Πυραλίδα στην πιπεριά: Πότε γίνεται απειλή και γιατί η έγκαιρη παρακολούθηση είναι καθοριστική

Σε εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή των υπαίθριων πεπονιών. Οι έντονες βροχοπτώσεις που είχαμε το προηγούμενο διάστημα είχαν σαν αποτέλεσμα να υπάρχουν προβλήματα φυτοπροστασίας στην καλλιέργεια.

Από την άλλη η μειωμένη ζήτηση, που έχουμε αυτή την χρονική περίοδο, κρατάει σε χαμηλά επίπεδα τις τιμές, σε μια χρονιά που είχαμε αύξηση του κόστους παραγωγής.

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, γεωπόνος και έμπειρος παραγωγός πεπονιών από την Βόνιτσα Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από αρχές Ιουλίου ξεκίνησαν οι κοπές για τα υπείθρια πεπόνια. Σε αντίθεση με το πεπόνι θερμοκηπίου φέτος το υπαίθριο πεπόνι είχε καλές αποδόσεις και σε αυτό βοήθησαν οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν την Άνοιξη στην περιοχή και οι μειωμένες υγρασίες. Το πρόβλημα είναι η μειωμένη ζήτηση για πεπόνια που έχουμε αυτή την εποχή. Αν και φέτος ξεκίνησε καλά το πεπόνι από 1,50 έως 1,80 ευρώ το κιλό για την καλή ποιότητα, αυτή την εποχή έχουν μειωθεί οι τιμές και κυμαίνονται από 20 έως 25 λεπτά το κιλό. Στις λαϊκές αγορές το πεπόνι είναι γύρω στο 1 ευρώ, ενώ στην περιοχή μας στο ράφι του σούπερ μάρκετ κυμαίνεται από 55 έως και 60 λεπτά το κιλό.  

Ο κ. Αναστάσιος Πιστιόλας, παραγωγός από την Πρέβεζα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είχαμε πολλές βροχοπτώσεις και τα χωράφια είχαν για μεγάλο διάστημα υγρασία. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να έχουμε προβλήματα φυτοπροστασίας στην καλλιέργεια πεπονιού, που έφεραν αύξηση του κόστους καλλιέργειας και μείωση της παραγωγής. Υπάρχει μεγάλη απογοήτευση στους παραγωγούς την φετινή χρονιά. Αυτή την περίοδο τα πεπόνια καλής ποιότητας δίνουν τιμή στον παραγωγό έως 60 λεπτά το κιλό.

Ο κ.  Γιώργος Καλλιάνης, παραγωγός κηπευτικών από την Κυπαρισσία, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι είχαμε κάποια προβλήματα στην καλλιέργεια από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις. Το πεπόνι είναι πιο ευαίσθητο στην υγρασία στα σημεία όπου ο καρπός έρχεται σε επαφή με το έδαφος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σαπίσματα. Πάντως οι αποδόσεις φέτος κυμάνθηκαν σε καλά επίπεδα. Η αγορά του πεπονιού παραμένει κυρίως προσανατολισμένη στην εσωτερική κατανάλωση και η ζήτηση είναι σε χαμηλά επίπεδα. Το ίδιο συμβαίνει αυτή την εποχή με όλα τα κηπευτικά με εξαίρεση το αγγούρι που έχουμε μειωμένες ποσότητες. 

O κ. Αντώνης Γκόνης, παραγωγός από τους Γαργαλιάνους της Μεσσηνίας, που ασχολείται με την καλλιέργεια του πεπονιού, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «είμαι ο πρώτος που κάνω κοπές υπαίθριου πεπονιού (χαμηλής κάλυψης) στην χώρα. Φέτος οι κοπές ξεκίνησαν από τον Μάιο και θα ολοκληρωθούν στις αρχές Αυγούστου. Το πεπόνι είναι ευαίσθητο στις υγρασίες και είχαμε κάποια προβλήματα φέτος από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις, που έφεραν μια οψίμιση στην καλλιέργεια και κάποια προβλήματα φυτοπροστασίας. Η ποιότητα παίζει σημαντικό ρόλο στις τιμές των πεπονιών. Αν δεν είναι νόστιμο και γλυκό, δύσκολα θα το ξαναπάρει ο καταναλωτής. Αν όμως είναι γευστικό, όποιος το δοκιμάσει το ζητάει ξανά. Επίσης η ζήτηση για πεπόνια - όπως και για τα υπόλοιπα καλοκαιρινά φρούτα - επηρεάζεται από τις υψηλές θερμοκρασίες.

Στα αζήτητα βρίσκονται τα καρπούζια αυτή την περίοδο, αφού δεν υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον και μεγάλες ποσότητες μένουν ασυγκόμιστες και σαπίζουν στα χωράφια.

Την άποψή του για την άσχημη εικόνα στην αγορά του καρπουζιού αναφέρει σε συνέντευξη, που έδωσε στον ΑγροΤύπο, ο Γεωπόνος κ. Γιώργος Τσιαρδάκας, ιδιοκτήτης της AGROSEM που ειδικεύεται στη διάθεση επαγγελματικών σπόρων κηπευτικών.

Ο κ. Γιώργος Τσιαρδάκας, από τα Τρίκαλα, ασχολείται με την καλλιέργεια του καρπουζιού από τη δεκαετία του 70 και γνωρίζει πολύ καλά την αγορά. Η AGROSEM ιδρύθηκε το 1993 ειδικεύεται στη διάθεση επαγγελματικών σπόρων κηπευτικών και εξειδικευμένων προϊόντων θρέψης και στη πορεία της δραστηριοποίησης της, το όνομα της έχει γίνει συνώνυμο της καινοτομίας.

Όπως επισημαίνει ο κ. Τσιαρδάκας, το 2026 η Ευρώπη πεθαίνει από τους καύσωνες και εμείς τα λίγα καρπούζια μας σαπίζουν αδιάθετα, κάτι δεν πάει καλά. Η αλήθεια για την κατάσταση στα καρπούζια πρέπει κάποτε να ειπωθεί.

Από το 1993 έως το 2015 είκοσι  και πλέον χρόνια τον απόλυτο έλεγχο στον σπόρο καρπουζιού το είχε η Agrosem. Η ποικιλία Obla είχε γίνει σημείο αναφοράς σαν ποιότητα και παραγωγή καρπουζιού, δευτερεύοντως η Torpila και το μίνι ατομικό 2,5 – 3 κιλών Modellino.

Το ελληνικό ποιοτικό καρπούζι είχε κατακτήσει τις ακριβές αγορές της δυτικής Ευρώπης και αύξησε την εσωτερική κατανάλωση, φτάσαμε να καλλιεργούμε 130.000 στρέμματα.  

Μετά το 2012 – 2014 άρχισαν να εμφανίζονται ποικιλίες τύπου Obla δήθεν καλύτερες και πρωιμότερες (3-5 ημέρες).

Μερικοί παραγωγοί ξεγελάστηκαν, τις υιοθέτησαν πιστεύοντας ότι θα πάνε καλύτερα, όμως οπισθοδρόμησαν διότι ούτε γευστικότερες ήταν ούτε παραγωγικές και δίχως αντοχές σε βασικές ασθένειες, όπως η ανθράκωση κλπ.
Λίγα χρόνια αργότερα πήγαν σε ακόμα πιο άγευστες ποικιλίες πρωιμότερες να βγάλουν καρπούζια άγλυκα τον Απρίλιο.

Η σημερινή κατάσταση ήταν αναμενόμενη. Εμείς το τονίζαμε τα τελευταία 5-10 χρόνια που η καλλιέργεια μειώνονταν και η κατανάλωση έπεφτε.

Το ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ σήμερα είναι:

• Να καλλιεργούνται μόνο 50.000 στρέμματα - από 130.000 - και ένα μέρος των καρπουζιών κάποιων ποικιλιών να σαπίζει στα χωράφια.
• Χάσαμε όλες τις ακριβές αγορές της Δυτικής Ευρώπης. Εξάγουμε σε φθηνές αγορές (Βουλγαρία, Ρουμανία) καρπούζια άγλυκα (8 Brix  ενώ το αποδεκτό όριο είναι 11 Brix) τον Απρίλιο – Μάιο
• Τα υπόλοιπα που δεν εξάγονται τον Απρίλιο - Μάιο διοχετεύονται σε χιλιάδες σημεία πώλησης της Ελλάδος, να ζητούνται σε τιμές 1,5 ευρώ, να μένουν αδιάθετα για  20-30 ημέρες στα ράφια επειδή δεν τρώγονται, απογοητεύονται οι καταναλωτές και δεν τρώνε καρπούζια ούτε το καλοκαίρι.

Φωτογραφία: Ποικιλία Torera.

Σήμερα ανάχωμα στην ποιότητα παραμένει η ποικιλία Obla όπου καλλιεργούνται 10.000 στρέμματα και σήμερα πωλούνται στα 23 λεπτά. Ακόμη καλύτερα οι ποικιλίες TORERA (άσπερμο tiger 5-7 kg) και ΜΙΝΙ MODELLINO 2,5 -3 kg πωλούνται αυτή τη στιγμή στο χωράφι από 40 έως 55 λεπτά, εξασφαλίζοντας ένα πολύ καλό εισόδημα στους παραγωγούς, ένα καλό κέρδος στο εμπόριο και μια απόλαυση ποιότητας στον καταναλωτή που τις γνωρίζει και δεν είναι λίγα.

Σήμερα στην Ελλάδα από αυτές τις δύο ποικιλίες καλλιεργούνται 6 - 7 χιλιάδες στρέμματα δηλαδή περίπου 40.000 τόνοι. Αυτά τα 7 χιλιάδες στρέμματα λόγω της υπεραξίας τους ισοδυναμούν με 20 - 25 χιλιάδες στρέμματα.

Του χρόνου αναμένεται να διπλασιασθούν και να ξαναβρεί το ελληνικό καρπούζι την κορυφαία θέση στις καλές αγορές της Ευρώπης που είχε κάποτε.

Φωτογραφία: Ποικιλία Rebecca.

Όσο για την μικρή αγορά των υπερ πρωίμων (Απριλίου – Μαΐου) η λύση είναι η REBECCA το πρωιμότερο καρπούζι MIDI 5-7 kg με 12 Brix.

Στόχος για την επόμενη 5ετία πρέπει να είναι η αύξηση της κατανάλωσης και των εξαγωγών με ποιοτικά καρπούζια. 

Αυξημένη ζήτηση και καλές τιμές, πάνω από 1 ευρώ το κιλό, απολαμβάνουν οι παραγωγοί υπαίθριας ντομάτας στην χώρα μας. Ωστόσο αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω του αυξημένου κόστους καλλιέργειας και μεταφορικών.

Ο κ. Δημοσθένης Μωυσίδης, πρόεδρος του συνεταιρισμού ΓΕΟΚ από την Καστοριά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η συγκομιδή υπαίθριας ντομάτας έχει ξεκινήσει εδώ και δύο ημέρες.

Έχουμε δημιουργήσει μια ομάδα παραγωγών και τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλον ενδιαφέρον για την καλλιέργεια.

Παρά τις υψηλές θερμοκρασίες των προηγούμενων ημερών η παραγωγή κινείται σε καλά επίπεδα για την εποχή, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα και αναμένουμε καλές αποδόσεις.

Κάποια προβλήματα αντιμετώπισε η καλλιέργεια την εποχή των φυτεύσεων λόγω του παγετού που είχαμε στις αρχές Μαΐου. Αυτό είχε σαν αποτέλσμα να αναγκαστούν να κάνουν σε κάποιες περιοχές επαναφύτευση.

Η τιμή παραγωγού είναι αυξημένη σε σχέση με τις θερμοκηπιακές ντομάτες γιατί υπάρχει αυξημένη ζήτηση από τους καταναλωτές. Αυτή την εποχή ξεπερνά η τιμή κυμαίνεται πάνω από 1 ευρώ το κιλό.

Έχουμε όμως αυξημένα μεταφορικά - που τα πληρώνει ο συνεταιρισμός - λόγω των υψηλών τιμών του πετρελαίου.

Παράλληλα φέτος έχουμε αύξηση του κόστους καλλιέργειας (σπορόφυτα, λιπάσματα, φυτοπροστασία κ.α.).

Οι ντομάτες που παράγουμε τροφοδοτούν τις αγορές της δυτικής Ελλάδας, της Αθήνας και κάποιων νησιών του Αιγαίου (μέσω του λιμανιού της Θεσσαλονίκης). 

Μάλιστα έχουμε τόσες ποσότητες που θα μπορούσαμε να κάνουμε και εξαγωγές. Όμως προς τις χώρες της Μέσης Ανατολής υπάρχουν προβλήματα λόγω των πολεμικών συγκρούσεων. Οπότε μπορούμε να κάνουμε εξαγωγές μόνο προς Ευρώπη και Αφρική.

Ο γεωπόνος από την περιοχή της Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην χώρα μας έχουν μειωθεί τα στρέμματα που καλλιεργούνται με υπαίθρια ντομάτα και η παραγωγή της έχει περιοριστεί στις ορεινές περιοχές, που δεν υπάρχουν προβλήματα φυτοπροστασίας και υψηλών θερμοκρασιών. Μείωση στρεμμάτων καλλιέργειας έχουμε στην Μεσσηνία, όπου οι υπαίθριες ντομάτες έχουν περιοριστεί, σε περίπου 500 έως 600 στρέμματα, στις περιοχές με μεγάλο υψόμετρο (Αετός κ.α.).

Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού δημιουργούν προβλήματα στην καρπόδεση με αποτέλεσμα να υπάρχουν μειωμένες αποδόσεις.

Η υπαίθρια καλλιέργεια της ντομάτας έχει υψηλό κόστος φυτοπροστασίας. Μεγάλα προβλήματα δημιουργεί το έντομο Tuta absoluta, το οποίο είναι δύσκολο να αντιμετωπισθεί και προκαλεί μεγάλες απώλειες στην παραγωγή.
Αντιμετώπιση μπορεί να γίνει με ωφέλιμα αρπακτικά και την τοπική βλάστηση. Αυτό όμως σημαίνει ότι οι παραγωγοί ντομάτας θα πρέπει να εφαρμόσουν προγράμματα ολοκληρωμένης φυτοπαθολογικής προστασίας.

Μάλιστα στην περιοχή μας έχουμε εφαρμόσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα - που εφαρμόζουν και οι Ισπανοί - με εξαπόλυση ωφελίμων στα σπορόφυτα. Αντίθετα οι παραγωγοί ντομάτας προτιμούν να κάνουν χημική αντιμετώπιση του εντόμου με ψεκασμούς που δεν φέρνουν θετικά αποτελέσματα.

Επίσης η καλλιέργεια αντιμετωπίζει πολλές ιολογικές ασθένειες (καστανή ρυτίδωση, ιός του μωσαϊκού της αγγουριάς κ.α.) που δημιουργούν απώλειες στην παραγωγή και δεν αντιμετωπίζονται με χημικά σκευάσματα.

Εκτός όμως από τα προβλήματα της φυτοπροστασίας οι παραγωγοί υπαίθριας ντομάτας αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της έλλειψης εργατών γης.

Στα αζήτητα βρίσκονται τα καρπούζια αυτή την περίοδο, δεν υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον και μεγάλες ποσότητες μένουν ασυγκόμιστες και σαπίζουν στα χωράφια.

Η φετινή χρονιά για το καρπούζι δεν εξελίσσεται όπως περίμεναν οι παραγωγοί με τις τιμές να είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα, αν και υπήρξε ένα καλό ξεκίνημα στην αρχή της εμπορικής περιόδου. Η εικόνα της αγοράς δείχνει μια καταστροφική χρονιά για τους παραγωγούς.

Ο κ. Ανδρέας Βασιλόπουλος, παραγωγός καρπουζιού από την Αμαλιάδα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο τα καρπούζια είναι στα αζήτητα και σαπίζουν στα χωράφια. Δεν υπάρχει καθόλου εμπορικό ενδιαφέρον και όσα πωλούνται οι τιμές είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Δεν συμφέρει με το σημερινό κόστος να κάνει συγκομιδή ο παραγωγός καρπουζιών όταν η τιμή τους είναι κάτω από τα 10 λεπτά το κιλό. Αυτή την περίοδο έχουν πέσει μεγάλες ποσότητες στην αγορά και δεν υπάρχει ζήτηση. Επίσης έχουν ξεκινήσει οι συγκομιδές καρπουζιών σε πολλά κράτη της Ευρώπης και δεν υπάρχει ενδιαφέρον για εξαγωγές ώστε να απορροφήσουν την παραγωγή.

Από την πλευρά του ο κ. Ανδρέας Ψαχούλιας, από τα Δουναίικα της Ηλείας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι εδώ και 40 ημέρες - από τις 10 Ιουνίου - τα καρπούζια είναι στα αζήτητα και οι τιμές έχουν πέσει κάτω από τα 10 λεπτά το κιλό. Μιλάμε για καρπούζια που φεύγουν από τον παραγωγό με τιμή από 6 έως και 8 λεπτά το κιλό. Φέτος στα προβλήματα του αυξημένου κόστους παραγωγής και της αύξησης των εργατικών έρχονται να προστεθούν και οι πολύ χαμηλές τιμές. Και μιλάμε για ένα προϊόν που δεν έχει καμιά επιδότηση από την ΚΑΠ. Πληρώνουμε ασφαλιστικές εισφορές και δεν έχουμε εισόδημα από την πώληση των προϊόντων μας. 

Ο γεωπόνος και πρώην Διευθυντής της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή γίνεται συγκομιδή καρπουζιών σε όλη την χώρα και οι ποσότητες είναι μεγάλες. Οι τιμές όμως κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Όταν το κόστος για τα καρπούζια κυμαίνεται στα 15 έως 18 λεπτά το κιλό δεν μπορεί να τα πουλάει ο παραγωγός κάτω από 10 λεπτά. Στην περιοχή της Τριφυλίας τα πρώιμα καρπούζια κινήθηκαν φέτος σε καλύτερα επίπεδα συγκριτικά με προηγούμενες χρονιές, κυρίως λόγω των συνθηκών που επικράτησαν την άνοιξη. Παρόλα αυτά ένα ποσοστό 20% έως 30% δεν κατάφερε να πιάσει μια καλή τιμή. Στη δεύτερη καλλιέργεια, που είναι όμως σε μειωμένη έκταση (περίπου 1.500 στρέμματα) η συγκομιδή θα ξεκινήσει από τα τέλη Ιουλίου και θα διαρκέσει έως τις 20 Αυγούστου. 

Προβλήματα και στην Ουγγαρία

Από τα μέσα Ιουλίου έκαναν την εμφάνισή τους στην αγορά της ΕΕ τα καρπούζια από την Ουγγαρία, με προβλήματα όμως στην απορρόφησή τους από την αγορά.

Η Ουγγαρία είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος παραγωγός καρπουζιού στην Ευρώπη, μετά την Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Ρουμανία.

Ο Σύνδεσμος Καλλιεργητών Καρπουζιού της Ουγγαρίας σε ανακοίνωση που εξέδωσε ζητούσε από τους λιανοπωλητές να συνεργαστούν με τους εγχώριους παραγωγούς για να αποφύγουν τις αδικαιολόγητες μειώσεις των τιμών. Επίσης του προέτρεπε να δώσουν προτεραιότητα στα ουγγρικά καρπούζια έναντι των εισαγογόμενων.

Μάλιστα, στις 15 Ιουλίου, απείλησε ότι θα προχωρήσει σε κινητοποιήσεις και δωρεάν διανομή καρπουζιών, αν δεν υπάρξει συμφωνία για τιμές πώλησης που να ικανοποιούν τους παραγωγούς. Τελικά ακύρωσε τις κινητοποιήσεις και ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με τις αλυσίδες εφοδιασμού (σούπερ μάρκετ).

Στην Ουγγαρία, περίπου 1.500 οικογένειες ασχολούνται με την καλλιέργεια καρπουζιού. Φέτος, τα καρπούζια καλλιεργήθηκαν σε περίπου 34.800 στρέμματα στην χώρα. 

Την απόφαση του ΥπΑΑΤ να χρηματοδοτήσει το σύνολο των επιλέξιμων επενδυτικών προτάσεων που υποβλήθηκαν στο πρόγραμμα για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό θερμοκηπίων (Παρέμβαση Π3-73-2.9), ανακοίνωσε ο Υπουργός, Μαργαρίτης Σχοινάς, κατά την ομιλία του στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή, στο πλαίσιο εκδήλωσης για τις νέες τεχνολογίες και τα «έξυπνα θερμοκήπια».

