια, αντιστοιχώντας σε περίπου 88% της συνολικής έκτασης του ισπανικού ελαιώνα. Από αυτά, 1.709.122 εκτάρια αφορούν ξηρικές καλλιέργειες και 824.975 εκτάρια αρδευόμενες. Ο ελαιώνας διπλής κατεύθυνσης, που εξυπηρετεί τόσο την ελαιοποίηση όσο και την επιτραπέζια χρήση, καλύπτει 249.601 εκτάρια, ενώ εκείνος που προορίζεται αποκλειστικά για επιτραπέζια ελιά περιορίζεται σε 89.699 εκτάρια. Η κατανομή αυτή προσδίδει σαφή ελαιοκομικό προσανατολισμό στη δομή του ισπανικού ελαιώνα.

Η θέση του ελαιώνα στο σύνολο των μόνιμων καλλιεργειών

Στο σύνολο των 5.432.479 εκταρίων μόνιμων καλλιεργειών που καταγράφονται το 2025 στην Ισπανία, ο ελαιώνας αποτελεί τη μεγαλύτερη επιμέρους κατηγορία, καταλαμβάνοντας πάνω από το ήμισυ της συνολικής έκτασης των ξυλωδών καλλιεργειών. Η επιφάνειά του υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη του αμπελώνα, ο οποίος περιορίζεται στα 905.099 εκτάρια, ενώ τα μη εσπεριδοειδή οπωροφόρα φτάνουν τα 1.286.037 εκτάρια. Η αναλογία αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τη βαρύτητα του ελαιώνα στο αγροτικό μωσαϊκό της χώρας.

Χωρική συγκέντρωση και περιφερειακή κατανομή

Η γεωγραφική κατανομή του ελαιώνα παραμένει έντονα συγκεντρωμένη. Πέντε αυτόνομες κοινότητες συγκεντρώνουν συνολικά πάνω από το 85% της εθνικής έκτασης, με την Ανδαλουσία να διατηρεί ηγετικό ρόλο, καλύπτοντας περίπου το 57% του συνόλου. Ακολουθούν η Καστίλη–Λα Μάντσα και η Εξτρεμαδούρα, διαμορφώνοντας έναν παραγωγικό χάρτη που παρουσιάζει αξιοσημείωτη σταθερότητα σε σχέση με προηγούμενα έτη.

Μια καλλιέργεια με συνέχεια 

Τα στοιχεία του 2025 σκιαγραφούν έναν ελαιώνα που εξελίσσεται χωρίς απότομες μεταβολές, διατηρώντας την έκτασή του σε υψηλά επίπεδα και ενισχύοντας σταδιακά τον ρόλο του στο ισπανικό αγροτικό σύστημα. Η ήπια αύξηση των εκτάσεων, σε συνδυασμό με τη σταθερή κατανομή μεταξύ ξηρικών και αρδευόμενων συστημάτων, συνθέτουν την εικόνα μιας καλλιέργειας με μακροχρόνια συνέχεια και σταθερή παρουσία στον αγροτικό χώρο της χώρας. Παράλληλα, το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα του ελαιώνα προορίζεται για ελαιοποίηση προσδίδει στις εξελίξεις αυτές βαρύτητα που υπερβαίνει τα εθνικά όρια, επηρεάζοντας το ευρωπαϊκό αγροτικό τοπίο και τον ευρύτερο τομέα της ελαιοκαλλιέργειας και του ελαιολάδου.

Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων της Ισπανίας (MAPA) – Έρευνα Επιφανειών και Αποδόσεων Καλλιεργειών (ESYRCE)

Καθώς σε αρκετές περιοχές ολοκληρώνεται ή πλησιάζει προς το τέλος της η συγκομιδή, πολλοί παραγωγοί αρχίζουν να σχεδιάζουν τις επόμενες καλλιεργητικές παρεμβάσεις στον ελαιώνα, με το κλάδεμα να αποτελεί μία από τις βασικές επόμενες εργασίες. Η περίοδος μετά το κλάδεμα αφήνει πίσω της μεγάλες ποσότητες φυτικού υλικού στον ελαιώνα. Για μεγάλο διάστημα, τα ελαιοκλαδέματα αντιμετωπίζονταν κυρίως ως υλικό που έπρεπε να απομακρυνθεί. Ωστόσο, η διαχείρισή τους μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο για τη βελτίωση του εδάφους και τη συνολική εικόνα της καλλιέργειας, όταν παραμένουν και αξιοποιούνται μέσα στον ίδιο τον ελαιώνα.

Το υλικό που προκύπτει από τα κλαδέματα, μετά την απομάκρυνση των χονδρών κλαδιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καυσόξυλα, διαθέτει χαρακτηριστικά που το καθιστούν κατάλληλο για την ενίσχυση της γονιμότητας του εδάφους. Η αξιοποίησή του δεν αφορά μόνο τη θρέψη των δέντρων, αλλά και τη βελτίωση της δομής του εδάφους και τη σταδιακή ενίσχυση της οργανικής ουσίας.

Τι προσφέρουν τα κλαδέματα στο έδαφος

Τα φύλλα και τα λεπτά κλαδιά της ελιάς περιέχουν σημαντικές ποσότητες θρεπτικών στοιχείων, ενώ τα πιο χονδρά κλαδιά, όταν παραμένουν στο χωράφι και αποσυντίθενται, λειτουργούν ως αποθήκη άνθρακα. Με αυτόν τον τρόπο, το έδαφος εμπλουτίζεται με οργανική ουσία, στοιχείο καθοριστικό για τη γονιμότητα και τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα του ελαιώνα. Η παραμονή των θρυμματισμένων κλαδεμάτων στο έδαφος συμβάλλει παράλληλα στη συγκράτηση της υγρασίας και στον περιορισμό της ανάπτυξης ζιζανίων, ενώ με την πάροδο του χρόνου μειώνεται και η ανάγκη προσθήκης χημικών λιπασμάτων, καθώς επιστρέφουν στο χωράφι θρεπτικά στοιχεία που διαφορετικά θα χάνονταν.

Εξαίρεση αποτελούν περιπτώσεις όπου τα κλαδέματα προέρχονται από δέντρα με σοβαρές ασθένειες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, για λόγους προστασίας της καλλιέργειας, απαιτείται διαφορετική διαχείριση ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωση παθογόνων.

Διαχείριση με καταστροφέα: απλή και προσαρμόσιμη λύση

Όταν υπάρχει διαθέσιμος καταστροφέας, τα λεπτά κλαδιά μπορούν να συγκεντρωθούν μεταξύ των γραμμών των δέντρων και να τεμαχιστούν με μία ή περισσότερες διελεύσεις του μηχανήματος. Η προετοιμασία περιλαμβάνει τον διαχωρισμό των χονδρών από τα λεπτά κλαδιά, ώστε ο τεμαχισμός να γίνεται αποτελεσματικά και χωρίς επιβάρυνση του εξοπλισμού. Η διαδικασία προσαρμόζεται στις δυνατότητες κάθε μηχανήματος, τόσο ως προς το μέγεθος των σωρών όσο και ως προς τη διάμετρο των κλαδιών. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο τεμαχισμός των κλαδιών μπορεί να συνδυαστεί με εργασίες καταπολέμησης ζιζανίων, μειώνοντας το συνολικό κόστος και τον αριθμό των διελεύσεων στο χωράφι.

Θρυμματισμός κλαδιών και ομοιόμορφη κάλυψη

Η χρήση θρυμματιστή περιορίζει σημαντικά τις εργασίες προετοιμασίας. Τα κλαδιά, αφού αφαιρεθούν όσα προορίζονται για καυσόξυλα, μπορούν να αλεστούν άμεσα, είτε συγκεντρωμένα σε σωρούς είτε επιτόπου, κάτω από τα δέντρα. Το υλικό που προκύπτει είναι πιο ομοιογενές και εύχρηστο, γεγονός που διευκολύνει την ομοιόμορφη κατανομή του στο έδαφος. Η επιτόπια θρυμματοποίηση επιτρέπει στο πριονίδι να παραμείνει κοντά στη ριζόσφαιρα κάθε δέντρου, χωρίς να απαιτούνται επιπλέον εργασίες μεταφοράς και διασποράς. Έτσι, το έδαφος καλύπτεται φυσικά, αξιοποιώντας πλήρως το υλικό του κλαδέματος.

Όταν τα κλαδέματα γίνονται κομπόστ

Το θρυμματισμένο υλικό μπορεί, εναλλακτικά, να συγκεντρωθεί για κομποστοποίηση. Με τη δημιουργία σωρών και τη σωστή ανάμειξη με άλλα διαθέσιμα οργανικά υλικά, παράγεται σταδιακά ένα φυσικό οργανικό λίπασμα. Η διαδικασία απαιτεί έλεγχο υγρασίας, τακτικό ανακάτεμα και παρακολούθηση της θερμοκρασίας του σωρού, μέχρι να προκύψει ένα ομοιογενές, σκούρο υλικό με χαρακτηριστική οσμή χώματος. Κατά την κομποστοποίηση παρατηρείται σημαντική μείωση του αρχικού όγκου των υλικών, ενώ το τελικό προϊόν περιέχει αξιόλογες συγκεντρώσεις θρεπτικών στοιχείων, που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη των ελαιόδεντρων όταν επιστρέψει στο χωράφι.

Ένα υλικό που αξίζει να μείνει στον ελαιώνα

Η αξιοποίηση των ελαιοκλαδεμάτων μέσα στον ίδιο τον ελαιώνα μετατρέπει ένα υποπροϊόν του κλαδέματος σε μέρος της συνολικής διαχείρισης του εδάφους. Είτε με απλό τεμαχισμό είτε με πιο οργανωμένη κομποστοποίηση, το φυτικό υλικό επιστρέφει στη γη, συμβάλλοντας στη βελτίωση της δομής και της γονιμότητάς της. Για τον παραγωγό που σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις του στον ελαιώνα, η διαχείριση των κλαδεμάτων αποτελεί μια πρακτική επιλογή με οφέλη που αποτυπώνονται σταδιακά, τόσο στο έδαφος όσο και στη συνολική εικόνα της καλλιέργειας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2016, «Αξιοποίηση των ελαιοκλαδεμάτων ως εδαφοβελτιωτικό του ελαιώνα», σελ. 30–33

Σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζει η ελαιοπαραγωγή στην Κρήτη λόγω της ανομβρίας των τελευταίων ετών.

Ο κ. Νίκος Μιχελάκης, Γεωπόνος και Επιστημονικός Σύμβουλος του ΣΕΔΗΚ, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι ελαιώνες της ανατολικής Κρήτης έχουν καταπονηθεί από την συνεχόμενη ανομβρία. Παρά τις ραγδαίες βροχοπτώσεις που έπεσαν πρόσφατα σε διάφορες περιοχές της χώρας, στην Κρήτη είχαμε απλά κάποιες βροχές που κατά τόπους ήταν μεν ραγδαίες αλλά μικρής διάρκειας. Τα τρία τελευταία χρόνια είχαμε μια  μείωση των βροχοπτώσεων μέχρι και 60% σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης 10ετίας. Αυτό έχει εξαντλήσει σημαντικά την εδαφική υγρασία με αρνητικές συνέπειες στην ελαιοπαραγωγή αλλά και στο φυτικό κεφάλαιο ορισμένων περιοχών ιδίως της Ανατολικής Κρήτης».

Από την πλευρά του ο κ. Μανώλης Ζερβάκης, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Μοχού από το Ηράκλειο, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «φέτος είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά για τους παραγωγούς της περιοχής μας. Έχουμε πολύ μειωμένη παραγωγή, με προβλήματα ποιότητας αλλά και μειωμένες αποδόσεις λόγω της ξηρασίας. Μια καλή χρονιά παράγουμε 400 τόνους ελαιόλαδο αλλά φέτος δεν αναμένεται να κάνουμε ούτε 50 τόνους».

Δεν έχει καταθέσει αίτημα για στήριξη ελαιοκαλλιέργειας η χώρα μας στην ΕΕ

Θα μπορούσε η χώρα μας να καταθέσει αίτημα στην Κομισιόν για στήριξη της ελαιοκαλλιέργειας της Κρήτης αναφέρει η απάντηση του Επιτρόπου Γεωργίας, Christophe Hansen, στην ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Σάκη Αρναούτογλου.