Κατά την ομιλία του, ο Υπουργός υπογράμμισε ότι η Αμερικανική Γεωργική Σχολή αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του παραγωγικού μοντέλου που χρειάζεται η χώρα, όπου η εμπειρία της ελληνικής υπαίθρου συναντά την έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογία. Όπως σημείωσε, η ελληνική γεωργία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, κατά την οποία η γνώση που αποκτήθηκε από γενιά σε γενιά συμπληρώνεται από τη γνώση που παράγουν τα δεδομένα, οι αισθητήρες, οι δορυφόροι και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Αναφερόμενος στον ρόλο των σύγχρονων θερμοκηπίων, επισήμανε ότι σήμερα αποτελούν ολοκληρωμένα παραγωγικά συστήματα υψηλής τεχνολογίας, τα οποία επιτρέπουν την ορθολογική χρήση του νερού, τη βελτιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας, τον περιορισμό των εισροών και τη μείωση του κόστους παραγωγής, συμβάλλοντας παράλληλα στην παραγωγή ποιοτικότερων και περισσότερο ανταγωνιστικών προϊόντων. Όπως τόνισε, η καινοτομία δεν αποτελεί πλέον μια επιλογή για λίγους, αλλά προϋπόθεση για μια γεωργία πιο ανθεκτική, πιο βιώσιμη και πιο ανταγωνιστική απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της διεθνούς αγοράς.

Στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε ότι το Υπουργείο προχωρά στην κάλυψη όλων των επιλέξιμων επενδυτικών προτάσεων που υποβλήθηκαν στο πρόγραμμα των θερμοκηπίων. Συγκεκριμένα, ενώ ο αρχικός προϋπολογισμός της δημόσιας δαπάνης ανερχόταν στα 150 εκατ. ευρώ, υποβλήθηκαν συνολικά 944 επενδυτικά σχέδια, συνολικού προϋπολογισμού δημόσιας δαπάνης περίπου 270 εκατ. ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει τη μεγάλη δυναμική του κλάδου και την εμπιστοσύνη των παραγωγών στις προοπτικές του προγράμματος. 

«Αποφασίσαμε, λοιπόν, να καλύψουμε το σύνολο των επενδυτικών προτάσεων που θα κριθούν επιλέξιμες. Οι αιτήσεις βρίσκονται ήδη στη φάση της αξιολόγησης και στόχος μας είναι οι πρώτοι πίνακες αποτελεσμάτων να αναρτηθούν έως το τέλος Οκτωβρίου», τόνισε χαρακτηριστικά.

Όπως σημείωσε, με τη συμμετοχή και των ιδιωτικών κεφαλαίων, οι συνολικές επενδύσεις που θα κινητοποιηθούν θα προσεγγίσουν το μισό δισεκατομμύριο ευρώ, δημιουργώντας ένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά προγράμματα που έχουν υλοποιηθεί ποτέ στον τομέα των θερμοκηπιακών καλλιεργειών.

Παράλληλα, θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για σχεδόν 10.000 στρέμματα νέων και εκσυγχρονισμένων θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων σε ολόκληρη τη χώρα, εκ των οποίων περίπου 3.100 στρέμματα νέων θερμοκηπίων, 4.300 στρέμματα κατασκευών τύπου ΤΟΛ και 2.500 στρέμματα εκσυγχρονισμένων υφιστάμενων εγκαταστάσεων.

Ιδιαίτερα υψηλό ήταν το ενδιαφέρον και από την Κεντρική Μακεδονία, όπου κατατέθηκαν 117 επενδυτικές προτάσεις, αριθμός που κατατάσσει την Περιφέρεια στις πλέον δυναμικές της χώρας, πίσω μόνο από την Κρήτη και τη Δυτική Ελλάδα.

Κλείνοντας, ο κ. Σχοινάς υπογράμμισε ότι το πραγματικό αποτύπωμα του προγράμματος δεν μετριέται μόνο με τους αριθμούς των επενδύσεων, αλλά κυρίως με το αποτέλεσμα που θα έχει για τον Έλληνα παραγωγό και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας. «Ξεκαθαρίζω ότι, ναι, οι αριθμοί είναι σημαντικοί. Αν, όμως, έπρεπε να συμπυκνώσω όλα αυτά σε μία μόνο φράση, θα έλεγα το εξής: όλα αυτά έχουν έναν τελικό προορισμό. Την αύξηση της παραγωγής σε συνδυασμό με τη μείωση του κόστους παραγωγής. Γιατί εκεί κρίνεται σήμερα η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας». 

Όπως επεσήμανε, η τεχνολογία αποκτά πραγματική αξία όταν μειώνει το κόστος της ενέργειας, εξοικονομεί νερό, περιορίζει τις εισροές και αφήνει μεγαλύτερο εισόδημα στον άνθρωπο που παράγει, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την υψηλή ποιότητα που αποτελεί το ισχυρότερο συγκριτικό πλεονέκτημα των ελληνικών αγροτικών προϊόντων.

Η πρόσφατη κακοκαιρία που έπληξε περιοχές της Ημαθίας άφησε πίσω της σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες ντομάτας, λίγο πριν από την έναρξη της συγκομιδής. Οι παραγωγοί αναμένουν πλέον τις πρώτες αυτοψίες των κλιμακίων του ΕΛΓΑ, ώστε να κινηθούν οι διαδικασίες καταγραφής και δήλωσης των ζημιών.

Για τις επιπτώσεις της χαλαζόπτωσης στις καλλιέργειες ντομάτας, την αναμονή για τις πρώτες εκτιμήσεις του ΕΛΓΑ, αλλά και τα διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συλλόγου «Πιερίων» Ημαθίας και αντιπρόεδρο της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Ημαθίας, κ. Πέτρο Λεμόνη.

Χαλάζι στα Ριζώματα λίγο πριν από την έναρξη της συγκομιδής

Σύμφωνα με τον κ. Λεμόνη, η έντονη χαλαζόπτωση εκδηλώθηκε το βράδυ της Κυριακής, πλήττοντας κυρίως τα Ριζώματα και την ευρύτερη περιοχή. Πρόκειται για ορεινά χωριά, στα οποία η ντομάτα αποτελεί την κυριότερη καλλιέργεια.

Όπως εξηγεί, το ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο δεν ήταν μόνο η ένταση του φαινομένου, αλλά κυρίως το στάδιο στο οποίο βρήκε την καλλιέργεια, καθώς οι παραγωγοί βρίσκονταν λίγο πριν από την έναρξη της συγκομιδής. «Το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου ξεκινά η συγκομιδή στα Ριζώματα. Μιλάμε σχεδόν για ολοκληρωτική καταστροφή», αναφέρει.

Παρότι η ένταση του χαλαζιού δεν ήταν ίδια σε όλες τις εκτάσεις, η εικόνα που μεταφέρεται από τις πληγείσες περιοχές είναι ιδιαίτερα δυσμενής. «Σε αρκετές περιοχές μιλούν για μεγάλη ζημιά, η οποία φτάνει από 80% έως και 100%», επισημαίνει.

Ο ίδιος διευκρινίζει ότι η ένταση του χαλαζιού διαφοροποιήθηκε ακόμη και μεταξύ γειτονικών αγροτεμαχίων, ωστόσο σε αρκετές από τις εκτάσεις που επλήγησαν οι ζημιές είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες.

Αναμονή για τις πρώτες αυτοψίες – Βαρύ το κόστος για τους παραγωγούς

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συλλόγου, υπήρχε ενημέρωση ότι κλιμάκιο του ΕΛΓΑ επρόκειτο να επισκεφθεί την περιοχή, χωρίς, κατά τον χρόνο της συνομιλίας, να έχει επιβεβαιωθεί εάν η αυτοψία είχε ήδη πραγματοποιηθεί. Η επίσκεψη αποτελεί το πρώτο βήμα για την αναγγελία και την υποβολή δηλώσεων ζημιάς από τους παραγωγούς.

Η ανάγκη να προχωρήσουν γρήγορα οι σχετικές διαδικασίες αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι παραγωγοί έχουν ήδη επωμιστεί το μεγαλύτερο μέρος του φετινού κόστους και βρίσκονταν πλέον στο κατώφλι της συγκομιδής. «Το κόστος παραγωγής έχει εκτιναχθεί. Έχουν αυξηθεί τα φάρμακα, τα λιπάσματα, η ενέργεια και τα καύσιμα», τονίζει ο κ. Λεμόνης.

Ακόμη και στις εκτάσεις όπου μπορεί να παραμείνει κάποια συγκομίσιμη ποσότητα, απαιτείται επιπλέον διαλογή της χτυπημένης παραγωγής, με αντίστοιχη αύξηση των εργατικών. Υπό αυτές τις συνθήκες, σύμφωνα με τον ίδιο, ορισμένοι παραγωγοί ενδέχεται να μην μπουν καν στη διαδικασία της συγκομιδής, εφόσον το κόστος των μεροκάματων υπερβαίνει το αναμενόμενο όφελος.

Την ίδια στιγμή, εκφράζει έντονο προβληματισμό για τις μεγάλες καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις, οι οποίες, όπως αναφέρει, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάσουν περίπου τον έναν χρόνο. Στο διάστημα αυτό, οι πληγέντες παραγωγοί παραμένουν χωρίς εισόδημα, ενώ καλούνται να εξασφαλίσουν εκ νέου τα απαιτούμενα κεφάλαια για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.

Αίτημα για αλλαγή του κανονισμού και κάλυψη στο 100% της ζημιάς

Με αφορμή τη νέα καταστροφή, ο κ. Λεμόνης επαναφέρει το πάγιο αίτημα των αγροτικών συλλόγων για αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ και πλήρη κάλυψη των ζημιών, ανεξάρτητα από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η καλλιέργεια. «Ζητάμε αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε να καλύπτει το 100% της ζημιάς, σε όλα τα στάδια της καλλιέργειας και από όλους τους κινδύνους, τα καιρικά φαινόμενα και τις ασθένειες», υπογραμμίζει.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τις ζημιές που προκλήθηκαν την προηγούμενη χρονιά σε καλλιέργειες κερασιάς και ροδακινιάς. Σύμφωνα με τον ίδιο, παραγωγοί εξακολουθούν να περιμένουν αποζημιώσεις, ενώ στην περίπτωση των κερασιών ο παγετός έπληξε την καλλιέργεια στο προανθικό στάδιο, το οποίο δεν καλύπτεται από τον ισχύοντα κανονισμό, παρά το γεγονός ότι, όπως υποστηρίζει, σε ορισμένες περιπτώσεις η ζημιά έφτασε στο 100%.

Παράλληλα, ο κ. Λεμόνης εκφράζει τον προβληματισμό του για την υποστελέχωση του ΕΛΓΑ. Όπως αναφέρει, από την εμπειρία των παραγωγών, οι ελλείψεις προσωπικού και η πρόσληψη εποχικών υπαλλήλων μετά την εκδήλωση των ζημιών επιβαρύνουν τον χρόνο ολοκλήρωσης των εκτιμήσεων και, κατ’ επέκταση, την καταβολή των αποζημιώσεων.

Πίεση στο αγροτικό εισόδημα και προβληματισμός για το μέλλον

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου «Πιερίων» επισημαίνει ότι η πρόσφατη χαλαζόπτωση έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη δύσκολη συγκυρία για τον πρωτογενή τομέα, με το αυξημένο κόστος παραγωγής να συνδυάζεται με χαμηλές τιμές και αβεβαιότητα ως προς την εμπορική πορεία αρκετών προϊόντων.

Όπως αναφέρει, οι ζημιές στις καλλιέργειες ντομάτας έρχονται να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας στην περιοχή, καθώς οι παραγωγοί βιομηχανικής και επιτραπέζιας ροδακινιάς, αλλά και κερασιών, βρίσκονται επίσης αντιμέτωποι με σοβαρές δυσκολίες. Το γεγονός αυτό, όπως επισημαίνει, περιορίζει ακόμη περισσότερο το αγροτικό εισόδημα και εντείνει τον προβληματισμό για τη βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.

«Πώς θα μπορέσουν να ζήσουν αυτοί οι άνθρωποι και να συνεχίσουν να παράγουν και την επόμενη χρονιά;» διερωτάται.

Η συσσώρευση των προβλημάτων, σύμφωνα με τον κ. Λεμόνη, οδηγεί παραγωγούς στη μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, ακόμη και στην εκρίζωση δέντρων, ενώ απομακρύνει τους νεότερους από τη γεωργική δραστηριότητα. «Όταν δεν βγαίνει ο παραγωγός, εγκαταλείπει τη γη. Οι νέοι δεν ασχολούνται πλέον με τα χωράφια και τα χωριά ερημώνουν», αναφέρει.

Πλέον, οι παραγωγοί αναμένουν την άμεση παρουσία των κλιμακίων του ΕΛΓΑ και την καταγραφή των ζημιών στις καλλιέργειες ντομάτας, ώστε να κινηθούν χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις οι διαδικασίες των δηλώσεων και των αποζημιώσεων.

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκαν από την Syngenta οι «Ημέρες Καρπουζιού 2026» στην Ηλεία, στον πρότυπο αποδεικτικό αγρό της εταιρείας στον Αμπελόκαμπο.

Με ετήσια καλλιέργεια που ξεπερνά τα 100.000 στρέμματα, η Ελλάδα παραμένει σταθερά μία από τις κορυφαίες παραγωγούς χώρες καρπουζιού παγκοσμίως (7η εξαγωγική δύναμη παγκοσμίως το 2024).

Ο κ. Βαγγέλης Πελεκάνης, γεωπόνος Customer Experience Manager σπόρων κηπευτικών της Syngent σε Ελλάδα, Κύπρο και δυτικά Βαλκάνια, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «η ιδέα ήταν να κάνουμε μια εκδήλωση στην Ηλεία που αποτελεί διαχρονικά την «πρωτεύουσα» της εγχώριας παραγωγής.

Με μια εκτεταμένη καλλιεργητική περίοδο που διαρκεί από τα τέλη Απριλίου έως και τον Οκτώβριο, και έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό προς τις μεγαλύτερες αγορές της Ευρώπης και όχι μόνο, καθορίζει τις εξελίξεις στον κλάδο, προσφέροντας προϊόντα εξαιρετικής ποιότητας.

Γενικότερα στη δυτική Πελοπόννησο (Ηλεία και Μεσσηνία) βρίσκονται σχεδόν οι μισοί παραγωγοί καρπουζιών της χώρας μας και εξάγεται το 50% της παραγωγής.

Την εκδήλωση παρακολούθησαν και πολλοί επισκέπτες από το εξωτερικό που έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για την παραγωγή και τυποποίηση του καρπουζιού στην χώρα μας.

Υπήρξαν πολλές ερωτήσεις από παραγωγούς και από τις απαντήσεις φάνηκαν οι νέες τάσεις που υπάρχουν σήμερα στην αγορά του καρπουζιού. Μεγάλη σημασία δίνουν οι αγορές στο μικρότερο μέγεθος. Επίσης την μεγάλη διατηρησιμότητα του καρπουζιού ζητάνε τα σούπερ μάρκετ. Ακόμη οι καταναλωτές το τελευταίο διάστημα στρέφονται όλο και περισσότερο στα καρπούζια με ταυτότητα (branding) που παίζουν πια σημαντικό ρόλο στις προτιμήσεις τους. Μεγάλη σημασία έδειξαν παραγωγοί και έμποροι για την ποιότητα της σάρκας στο καρπούζι.

Παρουσιάσαμε ποικιλίες καρπουζιού που έχουν πιο σκούρες ρίγες στο εξωτερικό τους και με αυτό τον τρόπο παραμένει για μεγαλύτερο χρόνο η φρεσκάδα στην όψη τους.

Όλη η νέα γενιά καρπουζιών παρουσιάστηκε από την Syngenta (βαρέλες, οβάλ, άσπερμα και ένσπερμα, personal size από 1,5 έως 3 κιλά, μεσόκαρπα από 3 κιλά και πάνω κ.α.)».

Η ανακοίνωση της Syngenta αναφέρει τα εξής:

Στο επίκεντρο αυτής της δυναμικής περιοχής, η Syngenta διοργάνωσε τη μεγάλη διήμερη εκδήλωση «Ημέρες Καρπουζιού 2026», η οποία πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουνίου και 1 Ιουλίου 2026, στον πρότυπο αποδεικτικό αγρό της εταιρείας στον Αμπελόκαμπο Ηλείας.

Η εκδήλωση αποτέλεσε το κορυφαίο σημείο συνάντησης για παραγωγούς, γεωπόνους, εμπόρους και στελέχη της εφοδιαστικής αλυσίδας από την Ελλάδα και πολλές χώρες του εξωτερικού, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τα καινοτόμα υβρίδια της Syngenta και τις νέες τάσεις στην καλλιέργεια του καρπουζιού.

Τι ανακάλυψαν οι επισκέπτες στον αποδεικτικό αγρό:

• Γκάμα Προσαρμοσμένη στις Απαιτήσεις της Αγοράς: Οι επισκέπτες αξιολόγησαν περισσότερες από 25 επιλεγμένες, κορυφαίες (ένσπερμες και άσπερμες) ποικιλίες, που καλύπτουν απόλυτα τις σύγχρονες καταναλωτικές προτιμήσεις των διαφόρων αγορών.
• Απαντήσεις στις Σύγχρονες Προκλήσεις: Παρουσιάστηκαν υβρίδια με εξαιρετική μετασυλλεκτική διάρκεια (shelf-life), σταθερή απόδοση στο χωράφι και premium γευστικά χαρακτηριστικά.
• Ανταλλαγή τεχνογνωσίας: Συνομίλησαν με την εξειδικευμένη ομάδα της Syngenta για νέες ιδέες, τάσεις της αγοράς και λύσεις που στοχεύουν στην περαιτέρω ανάπτυξη της κατηγορίας των φρέσκων φρούτων.
• Ολοκληρωμένες λύσεις καλλιέργειας: Η εξειδικευμένη ομάδα της Syngenta παρουσίασε τη νέα γενιά βιολογικών σκευασμάτων (Biologicals), που θωρακίζουν την καλλιέργεια και μεγιστοποιούν την ποιότητα και την παραγωγή.

«Στο ερευνητικό πρόγραμμα καρπουζιού της Syngenta, μία από τις βασικές μας προτεραιότητες είναι η ανάδειξη ποικιλιών με σταθερά υψηλή ποιότητα και παραγωγή κάτω από διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, όπου η κλιματική αλλαγή έχει ανατρέψει τα δεδομένα, οι νέες, εξαιρετικά προσαρμοστικές ποικιλίες της Syngenta προσφέρουν προστιθέμενη αξία στους παραγωγούς, εξασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα της καλλιέργειάς τους», δήλωσε ο Leszek Klimczak, Syngenta Seeds Marketing Head, South East Europe. 

Οι ποικιλίες που έκλεψαν τις εντυπώσεις

Πολλές ποικιλίες ξεχώρισαν στις προτιμήσεις των επισκεπτών, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες των αγορών σε διάφορες χώρες:

• Πρωτοπορία στην Πρώιμη Καλλιέργεια: Το καθιερωμένο Mirto και το πολλά υποσχόμενο νέο WDMO22-3757 εντυπωσίασαν με την ομοιομορφία και το βαθύ κόκκινο χρώμα τους.
• Κλασική Αξία στην κατηγορία τ. Crimson: Η εξαιρετική γεύση και το δέσιμο των Balaton, WDLT22-4845 (Buran) και Roman επιβεβαίωσαν την προστιθέμενη αξία που δίνουν όχι μόνο στους παραγωγούς, αλλά και την εφοδιαστική αλυσίδα.
• Νέες προτάσεις στις «Βαρέλες»: Η Mirsini παραμένει το σημείο αναφοράς για τα Βαλκάνια, ενώ η νέα Borneo (για την ποιότητα σάρκας) και η Barello (για την κορυφαία παραγωγικότητα) έκλεψαν την παράσταση.
• Η Επανάσταση των Άσπερμων: Στην κατηγορία "personal size", οι ποικιλίες Bibo, Diadema και Precious Petite ενθουσίασαν με πρακτικό τους μέγεθος και τη γεύση τους, ενώ τα μεσόκαρπα Agata (Jubilee type) και Bahama (Sugar Baby type) απέδειξαν την την υπεροχή τους στον αγρό.

«Στη Syngenta επιδιώκουμε να είμαστε το σημείο αναφοράς στη γεύση του καρπουζιού. Παρουσιάζουμε καινοτόμες ποικιλίες με αναβαθμισμένη γλυκιά γεύση και εξαιρετικά τραγανή και ζουμερή υφή σάρκας, ανταποκρινόμενοι πλήρως στις απαιτήσεις του σύγχρονου καταναλωτή», ανέφερε ο κ. Chusam Awwad, Syngenta Seeds Product Specialist Cucurbits, S. East Europe.
Αξιοποιήστε την ευκαιρία να αναβαθμίσετε τα προϊόντα που καλλιεργείτε, διακινείτε και εμπορεύεστε με τη Νέα Γενιά Καρπουζιών Syngenta! Σας περιμένουμε στην επόμενη εκδήλωσή μας στον αγρό!

Την περίοδο που διανύουμε βρίσκεται σε εξέλιξη η συγκομιδή της μπάμιας (έχει ξεκινήσει από τα μέσα Ιουνίου) και εκτιμάται ότι θα διαρκέσει μέχρι τον Οκτώβριο.

Σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι παραγωγοί στον ΑγροΤύπο πρόκειται για μια ιδιαίτερα «δύσκολη» καλλιέργεια, απαιτεί μεγάλη προσοχή και υπομονή, διότι οι καρποί της συγκομίζονται όταν έχουν ιδιαίτερα μικρό μέγεθος.

Το ύψος είναι σημαντική παράμετρος, καθώς αν το φυτό ξεπεράσει το 1,5 μέτρο ο εργάτης δεν μπορεί να συλλέξει εύκολα τον καρπό. Μικρού μεγέθους καρπός έχει μεγαλύτερη τιμή, ανώτερη ποιότητα και καλύτερη γεύση.

Πάντως το κόστος της παραγωγής είναι μεγάλο σε σχέση με άλλες καλλιέργειες, αφού απαιτούνται πολλά εργατικά χέρια, ενώ είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στις αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Οι καταναλωτές την αγοράζουν νωπή ή κατεψυγμένη. Η ζήτηση καλύπτεται επίσης με εισαγωγές από τρίτες χώρες, όπως Τουρκία, Αίγυπτος, αλλά και γειτονική Βουλγαρία.

Η καλλιέργεια της μπάμιας στη Μακεδονία, και κυρίως στην περιοχή της Ημαθίας, είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη εδώ και πολλά χρόνια.

Ο κ. Γιώργος Ματζόλας, παραγωγός από την Μελίκη Ημαθίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η καλλιέργεια είναι η έλλειψη εργατών γης. Η συγκομιδή της μπάμιας γίνεται με τα χέρια. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα όσοι ασχολούνται με την καλλιέργεια της μπάμιας να είναι σήμερα οικογενειακές επιχειρήσεις (δηλαδή να εργάζονται όλοι στην οικογένεια).

Οι εργάτες σήμερα προτιμούν να ασχοληθούν με την συγκομιδή ροδάκινων και άλλων δενδρώδων καλλιεργειών παρά με την μπάμια.

Φέτος το κόστος συγκομιδής είναι αυξημένο σε σχέση με πέρσι. Το πρωί ο εργάτης θα πάρει 45 ευρώ μεροκάματο και το απόγευμα 20 ευρώ. Σε μια ημέρα θα καταφέρει ένας εργάτης να συγκομίσει περίπου 30 κιλά με μπάμιες.

Αυτό που θα πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι η μπάμια συγκομίζεται μέρα παρά μέρα. Πρέπει να είσαι κάθε μέρα στο χωράφι αν θες να έχει καλή ποιότητα.

Επίσης έχει μεγάλη «φύρα», δηλαδή από την στιγμή που θα την δώσει στον έμπορο ο παραγωγός, μέχρι το επόμενο πρωί της διακίνησης θα χαθεί ένα 10%.

Η παραγωγή φέτος έχει καλές αποδόσεις και σε αυτό βοήθησαν οι καιρικές συνθήκες. Ωστόσο τα στρέμματα με μπάμιες συνεχώς μειώνονται και σε πολλές περιοχές οι παραγωγοί στρέφονται σε άλλες καλλιέργειες ή την έχουν σαν συμπληρωματική καλλιέργεια.

Η συγκομιδή μπάμιας ξεκίνησε από τις 15 Ιουνίου και θα ολοκληρωθεί ανάλογα με τον καιρό μέχρι να πιάσουν τα κρύα (Σεπτέμβριο με Οκτώβριο).

Οι δύο κύριες ντόπιες ποικιλίες που προτιμώνται για νωπή χρήση είναι η Μπογιατίου και η Πυλαίας. Στην περιοχή μας βάζουμε την ποικιλία Πυλαίας που την γνωρίζουμε πολλά χρόνια και την προτιμούν οι καταναλωτές.

Η συμβολαιακή γεωργία εφαρμόζεται στην καλλιέργεια της μπάμιας, κυρίως για προϊόντα που προορίζονται για βιομηχανική χρήση (όπως κατεψυγμένες ή κονσερβοποιημένες). Εκεί όμως έχουν διαφορετικές ποικιλίες και είναι διαφορετικό το κόστος καλλιέργειας. Όμως και εκεί η συγκομιδή γίνεται με χειρωνακτική εργασία. 

Κατά την φετινή εμπορική περίοδο οι τιμές παραγωγού ξεκίνησαν από τα 5 ευρώ το κιλό. Αυτή την εποχή έχουν αυξηθεί οι ποσότητες και οι τιμές κυμαίνονται στα 2,40 ευρώ το κιλό.

Οι τιμές όταν υπάρχει μεγάλη προσφορά στην αγορά (Ιούλιο - Αύγουστο) μειώνονται. Προς τα μέσα Αυγούστου, όπου υπάρχει αρκετή διαθέσιμη ποσότητα αλλά και η ζήτηση είναι μειωμένη στην αγορά της Αθήνας, η τιμή μπορεί να κυμανθεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα (φτάνει ακόμη και 80 λεπτά).

Πάντως αν η τιμή παραγωγού πέσει κάτω από 2 ευρώ το κιλό τότε δεν βγάζει εισόδημα ο παραγωγός».  

Σε φθίνουσα πορεία βρίσκεται η καλλιέργεια της μπάμιας στην Ροδόπη, όπου ένα σημαντικό ποσοστό των καλλιεργούμενων εκτάσεων κατευθύνεται για βιομηχανική χρήση μέσω της συμβολαιακής γεωργίας. Η μπάμια στην περιοχή συνήθως είναι συμπληρωματική ξηρική καλλιέργεια και όταν ξεκινάει η συλλογή του καπνού σταματάει η συγκομιδή της μπάμιας. Όμως η έλλειψη εργατικών χεριών αλλά οι χαμηλές τιμές παραγωγού οδήγησαν πολλούς να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια.

Μπορεί το καρπούζι να καλλιεργείται σε σημαντικά μεγαλύτερη έκταση και να κυριαρχεί στις καλοκαιρινές καλλιέργειες, ωστόσο το πεπόνι διατηρεί τη δική του ξεχωριστή θέση στην αγορά. Με διαφορετικά χαρακτηριστικά τόσο στην καλλιέργεια όσο και στην εμπορία, η ποιότητα του προϊόντος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εμπορική του επιτυχία και τη διατήρηση της ζήτησης.

Για την πορεία της φετινής καλλιέργειας, τις τιμές παραγωγού, τις ιδιαιτερότητες της εμπορίας και τις διαφορές του πεπονιού σε σχέση με το καρπούζι μίλησε στον ΑγροΤύπο ο παραγωγός κηπευτικών από την Κυπαρισσία, κ. Γιώργος Καλλιάνης, ο οποίος δραστηριοποιείται σε θερμοκηπιακές και υπαίθριες καλλιέργειες, διαθέτοντας παράλληλα και δικό του συσκευαστήριο.

Η ποιότητα είναι αυτή που εξασφαλίζει την ζήτηση

Σύμφωνα με τον ίδιο, στο πεπόνι η ποιότητα αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για την εμπορική επιτυχία, καθώς ο καταναλωτής δύσκολα θα επανέλθει εάν το προϊόν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του ως προς τη γεύση.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως αναφέρει, ασχολείται με την καλλιέργεια πεπονιού τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ φέτος αύξησε τις φυτεύσεις του σε σχέση με πέρυσι, οργανώνοντάς τες σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, ώστε η συγκομιδή να εξελίσσεται σταδιακά και να μπορεί να διαθέτει προϊόν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι πρώτες κοπές έχουν ήδη ξεκινήσει, με τον ίδιο να σημειώνει χαρακτηριστικά: «Έχουμε ξεκινήσει το κόψιμο και ήδη διαθέτουμε πεπόνια στην αγορά».

Με αυτόν τον τρόπο, καθώς ολοκληρώνεται η παραγωγή ενός αγροτεμαχίου, ακολουθεί η συγκομιδή του επόμενου, γεγονός που του επιτρέπει να διατηρεί συνεχή παρουσία στην αγορά και να καλύπτει τις ανάγκες των πελατών του καθ' όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Όπως εξηγεί, καλλιεργεί μία ποικιλία που, σύμφωνα με τον ίδιο, ξεχωρίζει για τη γλυκύτητα, το άρωμα και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της, γεγονός που έχει συμβάλει στη δημιουργία σταθερής πελατείας. «Το πεπόνι είναι πιο δύσκολο από το καρπούζι. Αν δεν είναι νόστιμο και γλυκό, δύσκολα θα το ξαναπάρει ο καταναλωτής. Αν όμως είναι ποιοτικό, όποιος το δοκιμάσει το ζητάει ξανά», επισημαίνει.

Καλύτερες τιμές από το καρπούζι, αλλά με μικρότερες αποδόσεις

Όπως επισημαίνει ο κ. Καλλιάνης, το πεπόνι μπορεί να αποφέρει καλύτερη τιμή παραγωγού σε σχέση με το καρπούζι, χωρίς όμως να προσφέρει τις ίδιες αποδόσεις ανά στρέμμα.

Αυτή την περίοδο, όπως αναφέρει, η καθαρή τιμή παραγωγού κυμαίνεται περίπου στα 40-45 λεπτά το κιλό, ενώ γενικότερα το εύρος διαμορφώνεται μεταξύ 30 και 40 λεπτών, ανάλογα με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος. Παράλληλα, σημειώνει ότι το συσκευασμένο προϊόν μπορεί να διατίθεται περίπου στα 60 λεπτά το κιλό, τιμή που αντιστοιχεί σε καθαρή τιμή παραγωγού περίπου 40 λεπτών.

«Το πεπόνι πληρώνεται καλύτερα, όμως δεν δίνει τις ποσότητες που δίνει το καρπούζι. Γι' αυτό και οι περισσότεροι παραγωγοί επιλέγουν να καλλιεργούν περισσότερο καρπούζι, το οποίο είναι ευκολότερο και αποδίδει περισσότερα κιλά ανά στρέμμα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως εξηγεί, οι μικρότερες διαθέσιμες ποσότητες πεπονιού συμβάλλουν στη διατήρηση υψηλότερων τιμών, σε αντίθεση με το καρπούζι, όπου οι μεγάλες παραγωγές και οι εξαγωγές διαμορφώνουν διαφορετικές συνθήκες στην αγορά.

Μεγαλύτερη ευελιξία στη συγκομιδή και αγορά που βασίζεται κυρίως στην εσωτερική κατανάλωση

Σε επίπεδο καλλιέργειας, ο κ. Καλλιάνης επισημαίνει ότι το πεπόνι παρουσιάζει ορισμένες μεγαλύτερες απαιτήσεις σε σχέση με το καρπούζι, καθώς είναι πιο ευαίσθητο στην υγρασία στα σημεία όπου ο καρπός έρχεται σε επαφή με το έδαφος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σαπίσματα.

Από την άλλη πλευρά, διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα κατά τη συγκομιδή, καθώς δεν απαιτείται να κοπεί ολόκληρη η παραγωγή ταυτόχρονα.

«Στο πεπόνι μπορείς να κάνεις δύο, τρία ή και τέσσερα χέρια συγκομιδής. Έχεις ένα περιθώριο περίπου 10-15 ημερών, μπορεί να παραμείνει λίγο ακόμη στο χωράφι χωρίς να υποβαθμιστεί και έτσι δεν πιέζεσαι να πουλήσεις άμεσα», τονίζει.

Παράλληλα, σημειώνει ότι η αγορά του πεπονιού παραμένει κυρίως προσανατολισμένη στην εσωτερική κατανάλωση, σε αντίθεση με το καρπούζι, το οποίο εξάγεται σε πολλές χώρες και παράγεται σε σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες.

Με στόχο τη συνεχή παρουσία στην αγορά, ο ίδιος έχει οργανώσει τις φυτεύσεις του έτσι ώστε να διαθέτει πεπόνια για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, διατηρώντας σταθερή τροφοδοσία προς την πελατεία του. «Αν δεν έχεις προϊόν, θα το δώσει κάποιος άλλος στην αγορά», καταλήγει.

Η περίοδος συγκομιδής των υπαίθριων καρπουζιών βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη στις περισσότερες περιοχές της χώρας, με την εικόνα της αγοράς να διαφοροποιείται αισθητά σε σχέση με εκείνη που επικράτησε στα πρώιμα καρπούζια. Παρότι η φετινή καλλιεργητική περίοδος ξεκίνησε με ευνοϊκές προοπτικές για όσους κατάφεραν να παράγουν πρώιμο προϊόν, η αύξηση της προσφοράς από όλες σχεδόν τις παραγωγικές ζώνες της Ελλάδας ασκεί πλέον σημαντικές πιέσεις στις τιμές παραγωγού στα υπαίθρια.

Ο κ. Γιώργος Καλλιάνης, παραγωγός από την Κυπαρισσία με πολυετή εμπειρία στην καλλιέργεια του καρπουζιού,  περιγράφει την εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στην αγορά και αναλύει τις απαιτήσεις μιας καλλιέργειας που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες και τη συγκυρία της ζήτησης.

Τα πρώιμα καρπούζια ευνοήθηκαν από τις καιρικές συνθήκες

Σύμφωνα με τον κ. Καλλιάνη, τα πρώιμα καρπούζια κινήθηκαν φέτος σε καλύτερα επίπεδα συγκριτικά με προηγούμενες χρονιές, κυρίως λόγω των συνθηκών που επικράτησαν την άνοιξη. Οι συνεχείς βροχοπτώσεις και ο παρατεταμένος χειμώνας δυσχέραναν τις πρώιμες φυτεύσεις, με αποτέλεσμα να καλλιεργηθούν λιγότερες εκτάσεις σε σχέση με άλλες χρονιές. Παράλληλα, όταν τα φυτά ξεσκεπάστηκαν και ξεκίνησε η καρπόδεση, οι συνθήκες αποδείχθηκαν ευνοϊκές, καθώς απουσίασαν οι ισχυροί άνεμοι που συνήθως προκαλούν τραυματισμούς στους καρπούς και υποβαθμίζουν την εμπορική τους αξία.

«Δεν μπόρεσαν να φυτευτούν πολλά καρπούζια νωρίς, γιατί έβρεχε συνεχώς και τα χωράφια ήταν λάσπη. Από την άλλη, όταν ξεσκεπάστηκαν τα φυτά, δεν είχε αέρα όπως άλλες χρονιές, οπότε η ποιότητα ήταν πολύ καλή και όσοι κατάφεραν να βγάλουν πρώιμο προϊόν πέτυχαν καλές τιμές», επισημαίνει.

Η αυξημένη προσφορά πιέζει πλέον τις τιμές στα υπαίθρια καρπούζια

Η εικόνα, ωστόσο, έχει πλέον αλλάξει. Όπως εξηγεί, αυτή την περίοδο συγκομίζουν σχεδόν όλες οι βασικές παραγωγικές περιοχές της χώρας, γεγονός που αυξάνει την προσφορά και ασκεί έντονες πιέσεις στην αγορά. «Τώρα βγάζει καρπούζια σχεδόν όλη η Ελλάδα. Όταν γεμίσουν οι αγορές με προϊόν, είναι πολύ δύσκολο να στηριχθούν οι τιμές, ειδικά αν δεν βοηθήσει και ο καιρός με υψηλές θερμοκρασίες ώστε να αυξηθεί η κατανάλωση», αναφέρει.

Αν και η δική του φετινή παραγωγή δεν έχει ακόμη μπει στη φάση της συγκομιδής, από την εικόνα που μεταφέρεται στην αγορά διαπιστώνει ήδη έντονη πίεση στις τιμές. Όπως σημειώνει, η ζήτηση παραμένει υποτονική, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις παραγωγοί επιλέγουν να μην προχωρήσουν καν στη συγκομιδή, καθώς το οικονομικό αποτέλεσμα δεν δικαιολογεί το επιπλέον κόστος.

«Όταν η τιμή είναι χαμηλή/ κιλό, δεν συμφέρει να τα κόψεις. Μόνο το κόστος συγκομιδής και φόρτωσης απορροφά σχεδόν όλη την τιμή», τονίζει χαρακτηριστικά. Όπως εξηγεί, μόνο το κόψιμο κοστίζει περίπου 1-1,5 λεπτό ανά κιλό, ενώ άλλα 3-4 λεπτά απαιτούνται για τη φόρτωση. Έτσι, πριν ακόμη συνυπολογιστούν τα έξοδα παραγωγής, άρδευσης, λίπανσης και φυτοπροστασίας, το άμεσο κόστος της συγκομιδής προσεγγίζει ήδη τα 5 λεπτά ανά κιλό.

Με τα σημερινά δεδομένα, οι τιμές παραγωγού για το καρπούζι διαμορφώνονται σε χαμηλά επίπεδα και διαφοροποιούνται ανάλογα με την περιοχή, κυμαινόμενες περίπου από 8 έως 15 λεπτά το κιλό. Ωστόσο, όπως τονίζει, στις περιπτώσεις όπου η τιμή πέφτει στα 7-10 λεπτά ανά κιλό, πολλοί παραγωγοί δυσκολεύονται ακόμη και να καλύψουν τα άμεσα έξοδα της συγκομιδής. Παράλληλα, εκτιμά ότι χωρίς κάποιο απρόβλεπτο γεγονός που θα ενισχύσει τη ζήτηση, δύσκολα θα σημειωθεί ουσιαστική ανάκαμψη των τιμών, καθώς η αγορά τροφοδοτείται πλέον ταυτόχρονα από πολλές παραγωγικές περιοχές της χώρας.

Οι απαιτήσεις της καλλιέργειας: νερό, ποιότητα και κόστος

Πέρα από την εικόνα της αγοράς, ο κ. Καλλιάνης αναφέρεται και στις καλλιεργητικές απαιτήσεις του καρπουζιού, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια καλλιέργεια με σημαντικές ανάγκες σε νερό, ιδιαίτερα κατά το στάδιο της ανάπτυξης των καρπών. Όπως εξηγεί, η επαρκής άρδευση συμβάλλει καθοριστικά στην ομαλή ανάπτυξη της παραγωγής και στη διαμόρφωση του τελικού μεγέθους των καρπών, χωρίς όμως να αποτελεί τον βασικό παράγοντα που καθορίζει τη γλυκύτητά τους.

«Το νερό επηρεάζει την παραγωγή και τις ποσότητες, όχι όμως τη γλυκύτητα του καρπουζιού», αναφέρει χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ποιότητα και η γεύση του καρπού επηρεάζονται κυρίως από την ποικιλία, το έδαφος, τις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής και το γενικότερο περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η καλλιέργεια.

Αναφερόμενος συνολικά στις απαιτήσεις του καρπουζιού, εξηγεί ότι υπάρχει σαφής διαφοροποίηση μεταξύ των πρώιμων και των υπαίθριων καλλιεργειών. Τα πρώιμα καρπούζια, είτε καλλιεργούνται με χαμηλή κάλυψη είτε σε θερμοκήπιο, απαιτούν περισσότερες επεμβάσεις και αυξημένο κόστος παραγωγής, καθώς χρειάζονται τοποθέτηση και αφαίρεση καλυμμάτων, περισσότερα εργατικά, περισσότερα υλικά και έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από έντονους ανέμους ή χαλαζοπτώσεις.

Αντίθετα, τα υπαίθρια καρπούζια της περιόδου χαρακτηρίζονται από χαμηλότερο κόστος εγκατάστασης και διαχείρισης. Όπως σημειώνει, πρόκειται για μια καλλιέργεια που, σε σύγκριση με άλλες κηπευτικές, απαιτεί κυρίως σωστή άρδευση, λίπανση, ορισμένες φυτοπροστατευτικές επεμβάσεις και τη συγκομιδή, χωρίς όμως το ίδιο επίπεδο εργασίας και κινδύνου που έχουν τα πρώιμα σκεπαστά ή τα θερμοκηπιακά καρπούζια. «Δεν έχει τόσους πολλούς εχθρούς ούτε τόση δουλειά όσο, για παράδειγμα, η ντομάτα», σχολιάζει.

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες στο καρπούζι, σε μια αγορά που δεν συγχωρεί

Ο κ. Καλλιάνης καλλιεργεί καρπούζι από το 1988 και, όπως λέει, η αβεβαιότητα αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης καλλιέργειας. Μέχρι πριν από δύο-τρία χρόνια καλλιεργούσε συστηματικά μεγάλες εκτάσεις. Ωστόσο, η έλλειψη εργατικού προσωπικού, οι αυξημένες επαγγελματικές υποχρεώσεις και οι οικονομικές απώλειες από την εμπορία του προϊόντος τον οδήγησαν να περιορίσει σημαντικά την καλλιέργεια.

«Σταμάτησα τα πολλά καρπούζια. Πλέον βάζω λίγα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η περσινή χρονιά επιβεβαίωσε, όπως λέει, πόσο απρόβλεπτη μπορεί να αποδειχθεί η αγορά. Παρότι επένδυσε ξανά στην παραγωγή, τελικά δεν κατάφερε να διαθέσει ούτε ένα κιλό. «Δεν πουλήσαμε ούτε ένα κιλό. Τα πετάξαμε όλα – τόνους καρπούζια», σημειώνει, εξηγώντας ότι τα καρπούζια συγκομίστηκαν μέσα στον Αύγουστο, όταν η αγορά ήταν ήδη κορεσμένη. Παράλληλα, επρόκειτο κυρίως για μεγαλόκαρπες ποικιλίες, οι οποίες πλέον εμφανίζουν μικρότερη εμπορική ζήτηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Με αυτή την εμπειρία ως οδηγό, φέτος επέλεξε διαφορετική στρατηγική. Τα φυτά βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης και οι πρώτες κοπές αναμένονται στις αρχές Ιουλίου, ενώ η επιλογή του στράφηκε αποκλειστικά σε μικρόκαρπες ποικιλίες.«Παλιά ζητούσαν μεγάλα καρπούζια. Σήμερα ο καταναλωτής προτιμά τα μικρόκαρπα και γι' αυτό προσαρμοστήκαμε κι εμείς», επισημαίνει, εκτιμώντας ότι με αυτόν τον τρόπο ανταποκρίνεται καλύτερα στις σημερινές απαιτήσεις της αγοράς.