Όπως δηλώνει ο Έλληνας Ευρωβουλευτής, σε μια περίοδο όπου η ελαιοπαραγωγή –ιδίως στο Λασίθι– έχει καταρρεύσει έως και 90% λόγω παρατεταμένης λειψυδρίας, υψηλών θερμοκρασιών και επαναλαμβανόμενων προσβολών από τον δάκο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν έχει λάβει κανένα αίτημα από τις Ελληνικές αρχές για ενεργοποίηση έκτακτης στήριξης. Όπως επιβεβαιώνει ο Επίτροπος, το άρθρο 219 του Κανονισμού 1308/2013 επιτρέπει έκτακτη παρέμβαση για διαταραχές της αγοράς, όμως η κυβέρνηση απλώς δεν το ζήτησε. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει επίσης ότι είναι έτοιμη να παράσχει τεχνική και διοικητική υποστήριξη, εφόσον υπάρξει αίτημα από το κράτος μέλος. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι υπάρχουν διαθέσιμα μέτρα στο πλαίσιο του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου ΚΓΠ 2023–2027 για επενδύσεις στην άρδευση και για αποκατάσταση του γεωργικού δυναμικού μετά από καταστροφικά συμβάντα. Και εδώ, όμως, η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τη διαχειριστική αρχή της χώρας.

Απάντηση του κ. Hansen εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (19.1.2026)

Μπορεί να χορηγηθεί έκτακτη στήριξη δυνάμει του άρθρου 219 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, κατόπιν αιτήματος του οικείου κράτους μέλους της ΕΕ, για την αντιμετώπιση διαταραχών της αγοράς. Μέχρι σήμερα, οι εθνικές αρχές δεν έχουν υποβάλει αίτημα ενεργοποίησης των εν λόγω διατάξεων για τη στήριξη των ελαιοπαραγωγών.

Η Επιτροπή είναι έτοιμη να παράσχει τεχνική και διοικητική υποστήριξη κατόπιν αιτήματος του κράτους μέλους.

Ειδική στήριξη μπορεί να παρασχεθεί στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου της Ελλάδας για την περίοδο 2023-2027, μεταξύ άλλων για επενδύσεις στην άρδευση και επενδύσεις που αποσκοπούν στην αποκατάσταση του γεωργικού δυναμικού μετά από καταστροφικά συμβάντα. Εναπόκειται στη διαχειριστική αρχή να διαθέσει χρηματοδότηση για τις εν λόγω παρεμβάσεις.

Για την περίοδο 2025/26, οι πρόσφατες εκτιμήσεις που εξέδωσε το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (ΔΟΕ) αναφέρουν μια παγκόσμια παραγωγή που θα ανέλθει σε 2.986.000 τόνους (μειωμένη 10% σε σχέση με την περσινή).

Στο μεταξύ προϊόντα «δύο ταχυτήτων» γεννάει η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες Mercosur, όπως σημειώνει σε ανακοίνωσή της η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Επιτραπέζιας Eλιάς (ΔΟΕΠΕΛ), η οποία ζητά να απαντηθεί με ποιο επιχείρημα επιλέχθηκε η συνέχιση της επιβάρυνσης των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών με δασμούς (12,6%) ενώ οι δασμοί των επιτραπέζιων ελιών των χωρών της Mercosur σταδιακά θα καταργηθούν.

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΔΟΕΠΕΛ έχει ως ακολούθως:

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό μέτρο για την εξισορρόπηση των εμπορικών όρων και να λειτουργήσει ως αντισταθμιστική λύση απέναντι στους δασμούς που επέβαλλαν οι ΗΠΑ στα ευρωπαϊκά προϊόντα.

Ωστόσο η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Επιτραπέζιας Eλιάς (ΔΟΕΠΕΛ) αντιδρά στον τρόπο με τον οποίο η συμφωνία αυτή μεταχειρίζεται τις ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές σε σχέση με αυτές των χωρών της Mercosur.

Η συμφωνία προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των υφιστάμενων δασμών (12,8% είναι σήμερα) που επιβάλει η ΕΕ στις επιτραπέζιες ελιές που προέρχονται από τις χώρες της Mercosur, δημιουργώντας ένα προνομιακό καθεστώς για αυτά τα προϊόντα.

Αντιθέτως, οι εξαγωγές των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών προς τις χώρες της Mercosur θα συνεχίσουν, χωρίς πρόβλεψη κατάργησης, να επιβαρύνονται με δασμούς περίπου 12,6%, δημιουργώντας σαφή ανισορροπία στην πρόσβαση και ανάπτυξη των εξαγωγών στις εν λόγω αγορές.

Διερωτώμεθα:

• με ποιο επιχείρημα επιλέχθηκε η συνέχιση της επιβάρυνσης των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών με δασμούς (12,6%) ενώ οι δασμοί των επιτραπέζιων ελιών των χωρών της Mercosur σταδιακά θα καταργηθούν και
• με ποιο σκεπτικό ένα από τα πιο σημαντικά παραδοσιακά αγροτικά προϊόντα της ευρωπαϊκής γεωργίας, με εξαγωγικό προσανατολισμό βρίσκεται σε αυτή τη δυσμενή θέση.

Εξυπακούεται ότι η συμφωνία για προϊόντα “δύο ταχυτήτων” υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου και των ελληνικών επιτραπέζιων ελιών και την οικονομική συνοχή των αγροτικών περιοχών που εξαρτώνται από την παραγωγή, μεταποίηση-τυποποίηση και εξαγωγή επιτραπέζιων ελιών.

Ζητούμε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη να επανεξετάσουν άμεσα την δυσμενή εξέλιξη που προκύπτει, με την υπογραφή της συμφωνίας, στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών ώστε να διασφαλιστεί δίκαιη και ισότιμη αντιμετώπιση ενός εξαγωγικού προϊόντος στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή γεωργία.

Οι ευρωπαϊκές οργανώσεις του κλάδου των επιτραπέζιων ελιών εκφράζουν τη βαθιά τους ανησυχία και την κατηγορηματική τους αντίθεση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο κλάδος στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur.

Όπως τονίζουν η συμφωνία συνιστά άμεση απειλή για την ανταγωνιστικότητα, την απασχόληση και τη βιωσιμότητα ενός στρατηγικής σημασίας κλάδου για πολλές αγροτικές περιοχές σε όλη την Ευρώπη.

Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το γεγονός ότι, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ευρωπαϊκός κλάδος των επιτραπέζιων ελιών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια και δασμούς σε αγορές τρίτων χωρών, η ΕΕ αποδέχθηκε μια συμφωνία που δημιουργεί σαφώς ανισόρροπο ανταγωνιστικό πλαίσιο εις βάρος των Ευρωπαίων παραγωγών και μεταποιητών.

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των δασμών στις επιτραπέζιες ελιές που προέρχονται από τις χώρες της Mercosur εντός περιόδου επτά ετών, ξεκινώντας από το σημερινό επίπεδο δασμών του 12,8%. Η προνομιακή αυτή πρόσβαση θα επιτρέψει τη σταδιακή είσοδο επιτραπέζιων ελιών στην αγορά της ΕΕ υπό όρους ευνοϊκότερους από εκείνους που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή παραγωγή. Ταυτόχρονα, οι αγορές της Mercosur παραμένουν ουσιαστικά κλειστές για τις ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές, οι οποίες συνεχίζουν να επιβαρύνονται με δασμούς περίπου 12,6%, εμποδίζοντας τον δίκαιο και αμοιβαίο ανταγωνισμό.

Η ασυμμετρία αυτή είναι ιδιαίτερα ανησυχητική σε στρατηγικές αγορές όπως η Βραζιλία, μία από τις μεγαλύτερες καταναλώτριες επιτραπέζιων ελιών παγκοσμίως, όπου οι ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένες, την ώρα που άλλοι διεθνείς ανταγωνιστές επωφελούνται από προνομιακές εμπορικές συμφωνίες.

Συνεπώς, η συμφωνία έχει διπλά αρνητικό αντίκτυπο: περιορίζει ουσιαστικά τις εξαγωγικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών επιτραπέζιων ελιών σε βασικές αγορές και αυξάνει την ανταγωνιστική πίεση εντός της ευρωπαϊκής αγοράς, μέσω της προνομιακής εισόδου προϊόντων από τρίτες χώρες.

Η ASEMESA, η ASSOM και η ΠΕΜΕΤΕ προειδοποιούν ότι αυτή η κατάσταση θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας, τις θέσεις εργασίας, την κερδοφορία των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και την οικονομική και κοινωνική συνοχή μεγάλων αγροτικών περιοχών της ΕΕ ενός κλάδου που έχει διαχρονικά αποδείξει τη διεθνή του ηγετική θέση, την ισχυρή εξαγωγική δυναμική και την υψηλή συμμόρφωσή του με τα ευρωπαϊκά κοινωνικά, περιβαλλοντικά πρότυπα και πρότυπα ασφάλειας τροφίμων.

Οι τρεις οργανώσεις που εκπροσωπούν τον ευρωπαϊκό κλάδο των επιτραπέζιων ελιών βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο τελικό στάδιο σύστασης μιας νέας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας για τον κλάδο, με στόχο την ενίσχυση του διαλόγου με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και την υπεράσπιση των κοινών συμφερόντων με συντονισμένο τρόπο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η ASEMESA, η ASSOM και η ΠΕΜΕΤΕ καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη να επανεξετάσουν άμεσα τη μεταχείριση των επιτραπέζιων ελιών στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur, προκειμένου να διορθωθούν οι υφιστάμενες ανισορροπίες και να αποφευχθούν περαιτέρω ζημίες σε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία, την απασχόληση και τις αγροτικές περιοχές.

Τα περίεργα της Mercosur λίγο την υπογραφή της συμφωνίας, που θα γίνει στις 17 Ιανουαρίου 2026, άρχισαν να φαίνονται.

Όπως ανακάλυψαν οι ευρωπαίοι εξαγωγείς δεν υπάρχει αμοιβαιότητα, ως προς τις μειώσεις δασμών, στις επιτραπέζιες ελιές.

Σύμφωνα με ενημέρωση της ΠΕΜΕΤΕ ενώ για τις εισαγόμενες ελιές από τις χώρες της Mercosur στην Ευρώπη, προβλέπεται να υπάρξει ένα σταδιακό καθεστώς απαλλαγής του δασμού, έτσι ώστε σε 7 χρόνια αυτός να είναι μηδενικός (από το 14% που είναι σήμερα), στις ευρωπαϊκές ελιές που θα εξάγονται στις χώρες της Λατινικής Αμερικής δεν υπάρχει ανάλογη πρόβλεψη, με αποτέλεσμα να παραμένει δασμός 14%.

Μιλώντας στον ΑγροΤύπο με την εκπρόσωπο της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταποιητών, Τυποποιητών, Εξαγωγέων Επιτραπέζιας Ελιάς (ΠΕΜΕΤΕ), Κίμη Ζαζή, μας τόνισε ότι το πρόβλημα είναι πανευρωπαϊκό και δεν έχει κάποια λογική εξήγηση. Μπορεί μέχρι σήμερα οι ελληνικές εξαγωγές ελιάς προς τις χώρες της Λατινικής Αμερικής να μην είναι μεγάλες αλλά για αυτό ευθύνονται οι υψηλοί δασμοί. Αν δεν καταργηθούν όμως δεν είναι δυνατόν να αυξηθούν. Και να θυμίσουμε ότι αυτή τη συμφωνία ήρθε σαν λύση για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εξαγωγές ελιών στην αγορά της ΗΠΑ. Τελικά πως είναι δυνατόν να μιλάμε για νέες αγορές όταν δεν κάνουμε κάτι για να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την ΠΕΜΕΤΕ η εξαίρεση δημιουργήθηκε μετά από απαίτηση της Αργεντινής, θεωρώντας ότι το προϊόν (ελιές) ευαίσθητο. Το περίεργο είναι ότι η Αργεντινή δεν έχει παραγωγή ελιάς αλλά έχει η Βραζιλία.

Από την άλλη  κανένας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν φαίνεται να ενδιαφέρθηκε για τις εξαγωγές ελιών της Ευρώπης.  