Παρά την πολυετή εμπειρία του, θεωρεί ότι η εμπορία του καρπουζιού εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο απρόβλεπτες πτυχές της καλλιέργειας. Όπως εξηγεί, ακόμη και λίγες ημέρες διαφορά στη φύτευση μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές, καθώς ένας ισχυρός άνεμος την κατάλληλη στιγμή μπορεί να υποβαθμίσει μια παραγωγή, ενώ μια γειτονική καλλιέργεια που παραμένει ακόμη προστατευμένη να αποκτήσει τελικά πλεονέκτημα στην αγορά. «Είναι σαν να παίζεις χαρτιά. Καλλιεργείς πέντε ή έξι μήνες για να πουλήσεις μία ημέρα. Αν εκείνη την ημέρα κάνει ζέστη και υπάρχει ζήτηση, θα πληρωθείς καλά. Αν βρέχει ή δεν κινείται η αγορά, μπορεί να μείνεις με τα καρπούζια στο χωράφι», τονίζει.

Όπως προσθέτει, αυτή η αβεβαιότητα χαρακτηρίζει διαχρονικά την καλλιέργεια. «Συνήθως μία χρονιά μπαίνεις μέσα, μία χρονιά βγαίνεις ίσα-ίσα και μία χρονιά ίσως καταφέρεις να κερδίσεις», αναφέρει, συνοψίζοντας την πραγματικότητα που βιώνουν πολλοί παραγωγοί.

Μεγάλες ποσότητες καρπουζιών βγήκαν μαζεμένες στην αγορά, ενώ η ζήτηση είναι μειωμένη, με αποτέλεσμα τις τελευταίες ημέρες να έχουμε κάθετη πτώση των τιμών.

Αποτέλεσμα η φετινή χρονιά για το καρπούζι δεν εξελίσσεται όπως περίμεναν οι παραγωγοί, αν και υπήρξε ένα καλό ξεκίνημα στην αρχή της περιόδου.

Και όλα αυτά συμβαίνουν όταν τα εργατικά έχουν φτάσει στα 50 έως και 60 ευρώ, ενώ και η τιμή των καυσίμων είναι σε υψηλά επίπεδα λόγω της πολεμικής σύγκρουσης στην Μέση Ανατολή.

Ο κ. Ανδρέας Ψαχούλιας, από τα Δουναίικα της Ηλείας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι μέχρι το προηγούμενο Σαββατοκύριακο οι τιμές παραγωγού στα καρπούζια ήταν γύρω στα 28 λεπτά το κιλό. Στην συνέχεια όμως είχαμε μια πτώση της ζήτησης και αύξηση της προσφοράς, αφού μεγάλωσε ο αριθμός των κοπών. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι τιμές να βυθιστούν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Μιλάμε για καρπούζια που φεύγουν από τον παραγωγό με τιμή από 8 έως και 10 λεπτά το κιλό. Στα προβλήματα κόστους παραγωγής και της αύξησης των εργατικών έρχονται να προστεθούν και οι πολύ μειωμένες τιμές.

Από την πλευρά του ο κ. Αντώνης Πετρόπουλος, παραγωγός καρπουζιών από την Βάρδα της Ηλείας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι περιμέναμε αργότερα να γίνει η πτώση των τιμών, μετά από τις 20 Ιουνίου. Όμως ήδη οι ποσότητες στην αγορά είναι αυξημένες, ενώ η ζήτηση φαίνεται να μην είναι στα επίπεδα που θα έπρεπε να ήταν για να απορροφήσει την παραγωγή καρπουζιών. Αποτέλεσμα να έχουμε μια απότομη μείωση των τιμών παραγωγού, που κυμαίνονται στα στρογγυλά έως και 22 λεπτά το κιλό. Από την άλλη είχαμε όμως φέτος μια μεγάλη αύξηση του κόστους λόγω των εργατικών, της λίπανσης αλλά και της φυτοπροστασίας.

Ο κ. Ανδρέας Βασιλόπουλος, παραγωγός καρπουζιού από την Αμαλιάδα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι δεν συμφέρει με το σημερινό κόστος να κάνει συγκομιδή ο παραγωγός καρπουζιών όταν η τιμή τους είναι κάτω από τα 10 λεπτά το κιλό. Αυτή την περίοδο τα καρπούζια είναι στα αζήτητα και σαπίζουν στα χωράφια. Οι τιμές είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Την ίδια στιγμή όμως βλέπουμε στις αγορές της Αθήνας οι τιμές στα καρπούζια να είναι από 80 λεπτά έως και 1,10 ευρώ το κιλό. Με αυτές τις τιμές όμως δεν μπορεί να αγοράσει ο Έλληνας καταναλωτής. Ας μας εξηγήσουν γιατί να υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά τιμής από το χωράφι στο ράφι. 

Η συγκομιδή της πιπεριάς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη τόσο στα θερμοκήπια όσο και στις πρώιμες υπαίθριες καλλιέργειες, σε μια περίοδο κατά την οποία παραγωγοί και γεωπόνοι αξιολογούν την πορεία της χρονιάς. Στην Τριφυλία, μία από τις σημαντικότερες ζώνες παραγωγής κηπευτικών της χώρας, η πιπεριά εξακολουθεί να διατηρεί τη θέση της στο καλλιεργητικό πλάνο πολλών εκμεταλλεύσεων, παρά τις αυξημένες απαιτήσεις της καλλιέργειας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σε επίπεδο φυτοπροστασίας και διαχείρισης.

Για την εικόνα της καλλιέργειας στην περιοχή, τις τεχνικές ιδιαιτερότητες, αλλά και τις συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην αγορά, συνομιλήσαμε με ανθρώπους που παρακολουθούν την πορεία της πιπεριάς από διαφορετικές θέσεις, μεταφέροντας τόσο τη γενική εικόνα του κλάδου όσο και την εμπειρία της καθημερινής παραγωγής.

Η πιπεριά διατηρεί σταθερή παρουσία στην Τριφυλία 

Σύμφωνα με τον γεωπόνο και πρώην Διευθυντή της ΔΑΟΚ Τριφυλίας κ. Α. Παρασκευόπουλο, η πιπεριά αποτελεί μια σημαντική, αν και όχι κυρίαρχη, καλλιέργεια για τη θερμοκηπιακή παραγωγή της περιοχής, καταλαμβάνοντας περίπου το 6-7% των καλλιεργούμενων θερμοκηπιακών εκτάσεων. Η ετήσια παραγωγή κυμαίνεται κατά μέσο όρο γύρω στους 1.500 τόνους, ενώ οι φυτεύσεις πραγματοποιούνται συνήθως από τον Δεκέμβριο έως τον Ιανουάριο, ανάλογα με την πρωιμότητα κάθε περιοχής. Η συγκομιδή διαρκεί συνήθως έως τα τέλη του καλοκαιριού, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις οι παραγωγοί επιλέγουν να παρατείνουν τον κύκλο της καλλιέργειας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, όπως επισημαίνει, το γεγονός ότι η πιπεριά αποτελεί μία από τις καλλιέργειες στις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση, με βασικό εργαλείο τα ωφέλιμα έντομα και ακάρεα. «Θα έπρεπε όλη η καλλιέργεια της πιπεριάς στη χώρα μας να γίνεται με εφαρμογή ολοκληρωμένης αντιμετώπισης», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι στην Τριφυλία η παρουσία και η σωστή εγκατάσταση των ωφέλιμων οργανισμών επιτρέπει τον αποτελεσματικό έλεγχο πολλών εχθρών, μειώνοντας σημαντικά την ανάγκη χρήσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων και κατά συνέπεια τον κίνδυνο υπολειμμάτων στο τελικό προϊόν. Παράλληλα, στην περιοχή καλλιεργούνται διάφορα υβρίδια που έχουν προσαρμοστεί στις τοπικές συνθήκες και ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της αγοράς.

Πέρα από τη θερμοκηπιακή παραγωγή, σημαντική είναι και η παρουσία της υπαίθριας πιπεριάς, η οποία καταλαμβάνει περίπου 350 στρέμματα. Οι φυτεύσεις ξεκινούν από τον Απρίλιο και τον Μάιο λόγω της πρωιμότητας της περιοχής, ενώ οι μέσες αποδόσεις προσεγγίζουν τους 10 τόνους ανά στρέμμα. Όπως τονίζει ο γεωπόνος, η καλλιέργεια παρουσιάζει αυξημένες απαιτήσεις σε άζωτο, είναι ευαίσθητη στις υψηλές αγωγιμότητες και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη διαχείριση της άρδευσης. Η χρήση νερού καλής ποιότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων όσο και για τη διατήρηση της ποιότητας των καρπών.

Θρίπες, ακάρεα, ιώσεις και υψηλές θερμοκρασίες οι βασικές προκλήσεις της καλλιέργειας

Αναφερόμενος στα σημαντικότερα προβλήματα της πιπεριάς, ο κ. Παρασκευόπουλος επισημαίνει ότι οι κυριότεροι εχθροί είναι ο θρίπας (Thrips tabaci και Frankliniella occidentalis), ο τετράνυχος, καθώς και το άκαρι της πιπεριάς (Polyphagotarsonemus latus). Ωστόσο, όπως εξηγεί, η αποτελεσματική εγκατάσταση αρπακτικών ακάρεων και των εντόμων (π.χ. του γένους Orius) επιτρέπει σε μεγάλο βαθμό την αντιμετώπιση των εχθρών αυτών χωρίς εκτεταμένες χημικές παρεμβάσεις. «Πραγματικά έχουμε έναν απόλυτο έλεγχο των εντομολογικών εχθρών της πιπεριάς», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία των βιολογικών μέσων στη διαχείριση της καλλιέργειας.

Στο μέτωπο των ασθενειών, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στο ωίδιο, το οποίο αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με εγκεκριμένα σκευάσματα συμβατά με τα ωφέλιμα έντομα, αλλά και στις ιολογικές προσβολές που εμφανίζονται ολοένα συχνότερα τα τελευταία χρόνια. Όπως αναφέρει, πολλές χλωρώσεις που παρατηρούνται στα φυτά συγχέονται συχνά με τροφοπενίες, γι’ αυτό και οι παραγωγοί θα πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή συνεργασία με τους γεωπόνους και τους συμβούλους τους ώστε να γίνεται έγκαιρη διάγνωση των πραγματικών αιτίων.

Ιδιαίτερες προκλήσεις παρουσιάζει επίσης η υπαίθρια καλλιέργεια κατά τους θερινούς μήνες. Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν την καρπόδεση και αυξάνουν το στρες των φυτών, ενώ η συνεχής καλλιέργεια κηπευτικών στα ίδια εδάφη ευνοεί την εμφάνιση προβλημάτων όπως το βερτιτσίλλιο και η σκληρωτινίαση, η οποία στην περιοχή εμφανίζεται σε ποσοστό 3-5% προκαλώντας μαράνσεις και ξηράνσεις φυτών. Για τον λόγο αυτό, ο πρώην Διευθυντής της ΔΑΟΚ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην επιλογή κατάλληλων υβριδίων, στην αμειψισπορά και στην εναλλαγή καλλιεργειών, πρακτικές που συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της υγείας του εδάφους και στη μείωση των πληθυσμών των νηματωδών.

Παράλληλα, η πιπεριά εμφανίζει αυξημένη ευαισθησία στις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται συχνά ηλιοκαύματα που υποβαθμίζουν την ποιότητα των καρπών. Για τον λόγο αυτό, ο κ. Παρασκευόπουλος συστήνει τη χρήση κατάλληλων δικτύων σκίασης κατά τους θερινούς μήνες, ώστε να περιορίζεται η επίδραση των υψηλών θερμοκρασιών στην καλλιέργεια. Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα είναι η ξηρή κορυφή, η οποία, όπως επισημαίνει, «δεν είναι ακριβώς έλλειψη ασβεστίου, αλλά οφείλεται σε ανεπαρκή εφοδιασμό των καρπών με ασβέστιο». Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, η σωστή άρδευση, η ισορροπημένη θρέψη και η εφαρμογή διαφυλλικών ή υδρολιπαντικών μορφών ασβεστίου συμβάλλουν καθοριστικά στην πρόληψη και αντιμετώπιση του προβλήματος. «Η πιπεριά είναι πάρα πολύ ευαίσθητη στις υψηλές θερμοκρασίες», τονίζει, επισημαίνοντας ότι η ορθή διαχείριση νερού και θρέψης αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της παραγωγικότητας και της ποιότητας της καλλιέργειας.

Η πιπεριά κρατά τις τιμές της, αλλά όχι χωρίς δυσκολίες

Την εικόνα που επικρατεί σήμερα στην αγορά της πιπεριάς περιγράφει ο παραγωγός κηπευτικών από την Κυπαρισσία κ. Γιώργος Καλλιάνης, ο οποίος δραστηριοποιείται τόσο σε θερμοκηπιακές όσο και σε υπαίθριες καλλιέργειες, διαθέτει δικό του συσκευαστήριο και καλλιεργεί περίπου 7-8 στρέμματα πιπεριάς, έκταση που θεωρείται σημαντική για τα δεδομένα της περιοχής, αν και μικρότερη σε σχέση με άλλα κηπευτικά που διαχειρίζεται. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ζήτηση για το προϊόν παραμένει ικανοποιητική, με τις πιπεριές να απορροφώνται χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες από την αγορά. «Φεύγουν εύκολα οι πιπεριές μέχρι τώρα», αναφέρει χαρακτηριστικά, γεγονός που συμβάλλει στη διατήρηση των τιμών σε καλύτερα επίπεδα σε σχέση με άλλα κηπευτικά.

Όπως εξηγεί, στην αγορά διακρίνονται ουσιαστικά δύο βασικές κατηγορίες πιπεριάς. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «κουπάτες», οι πιπεριές που χρησιμοποιούνται κυρίως για γεμιστά και άλλες παραδοσιακές παρασκευές, αποτελώντας μια κατηγορία με υψηλότερη εμπορική αξία. Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι πιο μακρόστενοι τύποι πιπεριάς, οι οποίοι κατευθύνονται κυρίως προς τη μαζική εστίαση και χρησιμοποιούνται σε σαλάτες, πίτσες και άλλες παρασκευές. Σύμφωνα με τον κ. Καλλιάνη, οι κουπάτες πιπεριές διαμορφώνονται αυτή την περίοδο περίπου στο 1 ευρώ το κιλό στην αγορά, ενώ οι τιμές παραγωγού κινούνται στα 80-90 λεπτά το κιλό. Αντίθετα, οι μακρόστενοι τύποι πιπεριάς βρίσκονται σημαντικά χαμηλότερα, στα 30-40 λεπτά το κιλό. Όπως εξηγεί, πρόκειται για τύπους που καλλιεργούνται εκτεταμένα στην Κρήτη κατά τη χειμερινή περίοδο και αυτή την εποχή βρίσκονται στα τελειώματα της συγκομιδής τους, με αποτέλεσμα η αυξημένη προσφορά να ασκεί πιέσεις στις τιμές. «Οι κουπάτες είναι καλύτερα», σημειώνει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «αυτή τη στιγμή πουλάνε».

Παρά τη θετική εικόνα που παρουσιάζει η αγορά, ο παραγωγός επισημαίνει ότι η πιπεριά κάθε άλλο παρά εύκολη καλλιέργεια μπορεί να θεωρηθεί. Όπως αναφέρει, αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που οι καλλιεργούμενες εκτάσεις παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με άλλα κηπευτικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πιπεριά δεν μπορεί να καλλιεργηθεί εύκολα σε πλήρως εκτεθειμένες υπαίθριες συνθήκες, καθώς απαιτούνται προστατευτικές εγκαταστάσεις, δίχτυα και ειδικές παρεμβάσεις για την προστασία των φυτών από τις υψηλές θερμοκρασίες και την ηλιακή ακτινοβολία. Παράλληλα, ακόμη και σε θερμοκηπιακές συνθήκες παρουσιάζει περισσότερες δυσκολίες σε σχέση με τη μελιτζάνα. «Έχουν θεματάκια περισσότερα από τις μελιτζάνες, πολύ περισσότερα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Όπως τονίζει, ακριβώς επειδή η καλλιέργεια απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή και λιγότεροι παραγωγοί επιλέγουν να την αναπτύξουν, οι διαθέσιμες ποσότητες στην αγορά παραμένουν πιο περιορισμένες, στοιχείο που συμβάλλει στο να διατηρούνται οι τιμές σε καλύτερα επίπεδα.

Αναφερόμενος στις φυτοπροστατευτικές προκλήσεις της καλλιέργειας, σημειώνει ότι η πιπεριά είναι μεν ευκολότερη από την ντομάτα σε ορισμένα σημεία της διαχείρισης, όμως παρουσιάζει δικά της προβλήματα, κυρίως στο ριζικό σύστημα. Όπως τονίζει, «είναι πιο εύκολη από την ντομάτα, αλλά έχει προβλήματα στη ρίζα και καταντάει να είναι δύσκολη κι αυτή», διευκρινίζοντας ότι η δυσκολία δεν σχετίζεται τόσο με τα απαιτούμενα μεροκάματα όσο με τη συνολική ανάπτυξη και συμπεριφορά του φυτού κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας.

Παρά τις αυξημένες απαιτήσεις που συνοδεύουν την καλλιέργεια, η πιπεριά εξακολουθεί να διατηρεί τη δική της θέση στο χαρτοφυλάκιο των παραγωγών.

Η συγκομιδή της μελιτζάνας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στην Τριφυλία, με τις πρώτες κοπές να πραγματοποιούνται τόσο στα θερμοκήπια όσο και στις πρώιμες υπαίθριες καλλιέργειες. Ωστόσο, την ώρα που οι παραγωγοί μπαίνουν σταδιακά στην καρδιά της συγκομιστικής περιόδου, η αγορά αρχίζει να στέλνει τα πρώτα μηνύματα για την πορεία των τιμών, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες αυξάνονται σταδιακά.

Στην Κυπαρισσία, μία από τις πλέον δυναμικές περιοχές παραγωγής κηπευτικών της χώρας, ο παραγωγός κ. Γιώργος Καλλιάνης παρακολουθεί καθημερινά τόσο την εξέλιξη της καλλιέργειας όσο και τις μεταβολές της αγοράς. Με 10 στρέμματα θερμοκηπιακής και 15 στρέμματα υπαίθριας μελιτζάνας, μεταφέρει την εικόνα από το χωράφι και το συσκευαστήριο, περιγράφοντας τις φετινές καλλιεργητικές συνθήκες, τα πλεονεκτήματα της πρωίμισης και τις προκλήσεις που αρχίζουν ήδη να διαμορφώνονται στο εμπορικό σκέλος της παραγωγής.

Πρώιμες κοπές με τη βοήθεια κάλυψης και επιπλέον επενδύσεων

Σύμφωνα με τον παραγωγό, οι θερμοκηπιακές καλλιέργειες βρίσκονται ήδη σε πλήρη συγκομιδή, ενώ και οι πρώιμες υπαίθριες μελιτζάνες έχουν μπει εδώ και περίπου είκοσι ημέρες στην παραγωγή. Αυτό κατέστη δυνατό χάρη στη χρήση χαμηλής κάλυψης και πρόσθετων καλλιεργητικών παρεμβάσεων που επέτρεψαν την πρωίμιση της παραγωγής.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «οι υπαίθριες που είχαν σκεπαστεί έχουν κόψει εδώ και είκοσι μέρες», ενώ οι τελείως ακάλυπτες υπαίθριες φυτεύσεις αναμένεται να μπουν στην παραγωγή μέσα στο επόμενο διάστημα. Η στρατηγική αυτή δεν είναι τυχαία. Οι παραγωγοί επιδιώκουν να βγουν στην αγορά πριν αυξηθούν σημαντικά οι διαθέσιμες ποσότητες, ώστε να εκμεταλλευτούν τις καλύτερες τιμές των πρώτων κοπών.

Ο ίδιος εξηγεί ότι οι φυτεύσεις που πραγματοποιούνται νωρίς μέσα στη χρονιά απαιτούν μεγαλύτερο κόστος. Χρησιμοποιούνται μικρά θερμοκήπια, νάιλον κάλυψης και επιπλέον εργατικά, προκειμένου η παραγωγή να προηγηθεί χρονικά. «Βάζουμε θερμοκηπιάκια, βάζουμε νάιλον, βάζουμε μεροκάματα και τις φυτεύουμε πιο νωρίς», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι το πρόσθετο αυτό κόστος δικαιολογείται από τις καλύτερες τιμές που συνήθως επικρατούν μέχρι τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου.