Η ελιά αποτελεί έναν από τους πιο σταθερούς πυλώνες της ελληνικής γεωργίας. Όχι μόνο λόγω της οικονομικής και εξαγωγικής της σημασίας, αλλά και επειδή συνδέεται άμεσα με το τοπίο, την αγροτική εργασία και την τοπική ταυτότητα. Τα επίσημα δεδομένα του FAOSTAT επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε με ακρίβεια την εξέλιξη της καλλιέργειας της ελιάς στην Ελλάδα, από το χρονικό σημείο που υπάρχουν συστηματικά διαθέσιμα στοιχεία, δηλαδή από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως σήμερα, χωρίς ερμηνείες ή εξωγενείς παραδοχές, μόνο μέσα από αριθμούς: εκτάσεις, παραγωγή και αποδόσεις. Τα στοιχεία αφορούν το σύνολο της παραγωγής ελαιοκάρπου, χωρίς διάκριση ως προς την τελική του χρήση.

Η δεκαετία του 1960 στα δεδομένα: υψηλή μεταβλητότητα παραγωγής

Στη δεκαετία του 1960, η εικόνα της ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στα διαθέσιμα στοιχεία, κάθε άλλο παρά σταθερή είναι. Η καλλιέργεια της ελιάς χαρακτηρίζεται από έντονες διακυμάνσεις στην παραγωγή. Το 1961 η συνολική παραγωγή καταγράφεται στους 1.502.500 τόνους, ενώ μόλις ένα έτος αργότερα, το 1962, υποχωρεί στους 469.700 τόνους. Αντίστοιχες εναλλαγές εμφανίζονται και στα επόμενα χρόνια, με τιμές που κυμαίνονται μεταξύ περίπου 700.000 και 1.250.000 τόνων. Για την περίοδο αυτή δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία συγκομιζόμενων εκτάσεων και αποδόσεων, ωστόσο η έντονη διακύμανση της παραγωγής αποτυπώνει μια καλλιέργεια ιδιαίτερα ευαίσθητη σε φυσικούς και διαχειριστικούς παράγοντες.

Σταθεροποίηση εκτάσεων και ανάδυση των αποδόσεων

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά, τα δεδομένα αρχίζουν να αποτυπώνουν με μεγαλύτερη σαφήνεια τη δομή της καλλιέργειας. Το 1985 οι συγκομιζόμενες εκτάσεις καταγράφονται στις 718.000 εκτάρια, με συνολική παραγωγή 1.907.000 τόνους και μέση απόδοση 2.656 κιλά ανά εκτάριο. Τα επόμενα χρόνια οι εκτάσεις κινούνται σε παρόμοια επίπεδα, μεταξύ 678.000 και 726.000 εκταρίων, ενώ οι αποδόσεις παρουσιάζουν έντονες μεταβολές, από 1.854 κιλά/εκτάριο το 1986 έως επίπεδα άνω των 2.400 κιλών/εκτάριο στα τέλη της δεκαετίας. Ήδη από αυτή την περίοδο γίνεται εμφανές ότι η συνολική παραγωγή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την έκταση, αλλά κυρίως από την αποδοτικότητα της καλλιέργειας.

Δεκαετίες 1990 και 2000: αύξηση δυναμικού με ασταθή αποτελέσματα

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, τα στοιχεία δείχνουν μια καλλιέργεια που διευρύνεται και ενισχύει τη βάση της. Η καλλιέργεια της ελιάς στην Ελλάδα διατηρεί και σταδιακά ενισχύει το παραγωγικό της δυναμικό, με τις συγκομιζόμενες εκτάσεις να ακολουθούν ανοδική πορεία και να ξεπερνούν σταδιακά τις 800.000 εκτάρια. Η συνολική παραγωγή σε αρκετά έτη υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια τόνους, ωστόσο οι αποδόσεις εξακολουθούν να παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις, με έτη υψηλής παραγωγικότητας να εναλλάσσονται με περιόδους αισθητά χαμηλότερης απόδοσης. Η εικόνα αυτή σκιαγραφεί μια καλλιέργεια με ισχυρή και διευρυμένη βάση, αλλά χωρίς σταθερό και προβλέψιμο ρυθμό παραγωγής.

Η πιο πρόσφατη περίοδος: υψηλές αποδόσεις, όχι πάντα αντίστοιχη παραγωγή

Τα πιο πρόσφατα δεδομένα αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ένταση τις αντιθέσεις της καλλιέργειας. Την τελευταία δεκαετία, η ελαιοκαλλιέργεια στην Ελλάδα εμφανίζει υψηλά επίπεδα αποδοτικότητας, χωρίς αυτό να μεταφράζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο στο τελικό παραγωγικό αποτέλεσμα. Το 2020 οι συγκομιζόμενες εκτάσεις ανέρχονται σε 906.020 εκτάρια, με παραγωγή 3.051.400 τόνους και μέση απόδοση 3.367,9 κιλά ανά εκτάριο. Την επόμενη χρονιά, το 2021, παρότι οι εκτάσεις μειώνονται στις 826.390 εκτάρια, η μέση απόδοση αυξάνεται αισθητά, φτάνοντας τα 3.684,8 κιλά ανά εκτάριο.

Το 2022 καταγράφεται ακόμη υψηλότερη απόδοση, 3.790,1 κιλά ανά εκτάριο, με την παραγωγή να ανέρχεται στους 3.208.908 τόνους. Το 2023, αντίθετα, η συνολική παραγωγή υποχωρεί στους 2.498.942 τόνους και η μέση απόδοση μειώνεται στα 2.972,7 κιλά ανά εκτάριο, παρότι οι συγκομιζόμενες εκτάσεις παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, ακόμη και σε συνθήκες αυξημένης αποδοτικότητας, η συνολική παραγωγή δεν εξελίσσεται πάντα με τον ίδιο ρυθμό, επιβεβαιώνοντας τον σύνθετο χαρακτήρα της καλλιέργειας.

Τι δείχνουν συνολικά οι αριθμοί

Σε βάθος έξι δεκαετιών, τα διαθέσιμα στοιχεία σκιαγραφούν μια καλλιέργεια με αξιοσημείωτη αντοχή στον χρόνο. Οι εκτάσεις της ελιάς στην Ελλάδα διατηρούνται σε σταθερή βάση, ενώ η συνολική αποδοτικότητα έχει ενισχυθεί σε σχέση με το παρελθόν. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα που προκύπτει δεν είναι μονοδιάστατη και δεν αποτυπώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο από χρονιά σε χρονιά. Έτσι, πίσω από τα στατιστικά μεγέθη, διατηρείται μια πραγματικότητα που ο Έλληνας παραγωγός γνωρίζει καλά: μια καλλιέργεια σταθερή στη βάση της, αλλά όχι πάντα προβλέψιμη στο τελικό της αποτέλεσμα.

Πηγή δεδομένων: FAOSTAT – FAO

Βρισκόμαστε πλέον στην καρδιά του χειμώνα, με τον Ιανουάριο να χαρακτηρίζεται από αισθητή πτώση της θερμοκρασίας και τις χιονοπτώσεις να έχουν ήδη σημειωθεί ή να αναμένονται σε ορισμένες περιοχές. Πρόκειται για μια περίοδο που δοκιμάζει την ελαιοκαλλιέργεια, καθώς οι χαμηλές θερμοκρασίες και το χιόνι μπορούν να επηρεάσουν τη δομή και τη ζωτικότητα των δέντρων, δημιουργώντας ζημιές που δεν είναι πάντα εμφανείς από την πρώτη στιγμή.

Οι χειμερινοί μήνες αποτελούν έτσι μια κρίσιμη φάση για την ελιά. Αυτή την εποχή, πολλοί παραγωγοί έρχονται αντιμέτωποι με εικόνες σπασμένων κλαδιών, φυλλόπτωσης ή ρωγμών στον κορμό και αναρωτιούνται ποια είναι η σωστή διαχείριση, ώστε να προστατευθεί η καλλιέργεια και να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος αποκατάστασης. Το ζητούμενο δεν είναι οι βιαστικές παρεμβάσεις, αλλά η κατανόηση του είδους της ζημιάς και η επιλογή των κατάλληλων χειρισμών, τη σωστή χρονική στιγμή.

Δύο διαφορετικά είδη ζημιών με διαφορετική αντιμετώπιση

Μετά από έντονα χειμερινά φαινόμενα, τα ελαιόδεντρα μπορεί να παρουσιάσουν δύο βασικές κατηγορίες ζημιών. Η πρώτη αφορά τις μηχανικές φθορές, όταν το βάρος του χιονιού προκαλεί σπασίματα σε κλαδιά και βραχίονες. Η δεύτερη σχετίζεται με τον παγετό, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε φυλλόπτωση, σχισίματα σε βλαστούς ή ακόμη και ρωγμές στον κορμό, λόγω του παγώματος των φυτικών ιστών. Η διάκριση ανάμεσα στις δύο αυτές περιπτώσεις είναι καθοριστική, καθώς κάθε είδος ζημιάς απαιτεί διαφορετικό χειρισμό και διαφορετικό χρόνο επέμβασης.

Τι πρέπει να γίνει άμεσα όταν υπάρχουν σπασίματα

Στις περιπτώσεις όπου παρατηρούνται σπασμένα κλαδιά, η επέμβαση δεν πρέπει να καθυστερεί. Τα σπασμένα τμήματα χρειάζεται να απομακρύνονται τόσο από το δέντρο όσο και από το χωράφι, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος δευτερογενών προσβολών. Οι τομές που δημιουργούνται πρέπει να λειαίνονται προσεκτικά και να καλύπτονται με απολυμαντική αλοιφή, ώστε να προστατευτεί το ξύλο από παθογόνους οργανισμούς. Παράλληλα, η εφαρμογή χαλκούχου ψεκασμού σε ολόκληρο το δέντρο συμβάλλει στη θωράκιση των πληγών και στη μείωση των πιθανοτήτων προσβολής, σε μια περίοδο που το φυτό βρίσκεται ήδη σε στρες.

Γιατί οι ζημιές από παγετό απαιτούν υπομονή

Σε αντίθεση με τις μηχανικές ζημιές, οι φθορές που προκαλούνται από τον παγετό δεν μπορούν να αξιολογηθούν άμεσα. Η φυλλόπτωση ή τα σκασίματα στους βλαστούς και στον κορμό δεν αποκαλύπτουν πάντα το πραγματικό βάθος της ζημιάς. Για τον λόγο αυτό, η βασική οδηγία είναι η αναμονή μέχρι την άνοιξη, όταν ξεκινήσει η νέα βλάστηση και θα φανεί ποια τμήματα του δέντρου παραμένουν ζωντανά. Η βιαστική αφαίρεση κλαδιών μέσα στον χειμώνα μπορεί να στερήσει από το δέντρο υγιή τμήματα που θα μπορούσαν να ανακάμψουν, επιβαρύνοντας τελικά την παραγωγική του προοπτική.

Το κλάδεμα και η νέα βλάστηση: σωστός χρόνος, σωστή διαχείριση

Ένα από τα συχνότερα λάθη στη διαχείριση παγετόπληκτων ελαιώνων είναι το κλάδεμα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η πραγματική εικόνα της ζημιάς αποκαλύπτεται μόνο όταν ξεκινήσει η νέα βλάστηση την άνοιξη, οπότε και μπορεί να γίνει ουσιαστική αξιολόγηση της κατάστασης του δέντρου. Μόνο τότε έχει νόημα η εφαρμογή ενός διορθωτικού κλαδέματος, με στόχο την απομάκρυνση των ξερών κλαδιών και την επαναφορά της κόμης.

Μετά την ολοκλήρωση του κλαδέματος, οι μεγάλες τομές χρειάζονται προστασία με ειδική αλοιφή, ενώ ένας χαλκούχος ψεκασμός λειτουργεί συμπληρωματικά για τη θωράκιση του δέντρου. Η αποκατάσταση του ελαιώνα, ωστόσο, δεν σταματά σε αυτό το στάδιο. Η νέα βλάστηση που θα εμφανιστεί είναι ιδιαίτερα ευάλωτη και απαιτεί προσεκτική φυτοπροστασία, ώστε το δέντρο να μπορέσει να ανακτήσει σταδιακά τη δομή και τη ζωτικότητά του και να επανέλθει σε παραγωγική ισορροπία.

Όταν ο χειμώνας δοκιμάζει την ελιά

Οι ζημιές από χιόνι και παγετό δεν είναι πάντα ίδιες και δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η ψύχραιμη εκτίμηση, ο σωστός χρόνος παρεμβάσεων και η αποφυγή βιαστικών κινήσεων. Για τον παραγωγό, ο χειμώνας είναι μια περίοδος που απαιτεί προσοχή και σωστές επιλογές, οι οποίες θα επηρεάσουν τη συνολική εικόνα και την πορεία της ελαιοκαλλιέργειας τα επόμενα χρόνια.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2017, «Οι ζημιές στα ελαιόδεντρα από χιόνι και παγετό», σελ. 26–27

Η πραγματική επιτυχία ενός ελαιώνα κρίνεται την στιγμή της επιλογής του πολλαπλασιαστικού υλικού.

Η επιλογή των σωστών δενδρυλλίων αποτελεί μια επένδυση του παραγωγού, η οποία θα επηρεάσει την παραγωγή του ελαιολάδου του για πολλές δεκαετίες.

Κάθε παρτίδα δενδρυλλίων πρέπει να συνοδεύεται από τα απαραίτητα έγγραφα ταυτοποίησης ποικιλίας και υποκειμένου.

Η φυτοϋγιεινή κατάσταση του πολλαπλασιαστικού υλικού εξασφαλίζεται μέσω των ελέγχων στις μητρικές φυτείες και στο παραγόμενο υλικό, ενώ το Φυτοϋγειονομικό Διαβατήριο πιστοποιεί ότι τα δενδρύλλια πληρούν τις απαιτήσεις για την επαγγελματική τους διακίνηση. Το Φυτοϋγειονομικό Διαβατήριο είναι μια επίσημη ετικέτα που απαιτείται για τη διακίνηση φυτών και φυτικών προϊόντων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), διασφαλίζοντας ότι είναι απαλλαγμένα από επιβλαβείς οργανισμούς.

Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με φυτωριούχους, οι οποίοι μας ανέφεραν τις προτάσεις τους για τις φυτεύσεις δενδρυλλίων που αφορούν ποικιλίες ελιάς για ελαιοπαραγωγή.

ΦΥΤΩΡΙΑ ΠΑΓΚΑΛΟΣ

Στην πρωτοπορία από το 1974, με πολυετή επιτυχημένη πορεία στο χώρο των φυτωρίων, προτείνουν:

Ελιά Κορωνέικη – Η No1 ποικιλία της Κρήτης
Η Ελιά Κορωνέικη είναι η κορυφαία κρητική ποικιλία ελιάς και παράγει λάδι εξαιρετικής ποιότητας, με χαμηλή οξύτητα και μοναδικό άρωμα.
Ιδανική για επαγγελματίες παραγωγούς αλλά και για όσους θέλουν ένα σίγουρο, αποδοτικό δέντρο στο χωράφι τους.
Πιστοποιημένα δενδρύλλια κορυφαίας ποιότητας
Τα φυτώριά μας είναι τα πρώτα στην Ελλάδα που συμμετέχουν στο πρόγραμμα GreekCert, προσφέροντας εγγυημένα πιστοποιημένα φυτά ελιάς, εσπεριδοειδών και συκιάς.

Επιλέγουμε κορυφαίους κλώνους Κορωνέικης, γνωστούς για:

• Γρήγορη ανάπτυξη
• Υψηλή και σταθερή παραγωγή
• Πρώιμη καρποφορία από τον 3ο–4ο χρόνο
• Ομοιόμορφη ανάπτυξη και ωρίμανση, αφού όλα τα φυτά προέρχονται από την ίδια μητρική φυτεία
• Η μητρική φυτεία διατηρείται σε εντομοστεγή, πλήρως ελεγχόμενη εγκατάσταση, εξασφαλίζοντας άριστη υγεία και καθαρότητα υλικού.

Κορωνέικη – για Πυκνή Φύτευση
Η ποικιλία Κορωνέικη για πυκνή – υπέρπυκνη φύτευση, αποτελεί την ιδανική επιλογή. Διακρίνεται για την υψηλή της παραγωγικότητα και την εξαιρετική ποιότητα ελαιολάδου που αποδίδει. Είναι η ποικιλία που χρησιμοποιείται ευρέως στην Ελλάδα, προσφέροντας σταθερά αποτελέσματα και μεγάλη ανθεκτικότητα στις τοπικές εδαφοκλιματικές συνθήκες.
Τα φυτώριά μας, συμμετέχουν στο πρόγραμμα ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΩΡΙΑ / CERTIFIED NURSERIES
Η πυκνή φύτευση ελιάς κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος στη χώρα μας, καθώς συμβάλλει στη μείωση του κόστους συγκομιδής και στην πλήρη μηχανοποίηση της καλλιέργειας.
Με τα κατάλληλα μηχανήματα, είναι δυνατή η συλλογή του καρπού σε δεκάδες στρέμματα ημερησίως, καθιστώντας την Κορωνέικη εξαιρετικά αποδοτική επιλογή για τον σύγχρονο παραγωγό.
Χαρακτηριστικά ποικιλίας Κορωνέικη για Πυκνή Φύτευση

• Μικρή ζωηρότητα – ιδανική για γραμμική φύτευση
• Υψηλή και σταθερή παραγωγή
• Έναρξη παραγωγής από τα πρώτα χρόνια
• Ομοιόμορφη ωρίμανση και υψηλή περιεκτικότητα σε λάδι
• Ελαιόλαδο με άριστα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά

Για οποιαδήποτε ερώτηση ή διευκρίνιση, είμαστε στην διάθεσή σας. 
Επισκεφτείτε μας στο: www.greengardens.gr και στο https://olivetrees.gr/

ΦΥΤΩΡΙΑ ΠΕΤΡΟΣ ΜΠΙΖΑΣ

Ποικιλία Κορωνέικης

Η ελιά ποικιλίας Κορωνέικη εμβολιασμένη σε υποκείμενο αγριελιάς αποτελεί ένα συνδυασμό ποιότητας και ανθεκτικότητας.Η Κορωνέικη σαν ελιά φημιζεται για την υψηλή περιεκτικότητα σε φαινολικά και την παραγωγή εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου με έντονο άρωμα. Το υποκείμενο της αγριελιάς από την άλλη δίνει στο φυτό ισχυρό ριζικό σύστημα, αυξημένη αντοχή στην ξηρασία και στα φτωχά εδάφη. Ο συνδυασμός αυτός βελτιώνει την μακροζωία του ελαιώνα μειώνει τις απαιτήσεις για καλλιεργητικές επεμβάσεις και ενισχύει τη βιωσιμότητα της παραγωγής, ιδιαίτερα σε ξηροθερμικές και ημιορεινές περιοχές. Η ελιά ποικιλίας κορωνέικη εμβολιασμένη σε αγριελιά αποτελεί επιλογή αξίας για σύγχρονους παραγωγούς.
Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το site www.fytoria-artasbizas.gr

ΦΥΤΩΡΙΟ ΤΣΙΠΑΣ TOP PLANTS

Το Φυτώριο ΤΣΙΠΑΣ TOP PLANTS προτείνει τις εξής πέντε ποικιλίες ελιάς για παραγωγή ελαιόλαδου για τη νέα καλλιεργητική περίοδο. 

ΚΟΡΩΝΕΙΚΗ
Η Κορωνέικη θεωρείται η «ναυαρχίδα» των ελληνικών και ξένων ποικιλιών ελαιοποίησης, καθώς συνδυάζει σταθερή παραγωγή και κορυφαία ποιότητα ελαιόλαδου. Είναι ποικιλία μικρόκαρπη με εξαιρετικά υψηλή απόδοση σε λάδι 25-30%. Όσον αφορά την ποιότητα λαδιού, παράγει λάδι με έντονο φρουτώδες άρωμα, χαμηλή οξύτητα και υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά. Ωριμάζει από Νοέμβριο και είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στην ξηρασία και τους ανέμους, γεγονός που την καθιστά ιδανική για τα ξηροθερμικά κλίματα της Ελλάδας, αλλά ευαίσθητη στο έντονο ψύχος.

ΤΣΟΥΝΑΤΗ
Η Τσουνάτη (γνωστή και ως Μαστοειδής ή Αθηνολιά) είναι η δεύτερη αρχαιότερη ποικιλία στην Ελλάδα. Είναι ποικιλία μεσόκαρπη και παράγει ελαιόλαδο εξαιρετικής ποιότητας με χρυσαφένιο χρώμα και γεύση που κυμαίνεται από ήπια και γλυκιά έως έντονα πικάντικη αν συλλεχθεί νωρίς. Είναι πλούσια σε πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά, προσφέροντας σημαντικά οφέλη για την υγεία. Η περιεκτικότητα του λαδιού κυμαίνεται από 20-30% και θεωρείται "premium" επιλογή για μονοποικιλιακά λάδια. Ωριμάζει από Οκτώβρη και καλλιεργείται κυρίως σε μεγάλα υψόμετρα μιας και αντέχει πολύ καλά στο ψύχος. 

ΑΡΙΚΟΜΠΗ
Η Αρίκομπη είναι μια ιδιαίτερη τοπική ποικιλία της Κορινθίας με μικρό έως μεσαίο καρπό με κυλινδροκωνικό σχήμα και χαρακτηριστική θηλή στην κορυφή. Είναι ποικιλία κατάλληλη για παραγωγή ελαιόλαδου. Το λάδι της θεωρείται εξαιρετικής ποιότητας, με ισορροπημένα χαρακτηριστικά και η περιεκτικότητά της κυμαίνεται γύρω στο 20-25%. Θεωρείται πολύ πρώιμη ποικιλία, με την ωρίμανση να ξεκινά συχνά από τα τέλη Σεπτεμβρίου ή Οκτωβρίου και είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στις χαμηλές θερμοκρασίες.

ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ
Η Μαρώνεια είναι μια από τις πιο σπάνιες και ανθεκτικές ποικιλίες της Βόρειας Ελλάδας. Πρόκειται για ποικιλία διπλής χρήσης και έχει μεσαίο μέγεθος και χαρακτηριστικό σφαιρικό σχήμα. Το λάδι που παράγει είναι ιδιαίτερα ποιοτικό και κερδίζει συνεχώς διεθνείς διακρίσεις καθώς είναι πλούσιο σε φυσικές φαινόλες και αντιοξειδωτικά, κατατάσσοντάς το στα "superfoods" της μεσογειακής διατροφής. Η συγκομιδή πραγματοποιείται συνήθως από τα τέλη Οκτωβρίου έως τα μέσα Νοεμβρίου και η περιεκτικότητα σε λάδι κυμαίνεται γύρω στο 25%. Θεωρείται η πλέον ανθεκτική στον παγετό ποικιλία, αντέχοντας σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες γι’ αυτό και για τη νέα καλλιεργητική περίοδο, η ποικιλία Μαρώνειας περιλαμβάνεται στις κορυφαίες επιλογές για περιοχές με έντονο χειμώνα.

ΟΛΥΜΠΙΑΣ Ή ΧΩΡΑΪΤΙΚΗ
Η Ολυμπίας ή Χωραΐτικη είναι μια αρχαία, ιθαγενή ελληνική ποικιλία που καλλιεργείται εδώ και πάνω από 1500 χρόνια με ιδιαίτερη αντοχή στο ψύχος και τις ασθένειες. Είναι μικρόκαρπη προς μεσόκαρπη, κατάλληλη για την παραγωγή εξαιρετικά ποιοτικού ελαιολάδου με περιεκτικότητα γύρω στο 20-25%. Το λάδι της διακρίνεται για την πολυπλοκότητα των αρωμάτων του, την έντονη φρουτώδη γεύση, και την υψηλή περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά. Λόγω αυτών των χαρακτηριστικών, έχει επιλεγεί ακόμη και για μελέτες σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η συγκομιδή της πραγματοποιείται από τέλη Οκτωβρίου. 