Παράλληλα, η εποχή φύτευσης επηρεάζει σημαντικά και τον χρόνο που απαιτείται μέχρι την πρώτη συγκομιδή. Μια καλοκαιρινή φύτευση μπορεί να δώσει παραγωγή περίπου σε 60 ημέρες, ενώ οι φυτεύσεις που πραγματοποιούνται στο τέλος του χειμώνα χρειάζονται περίπου 70 ημέρες λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών. Χαρακτηριστικά, οι πρώιμες υπαίθριες καλλιέργειες του κ. Καλλιάνη φυτεύτηκαν στα τέλη Φεβρουαρίου και μπήκαν αργότερα στην παραγωγή σε σχέση με αντίστοιχες καλοκαιρινές φυτεύσεις.

Μια καλλιέργεια με λιγότερες απαιτήσεις, αλλά όχι χωρίς προκλήσεις

Αναφερόμενος στη φετινή καλλιεργητική περίοδο, ο παραγωγός επισημαίνει ότι οι καιρικές συνθήκες δεν ήταν οι ιδανικές. Οι συνεχείς βροχοπτώσεις και η αυξημένη υγρασία δημιούργησαν δυσκολίες σε αρκετές καλλιέργειες κηπευτικών, επιβραδύνοντας σε πολλές περιπτώσεις την ανάπτυξη των φυτών και αυξάνοντας τις πιέσεις από ασθένειες. Ωστόσο, όπως τονίζει, η κατάσταση έχει πλέον βελτιωθεί και οι καλλιέργειες εξελίσσονται ομαλά.

Στο μέτωπο των εχθρών και των ασθενειών, η εικόνα παραμένει σχετικά ήπια. Σύμφωνα με τον ίδιο, η μελιτζάνα είναι γενικά μια πιο «εύκολη» καλλιέργεια σε σύγκριση με άλλα κηπευτικά. Αυτή την περίοδο αρχίζουν να εμφανίζονται οι πρώτες προσβολές από θρίπες και άλλα έντομα, χωρίς όμως να έχουν δημιουργηθεί σοβαρά προβλήματα μέχρι στιγμής. Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται και βιολογικές μέθοδοι αντιμετώπισης, με τη χρήση ωφέλιμων εντόμων που περιορίζουν τους πληθυσμούς των επιβλαβών ειδών.

Ο κ. Καλλιάνης θεωρεί ότι η μελιτζάνα παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα για τον παραγωγό. «Είναι πιο γρήγορη, έχει λιγότερους εχθρούς, είναι πιο εύκολη σαν καλλιέργεια και θέλει λιγότερα μεροκάματα», αναφέρει. Αντίθετα, η ντομάτα χαρακτηρίζεται από περισσότερους εχθρούς και μεγαλύτερο καλλιεργητικό ρίσκο, καθώς μπορεί ένας παραγωγός να επενδύσει για μήνες χωρίς να εξασφαλίσει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Οι τιμές σήμερα είναι ικανοποιητικές, αλλά η αγορά δείχνει ήδη σημάδια κορεσμού

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, επικεντρώνεται στην αγορά. Όπως εξηγεί ο παραγωγός, η μελιτζάνα παραμένει ένα προϊόν που έχει θέση στο ελληνικό τραπέζι και διατηρεί σταθερή ζήτηση. Παρ' όλα αυτά, η εικόνα αλλάζει αισθητά μόλις αυξηθούν οι διαθέσιμες ποσότητες από όλες τις παραγωγικές περιοχές της χώρας.

«Μετά τις 15-20 Ιουνίου συνήθως αρχίζει η καθοδική πορεία», αναφέρει χαρακτηριστικά. Όπως εξηγεί, όταν μπαίνουν στην αγορά περισσότερες περιοχές παραγωγής, η προσφορά αυξάνεται σημαντικά και οι τιμές πιέζονται. Πρόκειται για ένα νωπό προϊόν που δεν μπορεί να αποθηκευτεί εύκολα, με αποτέλεσμα η ισορροπία προσφοράς και ζήτησης να καθορίζει καθημερινά την αξία του.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ήδη στα δημοπρατήρια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο κ. Καλλιάνης, πριν από περίπου δέκα ημέρες οι μελιτζάνες στην Κρήτη διακινούνταν ακόμη και με 1 ευρώ το κιλό, ενώ σήμερα οι τιμές έχουν υποχωρήσει στα 30-40 λεπτά. Σε περιόδους μεγάλης παραγωγής, μάλιστα, οι τιμές μπορούν να κατέβουν ακόμη και στα 10-15 ή 25 λεπτά το κιλό, οδηγώντας αρκετούς παραγωγούς στο σημείο να περιορίζουν ή και να σταματούν τις κοπές όταν η διάθεση του προϊόντος καθίσταται ασύμφορη.

Στην παρούσα φάση, η τιμή παραγωγού για τη μελιτζάνα στην περιοχή κινείται περίπου στα 40-50 λεπτά το κιλό. Όπως επισημαίνει ο ίδιος, πρόκειται για μια «λογική τιμή» για την εποχή, ιδιαίτερα για όσους κατάφεραν να βγουν νωρίς στην αγορά. Η πρωίμιση επιτρέπει στον παραγωγό να πουλήσει μέρος της παραγωγής του σε υψηλότερες τιμές και να διαμορφώσει έναν καλύτερο μέσο όρο για ολόκληρη τη σεζόν. Αντίθετα, όσοι ξεκινούν αργότερα, όταν οι τιμές έχουν ήδη υποχωρήσει, δυσκολεύονται περισσότερο να καλύψουν τα αυξημένα καλλιεργητικά έξοδα.

Χαρακτηριστική είναι και η μεταβολή που παρατηρείται στην εμπορική ζήτηση. Όπως αναφέρει ο κ. Καλλιάνης, μέχρι πριν από λίγες ημέρες οι αγοραστές αναζητούσαν συνεχώς προϊόν, ενώ πλέον αρκετές επιχειρήσεις δηλώνουν ότι έχουν επαρκή αποθέματα και περιορίζουν τις παραλαβές. «Πριν μία εβδομάδα με ρωτούσαν πόσες μελιτζάνες έχω. Τώρα μου λένε ότι είναι γεμάτοι», σημειώνει, περιγράφοντας με τον πιο άμεσο τρόπο την ταχύτητα με την οποία μπορεί να αλλάξει η αγορά των νωπών κηπευτικών.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν η αυξημένη τουριστική κίνηση και η θερινή κατανάλωση θα μπορέσουν να απορροφήσουν τις αυξανόμενες ποσότητες που εισέρχονται στην αγορά. Μέχρι τότε, οι παραγωγοί παρακολουθούν καθημερινά μια αγορά που, όπως λένε οι ίδιοι, «αλλάζει από μέρα σε μέρα».

Σε εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή της ντομάτας του θερμοκηπίου σε όλη την χώρα. Η προσφορά αυτή την εποχή είναι αυξημένη, ενώ η ζήτηση κινείται με μειωμένους ρυθμούς.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το εμπόριο να έχει υποτονικούς ρυθμούς και οι τιμές να βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα.

Ο γεωπόνος και πρώην Διευθυντής της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από τα τέλη Μαρτίου έχει ξεκινήσει η συγκομιδή της ντομάτας θερμοκηπίου στην περιοχή. 
Αυτή την περίοδο είμαστε στο τοπ της συγκομιδής της, ενώ αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέρι τα τέλη Ιουνίου με αρχές Ιουλίου. Στην συνέχεια οι παραγωγοί ντομάτας προχωρούν στη δεύτερη φύτευση που θα διαρκέσει από τον Ιούλιο έως και τον Αύγουστο.
Φέτος η παραγωγή ντομάτας ήταν μειωμένη και αυτό οφείλεται στην μείωση των στρεμμάτων της καλλιέργειας. Αυτό οφείλεται στα προβλήματα φυτοπροστασίας που έχει η καλλιέργεια, στο υψηλό κόστος παραγωγής και στην έλλειψη εργατών γης.

Τα προβλήματα στην φυτοπροστασία αφορούν κυρίως τον ιό της καστανής ρυτίδωσης (ToBRFV) και της Τούτα (Tuta absoluta). Ακόμη προβλήματα δημιουργεί ο ιός του Κηλιδωτού Μαρασμού της Τομάτας (TSWV). Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα σήμερα στην Τριφυλία μόλις στο 20% των εκτάσεων στα θερμοκήπια καλλιεργούνται με ντομάτα και στο υπόλοιπο καλλιεργείται από αγγούρια.
Ωστόσο το θετικό είναι ότι η ντομάτα της περιοχής είναι πολύ καλής ποιότητας. Αυτό οφείλεται στην εμπειρία των παραγωγών και στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση που κάνουν στην φυτοπροστασία, η οποία βαηθάει στην μείωση της χρήσης των φυτοπροστατευτικών.
Πάντως η πρόβλεψή μου είναι ότι τα επόμενα χρόνια θα έχουμε ανάκαμψη στην καλλιέργεια θερμοκηπιακής ντομάτας. Τα νέα υβρίδια φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στους εχθρούς και αναμενεται να αυξηθούν τα στρέμματα καλλιέργειας (ειδικά στην υδροπονία).

Ο κ. Άγγελος Κοροβίλας, παραγωγός από τα Φιλιατρά, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «μεγάλα προβλήματα αντιμετωπίζει η καλλιέργεια ντομάτας στα θερμοκήπια. Η προσβολή της καλλιέργειας από ιώσεις και οι επιπτώσεις από την έλλειψη εργατικών χεριών, την αύξηση της τιμής των εισροών και της ενέργειας, έχουν μειώσει το εισόδημα των παραγωγών σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Παρά τα αιτήματά μας για ανάγκη στήριξης των παραγωγών με ενισχύσεις de minimis, το ΥπΑΑΤ δεν στήριξε τελικά την καλλιέργεια ντομάτας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν εγκαταλείψει οι παραγωγοί την καλλιέργεια και να έχουν στραφεί στα αγγούρια που έχουν πιο χαμηλό κόστος. Ωστόσο βλέπουμε στην περιοχή να μην γίνονται πια επενδύσεις σε νέα θερμοκήπια. Όσον αφορά τι τιμές παραγωγού, αυτή την περίοδο είναι πολύ χαμηλές και κυμαίνονται 70 έως 90 λεπτά το κιλό. Δεν έχουν χρήματα οι καταναλωτές και είναι μειωμένη η ζήτηση στην εγχώρια αγορά. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το εμπόριο να κινείται υποτονικά και να πωλούνται τα προϊόντα μας με μεγάλη δυσκολία.

Ο κ. Ασημάκης Ντεμερούκας, παραγωγός από τους Γαργαλιάνους της Μεσσηνίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι από το Πάσχα έχει ξεκινήσει η πτωτική πορεία των τιμών στην ντομάτα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Επίσης επειδή έχουν ξεκινήσει οι συγκομιδές, με μεγάλες ποσότητες ντομάτας από τις βαλκανικές χώρες, οι οποίες εξάγουν στις αγορές της Ευρώπης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε μείωση των ελληνικών εξαγωγών, οι οποίες «κρατούσαν» τις τιμές παραγωγού. Αυτή την περίοδο οι τιμές παραγωγού στις ντομάτες κυμαίνονται από 5-0 έως 80 λεπτά το κιλό, ενώ τα ντοματίνια τύπου βελανίδι έχουν τιμή από 1,10 έως 1,50 ευρώ το κιλό.  

Όπως ανέφερε μιλώντας στον ΑγροΤύπο ο κ. Θανάσης Παλούκης, έμπειρος παραγωγός θερμοκηπιακής ντομάτας από τη Βόνιτσα Αιτωλοακαρνανίας, «στην περιοχή η συγκομιδή ντομάτας θα συνεχιστεί μέχρι τα τέλη του μήνα. Οι τιμές παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα επειδή στην εγχώρια αγορά έχει μειωθεί η αγοραστική αξία των καταναλωτών. Αυτή την περίοδο κυμαίνονται από 20 λεπτά (για όσες έχουν προβλήματα ποιότητας) και φτάνουν στα 60 λεπτά το κιλό. Επίσης τα προβλήματα φυτοπροστασίας έχουν αυξήσει το κόστος παραγωγής. Το θετικό είναι ότι δεν έχουμε καύσωνες μέχρι σήμερα. Από τα τέλη Ιουλίου θα ξεκινήσουν στην περιοχή οι νέες φυτεύσεις».

Ο κ. Φώντας Δουλούμης, από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ανατολή στην Κρήτη, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή έχουμε στην αγορά μεγάλη προσφορά και μειωμένη ζήτηση. Στην Ιεράπετρα έχουν καλλιεργηθεί περίπου 2.000 στρέμματα με ντομάτες και συνεχίζονται με καλούς ρυθμούς οι κοπές. Επειδή όμως οι ποσότητες είναι αυξημένες έχουμε μια μεγάλη πτώση των τιμών παραγωγού. Η ντομάτα βελανίδι έχει αυτή την περίοδο τιμή από 1,12 έως 1,13 ευρώ το κιλό. Στις μεγαλόκαρπες (νέα παραγωγή) οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται από 40 έως 50 λεπτά το κιλό. Αυτές οι τιμές οδηγούν σε απαξίωση της καλλιέργειας. Οι νέες φυτεύσεις στην περιοχή αναμένεται να ξεκινήσουν μετά από τις 15 Σεπτεμβρίου. 

Η αρχή του καλοκαιριού σηματοδοτεί κάθε χρόνο μια αλλαγή σκηνικού στις αγορές των παραγωγών. Τα περισσότερα χειμερινά κηπευτικά έχουν πλέον ολοκληρώσει τον κύκλο τους και τη θέση τους αρχίζουν να παίρνουν τα πρώτα καλοκαιρινά προϊόντα, τα οποία φτάνουν σταδιακά στους πάγκους και στις λαϊκές αγορές.

Φέτος, ωστόσο, η μετάβαση αυτή πραγματοποιείται με πιο αργούς ρυθμούς. Οι συνεχείς βροχοπτώσεις της άνοιξης και οι έντονες καιρικές μεταβολές επηρέασαν τον προγραμματισμό πολλών καλλιεργειών, μεταθέτοντας σπορές και μεταφυτεύσεις και καθυστερώντας την είσοδο ορισμένων προϊόντων στην αγορά.

Για να καταγράψουμε την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο, συνομιλήσαμε με τη βιοκαλλιεργήτρια κ. Άννα Καραμιχάλη, μέλος της Ένωσης Αγροτών Βιοκαλλιεργητών Βόρειας Ελλάδας, η οποία μας μίλησε για τα προϊόντα που βρίσκονται σήμερα στους πάγκους, τις τιμές, τις δυσκολίες της παραγωγής και τις προκλήσεις που φέρνει το φετινό καλοκαίρι.

Τι υπάρχει στους πάγκους αυτήν την περίοδο

Σύμφωνα με την κ. Καραμιχάλη, η βιολογική αγορά περνά πλέον σταδιακά από τα χειμερινά στα καλοκαιρινά κηπευτικά, με τα πρώτα αγγουράκια, κολοκυθάκια, ντομάτες και μελιτζάνες να κάνουν ήδη την εμφάνισή τους στους πάγκους. Παράλληλα, οι καταναλωτές μπορούν να βρουν καρότα, φρέσκα κρεμμυδάκια, καθώς και μια σειρά από αρωματικά φυτά και μυρωδικά που έχουν αυξημένη ζήτηση αυτή την εποχή, όπως μαϊντανό, άνηθο και μάραθο.

Ιδιαίτερα αυξημένο ενδιαφέρον καταγράφεται και για τα εποχικά χόρτα. Τα βλήτα, που βρίσκονται στην καλύτερη περίοδό τους, έχουν ήδη αρχίσει να ζητούνται από τους καταναλωτές, ενώ διαθέσιμα παραμένουν και προϊόντα όπως η γλιστρίδα και το σπανάκι. Πρόκειται για επιλογές που συνδέονται άμεσα με την καλοκαιρινή ελληνική κουζίνα και βρίσκουν τη θέση τους τόσο σε σαλάτες όσο και σε παραδοσιακά μαγειρευτά φαγητά.

Όπως εξηγεί η ίδια, πρόκειται ακόμη για την πρώτη φουρνιά της φετινής παραγωγής, γεγονός που σημαίνει ότι οι διαθέσιμες ποσότητες παραμένουν περιορισμένες. «Είναι η πρώτη φουρνιά», σημειώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια εικόνα που συναντάται σε μεγάλο μέρος της βιολογικής αγοράς.

Παρά τις δυσκολίες, η κίνηση εμφανίζεται ενθαρρυντική. Σύμφωνα με την παραγωγό, προϊόντα όπως τα κολοκυθάκια και τα καρότα έχουν ήδη αρχίσει να παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας και η είσοδος στο καλοκαίρι στρέφουν παραδοσιακά τους καταναλωτές σε περισσότερα λαχανικά, σαλατικά και φρέσκα προϊόντα. «Το καλοκαίρι πάντα έχει πολλά λαχανικά», αναφέρει η βιοκαλλιεργήτρια, επισημαίνοντας ότι όσο προχωρούν οι επόμενες εβδομάδες θα αυξάνονται τόσο η ποικιλία όσο και οι διαθέσιμες ποσότητες στην αγορά.

Η ντομάτα παραμένει το πιο απαιτητικό προϊόν

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη ντομάτα, η οποία σύμφωνα με την κ. Καραμιχάλη αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές καλλιέργειες της εποχής. Οι απώλειες παραγωγής, οι εχθροί, οι ιώσεις και οι έντονες καιρικές μεταβολές καθιστούν δύσκολη τη διατήρηση σταθερής παραγωγής, γεγονός που επηρεάζει αναπόφευκτα και την εικόνα της αγοράς.

«Η ντομάτα είναι ένα προϊόν που κρατάει την τιμή του», αναφέρει χαρακτηριστικά η βιοκαλλιεργήτρια, εξηγώντας ότι οι απώλειες που καταγράφονται κάθε χρόνο στην καλλιέργεια περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες. Όπως σημειώνει, αυτή την περίοδο δεν υπάρχει ακόμη μεγάλη προσφορά ντομάτας στην αγορά, γεγονός που συμβάλλει στη διατήρηση των τιμών τόσο στη βιολογική όσο και στη συμβατική παραγωγή.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στις τιμές. Σύμφωνα με την ίδια, η βιολογική ντομάτα κινείται σήμερα κοντά στα 3 ευρώ το κιλό, επίπεδα στα οποία διατηρείται σε αρκετές περιπτώσεις και η συμβατική αγορά. Τα αγγούρια εμφανίζονται ελαφρώς χαμηλότερα, ενώ τα περισσότερα καλοκαιρινά λαχανικά κινούνται αυτή την περίοδο περίπου από 2,5 έως 3,5 ευρώ το κιλό, ανάλογα με το είδος, την περιοχή και τη διαθεσιμότητα των προϊόντων.

Παράλληλα, η κ. Καραμιχάλη επισημαίνει ότι οι δυσκολίες δεν αφορούν μόνο τους βιοκαλλιεργητές αλλά συνολικά τον κλάδο, καθώς τα προβλήματα φυτοπροστασίας και οι καιρικές πιέσεις επηρεάζουν τόσο τις βιολογικές όσο και τις συμβατικές καλλιέργειες. «Δεν είναι το πιο εύκολο προϊόν να διαχειριστείς», τονίζει, εξηγώντας ότι η ντομάτα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και συχνά παρουσιάζει απώλειες που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή.

Η ίδια μάλιστα παραδέχεται ότι φέτος επέλεξε μια πιο συντηρητική στρατηγική στις φυτεύσεις της, μετά από δυσκολίες που είχε αντιμετωπίσει σε προηγούμενες καλλιεργητικές περιόδους. Αντί να επεκτείνει σημαντικά την παραγωγή, προτίμησε να διατηρήσει διαχειρίσιμες εκτάσεις και ποσότητες, ώστε να μπορεί να παρακολουθεί αποτελεσματικότερα τις καλλιέργειες και να περιορίζει τους κινδύνους που συνεπάγεται η παραγωγή ενός τόσο απαιτητικού προϊόντος. Όπως επισημαίνει, για έναν παραγωγό είναι πάντα σημαντικό να καταφέρει να βγει νωρίς στην αγορά, καθώς οι πρώτες παραγωγές συνήθως συνοδεύονται από καλύτερες τιμές και αυξημένο ενδιαφέρον από τους καταναλωτές.

Καιρός και παραγωγή: Μια διαρκής μάχη για τον αγρότη

Ένα από τα βασικά ζητήματα που ανέδειξε η συζήτησή μας με την κ. Καραμιχάλη ήταν η έντονη επίδραση των καιρικών συνθηκών στον προγραμματισμό και την εξέλιξη των καλλιεργειών. Ο παρατεταμένος κύκλος βροχοπτώσεων που επικράτησε κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο δυσκόλεψε σημαντικά τις εργασίες των παραγωγών, τόσο στη βιολογική όσο και στη συμβατική γεωργία. Σε πολλές περιπτώσεις οι σπορές και οι μεταφυτεύσεις μετατέθηκαν χρονικά, καθώς τα χωράφια δεν μπορούσαν να καλλιεργηθούν στις κατάλληλες συνθήκες.