Το Φυτώριο μας έχει πιστοποίηση ποικιλιών ελιάς και πιστοποιημένες ποικιλίες εσπεριδοειδών και οπωροφόρων.
Για περισσότερες πληροφορίες ή παραγγελίες επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μας www.xtsipas.gr ή  επικοινωνήστε μαζί μας στο 2743024674 ή μέσω email: xrtsipas@gmail.com

Σύμφωνα με την απόφαση της ΑΑΔΕ, μετατέθηκε, για την 1η Μαΐου 2026, η έναρξη της Α’ φάσης εφαρμογής του μέτρου ψηφιακής έκδοσης δελτίων αποστολής διακίνησης ελαιοκάρπου από τους ελαιώνες προς τα ελαιοτριβεία.

Ωστόσο παραμένουν τα πρόστιμα που θα ισχύσουν με την έναρξη της εφαρμογής του μέτρου.

Η νομοθεσία για τη διακίνηση αγαθών χωρίς Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής (Ψ.Δ.Α.) επιφέρει πολύ αυστηρά πρόστιμα.

Συγκεκριμένα, ξεκινούν με 500 ευρώ ανά φορολογικό έλεγχο, αν τηρείται απλογραφικό, φτάνοντας τα 1.000 ευρώ για τήρηση διπλογραφικού συστήματος.

Μάλιστα η ΑΑΔΕ έχει ανακοινώσει ότι τα πρόστιμα πρόκειται να αυξηθούν και να ανέλθουν σε:

• πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ για υπόχρεους τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος και
• δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ για υπόχρεους τήρησης διπλογραφικού συστήματος.

Υποχρέωση έκδοσης Ψ.Δ.Α. έχουν όσοι πωλούν εμπορεύματα ή προϊόντα και τηρούν λογιστικά βιβλία, ανεξαρτήτως αν αυτά είναι απλογραφικά ή διπλογραφικά.

Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ η νέα ημερομηνία διευκολύνει τους ελαιοπαραγωγούς – αγρότες που υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, προσφέροντάς τους περισσότερο χρόνο προετοιμασίας.

Ειδικότερα, με κοινή απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Γιώργου Κώτσηρα, και του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, Γιώργου Πιτσιλή, η παράταση για τους ελαιοπαραγωγούς - αγρότες παρέχεται υπό τις εξής προϋποθέσεις:

• τα ελαιοτριβεία θα εκδίδουν δελτίο ποσοτικής παραλαβής κατά την παραλαβή του ελαιοκάρπου,
• οι ωφελούμενοι ελαιοπαραγωγοί - αγρότες δεν ανήκουν στις υπόχρεες οντότητες της πρώτης περιόδου εφαρμογής της υποχρέωσης ψηφιακής παρακολούθησης διακίνησης αποθεμάτων (αγρότες με ακαθάριστα έσοδα μεγαλύτερα των 200.000 ευρώ για το φορολογικό 2022).

Σε διαφορετική περίπτωση, οι εν λόγω επιχειρήσεις θεωρούνται ότι έχουν τη δυνατότητα απρόσκοπτης προσαρμογής στο ψηφιακό πλαίσιο.

Τελικά η κυβέρνηση αντί να αξιοποιήσει τον επιπλέον χρόνο, μέχρι την εφαρμογή του μέτρου, για ουσιαστικό διάλογο και απλοποίηση της διαδικασίας, φαίνεται να µεταθέτει απλώς το πρόβληµα στο μέλλον, χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο για το πώς οι παραγωγοί θα µπορούν πρακτικά να ανταποκριθούν στις νέες ψηφιακές απαιτήσεις.

Το γλοιοσπόριο αποτελεί μια ασθένεια που ευνοείται από τις παρατεταμένα βροχοπτώσεις που είχαμε όλο το προηγούμενο διάστημα.

Η αυξημένη υγρασία και οι ήπιες θερμοκρασίες συνθέτουν το ιδανικό περιβάλλον όπου ο μύκητας αναπτύσσεται γρήγορα με αποτέλεσμα να έχει πλήξει μεγάλο μέρος της παραγωγής.

Από την άλλη σε πολλές περιοχές είχαμε σημαντικές δακοπροσβολές. Η πληγή που αφήνει το έντομο στην ελιά λειτουργεί ως είσοδος για το παθογόνο, το οποίο σε περιβάλλον αυξημένης υγρασίας βρίσκει πρόσφορο έδαφος να αναπτυχθεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι το γλοιοσπόριο δεν μπορεί να εμφανιστεί χωρίς δάκο, όμως η παρουσία του εντόμου αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εκδήλωσης της ασθένειας.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να έχουμε προβλήματα στην ποιότητα του φετινού ελαιολάδου (βαριά λάδια με οξύτητες) στις περιοχές που είχαμε συνεχόμενες βροχοπτώσεις.

Οι ελαιοπαραγωγοί βρίσκονται σε απελπιστική κατάσταση γιατί γνωρίζουν ότι δεν θα αποζημιωθούν για τις ζημιές από τον ΕΛΓΑ.

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, παραγωγός ελιάς Καλαμών και γεωπόνος από τη Βόνιτσα της Αιτωλοακαρνανίας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή μας άρχισε να φαίνεται η ζημιά από το γλοιοσπόριο στην παραγωγή ελιάς και είναι μεγάλη. Τώρα πια δεν υπάρχει καθόλου παραγωγή σε όλη την περιοχή. Έχουμε μεγάλη ζημιά και αναμένεται νέα κακοκαιρία τις επόμενες ημέρες. Οι έμποροι μας λένε ότι όσες ελιές Καλαμών πάνε για αποθήκευση θα πουληθούν σκούπα στα 4 ευρώ το κιλό.

Ο κ. Ηλίας Γεωργιτσόπουλος, ελαιοπαραγωγός και αντιπρόεδρος στον Αγροτικό Ελαιουργικό Συνεταιρισμό Γλυφάδας στην Πύλο Μεσσηνίας αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει τεράστια ζημιά στην περιοχή από το δάκο και το γλοιοσπόριο. Καθυστέρησαν πολύ φέτος να ξεκινήσουν τη δακοκτονία αλλά και οι καιρικές συνθήκες έφεραν μεγάλες προσβολές από γλοιοσπόριο. Αποτέλεσμα από αρχές Οκτωβρίου που ξεκίνησε η παραγωγή ελαιολάδου έχουμε υψηλές οξύτητες 0,5 έως 0,8. Αυτή την εποχή παράγεται βιομηχανικό ελαιόλαδο. Μιλάμε για παραγωγή βαριών ελαιολάδων με χαμηλή τιμή. Είναι φέτος μια κρίσιμη χρονιά για την ελαιοκαλλιέργεια της περιοχής με κίνδυνο πολλοί ελαιώνες να πάνε σε εγκατάλειψη.  

Από την πλευρά του ο κ. Βασίλης  Βασίλειος Κατσάς, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Γλυφάδας, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος οι ελαιοπαραγωγοί έχουν βγει στα μπλόκα. Σε περίπου 10 ημέρες θα έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή ελαιοκάρπου στην περιοχή μας. Η χρονιά είναι πολύ άσχημη τόσο ποσοτικά που έχουμε μειωμένη παραγωγή όσο και ποιοτικά που έχουμε πολύ άσχημη ποιότητα ελαιολάδου. Μεγάλο πρόβλημα είναι και οι χαμηλές τιμές παραγωγού. Πρόπερσι που είχαμε αντίστοιχα μειωμένη παραγωγή οι τιμές παραγωγού κυμαίνονταν από 9,5 έως 10 ευρώ το κιλό για τα καλής ποιότητας ελαιόλαδα. Φέτος οι τιμές για τα καλής ποιότητας ελαιόλαδα είναι στα 4,5 ευρώ το κιλό, ενώ για τα υποβαθμισμένα μειώνεται στα 2,5 ευρώ το κιλό. Με αυτές τις χαμηλές τιμές δεν μπορεί να έχει εισόδημα ο παραγωγός γιατί είναι κάτω από το κόστος. 

Ο Αγροτικός Σύλλογος Χανδρινού και Περιφέρειας ανακοίνωσε την απόφασή του να προσφύγει στη Δικαιοσύνη για τις σοβαρές και καταστροφικές παραλείψεις των αρμοδίων που οδήγησαν στην απώλεια της φετινής ελαιοπαραγωγής.
Η νομική αυτή ενέργεια αφορά την εκτεταμένη ζημιά που υπέστησαν οι ελαιοπαραγωγοί του Χανδρινού και συνολικά της Μεσσηνίας, λόγω της ανεξέλεγκτης εξάπλωσης του δάκου και του γλοιοσπορίου. Όπως ενημερώνει κατόπιν έκτακτης Γενικής Συνέλευσής του αποφασίστηκε να υποβάλει μήνυση, στις 17/12/2025, κατά παντός υπευθύνου για τις εγκληματικές παραλείψεις των αρμοδίων που οδήγησαν στην καταστροφή των ελαιοπαραγωγών εξαιτίας της ασθένειας του δάκου και του γλοιοσπορίου. 

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Χανδρινού, Κώστας Αποστολόπουλος, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι καταθέσαμε μήνυση για καθυστέρηση έναρξης της δακοκτονίας που είχε σαν αποτέλεσμα να ευνοήσει την εξάπλωση του γλοιοσπορίου. Δάκος και γλοιοσπόριο έφεραν χαμηλής ποιότητας ελαιόλαδα και μεγάλη οικονομική ζημιά στους ελαιοπαραγωγούς. Είχαμε επισημάνει τις παραλείψεις εδώ και πολύ καιρό αλλά το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό για τους παραγωγούς. 

Με την συγκομιδή του μαύρου ελαιόκαρπου της φετινής εσοδείας (2025/26) να πλησιάζει την ολοκλήρωση της, την 10η Δεκεμβρίου 2025, έλαβε χώρα τηλεδιάσκεψη εκπρόσωπων φορέων-μελών της Εθνικής ΔΟΕΠΕΛ (Διεπαγγελματική Οργάνωση Επιτραπέζιας Ελιάς) από τις κυριότερες ΠΕ παραγωγής μαύρου ελαιόκαρπου επιτραπέζιων ποικιλιών, από όλους τους τομείς του κλάδου (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής).

Θέμα της σύσκεψης ήταν ο απολογισμός της υφισταμένης κατάστασης και την αξιολόγηση προοπτικών για τους εμπορικούς τύπους των φυσικών μαύρων επιτραπέζιων ελιών των ποικιλιών Καλαμών/Καλαμάτα και Αμφίσσης/Κονσερβολιά.

Κοινές διαπιστώσεις όλων ήταν ότι:

• Η φετινή παραγωγή χαρακτηρίζεται ως κανονική με τις παραγόμενες ποσότητες να επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της χώρας (εξαγωγές, κατανάλωση).
• Σε αντίθεση με την περσινή ελαιοκομική περίοδο, η φετινή παραγωγή παρουσιάζει μεγάλο ποσοστό ελαιόκαρπου μεγάλου μεγέθους.

Οι κλιματικές συνθήκες επηρέασαν πέραν του μεγέθους και της ποσοτικής αύξησης της παραγωγής, και τον χρωματισμό του καρπού, ο οποίος παρουσιάζει διαφοροποιήσεις και κινείται σε διαβαθμίσεις του ιώδους χρωματισμού, φαινόμενο φυσιολογικό σε περιόδους έντονης βροχόπτωσης.

Σημαντικό και διαχρονικό πρόβλημα για τον κλάδο εξακολουθεί να αποτελεί η έλλειψη εργατών γης, καθώς και η δυσλειτουργία στη διαδικασία μετάκλησής τους από τρίτες χώρες, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά την παραγωγική διαδικασία.

Παράλληλα, έντονο προβληματισμό εξακολουθεί να προκαλεί η επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ. Μια πρώτη ένδειξη είναι η μείωση της αξίας των εξαγωγών ελληνικών επιτραπέζιων ελιών προς την αμερικανική αγορά κατά 4% το πρώτο οκτάμηνο του 2025 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Υπάρχει η ανησυχία για μεγαλύτερη μείωση των εξαγωγών έως το τέλος του έτους και ακόμα μεγαλύτερη κατά την επόμενη χρονιά. 

Η Εθνική ΔΟΕΠΕΛ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα συνεχίσει να παρεμβαίνει θεσμικά και να ενημερώνει τους αρμόδιους φορείς, με στόχο τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας του προϊόντος και της βιωσιμότητας των φορέων του κλάδου των επιτραπέζιων ελιών.

Άσχημα νέα για την παραγωγή ελαιόλαδο στην χώρα μας δείχνουν οι προβλέψεις της Κομισιόν.

Σύμφωνα με αυτές στην Ελλάδα κατά την επόμενη δεκαετία (έως το 2035) αναμένεται να υπάρξει μια μείωση εκτάσεων στην ελαιοκαλλιέργεια λόγω εγκατάλειψης, με αποτέλεσμα η παραγωγή ελαιολάδου να μειωθεί κάτω από 180.000 τόνους ετησίως.

Αντίστοιχα, η πρόβλεψη της Κομισιόν για την Ιταλία αναφέρει ότι η παραγωγή ελαιολάδου θα μειωθεί, κατά περίπου 3% ετησίως, λόγω εγκατάλειψης των ελαιώνων και μειωμένων αποδόσεων.

Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την απόδοση του τομέα περιλαμβάνουν την κλιματική αλλαγή, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τη λειψυδρία και τα παράσιτα. Η Xylella fastidiosa παραμένει σοβαρή ανησυχία σε περιοχές όπως η Απουλία.

Αντίθετη εικόνα φαίνεται να έχουμε στην Ισπανία και την Πορτογαλία τα επόμενα χρόνια, όπου οι παραδοσιακοί μη αρδευόμενοι ελαιώνες αναμένεται να δώσουν τη θέση τους σε υπερεντατικές ελαιοκαλλιέργειες με αποτελεσματική διαχείριση των υδάτων.

Αυτή η εξέλιξη σύμφωνα με την Κομισιόν είναι το «κλειδί» για τη διασφάλιση της κερδοφορίας του τομέα. Προβλέπεται ότι έως το 2035, η παραγωγή στην Ισπανία θα μπορούσε να αυξηθεί σε σχεδόν 1,8 εκατομμύρια τόνους και στην Πορτογαλία σε σχεδόν 0,2 εκατομμύρια τόνους ετησίως.

Την ίδια στιγμή οι αγροτοσυνδικαλιστικές οργανώσεις στην Ισπανία υποστηρίζουν ότι η αναδιάρθρωση των ελαιώνων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρώπη.

Όπως αναφέρουν η Ευρώπη παράγει σχεδόν το 60% του παγκόσμιου ελαιολάδου, με την Ισπανία να αντιπροσωπεύει πάνω από το 45% του παγκόσμιου συνόλου και το 65% της παραγωγής της ΕΕ.

Ωστόσο, πιστεύουν ότι ο τομέας αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό από χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής που έχουν επενδύσει σε υπερεντατικές φυτείες με χαμηλότερο κόστος εργασίας και φιλοπεριβαλλοντικών κανονισμών.

Το χάσμα ανταγωνιστικότητας διευρύνεται ιδιαίτερα στους παραδοσιακούς ελαιώνες και σε περιοχές όπου η εκμηχάνιση της καλλιέργειας είναι δύσκολη. Χωρίς συγκεκριμένα μέτρα, χιλιάδες εκτάρια με ελαιώνες θα βγουν εκτός παραγωγής, θέτοντας σε κίνδυνο την ηγετική θέση της Ευρώπης.

Ως εκ τούτου, η Copa-Cogeca σε συνεργασία με τις ισπανικές αγροτοσυνεταιριστικές οργανώσεις, προετοιμάζουν μια πρόταση να καταθέσουν στην Κομισιόν, για την μετατροπή των ελαιώνων σε βιώσιμους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η όλη διαδικασία θα χρηματοδοτείται εκτός των προϋπολογισμών της ΚΑΠ, με υποστήριξη για όλες τις μεθόδους καλλιέργειας ελιάς, ειδικά για τα ελαιόδεντρα που είναι δύσκολο να καλλιεργηθούν με μηχανικά μέσα. Μάλιστα ζητούν η μετατροπή να είναι εθελοντική και προσαρμοσμένη σε κάθε σύστημα καλλιέργειας (ξηρική, αρδευόμενη, με κλίση εδάφους κ.α.), με οικονομική αποζημίωση που να είναι ανάλογη με τον τύπο του κάθε ελαιώνα.

Όπως τονίζουν μόνο ένα συγκεκριμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, χρηματοδοτούμενο με πρόσθετα κεφάλαια και προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητες του τομέα, θα εγγυηθεί την ανανέωση των γενεών, θα διατηρήσει την παγκόσμια ηγεσία και θα διασφαλίσει την αγροτική ανάπτυξη. 

Άγονος ήταν ο πλειοδοτικός διαγωνισμός για την πώληση ενός βυτίου ελαιολάδου 27 τόνων, με οξύτητα 0,70, που πραγματοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα ο Α.Σ Ελαιοπαραγωγών Δήμου Καντάνου Σελίνου στην Κρήτη.

Όπως δήλωσαν στον ΑγροΤύπο εκπρόσωποι του συνεταιρισμού, κατατέθηκαν κάποιες προσφορές αλλά οι τιμές δεν ικανοποίησαν τους παραγωγούς.

Αυτή την εβδομάδα ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Ζάκρου προκηρύσσει νέο διαγωνισμό πώλησης έξτρα παρθένου ελαιολάδου ΠΟΠ Σητείας Λασιθίου, που αφορά ποσότητα 50-55 τόνων και οξύτητα 0,5. 

Επίσης αυτή την εβδομάδα στην Λακωνία θα προχωρήσουν σε νέες δημοπρασίες για πώληση έξτρα παρθένου ελαιολάδου ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Μεταμόρφωσης και ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισµός Παπαδιανίκων.

Να θυμίσουμε τις προηγούμενες ημέρες στην Λακωνία στα 5,60 ευρώ το κιλό είχαν πουλήσει από ένα βυτίο έξτρα παρθένου ελαιολάδου ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισµός Παπαδιανίκων είχαμε και ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Φοινικίου (Α.Ε.Σ. Φοινικίου).

Πάντως αυτή την εποχή και μέχρι το τέλος του έτους πολλοί παραγωγοί δεν πουλάνε ελαιολάδο λόγω φορολογικών θεμάτων (κλείνει το φορολογικό έτος).

Απόφαση για ΟΕΦ

Στο μεταξύ υπογράφηκε την Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου, από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμω,ν Κώστα Τσιάρα, η Υπουργική Απόφαση που ξεμπλοκάρει οριστικά το ζήτημα των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (Ο.Ε.Φ.) και διασφαλίζει τη συνέχιση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων για το ελαιόλαδο και την επιτραπέζια ελιά σε όλη τη χώρα. Το πρόβλημα άγγιζε σχεδόν το 90% των ενεργών προγραμμάτων, με πραγματικό κίνδυνο απώλειας εκκαθαρίσεων και ενωσιακών πόρων για τα επόμενα έτη χωρίς μάλιστα να υφίσταται υπαιτιότητα των φορέων.

Στην τροποποιητική αναφέρει τα εξής:

Άρθρο 4
Προϋποθέσεις επιλεξιμότητας επιχειρησιακών προγραμμάτων

1. Η χρονική διάρκεια των επιχειρησιακών Προγραμμάτων θα είναι τέσσερα έτη με πρώτο έτος εφαρμογής το 2024. Η συνδρομή της Ε.Ε για την περίοδο 2024-2027 ανέρχεται σε 10.666.000 Ευρώ για κάθε οικονομικό έτος.

2. Παραδεκτές είναι οι αιτήσεις στήριξης/συμμετοχής για τα επιχειρησιακά προγράμματα των ΟΕΦ με ελάχιστο αιτούμενο προϋπολογισμό συνολικής ενωσιακής χρηματοδότησης ανά πρόγραμμα, το ποσό των 500.000 Ευρώ και μέγιστο αιτούμενο προϋπολογισμό συνολικής ενωσιακής χρηματοδότησης ανά πρόγραμμα το ποσό των 2.500.000 Ευρώ για τη ζώνη Α.
Για τη ζώνη Β ως ελάχιστος αιτούμενος προϋπολογισμός συνολικής ενωσιακής χρηματοδότησης ανά πρόγραμμα ορίζεται το ποσό των 150.000 Ευρώ και ως μέγιστος αιτούμενος προϋπολογισμός συνολικής ενωσιακής χρηματοδότησης ανά πρόγραμμα το ποσό των 2.500.000 Ευρώ.

3. Επιλέξιμα για χρηματοδότηση είναι επιχειρησιακά προγράμματα:
α) που υποβάλλονται από Οργανώσεις Ελαιουργικών Φορέων (Ο.Ε.Φ.),όπου ως ΟΕΦ ορίζονται όλες οι οργανώσεις παραγωγών (Ο.Π) αναγνωρισμένες βάσει του άρθρου 152 και οι ενώσεις οργανώσεων παραγωγών (Ε.Ο.Π.) αναγνωρισμένες βάσει του άρθρου 156 που υποβάλλουν επιχειρησιακό πρόγραμμα με τους όρους και προϋποθέσεις έγκρισης της παρούσας και της υπ’ αρ. 397/18235/2017 Υπουργικής Απόφασης (Β’ 601) όπως ισχύει κάθε φορά και με τους περιορισμούς που αναφέρονται στο άρθρο 3 της παρούσας.
β) που διαθέτουν τουλάχιστον το 55% του προϋπολογισμού του επιχειρησιακού προγράμματος στις ακόλουθες κατηγορίες Παρεμβάσεων υπολογιζόμενο ως αριθμητικός μέσος όρος για το σύνολο της τετραετίας 2024-2027.

Διαβάστε το ΦΕΚ

Με απόφαση της ΑΑΔΕ μετατίθεται για την 1η Μαΐου 2026, η έναρξη της Α’ φάσης εφαρμογής του μέτρου ψηφιακής έκδοσης δελτίων αποστολής διακίνησης ελαιοκάρπου από τους ελαιώνες προς τα ελαιοτριβεία.

Όπως είχαμε αναφέρει σε σχετικά ρεπορτάζ του ΑγροΤύπου η εφαρμογή του μέτρου είχε δημιουργήσει πολλά προβλήματα στους ελαιοπαραγωγούς του κανονικού καθεστώτος.

Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ νέα ημερομηνία διευκολύνει τους ελαιοπαραγωγούς – αγρότες που υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, προσφέροντάς τους περισσότερο χρόνο προετοιμασίας.

Ειδικότερα, με κοινή απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Γιώργου Κώτσηρα, και του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, Γιώργου Πιτσιλή, η παράταση για τους ελαιοπαραγωγούς - αγρότες παρέχεται υπό τις εξής προϋποθέσεις:

• τα ελαιοτριβεία θα εκδίδουν δελτίο ποσοτικής παραλαβής κατά την παραλαβή του ελαιοκάρπου,
• οι ωφελούμενοι ελαιοπαραγωγοί - αγρότες δεν ανήκουν στις υπόχρεες οντότητες της πρώτης περιόδου εφαρμογής της υποχρέωσης ψηφιακής παρακολούθησης διακίνησης αποθεμάτων (αγρότες με ακαθάριστα έσοδα μεγαλύτερα των 200.000 ευρώ για το φορολογικό 2022).

Σε διαφορετική περίπτωση, οι εν λόγω επιχειρήσεις θεωρούνται ότι έχουν τη δυνατότητα απρόσκοπτης προσαρμογής στο ψηφιακό πλαίσιο.

Η απόφαση εξασφαλίζει στους μικρούς παραγωγούς τον απαραίτητο χρόνο για την ομαλή μετάβασή τους, χωρίς πίεση, κατά την κρίσιμη περίοδο συγκομιδής και μεταφοράς του ελαιοκάρπου.

Στρατηγικός στόχος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της ΑΑΔΕ παραμένει η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και της διαφάνειας στη διακίνηση ελαιοκάρπου και ελαιολάδου, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η παραγωγική διαδικασία συνεχίζεται απρόσκοπτα.

Ανάγκη προσαρμογής στις συνθήκες συγκομιδής

Σε αναστολή του μέτρου της υποχρεωτικής έκδοσης Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής (Ψ.Δ.Α.) για τη μεταφορά του ελαιοκάρπου έως την 1η Μαϊου 2026, προχώρησε σήμερα η κυβέρνηση υπό την προϋπόθεση έκδοσης δελτίου ποσοτικής παραλαβής από τα ελαιοτριβεία, σε ρύθμιση που αντιμετωπίζει τις σοβαρές δυσκολίες εφαρμογής του μέτρου κατά τη φετινή ελαιοκομική περίοδο.