Η ίδια η παραγωγός εξηγεί ότι η φετινή χρονιά την ανάγκασε να κινηθεί πιο αργά από ό,τι συνήθως, με αποτέλεσμα αρκετά καλοκαιρινά κηπευτικά να φτάσουν αργότερα στην αγορά. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, όταν οι βροχές διαδέχονται η μία την άλλη, ο παραγωγός αναγκάζεται να περιμένει μέχρι να μπορέσει να προετοιμάσει σωστά το έδαφος και να προχωρήσει στις απαραίτητες εργασίες.

Αν όμως η άνοιξη έφερε καθυστερήσεις λόγω των βροχών, το καλοκαίρι δημιουργεί διαφορετικές ανησυχίες. Οι υψηλές θερμοκρασίες και τα παρατεταμένα κύματα ζέστης μπορούν να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα σε καλλιέργειες όπως η ντομάτα, η μελιτζάνα και το αγγούρι. Οι παραγωγοί προετοιμάζονται ήδη για το ενδεχόμενο καύσωνα, χρησιμοποιώντας δίχτυα σκίασης και άλλα μέσα προστασίας τόσο σε θερμοκηπιακές όσο και σε υπαίθριες καλλιέργειες. «Ο ήλιος κάνει εγκαύματα και στον καρπό. Δεν είναι αστείο», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Καραμιχάλη, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο συχνή.

Παράλληλα, οι εργασίες στα χωράφια δεν σταματούν. Εκτός από τις καλλιέργειες που βρίσκονται ήδη σε παραγωγή, προγραμματίζονται νέες σπορές πιπεριάς τύπου Φλωρίνης και άλλων κηπευτικών, ενώ από τον Ιούλιο θα ξεκινήσουν σταδιακά και οι σπορές για πράσα και λάχανα. Με αυτόν τον τρόπο ο παραγωγός καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη συγκομιδή της τρέχουσας παραγωγής και την προετοιμασία της επόμενης, έχοντας πάντα ως καθοριστικό παράγοντα τον καιρό.

 Η βιολογική καλλιέργεια απαιτεί υπομονή, γνώση και επιμονή

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης αφορούσε τις ιδιαιτερότητες της βιολογικής γεωργίας. Η κ. Καραμιχάλη εξηγεί ότι ο βιοκαλλιεργητής γνωρίζει από την αρχή πως ένα μέρος της παραγωγής του θα χαθεί εξαιτίας εχθρών, ασθενειών ή δυσμενών συνθηκών. «Το πρώτο που μαθαίνεις στη βιολογική καλλιέργεια είναι να έχεις γερό στομάχι», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τη διαφορετική φιλοσοφία διαχείρισης των κινδύνων σε σχέση με πιο εντατικά συστήματα παραγωγής.

Η ίδια υπογραμμίζει ότι η συνεχής παρακολούθηση των καλλιεργειών αποτελεί βασική προϋπόθεση επιτυχίας. Η έγκαιρη αναγνώριση προβλημάτων, η κατανόηση των βιολογικών κύκλων των εχθρών και η αξιοποίηση φυσικών μηχανισμών ισορροπίας είναι στοιχεία που απαιτούν εμπειρία και καθημερινή παρουσία στο χωράφι. «Θέλει να νοιαστείς», σημειώνει αναφερόμενη στη σημασία της προσωπικής φροντίδας της καλλιέργειας.

Παράλληλα, αναφέρεται στη διαρκώς αυξανόμενη πίεση που δέχονται οι μικρομεσαίοι παραγωγοί από το κόστος παραγωγής, τη γραφειοκρατία και τις γενικότερες εξελίξεις στην αγορά. «Πρέπει να το αγαπάς πάρα πολύ για να υπομείνεις αυτά που τραβάμε», τονίζει, συνοψίζοντας ίσως με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τις δυσκολίες αλλά και το μεράκι που εξακολουθεί να κρατά πολλούς ανθρώπους στη γη τους.

 Μέσα σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, οι βιοκαλλιεργητές συνεχίζουν να επενδύουν στη φροντίδα της παραγωγής τους και στην ποιότητα των προϊόντων τους, διατηρώντας ζωντανή μια μορφή γεωργίας που βασίζεται στην προσωπική εργασία, τη γνώση και τη στενή σχέση με τη γη.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή του πρώιμου υπαίθριου καρπουζιού, με τις τιμές μέχρι στιγμής να κυμαίνονται σε καλά επίπεδα.

Πάνω από το 90% των πρώιμων καρπουζιών της Τριφυλίας θα εξαχθεί στο εξωτερικό μέχρι περίπου τις 10 Ιουνίου, όταν και αναμένεται να ολοκληρωθεί η συγκομιδή.

Στη συνέχεια, οι παραγωγοί θα προχωρήσουν στη φύτευση των όψιμων καρπουζιών, τα οποία υπολογίζεται να συγκομιστούν μετά τις 15 Αυγούστου.

Ο κ. Βασίλης Σαράντος, παραγωγός καρπουζιού από τον Αγρίλη στα Φιλιατρά, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι η ζήτηση για καρπούζια στο εξωτερικό είναι αυξημένη λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και έχουμε υψηλές ροές στις εξαγωγές.

Τα πρώιμα είχαν κάποια προβλήματα από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις, ενώ σε καλύτερη κατάσταση είναι οι όψιμες φυτεύσεις.

Οι τιμές παραγωγού, από την αρχή της συγκομιδής μέχρι σήμερα, έχουν κρατηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα και κυμαίνονται αυτή την εποχή στα «στρογγυλά» από 32 έως 40 λεπτά το κιλό και για τα καρπούζια τύπου «βαρέλες» στα 65 λεπτά το κιλό.

Από την πλευρά του ο γεωπόνος και πρώην Διευθυντής της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουμε μια μικρή μείωση γύρω στα 3.500 στρέμματα καλλιέργειας καρπουζιού, με μια αναμενόμενη παραγωγή περίπου στους 30.000 τόνους.

Λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων που είχαμε φέτος υπήρξε μια οψίμιση της καλλιέργειας και κάποια προβλήματα κατή την περίοδο των φυτεύσεων. Όμως η σωστή διαχείριση της καλλιέργειας, που έγινε από τους έμπειρους παραγωγούς της περιοχής, είχε σαν αποτέλεσμα να καταφέρουμε να έχουμε καλές αποδόσεις και ποιότητα στα καρπούζια. Τα καρπούζια χαρακτηρίζονται ποιοτικά, με καλή ωρίμανση και υψηλά σάκχαρα, στοιχεία που τα καθιστούν ιδιαίτερα ανταγωνιστικά στις ευρωπαϊκές αγορές.

Η συγκομιδή φέτος ξεκίνησε από τις 23 Μαΐου και μέχρι σήμερα έχει συγκομιστεί το 70% της παραγωγής. Έχουν απομείνει για συγκομιδή κάποιες βαρέλες. Η ζήτηση από τις αγορές του εξωτερικού είναι αυξημένη λόγω των καιρικών συνθηκών που επικρατούν αυτή την εποχή στην Ευρώπη. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να παραμείνουν σε καλά επίπεδα μέχρι σήμερα οι τιμές παραγωγού.

Ο κ. Σωτήρης Μητσόπουλος, παραγωγός κηπευτικών από τον Καρδαμά της Ηλείας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι έχουν ξεκινήσει οι κοπές υπαίθριου καρπουζιού στην περιοχή της Αμαλιάδας. Οι καιρικές συνθήκες (καύσωνες σε πολλές χώρες της Ευρώπης) έχουν βοηθήσει και υπάρχει μεγάλη ζήτηση στην αγορά. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι τιμές παραγωγού να είναι σε ικανοποιητικά για την εποχή επίπεδα. 

Συνεχίζονται δυναμικά οι κοπές αγγουριών στην Μεσσηνία, ενώ στην Κρήτη έχει ολοκληρωθεί η χειμερινή παραγωγή και αυτή την εποχή γίνονται κοπές στα θερμοκήπια με μειωμένους ρυθμούς.

Ο γεωπόνος και πρώην προϊστάμενος της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή φέτος κυριαρχεί η καλλιέργεια αγγουριού. Στην περιοχή της Τριφυλίας καλλιεργούνται περίπου 1.800 στρέμματα με αγγούρια. Η συγκομιδή ξεκίνησε από τέλη Ιανουαρίου και η εκτιμώμενη συνολική παραγωγή αγγουριών στην περιοχή αναμένεται να φτάσει στους 35 έως 40 χιλιάδες τόνους που έχουν καλή ποιότητα.

Οι εξαγωγές αγγουριών άρχισαν από τον Φεβρουάριο και γίνονται κυρίως προς Βουλγαρία και Ρουμανία και ακολουθούν οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Οι τιμές είχαν φέτος μεγάλες διακυμάνσεις, με ένα καλό ξεκίνημα αλλά την περίοδο του Πάσχα είχαμε μια πτώση, ενώ τις τελευταίες ημέρες άρχισαν ξανά να έχουν μια ανοδική πορεία. Γενικά πάντως ήταν μια καλή χρονιά για τους παραγωγούς αν και θα πρέπει να επισημάνουμε και την αύξηση του κόστους καλλιέργειας.

Το 100% των φυτών που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι εμβολιασμένα με ανθεκτικά υποκείμενα. Ο αλευρώδης και ο θρίπας είναι δύο από τους πιο καταστροφικούς εχθρούς της καλλιέργειας αγγουριού και αντιμετωπίζονται στην περιοχή με ολοκληρωμένη διαχείριση. Ακόμη θα πρέπει να επισημάνουμε ότι επειδή γίνονται κοπές στα αγγούρια κάθε δύο ημέρες θα πρέπει οι παραγωγοί να είναι πολύ προσεκτικοί με την φυτοπροαστασία.

Ο κ. Θεόδωρος Μιχαλακόπουλος, παραγωγός αγγουριών θερμοκηπίου από την Τριφυλία, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή έχουμε μια μειωμένη ζήτηση για τα αγγούρια και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υπάρχει μια χαμηλή τιμή. Αντίθετα από τον Φεβρουάριο μέχρι και τον Απρίλιο είχαμε μια αυξημένη ζήτηση για εξαγωγή και οι τιμές κυμάνθηκαν σε ικανοποιητικά επίπεδα. Από αρχές Ιουνίου αναμένεται να ξεκινήσουμε τις νέες φυτεύσεις στην περιοχή μας.

Ο κ. Ασημάκης Ντεμερούκας, παραγωγός από τους Γαργαλιάνους της Μεσσηνίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είχαμε ένα καλό ξεκίνημα στις τιμές των αγγουριών, με τιμές 60 λεπτά ανά τεμάχιο και στην εξαγωγή από 2,10 έως 2,20 ευρώ το κιλό. Στην συνέχεια όμως είχαμε μια πτώση της ζήτησης και οι τιμές έφτασαν σε χαμηλά επίπεδα και πριν από δέκα ημέρες κυμαίνονταν από 20 έως 30 λεπτά το κιλό. Τώρα που άρχισαν να μειώνονται οι ποσότητες βλέπουμε τιμές από 50 έως και 70 λεπτά το κιλό.   

Ο κ. Δημήτρης Πλακονούρης, παραγωγός από τα Φιλιατρά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος ήταν μια καλή χρονιά για το αγγούρι θερμοκηπίου, με τις τιμές να κυμαίνονται σε καλά επίπεδα. Αυτή την εποχή έχουμε μια πτώση της ζήτησης και χαμηλές τιμές. Πάντως η εγχώρια αγορά δεν δίνει τιμές στο προϊόν. Η ζήτηση για εξαγωγές δίνει την τιμή στα αγγούρια.

Ο κ. Φώντας Δουλούμης, από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ανατολή στην Κρήτη, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι συνεχίζουμε την συγκομιδή των αγγουριών στα θερμοκήπια της Κρήτης. Έχει ολοκληρωθεί η μεγάλη χειμερινή παραγωγή και τώρα γίνονται κοπές για τις όψιμες φυτεύσεις. Τον χειμώνα η διεθνή συγκυρία βοήθησε και είχαμε μεγάλη ζήτηση για εξαγωγή με αποτέλεσμα οι τιμές να ήταν σε υψηλά επίπεδα. Αυτή την εποχή έχουν βγει οι Ισπανοί με χαμηλές τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν μειωθεί οι ελληνικές εξαγωγές και τα αγγούρια να είναι στα ζήτητα επειδή έχουμε μεγάλες ποσότητες στην αγορά. Υπάρχει μειωμένο εμπορικό ενδιαφέρον αν κα γίνονται κάποιες πωλήσεις στα 30 έως 40 λεπτά το κιλό. Εκτιμώ ότι από τον Ιούνιο θα έχουμε μια καλύτερη εικόνα στην αγορά. 

Τα τελευταία χρόνια πολλοί παραγωγοί της Κρήτης έχουν στραφεί στην καλλιέργεια αγγουριών. Αυτό έγινε γιατί έχουν μικρό κύκλο ζωής και λιγότερο ρίσκο σε σχέση με τη ντομάτα που θέλει 90 ημέρες. Επίσης η καστανή ρυτίδωση ντομάτας ToBRFV (Tomato brown rugose fruit virus) έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα στους παραγωγούς, με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός παραγωγών στην Κρήτη να έχει εγκαταλείψει την καλλιέργεια και να έχει στραφεί στα αγγούρια.

Η πατάτα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες καλλιέργειες για πολλές περιοχές της χώρας μας, μεταξύ αυτών και το λεκανοπέδιο Νευροκοπίου, με τους παραγωγούς να καλούνται κάθε χρόνο να διαχειριστούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον τόσο σε επίπεδο καιρικών συνθηκών όσο και φυτοπροστασίας.

Ανάμεσα στους εχθρούς που απασχολούν τις τελευταίες δεκαετίες την περιοχή του Νευροκοπίου, αλλά και άλλες πατατοπαραγωγικές ζώνες της χώρας, η φθοριμαία ξεχωρίζει, καθώς οι ζημιές που προκαλεί επηρέασαν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι παραγωγοί προσεγγίζουν την καλλιέργεια και τη διαχείριση της πατάτας.

Για το ζήτημα αυτό συνομιλήσαμε με τον κ. Ηλία Ελευθεριάδη, πολύπειρο γεωπόνο της περιοχής και τέως μέλος του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμας, ο οποίος επί σειρά ετών παρακολούθησε από κοντά την εξέλιξη του εντόμου στο Νευροκόπι και συμμετείχε ενεργά στη διαχείριση και ενημέρωση των παραγωγών.

Το έντομο και η προσβολή της πατάτας

Η φθοριμαία (Phthorimaea operculella) αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους εντομολογικούς εχθρούς της πατάτας, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η καλλιέργεια καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της αγροτικής δραστηριότητας και επικρατούν ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες για την ανάπτυξη του εντόμου.

Όπως εξηγεί ο κ. Ελευθεριάδης, το έντομο προσβάλλει κυρίως καλλιεργούμενα και αυτοφυή σολανώδη φυτά, όπως η πατάτα, η τομάτα και η μελιτζάνα. Οι προνύμφες μπορούν να δημιουργήσουν στοές σε φύλλα και βλαστούς, ωστόσο η σοβαρότερη ζημιά εντοπίζεται στους κονδύλους της πατάτας, τόσο στον αγρό όσο και κατά την αποθήκευση. Εκεί ανοίγουν βαθιές στοές, αφήνοντας χαρακτηριστικά περιττώματα στις εισόδους, με αποτέλεσμα οι κόνδυλοι να καθίστανται μη εμπορεύσιμοι και ακατάλληλοι για κατανάλωση.

Παράλληλα, στις προσβεβλημένες στοές μπορούν να αναπτυχθούν μύκητες και βακτήρια που επιταχύνουν τη σήψη των κονδύλων, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τις απώλειες της παραγωγής. Η φθοριμαία μπορεί επίσης να συνεχίσει τη δραστηριότητά της και μετά τη συγκομιδή, μέσα στους αποθηκευτικούς χώρους, γεγονός που καθιστά κρίσιμη όχι μόνο την προστασία της καλλιέργειας στον αγρό αλλά και τη σωστή διαχείριση της αποθήκευσης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η παρακολούθηση του πληθυσμού του εντόμου με φερομονικές παγίδες, οι έγκαιρες γεωργικές προειδοποιήσεις και η συνεχής παρακολούθηση της καλλιέργειας θεωρούνται βασικά εργαλεία για την αντιμετώπισή του, καθώς οι επεμβάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται στον κατάλληλο χρόνο και πάντα με βάση τις συλλήψεις των παγίδων, τις συνθήκες του αγρού και τις οδηγίες των γεωπόνων ή των αρμόδιων υπηρεσιών

«Η φθοριμαία παλιότερα δεν υπήρχε στο Νευροκόπι»

Όπως εξηγεί ο κ. Ελευθεριάδης, η φθοριμαία δεν αποτελούσε πάντοτε πρόβλημα για την περιοχή. Αντιθέτως, πρόκειται για έναν εχθρό που εγκαταστάθηκε σχετικά πρόσφατα και συνδέθηκε με συγκεκριμένες πρακτικές διακίνησης πατάτας. «Η φθοριμαία στον Νευροκόπι παλιότερα δεν υπήρχε σαν εντομολογικός εχθρός», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι το έντομο φαίνεται να εισήχθη στην περιοχή περίπου στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Σύμφωνα με τον ίδιο, τότε μεγάλες ποσότητες πατάτας από άλλες περιοχές της χώρας μεταφέρονταν σε συσκευαστήρια του Νευροκοπίου, ενώ υπολείμματα και προσβεβλημένοι κόνδυλοι απορρίπτονταν χωρίς τα απαραίτητα φυτοϋγειονομικά μέτρα.

Σε συνδυασμό με τους ηπιότερους χειμώνες που άρχισαν να εμφανίζονται λόγω της κλιματικής μεταβολής, τα ακμαία του εντόμου κατάφεραν να επιβιώσουν και να εγκατασταθούν στην περιοχή. Τα πρώτα χρόνια, μάλιστα, η έλλειψη εμπειρίας στην αντιμετώπιση της φθοριμαίας δημιούργησε σοβαρές δυσκολίες στους παραγωγούς.

Όπως σημειώνει ο ίδιος, η κατάσταση σταδιακά βελτιώθηκε μέσα από την εμπειρία των καλλιεργητών, τη συστηματική παρακολούθηση και τη στήριξη των υπηρεσιών. Παρ’ όλα αυτά, η φθοριμαία εξακολουθεί μέχρι σήμερα να θεωρείται «υπαρκτός και υπολογίσιμος εχθρός», ο οποίος έχει πλέον ενταχθεί στις βασικές καλλιεργητικές φροντίδες που απαιτούνται για μία οικονομικά βιώσιμη παραγωγή.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι πλέον η περιοχή βρίσκεται «σε ένα επίπεδο οικονομικά ανεκτών ζημιών», διευκρινίζοντας πως η κατάσταση δεν θυμίζει τα πρώτα χρόνια εμφάνισης του εντόμου, όταν υπήρχαν πολύ σοβαρότερες δυσκολίες και περιορισμένη εμπειρία διαχείρισης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, παρόμοια προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν και σε άλλες περιοχές όπου η πατάτα καταλαμβάνει σημαντικό μερίδιο της καλλιεργητικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται συγκεκριμένες κλιματικές και καλλιεργητικές συνθήκες.

Παρακολούθηση και ψεκασμοί φυτοπροστασίας

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Ελευθεριάδης στη σημασία της συνεχούς παρακολούθησης του βιολογικού κύκλου του εντόμου και της άμεσης ενημέρωσης των παραγωγών. «Το πρώτο πράγμα που γίνεται και είναι σημαντικό είναι η παρακολούθηση του βιολογικού κύκλου των πληθυσμών», τονίζει, εξηγώντας ότι οι γεωργικές προειδοποιήσεις πρέπει να είναι άμεσες, λειτουργικές και να φτάνουν γρήγορα στον παραγωγό, ώστε να μπορεί να αντιδράσει στον σωστό χρόνο.

Μάλιστα, περιγράφει πως ήδη από τα προηγούμενα χρόνια στην περιοχή υπήρχε οργανωμένο σύστημα ενημερώσεων για τις πτήσεις του εντόμου και την εξέλιξη των γενεών, ενώ σήμερα η χρήση ψηφιακών εργαλείων έχει βελτιώσει σημαντικά την ταχύτητα μετάδοσης της πληροφορίας.

Όπως επισημαίνει, οι πρώτες επεμβάσεις πραγματοποιούνται με βάση τις συλλήψεις που καταγράφονται στις φερομονικές παγίδες και με τη χρήση κατάλληλων σκευασμάτων, ενώ η συνέχεια της διαχείρισης εξαρτάται από την εξέλιξη του πληθυσμού του εντόμου αλλά και τις κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στην εκάστοτε περιοχή.