Για το ζήτημα αυτό είχε παρέμβει το προηγούμενο διάστημα ο βουλευτής Μεσσηνίας Περικλής Μαντάς, αποστέλλοντας αναλυτική επιστολή προς τον Διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργο Πιτσιλή. Στην επιστολή του βουλευτή τεκμηριώνονταν διεξοδικά οι τέσσερις βασικές κατηγορίες προβλημάτων που καθιστούσαν την εφαρμογή του Ψ.Δ.Α. ανεφάρμοστη, ειδικά για την περίπτωση του ελαιοκάρπου.

Ανάμεσα στα προβλήματα που είχαν επισημανθεί ήταν η αδυναμία αποτελεσματικής εφαρμογής της αρχής “ένα δελτίο = μία μεταφορά” για την ελιά, όπου οι μετακινήσεις είναι πολλαπλές, συνήθως ανοργάνωτες και συχνά πραγματοποιούνται από διαφορετικά πρόσωπα. Επιπλέον, η έκδοση ψηφιακού δελτίου στο χωράφι είναι μη ρεαλιστική λόγω έλλειψης σήματος ή εξοπλισμού, δημιουργώντας αδιέξοδα για τους παραγωγούς. Μεγάλο μέρος της μεταφοράς γίνεται από τρίτους, όπως εργάτες ή συγγενείς, που δεν έχουν τη δυνατότητα έκδοσης Ψ.Δ.Α., με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος άδικων προστίμων εις βάρος των παραγωγών. Τέλος, πολλοί παραγωγοί, ιδιαίτερα ηλικιωμένοι, δεν έχουν τη δυνατότητα χρήσης ψηφιακών εφαρμογών, καθιστώντας τη συμμόρφωση ουσιαστικά ανέφικτη.

Η απόφαση για την αναστολή της υποχρέωσης αποτελεί μια αναγκαία προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες της ελαιοκομικής παραγωγής, αλλά και στις ιδιαιτερότητες που αυτή έχει έναντι άλλων αγροτικών προϊόντων. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος και πέραν της μεταβατικής περιόδου, ο κ. Μαντάς είχε επίσης ζητήσει να δοθεί η εναλλακτική δυνατότητα καταγραφής των ποσοτήτων του ελαιοκάρπου μέσω των ελαιοτριβείων με μόνιμο τρόπο, έτσι ώστε αφενός να διασφαλιστεί η ιχνηλασιμότητα της παραγωγής, αφετέρου να μην επιβάλλονται διαδικασίες που ουσιαστικά δεν μπορούν να υλοποιηθούν στο χωράφι.

Σύμφωνα με τον Μεσσήνιο βουλευτή, «η επιτυχία κάθε νέου ψηφιακού εργαλείου απαιτεί κατανόηση της πραγματικής εικόνας στο πεδίο και συνεργασία με τους ανθρώπους της παραγωγής, ώστε να διαμορφώνονται λύσεις που είναι και αποτελεσματικές και εφαρμόσιμες».

Σε αυτό το πλαίσιο ο κ. Μαντάς τονίζει ότι η συζήτηση πρέπει να συνεχιστεί, με στόχο να θεσπιστεί ένα πλαίσιο ιχνηλασιμότητας πρακτικό και λειτουργικό, που θα είναι πλήρως συμβατό με τις ιδιαιτερότητες της ελαιοκομίας και της ελληνικής υπαίθρου.

Σε μια περίοδο όπου ο ήπιος και υγρός καιρός κυριαρχεί σε πολλές περιοχές της χώρας, οι συζητήσεις για τις ασθένειες της ελιάς —με το γλοιοσπόριο να βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο— έχουν επανέλθει δυναμικά. Οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις και η υψηλή υγρασία αυξάνουν την ανησυχία των παραγωγών, όμως πίσω από αυτή την εικόνα κρύβεται ένας ακόμη καθοριστικός παράγοντας: το αν υπήρξε ή όχι δάκος στο προηγούμενο διάστημα. Εκεί ξεκινά και η σχέση του δάκου με το γλοιοσπόριο—μια σχέση που, όπως επιβεβαιώνει η ΔΑΟΚ Πολυγύρου Χαλκιδικής, δεν είναι θεωρητική αλλά απολύτως πρακτική για την έκβαση της ασθένειας.

Πώς συνδέεται ο δάκος με το γλοιοσπόριο

Στην καρδιά του ζητήματος βρίσκεται μια σχέση που, αν και συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την έκταση με την οποία μπορεί να εκδηλωθεί το γλοιοσπόριο σε έναν ελαιώνα. Ο δάκος δεν είναι ασθένεια· είναι όμως ο εχθρός που δημιουργεί τις συνθήκες ώστε μια μυκητολογική προσβολή να εξελιχθεί πιο εύκολα και πιο γρήγορα. Η μικρή πληγή που αφήνει το έντομο στον καρπό λειτουργεί ως είσοδος για το παθογόνο, το οποίο σε περιβάλλον αυξημένης υγρασίας βρίσκει πρόσφορο έδαφος να εγκατασταθεί και να αναπτυχθεί. Όπως περιγράφεται χαρακτηριστικά, «ο εχθρός δημιουργεί την πρώτη προσβολή πάνω στον καρπό… τρυπάει, οπότε εκεί αναπτύσσεται με την υγρασία και με τη βροχή, η δεύτερη προσβολή από το παθογόνο. Βρίσκει δηλαδή την τρύπα που αφήνει ο δάκος και εκεί πάνω αναπτύσσεται το γλοιοσπόριο».

Αυτό δεν σημαίνει ότι το γλοιοσπόριο δεν μπορεί να εμφανιστεί χωρίς δάκο· όμως η παρουσία του εντόμου αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εκδήλωσης της ασθένειας και επιταχύνει την εξάπλωσή της. Το παθογόνο εκμεταλλεύεται κάθε άνοιγμα στον καρπό, προκαλώντας στη συνέχεια σήψη, μαύρισμα και, στα πιο προχωρημένα στάδια, ξήρανση και πλήρη υποβάθμιση του καρπού, ο οποίος πλέον δεν είναι κατάλληλος ούτε για τυποποίηση ούτε για ελαιοποίηση.

Γι’ αυτό και ο ειδικός συνοψίζει με ακρίβεια: «Αν έχουμε δάκο, οι πιθανότητες να έχουμε και γλοιοσπόριο πολλαπλασιάζονται.» Η σχέση αυτή δεν είναι θεωρητική αλλά καθαρά πρακτική: κάθε τραυματισμός από το έντομο αυξάνει τις ευκαιρίες του μύκητα να διεισδύσει, μετατρέποντας μια πιθανή προσβολή σε πραγματικό κίνδυνο για την παραγωγή. Και, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, όταν ένας ελαιώνας ή μια ευρύτερη περιοχή δεν έχει έντονη παρουσία δάκου στο προηγούμενο διάστημα, η εκδήλωση της ασθένειας συνήθως περιορίζεται. Με λιγότερες πληγές στους καρπούς, ο μύκητας έχει λιγότερες ευκαιρίες να εγκατασταθεί και η ένταση των συμπτωμάτων παραμένει χαμηλότερη.

Οι συνθήκες που “ξυπνούν” το γλοιοσπόριο

Το γλοιοσπόριο αποτελεί μια ασθένεια που ευνοείται έντονα από τις υγρές και παρατεταμένα βροχερές συνθήκες, κάτι που κάνει το φθινόπωρο και την άνοιξη τις πιο κρίσιμες εποχές για τους ελαιώνες. Σε αυτές τις περιόδους η αυξημένη σχετική υγρασία και οι ήπιες θερμοκρασίες συνθέτουν το ιδανικό περιβάλλον όπου ο μύκητας αναπτύσσεται γρήγορα. Όπως σημειώνει ο γεωπόνος, «όταν έχουν υγρασία όλοι οι μύκητες αναπτύσσονται», κάτι που γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν στον καρπό υπάρχουν μικρές πληγές ή ανοίγματα.

Η ένταση της ασθένειας, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλους τους ελαιώνες. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, «σε πιο εντατικούς, αρδευόμενους ή επιτραπέζιους ελαιώνες, όπου οι επεμβάσεις είναι συστηματικές, η ασθένεια εμφανίζεται συνήθως πιο περιορισμένα». Αντίθετα, «σε ξηρικούς ελαιώνες ή σε εκμεταλλεύσεις ελαιοποίησης με λιγότερο εντατική φροντίδα, ο μύκητας βρίσκει συχνότερα τις συνθήκες για να εγκατασταθεί, ιδιαίτερα σε περιόδους παρατεταμένης υγρασίας».

Τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν από νέκρωση φύλλων ή φυλλόπτωση, αλλά στα πιο προχωρημένα στάδια γίνονται χαρακτηριστικά: σήψη των καρπών, μαύρισμα, μουμιοποίηση ή ακόμη και καρπόπτωση. Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας, οι προσβεβλημένες ελιές εμφανίζουν αρχικά ανοιχτόχρωμη και στη συνέχεια σκούρα καφέ σήψη, συχνά με μια χαρακτηριστική ροζ–πορτοκαλί ζελατινώδη μάζα σπορίων στην επιφάνεια. Αντίθετα, όταν η υγρασία μειώνεται, οι καρποί συχνά αφυδατώνονται και παραμένουν ξεροί πάνω στο δέντρο, δείχνοντας μια διαφορετική εξέλιξη της ασθένειας. Ακόμη και μέσα στον χειμώνα, όταν θεωρητικά οι χαμηλές θερμοκρασίες θα έπρεπε να περιορίζουν την ανάπτυξη του μύκητα, μια περίοδος παρατεταμένης υγρασίας μπορεί να απαιτήσει νέες παρεμβάσεις. Ο συνδυασμός ήπιων θερμοκρασιών και συνεχών βροχοπτώσεων διατηρεί ενεργό τον κίνδυνο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προηγούμενοι τραυματισμοί στους καρπούς.

Τι μπορεί να κάνει ο παραγωγός 

Η πρόληψη του γλοιοσπορίου ξεκινά από την κατανόηση των παραγόντων που διευκολύνουν την εγκατάστασή του. Το παθογόνο δεν εμφανίζεται μόνο μέσω μιας πληγής· όμως κάθε άνοιγμα στον καρπό αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα μόλυνσης. Γι’ αυτό και η παρουσία δάκου στο προηγούμενο διάστημα είναι τόσο κρίσιμη: τα κεντρίσματα του εντόμου αυξάνουν τόσο την πιθανότητα εμφάνισης του γλοιοσπορίου όσο και τη σοβαρότητα των προσβολών. Καθοριστική, λοιπόν, είναι και η σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση του δάκου. Ένας ελαιώνας που προστατεύθηκε εγκαίρως από το έντομο δεν προσφέρει στον μύκητα τις πληγές που χρειάζεται για να εγκατασταθεί. Έτσι, η καταπολέμηση του δάκου λειτουργεί στην πράξη ως διπλή πρόληψη: μειώνει τις άμεσες ζημιές του εντόμου και ταυτόχρονα περιορίζει το «έφορο έδαφος» για την ανάπτυξη του γλοιοσπορίου.

Με βάση αυτό, οι υπόλοιπες προληπτικές πρακτικές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Όπως σημειώνει ο γεωπόνος, «κάνοντας έναν χαλκό σίγουρα θα σταματήσει σε μεγάλο βαθμό», αρκεί να μην υπάρχουν ήδη τραυματισμοί στον καρπό. Οι χαλκούχες εφαρμογές τοποθετούνται σε καθορισμένες περιόδους της καλλιεργητικής χρονιάς: μετά το μάζεμα της πράσινης ελιάς, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, ακολουθώντας τη φυσιολογία της καλλιέργειας και τις καιρικές συνθήκες. Σε χρονιές με παρατεταμένη υγρασία μπορεί να απαιτηθεί και μία επιπλέον εφαρμογή, ώστε η προστασία να παραμείνει αποτελεσματική.

Παράλληλα, το κλάδεμα και η κάλυψη κάθε πληγής με χαλκό αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης, καθώς μειώνουν την υγρασία στο εσωτερικό του δέντρου και περιορίζουν τα σημεία από τα οποία μπορεί να διεισδύσει ο μύκητας. Σε ευαίσθητες ποικιλίες ή περιοχές απαιτείται προστασία και κατά την ανθοφορία, όπου το γλοιοσπόριο μπορεί να προσβάλει ταξιανθίες και να επηρεάσει την παραγωγή.