Ο ίδιος στέκεται ιδιαίτερα στις κρίσιμες περιόδους διαχείρισης της φθοριμαίας, εξηγώντας πως καθοριστικό ρόλο παίζουν οι δύο τελευταίες γενιές του εντόμου. Όπως αναφέρει, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη γενιά του Ιουλίου, όταν σε περιπτώσεις υψηλού πληθυσμιακού φορτίου πραγματοποιούνται επεμβάσεις, αλλά και στην περίοδο μετά το κάψιμο της φυτείας, όπου η παρακολούθηση πρέπει να παραμένει συνεχής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, μπορεί να απαιτηθεί και τρίτη εφαρμογή, εφόσον οι συνθήκες και η εξέλιξη των πληθυσμών το καταστήσουν απαραίτητο. Όπως επισημαίνει, όλα αυτά βασίζονται στη συνεχή παρακολούθηση τόσο της δραστηριότητας των εντόμων όσο και των συνθηκών που επικρατούν στον αγρό.

Καλλιεργητική διαχείριση: άρδευση και σωστή συγκομιδή

Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά ζητήματα που ανέδειξε ο κ. Ελευθεριάδης αφορά τη διαχείριση της υγρασίας του εδάφους και τον ρόλο της άρδευσης στην παρεμπόδιση της προσβολής. Όπως εξηγεί, κρίσιμο στάδιο θεωρείται η περίοδος μετά το κάψιμο της φυτείας, όπου απαιτείται συνεχής παρακολούθηση του αγρού και ιδιαίτερη προσοχή στις ρογμές του εδάφους. «Πρέπει να γίνονται πολύ μικρές αρδεύσεις ώστε οι ρογμές του εδάφους να κλείνουν και να κρατιέται η υγρασία του εδάφους σε ένα σταθερό επίπεδο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος εξηγεί ότι οι ρωγμές λειτουργούν ως δίοδος για τη δραστηριότητα του εντόμου και για αυτό η σωστή διαχείριση της υγρασίας αποτελεί ουσιαστικό μέτρο προστασίας. «Όταν βλέπουμε ότι έχουμε έναν τύπο εδάφους που δημιουργεί ρογμές όταν χάνει την υγρασία του, θα πρέπει να μπούμε και να κάνουμε την αναγκαία άρδευση για να κλείσουμε αυτές τις ρογμές», σημειώνει.

Παράλληλα, επισημαίνει πως κάθε τύπος εδάφους απαιτεί διαφορετική προσέγγιση. Σε ορισμένα εδάφη οι ρωγμές είναι το βασικό πρόβλημα, ενώ σε πιο αμμώδη εδάφη η απώλεια υγρασίας διευκολύνει την κινητικότητα άλλων εχθρών εδάφους. Για αυτό, όπως λέει, ο παραγωγός χρειάζεται εμπειρία και συνεχή παρακολούθηση της καλλιέργειας ώστε να προσαρμόζει σωστά την άρδευση και τους χειρισμούς του.

Ο κ. Ελευθεριάδης τονίζει ακόμη ότι οι καιρικές συνθήκες των επόμενων ημερών παίζουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Όπως αναφέρει, η δυνατότητα πρόβλεψης ενός επερχόμενου καύσωνα ή ενός ιδιαίτερα ξηρού διαστήματος μέσα στον Αύγουστο βοηθά τον παραγωγό να προσαρμόσει εγκαίρως τη στρατηγική άρδευσης και διαχείρισης της καλλιέργειας.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει και στη σωστή χρονική στιγμή της συγκομιδής. Όπως εξηγεί, σε περιοχές όπου υπάρχουν πιέσεις από φθοριμαία, η συγκομιδή πρέπει να πραγματοποιείται όσο το δυνατόν νωρίτερα, πάντοτε όμως αφού έχει ολοκληρωθεί η ωρίμανση των κονδύλων και έχουν αποκτήσει τα απαραίτητα χαρακτηριστικά συντήρησης.

Παράλληλα, σημειώνει ότι θα πρέπει να αποφεύγονται τραυματισμοί κατά τη συγκομιδή, ιδιαίτερα όταν η φλούδα των κονδύλων παραμένει ακόμη μαλακή. «Αν δεν προσέξεις τις προσβολές στον αγρό, θα τις κουβαλήσεις στην αποθήκη», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως η φθοριμαία μπορεί να συνεχίσει να δημιουργεί προβλήματα και μετά τη συγκομιδή, κατά το στάδιο της αποθήκευσης.

«Ο αγρότης πρέπει πρώτα να είναι γεωργός»

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο κ. Ελευθεριάδης στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της γνώσης, της επιμόρφωσης και της ουσιαστικής επαφής του παραγωγού με την καλλιέργεια. Όπως σημειώνει, η αντιμετώπιση εχθρών όπως η φθοριμαία δεν βασίζεται μόνο σε σκευάσματα ή μηχανήματα, αλλά κυρίως στην παρατήρηση, στην κατανόηση του αγροοικοσυστήματος και στη σωστή αξιοποίηση της πληροφορίας.

«Ο αγρότης πρέπει πρώτα να είναι γεωργός. Να νιώθει τη γη, να νιώθει την καλλιέργεια, να είναι κοινωνός του οικοσυστήματος και να το αντιλαμβάνεται», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, τονίζει πως οι παραγωγοί οφείλουν να βρίσκονται σε διαρκή επαγρύπνηση, να παρακολουθούν την καλλιέργειά τους, να συνεργάζονται στενά με τους γεωπόνους και να αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρουν σήμερα οι νέες τεχνολογίες.

Τέλος, δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συνεχή επιμόρφωση των παραγωγών, ειδικά κατά τη χειμερινή περίοδο, όταν οι καλλιεργητικές υποχρεώσεις είναι μειωμένες, ώστε να μπορούν να βελτιώνουν διαρκώς τις τεχνικές και τις πρακτικές που εφαρμόζουν στην καλλιέργεια της πατάτας.

Σε εξέλιξη είναι τον Μάιο η συγκομιδή για το νωπό (πράσινο) φασόλι, το οποίο καλλιεργείται είτε υπαίθρια είτε σε θερμοκήπια.

Ο κάμπος της Μεσσηνίας αποτελούσε για πολλά χρόνια σημείο καλλιέργειας των φασολιών. Η εναλλαγή από φασόλι σε πατάτα - και αντίστροφα - βοηθούσε σημαντικά τις δύο καλλιέργειες. Ωστόσο σήμερα οι εκτάσεις έχουν μειωθεί κατά πολύ μεγάλο ποσοστό.

Ο κ. Γιώργος Δούβας, παραγωγός και αντιπρόεδρος στον Α.Σ. Καλαμάτας, τονίζει ότι «στην περιοχή της Καλαμάτας η παραγωγή νωπού φασολιού είναι πρώιμη και γίνεται υπαίθρια ή σε θερμοκήπια. Οι φυτεύσεις φέτος ξεκίνησαν τις 10 Φεβρουαρίου αλλά οι καιρικές συνθήκες δημιούργησαν προβλήματα. Οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις έφεραν μια οψίμιση στην καλλιέργεια. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα η συγκομιδή να ξεκινήσει από αρχές του Μαΐου και τώρα να βρισκόμαστε κοντά στην ολοκλήρωσή της. Φέτος οι αποδόσεις είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα και οι τιμές παραγωγού αυτή την περίοδο κυμαίνονται από 1,50 έως 1,60 ευρώ το κιλό.

Οι εκτάσεις καλλιέργειας δεν είναι μεγάλες με αποτέλεσμα η προσφορά να είναι μειωμένη και να μην μπορεί να καλύψει τη ζήτηση. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να διατηρούνται σε καλά επίπεδα οι τιμές. Η ποικιλία που βάζουμε στην υπαίθρια καλλιέργεια είναι το «μπαρμπούνι» το οποίο είναι καθιστό. Στο θερμοκήπιο βάζουμε πιο παραγωγικές ποικιλίες για να έχουμε περισσότερα κιλά. Το πρόβλημα είναι ότι η καλλιέργεια δεν είναι μηχανική και από την σπορά μέχρι και τη συγκομιδή γίνονται όλα με το χέρι. Η έλλειψη εργατών γης έχει αναγκάσει πολλούς παραγωγούς να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια νωπού (πράσινου) φασολιού».  

Από την πλευρά του ο κ. Σωτήρης Μητσόπουλος, παραγωγός κηπευτικών από τον Καρδαμά της Ηλείας, που καλλιεργεί πολλά χρόνια νωπά φασόλια υπαίθρια και σε θερμοκήπια, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι στην θερμοκηπιακή καλλιέργεια οι φυτεύσεις γίνονται το Νοέμβριο και οι συγκομιδές ξεκινούν από τις αρχές Μαρτίου. Οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τον χειμώνα και οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις είχαν σαν αποτέλεσμα να έχουμε μειωμένες αποδόσεις. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα η προσφορά να μην μπορεί να καλύψει τη ζήτηση. Οι τιμές κυμάνθηκαν σε υψηλά επίπεδα από 3 έως 3,5 ευρώ το κιλό αλλά τα λίγα κιλά δεν έφεραν εισόδημα στον παραγωγό.

Στην υπαίθρια καλλιέργεια οι φυτεύσεις άρχισαν από αρχές Μαρτίου και η συγκομιδή ξεκίνησε πριν από 10 ημέρες. Μέχρι σήμερα τα πρώιμα φασόλια δεν έχουν καλές αποδόσεις λόγω των βροχοπτώσεων. Αν έχουμε ηλιοφάνεια τις επόμενες ημέρες μπορεί οι επόμενες κοπές να έχουν καλύτερες αποδόσεις. Οι τιμές παραγωγού στα υπαίθρια φασόλια ξεκίνησαν από 2,50 έως 3 ευρώ το κιλό. Στην συνέχεια όμως μειώθηκαν και αυτή την εποχή κυμαίνονται από 1,60 έως και 1,70 ευρώ το κιλό.

Κατά τη διάρκεια των συγκομιδών το καλοκαίρι το πότισμα είναι καθημερινό και αυτό φέρνει μια αύξηση στο κόστος καλλιέργειας. Στα αρνητικά της καλλιέργειας προστίθενται τα υψηλά κόστη συγκομιδής και τα εργατικά για την υποστύλωση των καλαμιών. Στην περιοχή μου καλλιεργείται η ποικιλία «τσαουλιά» η οποία είναι αναρριχώμενη. Η καλλιέργεια φτάνει σε ύψος 2 μέτρων και για ένα στρέμμα χρειάζονται περίπου 2.000 καλάμια. Η έλλειψη εργατών γης κάνει πολύ δύσκολη την καλλιέργεια φασολιού. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν κάποιες ποικιλίες που μπορούμε να κάνουμε μηχανική καλλιέργεια αλλά και συμβόλαια με εταιρείες διακίνησης  κατεψυγμένων λαχανικών». 

Τα βλίτα αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά καλοκαιρινά φυλλώδη λαχανικά της ελληνικής αγοράς, με σταθερή παρουσία στα νοικοκυριά και ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση από τα τέλη της άνοιξης έως και τις αρχές του φθινοπώρου. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια φαινομενικά «εύκολη» καλλιέργεια, στην πράξη απαιτεί σωστούς χειρισμούς, εμπειρία και κυρίως σωστή διαχείριση των συνθηκών άρδευσης, του μικροκλίματος και των καιρικών μεταβολών.

Με αφορμή την έναρξη της θερινής περιόδου παραγωγής, συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο του Α.Σ. Φυλλωδών Λαχανικών Μεγάρων «Mega Leaves Coop», κ. Δημήτρη Δάλλα, ο οποίος μας ανέλυσε τις ιδιαιτερότητες της καλλιέργειας, τις απαιτήσεις του φυτού, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί αλλά και την εικόνα της αγοράς.

Μια ταχύτατη θερινή καλλιέργεια με αυξημένες ανάγκες σε νερό

Σύμφωνα με τον κ. Δάλλα, η καλλιέργεια του βλήτου στον συνεταιρισμό καλύπτει περίπου 150-200 στρέμματα και ξεκινά με σπορές από τα μέσα έως τα τέλη Απριλίου, ενώ η συγκομιδή για τις υπαίθριες καλλιέργειες αρχίζει συνήθως από τα μέσα Μαΐου. Σε θερμοκηπιακές συνθήκες, η παραγωγή μπορεί να προηγηθεί περίπου έναν μήνα, ενώ από τα μέσα Απριλίου και μετά είναι δυνατή και η απευθείας σπορά στο χωράφι.

Το βασικό χαρακτηριστικό του φυτού είναι ο εξαιρετικά γρήγορος βιολογικός του κύκλος. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «μέσα σε 30 μέρες από τη σπορά μέχρι τη συγκομιδή, έχεις μπει μέσα και το έχεις συγκομίσει». Η ταχύτητα αυτή επιτρέπει γρήγορη είσοδο προϊόντος στην αγορά και συνεχόμενες κοπές μέσα στη σεζόν.

Παράλληλα όμως, πρόκειται για ένα φυτό με αυξημένες ανάγκες σε άρδευση. Ο πρόεδρος του συνεταιρισμού σημείωσε ότι «είναι ένα φυτό γενικά λαίμαργο σε νερό» και χρειάζεται συχνά ποτίσματα, ιδιαίτερα κατά τις θερμές περιόδους του καλοκαιριού. Από πλευράς λίπανσης, οι απαιτήσεις είναι σχετικά περιορισμένες, με βασική εφαρμογή θειικής αμμωνίας στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, χωρίς ιδιαίτερα απαιτητικά προγράμματα θρέψης.

Παρά τη γρήγορη ανάπτυξή του, το βλίτο θεωρείται καθαρά καλλιέργεια θερμού κλίματος και ευνοείται κυρίως σε πεδινές περιοχές. Όπως εξήγησε ο κ. Δάλλας, στις ορεινές περιοχές και ιδιαίτερα όπου παρατηρούνται μεγάλες διακυμάνσεις θερμοκρασίας μεταξύ ημέρας και νύχτας, το φυτό μπορεί να «πετάξει στάχυ» πολύ γρήγορα, χάνοντας την εμπορική του αξία πριν προλάβει να δώσει ικανοποιητική συγκομιδή.

Ο άνεμος, ο μεγαλύτερος εχθρός της καλλιέργειας

Αν και πολλοί θα περίμεναν ότι η υγρασία ή οι μυκητολογικές ασθένειες αποτελούν τον βασικό κίνδυνο για το βλίτο, στην πράξη ο μεγαλύτερος «πονοκέφαλος» για τους παραγωγούς είναι ο αέρας. «Αν έχει από τέσσερα μποφόρ και πάνω, το ξέχασες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Δάλλας, εξηγώντας ότι ο δυνατός άνεμος καταστρέφει τα φύλλα και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ολική υποβάθμιση της παραγωγής. «Είναι ίσως το πιο ευαίσθητο φυτό σε θέμα αέρα», τόνισε.

Για τον λόγο αυτό, αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να καλλιεργούν βλίτα σε διαφορετικές περιοχές, ώστε να περιορίζουν το ρίσκο από ένα τοπικό καιρικό φαινόμενο. Όπως εξήγησε, μια περιοχή μπορεί να επηρεαστεί από ισχυρούς ανέμους, ενώ σε μια άλλη να επικρατεί άπνοια, επιτρέποντας έτσι να σωθεί μέρος της παραγωγής.

Η καλλιέργεια παραμένει υπαίθρια και πρακτικά δεν υπάρχει αποτελεσματική προστασία απέναντι στους ισχυρούς ανέμους. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης στην επιλογή χωραφιού. Τα πρώτα αγροτεμάχια που μπαίνουν σε παραγωγή πρέπει να είναι «ξεκούραστα», με αγρανάπαυση αρκετών μηνών και βαθιά άροση, ώστε να περιορίζεται κυρίως η πίεση από τα ζιζάνια στα αρχικά στάδια ανάπτυξης.

Περιορισμένες δραστικές ουσίες και διαχείριση με γρήγορη συγκομιδή

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της καλλιέργειας είναι ότι υπάρχουν πολύ περιορισμένες εγκεκριμένες δραστικές ουσίες για χρήση στο βλίτο. Όπως εξήγησε ο κ. Δάλλας, «δεν υπάρχουν εγκρίσεις για σχεδόν τίποτα στο βλίτο», γεγονός που μειώνει μεν τα κόστη παραγωγής, αλλά αυξάνει σημαντικά την πίεση στον παραγωγό όταν εμφανιστούν προβλήματα.

Τα σημαντικότερα ζητήματα εντοπίζονται κυρίως στα έντομα, όπως τετράνυχο και αφίδες, ιδιαίτερα στις πρώιμες καλλιέργειες. «Μόλις δούμε μηλίγκρες ή κάμπιες, μπαίνουμε όσο το δυνατόν πιο γρήγορα για συγκομιδή», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ουσιαστικά μια στρατηγική γρήγορης συγκομιδής ώστε να περιοριστούν οι απώλειες πριν η προσβολή επεκταθεί.

Στο κομμάτι των ζιζανίων, οι δυσκολίες εμφανίζονται κυρίως πριν ανέβουν οι θερμοκρασίες. Όταν ο καιρός σταθεροποιηθεί πάνω από τους 22-23°C, το βλίτο αποκτά έντονη ανάπτυξη και συνήθως ξεπερνά τα ζιζάνια σε ύψος, μειώνοντας σημαντικά το πρακτικό πρόβλημα στη συγκομιδή.

Παράλληλα, η ίδια η συγκομιδή θεωρείται σχετικά εύκολη και γρήγορη σε σύγκριση με άλλα φυλλώδη ή βολβώδη λαχανικά. Όπως εξήγησε ο πρόεδρος του συνεταιρισμού, το βλίτο κόβεται γρήγορα με μαχαίρι και δεν απαιτεί τις χρονοβόρες χειρωνακτικές διαδικασίες που χρειάζονται άλλες καλλιέργειες, όπως το πράσο ή το κρεμμυδάκι.

Κερδοφόρα καλλιέργεια, αλλά όχι χωρίς ρίσκο

Παρά τα ρίσκα, το βλίτο θεωρείται από τους παραγωγούς μια οικονομικά ενδιαφέρουσα καλλιέργεια, κυρίως λόγω των χαμηλών εισροών και της υψηλής παραγωγικότητας. Όπως ανέφερε ο κ. Δάλλας, η ελάχιστη απόδοση μπορεί να φτάσει περίπου τους δύο τόνους ανά στρέμμα, ενώ τα βασικά καλλιεργητικά έξοδα —χωρίς να υπολογίζεται η συγκομιδή— κυμαίνονται περίπου στα 150 ευρώ ανά στρέμμα, ανάλογα πάντα με το κόστος καυσίμων, εργασίας και υλικών άρδευσης.

Στην αγορά, οι πρώιμες παραγωγές μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 2,5-3 ευρώ το κιλό, ενώ όσο αυξάνεται η συνολική παραγωγή μέσα στο καλοκαίρι οι τιμές υποχωρούν. Μια «καλή» τιμή παραγωγού, σύμφωνα με τον ίδιο, θεωρείται περίπου το 1,5 ευρώ ανά κιλό.

Η διάθεση του προϊόντος γίνεται κυρίως σε μάτσα του ενός κιλού προς λαχαναγορές και σούπερ μάρκετ, ενώ —όπως ανέφερε— την περίοδο αυτή το κοτσάνι παραμένει τρυφερό και αξιοποιείται εμπορικά μαζί με τα φύλλα.

Παρόλα αυτά, ο πρόεδρος του συνεταιρισμού εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην είσοδο νέων παραγωγών στην καλλιέργεια. «Δεν είναι μια safe επιλογή», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι το μεγάλο ρίσκο από τις καιρικές συνθήκες μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε απώλεια παραγωγής, κάτι που ένας νέος παραγωγός δύσκολα μπορεί να απορροφήσει οικονομικά. Για αυτό, όπως είπε, όσοι θέλουν να δοκιμάσουν το βλίτο καλό είναι να ξεκινούν με μικρότερες εκτάσεις και σταδιακή εμπλοκή στην παραγωγή.

Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο διαχρονικό πρόβλημα έλλειψης εργατικού προσωπικού, το οποίο επηρεάζει συνολικά την παραγωγή φυλλωδών λαχανικών. Όπως σημείωσε, ο συνεταιρισμός από περίπου 80 εργαζόμενους έχει περιοριστεί σήμερα σε περίπου 30, με αποτέλεσμα να μειώνονται συνολικά οι καλλιεργούμενες εκτάσεις και οι διαθέσιμες ποσότητες στην αγορά.

Συνεχίζονται οι κοπές στα πεπόνια θερμοκηπίου, ενώ σε περίπου 10 ημέρες θα ξεκινήσουν και οι κοπές για τα υπαίθρια χαμηλής κάλυψης.

Οι καιρικές συνθήκες που είχαμε το προηγούμενο διάστημα δημιούργησαν προβλήματα στην καλλιέργεια, με αποτέλεσμα στα πεπόνια του θερμοκηπίου να έχουμε μειωμένες αποδόσεις.