Τι σημαίνει τελικά η σχέση δάκου–γλοιοσπορίου

Η σχέση δάκου–γλοιοσπορίου είναι αλληλένδετη: οι πληγές στον καρπό διευκολύνουν τον μύκητα να εγκατασταθεί, ενώ η υγρασία ολοκληρώνει την εικόνα που επιτρέπει την εξάπλωσή του. Το γλοιοσπόριο, ωστόσο, έχει και τη δική του επιδημιολογία· μπορεί να εμφανιστεί σε ιδιαίτερα υγρές περιόδους ακόμη και χωρίς προηγούμενο τραυματισμό, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της συνολικής διαχείρισης του ελαιώνα.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρακτικές πρόληψης —από τις χαλκούχες εφαρμογές μέχρι τη σωστή διαχείριση της κόμης και την παρακολούθηση των καιρικών συνθηκών— διαμορφώνουν ένα ενιαίο σύστημα προστασίας. Κάθε μέτρο μειώνει τις πιθανότητες εγκατάστασης του μύκητα και συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του καρπού.

Τελικά, η κατανόηση αυτού του «διπλού δεσμού» ανάμεσα σε έντομο και ασθένεια επιτρέπει στον παραγωγό να κινηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια και στρατηγική. Η θωράκιση της καλλιέργειας δεν είναι μία πράξη, αλλά ένα σύνολο παρεμβάσεων που ξεκινούν από την προστασία απέναντι στον δάκο και φτάνουν μέχρι την πρόληψη του ίδιου του γλοιοσπορίου. Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση διασφαλίζει υγιείς καρπούς και θέτει τις βάσεις για μια σταθερή και ποιοτική παραγωγή.

Η φυλλόπτωση στην ελιά είναι ένα φαινόμενο που συχνά ανησυχεί τους παραγωγούς, ιδιαίτερα αυτή την εποχή όπου η υγρασία και οι πρώτες βροχές του χειμώνα κάνουν πιο έντονα ορατές τις αδυναμίες του δέντρου. Η απώλεια φύλλων δεν είναι πάντα πρόβλημα· κάθε ελαιόδεντρο αποβάλλει φυσιολογικά ένα μέρος των γερασμένων φύλλων του. Όταν όμως η πτώση γίνεται μαζικά, σε λάθος στιγμή ή με εικόνα που δεν θυμίζει το συνηθισμένο κιτρίνισμα των παλιών φύλλων, τότε αξίζει να αναζητηθούν άμεσα τα αίτια.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ίδιο το δέντρο «μιλάει»: τα φύλλα που πέφτουν ή που ετοιμάζονται να πέσουν κρύβουν επάνω τους χαρακτηριστικά σημάδια, τα οποία μπορούν να καθοδηγήσουν τον παραγωγό στην πρώτη, βασική διάγνωση.

Πότε η φυλλόπτωση είναι φυσιολογική

Στην ελιά, η απώλεια μέρους της φυλλικής επιφάνειας αποτελεί φυσιολογική διαδικασία, καθώς το δέντρο αποβάλλει σταδιακά τα γερασμένα φύλλα του. Πρόκειται κυρίως για φύλλα δύο έως τριών ετών, τα οποία βρίσκονται στη βάση των βλαστών. Με το πέρασμα του χρόνου κιτρινίζουν και τελικά πέφτουν, μια διαδικασία που κορυφώνεται την άνοιξη, όταν το δέντρο αναπτύσσει νέα βλάστηση. Κατά τη φυσιολογική φυλλόπτωση, η ισορροπία του δέντρου παραμένει αμετάβλητη: δεν παρατηρείται μείωση της φυλλικής επιφάνειας ούτε απογύμνωση κλάδων, ενώ η βλάστηση συνεχίζεται με φυσιολογικούς ρυθμούς.

Τι θεωρείται μη φυσιολογική φυλλόπτωση

Όταν η πτώση των φύλλων εμφανίζεται μαζικά, ανεξάρτητα από την εποχή και χωρίς να περιορίζεται στα γερασμένα φύλλα, τότε δεν πρόκειται για φυσιολογικό φαινόμενο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η φυλλόπτωση αποτελεί ένδειξη ότι τα δέντρα υποφέρουν από κάποιο υποκείμενο αίτιο που απαιτεί διερεύνηση. Η ένταση της πτώσης καθορίζει και τη σοβαρότητα των συνεπειών: μειώνεται η φυλλική επιφάνεια, συχνά απογυμνώνονται κλάδοι και, ως αποτέλεσμα, η ικανότητα του δέντρου να σχηματίσει καρποφόρα όργανα για την επόμενη περίοδο περιορίζεται σημαντικά. Με άλλα λόγια, η μη φυσιολογική φυλλόπτωση επηρεάζει άμεσα και ουσιαστικά τη μελλοντική παραγωγή.

Τα συχνότερα αίτια – και τι «λένε» τα φύλλα

Ο βασικός οδηγός για τη διάγνωση βρίσκεται… στο χώμα και στα κλαδιά. Τα φύλλα που έχουν ήδη πέσει, αλλά και εκείνα που ετοιμάζονται να πέσουν, συχνά φέρουν επάνω τους τα σημάδια που κατευθύνουν τον παραγωγό προς το πραγματικό αίτιο της φυλλόπτωσης. Τα επίσημα δεδομένα δείχνουν ότι τα πιο συχνά αίτια αυξημένης και μη φυσιολογικής απώλειας φύλλων είναι το κυκλοκόνιο και η κερκοσπορίαση, που εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα, ενώ ακολουθούν το γλοιοσπόριο, τα κοκκοειδή σε συνδυασμό με καπνιά, ο πυρηνοτρήτης και οι τροφοπενίες καλίου και βορίου, τα οποία συναντώνται πιο σπάνια.

Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου τα φύλλα παρουσιάζουν μόνο ένα γενικευμένο κιτρίνισμα και ξήρανση, χωρίς ιδιαίτερες κηλίδες. Τότε η εικόνα μπορεί να παραπέμπει σε βερτισιλλίωση, η οποία δεν συνοδεύεται πάντοτε από φυλλόπτωση και απαιτεί τομή στους κλάδους για να διαπιστωθεί πιθανή νέκρωση των αγγείων. Παρόμοια συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν και σε περιπτώσεις σηψιρριζιών, όπου χρειάζεται εξέταση του ριζικού συστήματος για τη σωστή διάγνωση. Σε πιο σπάνιες συνθήκες, μια γενικευμένη εικόνα κιτρινίσματος και ξήρανσης σε όλα σχεδόν τα δέντρα του ελαιώνα μπορεί να οφείλεται είτε σε έντονη ξηρασία είτε σε υπερβολική υγρασία που προκαλεί ασφυξία των ριζών.

Κυκλοκόνιο & Κερκοσπορίαση: οι συχνότεροι «ένοχοι»

Το κυκλοκόνιο και η κερκοσπορίαση αποτελούν τις πιο συχνές αιτίες έντονης φυλλόπτωσης στα ελαιόδεντρα. Και οι δύο ασθένειες ευνοούνται από υψηλή σχετική υγρασία και τυπικά εμφανίζονται σε ελαιώνες που βρίσκονται σε περιοχές με συχνές βροχοπτώσεις, νυχτερινή δροσιά ή ομίχλες κατά το διάστημα από το φθινόπωρο έως την άνοιξη. Τα προβλήματα εντείνονται σε δέντρα που καλλιεργούνται σε πυκνή φύτευση, όπου ο αερισμός είναι ανεπαρκής και τα φύλλα δεν εκτίθενται επαρκώς στον ήλιο.

Τα παθογόνα διατηρούνται στα προσβεβλημένα φύλλα που παραμένουν πάνω στο δέντρο. Με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές αρχίζουν να παράγουν σπόρια, τα οποία μεταφέρονται με τον άνεμο και το νερό της βροχής στα υγιή φύλλα, προκαλώντας νέες μολύνσεις. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται καθ’ όλη τη βροχερή περίοδο, κάθε φορά που υπάρχει υγρασία στα φύλλα για λίγες ώρες, με τα νεαρά φύλλα να είναι τα πιο ευάλωτα.

Για την αντιμετώπιση των δύο ασθενειών απαιτείται προληπτική δράση, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου το πρόβλημα εμφανίζεται συχνά. Συνιστώνται δύο έως τρεις προληπτικοί ψεκασμοί: ο πρώτος το φθινόπωρο, όταν αναμένονται έντονες βροχοπτώσεις, ο δεύτερος την άνοιξη, μετά την έναρξη της νέας βλάστησης και πριν εμφανιστούν οι ταξιανθίες, και, εφόσον οι συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές για την ανάπτυξη των ασθενειών, ένας ενδιάμεσος ψεκασμός μετά την ολοκλήρωση της ελαιοσυλλογής. Για την κερκοσπορίαση, που μπορεί να προσβάλει και τους καρπούς, απαιτείται επιπλέον ένας καλοκαιρινός ψεκασμός τον Αύγουστο, όπου υπάρχει ιστορικό προσβολών.

Τα προληπτικά σκευάσματα για τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς ψεκασμούς βασίζονται κυρίως σε χαλκούχες ουσίες, ενώ για τον ανοιξιάτικο ψεκασμό χρησιμοποιούνται και σκευάσματα με θεραπευτική δράση, όπως αναφέρονται στο πρωτότυπο κείμενο. Σε ελαιώνες με χρονίζον πρόβλημα κρίνεται αναγκαίο να γίνεται τουλάχιστον ένας ψεκασμός κάθε χρόνο, ακόμη και σε περιόδους χωρίς έντονες βροχοπτώσεις, ώστε τα μολύσματα να διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα και να αποφεύγονται οι καταστροφικές εξάρσεις σε δύσκολες χρονιές.

Γιατί η διάγνωση είναι κρίσιμη για την επόμενη παραγωγή

Η μη φυσιολογική φυλλόπτωση δεν αποτελεί μια απλή ενόχληση ή ένα επιφανειακό αισθητικό ζήτημα. Αντίθετα, επηρεάζει με άμεσο και ουσιαστικό τρόπο τη λειτουργία του δέντρου. Η απώλεια των φύλλων μειώνει τη φωτοσυνθετική ικανότητα της ελιάς, περιορίζει τη θρέψη της και δυσχεραίνει τον σχηματισμό των καρποφόρων οργάνων. Αυτό σημαίνει ότι τα δέντρα που χάνουν σήμερα σημαντικό μέρος της φυλλικής τους επιφάνειας θα εμφανίσουν μειωμένη παραγωγή την επόμενη χρονιά. Η έγκαιρη αναγνώριση του προβλήματος και η σωστή αντιμετώπιση δεν προστατεύουν μόνο την υγεία του δέντρου, αλλά αποτελούν και βασική παράμετρο για τη διασφάλιση της μελλοντικής παραγωγής του ελαιώνα.

Η Προστασία της Επόμενης Χρονιάς Ξεκινά Σήμερα

Η φυλλόπτωση στην ελιά είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να λειτουργήσει ως σιωπηλό μήνυμα ότι κάτι δεν πάει καλά. Η προσεκτική ματιά του παραγωγού στα φύλλα —σε όσα έχουν πέσει και σε όσα ετοιμάζονται να πέσουν— αποτελεί το πρώτο, ουσιαστικό βήμα για να εντοπιστεί εγκαίρως το πραγματικό αίτιο. Όταν η απώλεια της φυλλικής επιφάνειας γίνεται μεγαλύτερη από το φυσιολογικό, η επόμενη παραγωγική περίοδος επηρεάζεται άμεσα.

Η έγκαιρη διάγνωση, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία, είναι μια επένδυση στη ζωτικότητα του ελαιώνα. Με σωστή παρατήρηση και ενημέρωση, ο παραγωγός μπορεί να παρέμβει αποτελεσματικά, διατηρώντας την υγεία των δέντρων και εξασφαλίζοντας τη συνέχεια της παραγωγής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 12/2016, «Μη φυσιολογική φυλλόπτωση, αίτια & διάγνωση»  σελ. 36-7