Ο κ. Θανάσης Παλούκης, γεωπόνος και έμπειρος παραγωγός πεπονιών από την Βόνιτσα Αιτωλοακαρνανίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι τώρα ξεκίνησα τις φυτεύσεις στα υπαίθρια πεπόνια χαμηλής κάλυψης. Η συγκομιδή θα ξεκινήσει σε δύο μήνες περίπου γύρω στα μέσα Ιουλίου. Φέτος εκτιμώ ότι αναμένεται να αυξηθούν τα στρέμματα με υπαίθριο πεπόνι. Όσον αφορά το πεπόνι θερμοκηπίου συνεχίζονται οι κοπές. Οι αποδόσεις είναι μειωμένες (δεν είχαμε καλά δεσίματα) λόγω των καιρικών συνθηκών και κυμαίνονται από 1,5 έως 2 τόνους το στρέμμα. Επίσης η έλλειψη ηλιοφάνειας είχε σαν αποτέλεσμα να έχουμε μικρά μεγέθη. Οι μειωμένες ποσότητες έχουν σαν αποτέλεσμα οι τιμές αυτή την περίοδο να κυμαίνονται για την καλή ποιότητα στα 1,50 έως 1,80 ευρώ το κιλό, ενώ για τη δεύτερη ποιότητα από 80 λεπτά έως 1 ευρώ το κιλό.

Ο κ. Γιώργος Τσικνάκης, παραγωγός από τη περιοχή της Μεσαράς στην Κρήτη, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από τον Μάρτιο έχουν ξεκινήσει και συνεχίζονται μέχρι σήμερα οι κοπές για τα πεπόνια του θερμοκηπίου. Οι ποσότητες δεν είναι μεγάλες και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν καλές τιμές. Οι μεταβολές στις θερμοκρασίες που είχαμε το προηγούμενο χρονικό διάστημα είχαν σαν αποτέλεσμα να φυτά να στρεσάρονται και να έχουμε μειωμένες αποδόσεις. Πάντως όταν έχουμε άνοδο της θερμοκρασίας υπάρχει ζήτηση για πεπόνια. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι να βγουν τα υπαίθρια πεπόνια η ζητηση αναμένεται να είναι αυξημένη και να έχουμε καλές τιμές.

O κ. Αντώνης Γκόνης, Γαργαλιάνους της Μεσσηνίας, που ασχολείται με την καλλιέργεια του πεπονιού, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «είμαι ο πρώτος που κάνω κοπές υπαίθριου πεπονιού (χαμηλής κάλυψης) στην χώρα. Καλλιεργώ 40 στρέμματα υπαίθριο πεπόνι με χαμηλή κάλυψη στην περιοχή του Λαγκουβάρδου. Πέρσι αυτή την εποχή είχα ξεκινήσει αυτή την εποχή τις κοπές αλλά φέτος η παραγωγή είναι πιο όψιμη λόγω των καιρικών συνθηκών.

Εκτιμώ ότι σε περίπου 10 ημέρες θα ξεκινήσω την συγκομιδή. Πάντως οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις έχουν δημιουργήσει προβλήματα στην παραγωγή. Τα πεπόνια είναι ευαίσθητα στις καιρικές συνθήκες και στις υγρασίες, ενώ με τις χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζονται τα μεγέθη. Η ποιότητα παίζει σημαντικό ρόλο στις τιμές. Επίσης η ζήτηση για πεπόνια - όπως και για τα υπόλοιπα καλοκαιρινά φρούτα - επηρεάζεται από τις υψηλές θερμοκρασίες».

Η φετινή καλλιεργητική περίοδος για τη θερινή πατάτα στην Ηλεία εξελίσσεται μέσα σε ένα ιδιαίτερα πιεστικό περιβάλλον για τους παραγωγούς. Οι έντονες και παρατεταμένες βροχοπτώσεις του χειμώνα, οι συνεχείς εναλλαγές θερμοκρασίας, οι αυξημένες προσβολές από ασθένειες αλλά και η ασφυκτική κατάσταση στην αγορά, συνθέτουν – σύμφωνα με τους ανθρώπους του κλάδου – μία από τις δυσκολότερες χρονιές των τελευταίων ετών.

Με αφορμή τις πρώτες συγκομιδές θερινής πατάτας στην περιοχή, συνομιλήσαμε με τον κ. Διονύση Μαλλιάρη, παραγωγό, ιδιοκτήτη συσκευαστηρίου και αντιπρόεδρο του Συλλόγου Πατατοπαραγωγών Τραγανού, ο οποίος μετέφερε την εικόνα που επικρατεί τόσο στα χωράφια όσο και στην αγορά.

Οι βροχές του χειμώνα άφησαν πίσω ζημιές και μειωμένες αποδόσεις

Ο πολύπειρος παραγωγός και αντιπρόεδρος του Συλλόγου Πατατοπαραγωγών Τραγανού, κ. Διονύσης Μαλλιάρης, καλλιέργησε φέτος περίπου 1.000 στρέμματα θερινής πατάτας, με τις πρώτες φυτεύσεις του Ιανουαρίου να επηρεάζονται σημαντικά από τις έντονες βροχοπτώσεις και αρκετά χωράφια να παρουσιάζουν κενά και προβλήματα ανάπτυξης. «Πάρα πολλοί όσοι είχαμε φυτέψει τον Γενάρη είχαμε ζημιές», σημείωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως οι συνεχείς βροχές δημιούργησαν σοβαρές δυσκολίες ήδη από το πρώιμο στάδιο της καλλιέργειας.

Σύμφωνα με τον κ. Μαλλιάρη, αρκετές καλλιέργειες που κατάφεραν να “σωθούν” εμφανίζουν πλέον μειωμένες αποδόσεις, κυρίως λόγω των παρατεταμένων υγρασιών και της πίεσης που δέχθηκαν τα φυτά. Οι φυτεύσεις συνεχίστηκαν ουσιαστικά από τα τέλη Φεβρουαρίου και μετά, όταν οι καιρικές συνθήκες επέτρεψαν ξανά την είσοδο στα χωράφια.

Όπως τόνισε, οι πρώτες συγκομιδές που ήδη ξεκίνησαν στην περιοχή κινούνται σε «μέτριες προς μειωμένες» αποδόσεις, ενώ οι περισσότεροι παραγωγοί αναμένουν πλέον τις όψιμες πατάτες που θα αρχίσουν να βγαίνουν στα τέλη του μήνα.

Περονόσπορος και αλτερνάρια πιέζουν ασφυκτικά τις καλλιέργειες

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο παραγωγός στις ασθένειες που κυριάρχησαν φέτος στις πατατοκαλλιέργειες της περιοχής και εξακολουθούν να δημιουργούν έντονη πίεση στις καλλιέργειες. Οι συνεχείς εναλλαγές καιρού, η υγρασία και οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας δημιούργησαν – όπως εξηγεί – ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη περονοσπόρου και αλτερνάριας.

«Όποιος δεν ραντίσει τέταρτη – πέμπτη μέρα με σειρά φαρμάκων, έχει χάσει το περιβόλι του», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την πίεση που δέχονται οι παραγωγοί για συνεχή φυτοπροστασία.

Μάλιστα, όπως υπογράμμισε, ενώ σε μία συνηθισμένη χρονιά η καλλιέργεια ολοκληρωνόταν με περίπου 8-9 μυκητοκτόνες επεμβάσεις, φέτος οι ψεκασμοί έχουν ήδη φτάσει τους 13 και η καλλιεργητική περίοδος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. «Και ακόμα θέλουμε περίπου 20 ημέρες μέχρι να τελειώσουμε», σημείωσε, συνδέοντας άμεσα την αυξημένη φυτοπροστασία με την εκτόξευση του κόστους παραγωγής.

«Οι πατάτες είναι στα αζήτητα» – Πίεση από τις εισαγωγές και χαμηλές τιμές

Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερα δύσκολη εμφανίζεται και η κατάσταση στην αγορά. Σύμφωνα με τον κ. Μαλλιάρη, οι τιμές παραγωγού κινούνται περίπου στα 25 λεπτά το κιλό, επίπεδα που – όπως τονίζει – δεν καλύπτουν πλέον το αυξημένο κόστος καλλιέργειας.

«Δεν υπάρχει ζήτηση, δεν υπάρχει εξαγωγή», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ακόμη και το εξαγωγικό κομμάτι, το οποίο στο παρελθόν απορροφούσε σημαντικές ποσότητες πατάτας από την περιοχή, έχει πλέον περιοριστεί δραματικά. Όπως ανέφερε, ενώ παλαιότερα η εξαγωγική δραστηριότητα διαρκούσε περίπου τρεις μήνες, πέρυσι περιορίστηκε σε λίγες ημέρες, ενώ φέτος – όπως λέει – «δεν χτυπάει τηλέφωνο».

Κατά τον ίδιο, σημαντικό ρόλο στην πίεση της αγοράς παίζουν και οι εισαγωγές αιγυπτιακής πατάτας, οι οποίες φτάνουν στην ελληνική αγορά σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. «Το παιχνίδι το χάσαμε από την Αίγυπτο», σημείωσε, συγκρίνοντας το κόστος παραγωγής μεταξύ των δύο χωρών, ιδιαίτερα σε πετρέλαιο και λιπάσματα.

Παράλληλα, τόνισε πως οι καλλιεργούμενες εκτάσεις σε Ηλεία και Αχαΐα εμφανίζονται μειωμένες κατά περίπου 20%-30% σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, χωρίς όμως αυτό να έχει βοηθήσει την αγορά ή τις τιμές παραγωγού.

Γιατί πολλοί παραγωγοί εγκαταλείπουν τη φθινοπωρινή πατάτα

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο κ. Μαλλιάρης και στη φθινοπωρινή πατάτα, εξηγώντας γιατί αρκετοί παραγωγοί της περιοχής αποφάσισαν να μην καλλιεργήσουν ξανά τη συγκεκριμένη περίοδο.

Όπως είπε, οι έντονες βροχοπτώσεις των προηγούμενων ετών προκάλεσαν σημαντικές ζημιές σε πολλές καλλιέργειες, με παραγωγούς να βλέπουν τις πατάτες να ξεχωρίζονται από τα χωράφια και τις αποδόσεις να καταρρέουν. Μεταξύ αυτών, όπως εξηγεί, ήταν και ο ίδιος, ο οποίος φέτος αποφάσισε, μετά από πολλά χρόνια, να μην καλλιεργήσει φθινοπωρινή πατάτα.

Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα των αποζημιώσεων, επισημαίνοντας ότι πολλοί παραγωγοί αισθάνθηκαν πως δεν υπήρξε ουσιαστική ανταπόκριση, παρά το υψηλό κόστος ασφάλισης της καλλιέργειας. «Δεν θέλαμε χάρες. Θέλαμε αυτό που πραγματικά δικαιούμαστε, αφού είμαστε ασφαλισμένοι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι νέες κλιματικές συνθήκες καθιστούν πλέον τη φθινοπωρινή καλλιέργεια ιδιαίτερα επισφαλή, ενώ η αβεβαιότητα για τις αποζημιώσεις και η συνολική οικονομική πίεση οδηγούν ολοένα και περισσότερους παραγωγούς στην εγκατάλειψη της καλλιέργειας.

«Μακάρι να βγω ψεύτης, αλλά η πατάτα βρίσκεται στο τέλος του δρόμου», είπε κλείνοντας τη συζήτηση, μεταφέροντας την αγωνία που επικρατεί σήμερα σε μεγάλο μέρος του πατατοπαραγωγικού κόσμου της Δυτικής Ελλάδας.

Το σπανάκι αποτελεί ένα από τα βασικά φυλλώδη λαχανικά της ελληνικής διατροφής, με σταθερή ζήτηση και διαχρονική παρουσία στο ελληνικό τραπέζι. Καθώς η ανοιξιάτικη παραγωγή βρίσκεται αυτή την περίοδο στην κορύφωσή της και οι συγκομιδές συνεχίζονται σε αρκετές περιοχές της χώρας, η καλλιέργεια παραμένει ενεργή σε πολλά παραγωγικά κέντρα, με τους παραγωγούς να διαχειρίζονται καθημερινά τις ιδιαίτερες απαιτήσεις ενός ευπαθούς και απαιτητικού προϊόντος.

Ο ΑγροΤύπος συνομίλησε με τον πρόεδρο του Α.Σ. Φυλλωδών Λαχανικών Μεγάρων «Mega Leaves Coop», κ. Δημήτρη Δάλλα, ο οποίος μίλησε για τη φετινή εικόνα της παραγωγής, τις απαιτήσεις της καλλιέργειας, τα προβλήματα φυτοπροστασίας, τις τιμές, αλλά και τη στρατηγική που ακολουθούν πλέον αρκετοί παραγωγοί προκειμένου να διατηρούν παραγωγή ακόμη και κατά τους θερινούς μήνες.

Η καλλιέργεια σπανακιού 

Το σπανάκι συγκαταλέγεται στα ψυχρόφιλα φυλλώδη λαχανικά και για τον λόγο αυτό η καλλιέργειά του συνδέεται κυρίως με το φθινόπωρο, τον χειμώνα και τις αρχές της άνοιξης, όταν επικρατούν ηπιότερες θερμοκρασίες και ευνοϊκότερες συνθήκες ανάπτυξης. Όπως επισημαίνει ο κ.  Δάλλας, οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού δυσκολεύουν σημαντικά την παραγωγή, καθώς το φυτό δεν αντέχει παρατεταμένους καύσωνες και έντονο θερμικό στρες.

«Σε πολλές ημέρες καύσωνα το σπανάκι θα έχει πρόβλημα», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως η καλλιέργεια κατά τους θερινούς μήνες μπορεί να διατηρηθεί μόνο σε περιοχές με πιο δροσερό μικροκλίμα και χαμηλότερες θερμοκρασίες. Στην περίπτωση του Α.Σ.  Μεγάρων, η παραγωγή μεταφέρεται τους θερινούς μήνες στην Ορεινή Κορινθία, όπου οι συνθήκες θεωρούνται καταλληλότερες για τη διατήρηση της καλλιέργειας.

Παράλληλα, όπως αναφέρει, η δυνατότητα θερινής παραγωγής εξαρτάται τόσο από τις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής όσο και από τη ζήτηση της αγοράς. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι καταναλωτές στρέφονται συχνότερα σε άλλα λαχανικά και πιο «δροσερές» επιλογές, με αποτέλεσμα η κατανάλωση σπανακιού να είναι συνήθως περιορισμένη σε σχέση με τον χειμώνα.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί νέες υβριδικές ποικιλίες με μεγαλύτερη αντοχή και καλύτερη προσαρμογή σε δυσκολότερες συνθήκες, δίνοντας τη δυνατότητα σε ορισμένους παραγωγούς να διατηρούν παραγωγή και εκτός της κλασικής περιόδου καλλιέργειας, σύμφωνα με τον πρόεδρο.

Υψηλές απαιτήσεις σε νερό, λίπανση και καθημερινή παρακολούθηση

Παρά το γεγονός ότι η καλλιέργεια δεν θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη τεχνικά, ο πρόεδρος επισημαίνει ότι πρόκειται για μια καλλιέργεια με σημαντικό κόστος και αυξημένες ανάγκες σε φροντίδα. «Είναι εύκολη καλλιέργεια, αλλά αρκετά κοστοβόρα», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως το σπανάκι είναι ιδιαίτερα απαιτητικό τόσο σε νερό όσο και σε θρεπτικά στοιχεία, κυρίως σε άζωτο, όπως συμβαίνει γενικότερα με τα φυλλώδη λαχανικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά τη χειμερινή περίοδο οι ανάγκες άρδευσης είναι περιορισμένες, καθώς η καλλιέργεια μπορεί να αναπτυχθεί αξιοποιώντας την εδαφική υγρασία και τις βροχοπτώσεις. Αντίθετα, από την άνοιξη και μετά οι απαιτήσεις αυξάνονται σημαντικά. «Με το που μπει η άνοιξη θέλει καθημερινή φροντίδα στο νερό», σημειώνει, εξηγώντας πως η έλλειψη άρδευσης μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανάπτυξη του φυτού και την ποιότητα των φύλλων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης της καλλιέργειας, ειδικά στα πρώτα στάδια ανάπτυξης. Όπως αναφέρει, «ο μεγαλύτερος εχθρός όταν το φυτό είναι η κάμπια. Αν πέσει στο χωράφι, μπορεί μέσα σε 24 ώρες να εξαφανίσει το φυτό».

Παράλληλα, σημαντικό πρόβλημα εξακολουθεί να αποτελεί ο περονόσπορος, ενώ κατά περιόδους εμφανίζονται και άλλες ασθένειες και προσβολές που επηρεάζουν την καλλιέργεια. Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί παρατηρούν και αυξημένη παρουσία εντόμων, όπως θρίπες και αφίδες, ιδιαίτερα την ανοιξιάτικη περίοδο. «Θέλει καθημερινή παρακολούθηση και σωστούς χειρισμούς», επισημαίνεται στη συζήτηση, με τον ίδιο να αναφέρεται στη σημασία του αερισμού, της καλής στράγγισης και της χρήσης εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων.

Συγκομιδή, εργατικά και ανάγκη για συνεχή παραγωγή

Η διάρκεια του βιολογικού κύκλου διαφοροποιείται ανάλογα με την εποχή και την ποικιλία. Το ανοιξιάτικο σπανάκι μπορεί να συγκομιστεί περίπου σε 45 ημέρες από τη σπορά, ενώ το χειμερινό απαιτεί πάνω από δύο μήνες.

Ο κ. Δάλλας εξηγεί ότι στον συνεταιρισμό οι σπορές γίνονται σταδιακά ανά λίγες ημέρες, ώστε να υπάρχει συνεχής ροή παραγωγής και να αποφεύγεται η ταυτόχρονη ωρίμανση μεγάλων ποσοτήτων. «Κάθε πέντε μέρες ξεκινάμε και μια καινούργια καλλιέργεια», αναφέρει, σημειώνοντας πως αυτή την περίοδο ο συνεταιρισμός διαθέτει περίπου 300 στρέμματα έτοιμα για συγκομιδή και άλλα τόσα σε νεότερο στάδιο ανάπτυξης.

Στο κομμάτι της συγκομιδής, ο ίδιος ξεκαθαρίζει πως για την αγορά νωπού προϊόντος η κοπή γίνεται κυρίως με τη ρίζα, κάτι που αυξάνει σημαντικά τις ανάγκες σε εργατικό προσωπικό. «Όταν το προϊόν πάει κατευθείαν στον καταναλωτή ή στα σούπερ μάρκετ, το φυτό πρέπει να κόβεται με τη ρίζα», τονίζει, επισημαίνοντας ότι η διαδικασία αυτή απαιτεί πολλά εργατικά χέρια και ανεβάζει σημαντικά το τελικό κόστος παραγωγής.

Αντίθετα, στη μεταποίηση χρησιμοποιούνται συχνότερα μηχανήματα συγκομιδής φύλλων, καθώς το προϊόν προορίζεται για έτοιμες σαλάτες ή για βιομηχανίες τροφίμων. Ταυτόχρονα, υπογραμμίζει πως το σπανάκι είναι ιδιαίτερα ευπαθές προϊόν και πρέπει να διακινηθεί άμεσα μετά τη συγκομιδή. «Την ίδια μέρα πρέπει να φύγει», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Κόστος παραγωγής, τιμές και η πίεση που δέχονται οι παραγωγοί

Ο κ. Δάλλας στάθηκε ιδιαίτερα στο αυξημένο κόστος παραγωγής, αλλά και στις διακυμάνσεις που παρουσιάζουν οι τιμές του προϊόντος στην αγορά. Όπως αναφέρει, το συνολικό κόστος —μαζί με εργατικά, άρδευση, φυτοπροστασία και καλλιεργητικές φροντίδες— φτάνει περίπου τα 500 ευρώ ανά στρέμμα.

«Τα κοστολόγια είναι πλέον πολύ πιο αυξημένα σε σχέση με παλιότερα», επισημαίνει, εξηγώντας ότι αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που αρκετοί παραγωγοί εγκαταλείπουν σταδιακά την καλλιέργεια. Την ίδια στιγμή, οι τιμές παραγωγού παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την εποχή και τη διαθεσιμότητα προϊόντος στην αγορά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τον χειμώνα —όταν η παραγωγή είναι πιο δύσκολη— η τιμή μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 2 ευρώ το κιλό σε ακραίες περιπτώσεις, ενώ αυτή την περίοδο κινείται περίπου στο 1,20 ευρώ το κιλό. «Είναι μια τιμή που αφήνει κάτι και στον παραγωγό», αναφέρει χαρακτηριστικά, τονίζοντας πάντως ότι τα αυξημένα κόστη συνεχίζουν να πιέζουν σημαντικά την καλλιέργεια.

Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θερινή παραγωγή σε ορεινές περιοχές, όπου παρά τα αυξημένα μεταφορικά έξοδα, οι καλύτερες τιμές της αγοράς καλύπτουν το επιπλέον κόστος. «Μέσα στο καλοκαίρι οι τιμές είναι αρκετά καλές για τον παραγωγό και αξίζει τον κόπο», υπογραμμίζει ο κ. Δάλλας, εξηγώντας πως η περιορισμένη προσφορά εκείνη την περίοδο δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες διάθεσης για όσους μπορούν να συνεχίσουν την παραγωγή.