Όσπρια στη Θεσσαλία: Συνάντηση συνεταιρισμών με την Περιφέρεια – Αδιάθετες ποσότητες και σχεδιασμός για απευθείας διάθεση

Σε έξι ακόμη Περιφερειακές Ενότητες επεκτείνεται η οικονομική στήριξη των καλλιεργητών μηδικής που επηρεάστηκαν από τους περιορισμούς στη διακίνηση ζωοτροφών λόγω των μέτρων για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, με την εκτιμώμενη δαπάνη για τη νέα παρέμβαση να ανέρχεται σε 4.143.954 ευρώ.

Με την τροποποίηση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), στο καθεστώς ενίσχυσης εντάσσονται πλέον και οι παραγωγοί στις Περιφερειακές Ενότητες Ηλείας, Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλας, Φθιώτιδας και Φλώρινας, διευρύνοντας την περίμετρο της στήριξης σε περιοχές στις οποίες οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν για την ανάσχεση της ζωονόσου είχαν άμεσες οικονομικές επιπτώσεις στην παραγωγή.

Όπως αναφέρει το ΥπΑΑΤ, η νέα διεύρυνση έρχεται να δώσει ουσιαστική οικονομική ανάσα σε ακόμη περισσότερους παραγωγούς, με τη στήριξη να εκτείνεται πλέον σε 22 Περιφερειακές Ενότητες και να καλύπτει ένα πολύ μεγάλο μέρος της χώρας που επηρεάστηκε από τις συνέπειες της ευλογιάς.

Υπογραμμίζεται ότι με τους  συγκεκριμένους πόρους, αλλά και με διαδοχικές παρεμβάσεις, η στήριξη φτάνει σε όλους όσοι υπέστησαν τις συνέπειες των περιορισμών που ήταν απαραίτητοι για την προστασία της κτηνοτροφίας.

Ειδικότερα, για τις έξι Περιφερειακές Ενότητες, που εντάσσονται τώρα στο μέτρο, η ενίσχυση για την καλλιέργεια μηδικής ως κτηνοτροφικού φυτού για ζωοτροφή διαμορφώνεται σε:

• 10 ευρώ ανά στρέμμα για τις ξηρικές καλλιέργειες
• 20 ευρώ ανά στρέμμα για τις ποτιστικές καλλιέργειες.

Να σημειωθεί ότι οι αιτήσεις – υπεύθυνες δηλώσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myBusinessSupport από τις 10 έως και τις 18 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ η καταβολή της ενίσχυσης προβλέπεται να ολοκληρωθεί το αργότερο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Την απόφαση του για την ενίσχυση de minimis της παραγωγής μηδικής έτους 2025, καθώς και την ενίσχυση από ΚΟΕ των παραγωγών λούπινου (65 ευρώ το στρέμμα) και λεβάντας (100 ευρώ το στρέμμα) για το έτος 2024, ανακοίνωσε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, στο Κιλκίς.

Ειδικότερα για την μηδική ανακοίνωσε ότι θα καταβληθούν 10 ευρώ το στρέμμα για την ξηρική και 20 ευρώ το στρέμμα για την ποτιστική.

Σε συνάντησή του με αντιπροσωπεία 20 αγροτών και κτηνοτρόφων από Κιλκίς και Παιονίας, την Τρίτη, 1 Σεπτεμβρίου, ο Μαργαρίτης Σχοινάς, ανέφερε ακόμη ότι μέχρι το τέλος του έτους θα πιστωθούν στους αγρότες επιπλέον 1 δισ. ευρώ πέραν των 1,1 δισ. ευρώ που έχουν πληρωθεί έως σήμερα, ζήτησε πίστωση χρόνου για να ξεπεραστούν οι παιδικές ασθένειες στη νέα πλατφόρμα MyAgro και ξεκαθάρισε πως είναι αποφασισμένος να φέρει εις πέρας τη δύσκολη αυτή μεταρρύθμιση που γίνεται στο σύστημα πληρωμών εν κινήσει.

Στη Θεσσαλονίκη ο Μαργαρίτης Σχοινάς – Στο επίκεντρο η νέα ΚΑΠ και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα

Στη Θεσσαλονίκη μεταφέρεται τις επόμενες ημέρες η συζήτηση για το μέλλον του ελληνικού πρωτογενούς τομέα, με αιχμή την 4η συνεδρίαση του Εθνικού Διαλόγου για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, με τη συμμετοχή του ΥπΑΑΤ, Μαργαρίτη Σχοινά. Ο υπουργός θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη από την Πέμπτη, 3 Σεπτεμβρίου, με ένα πρόγραμμα επαφών και εκδηλώσεων που επικεντρώνεται στις προκλήσεις της επόμενης ημέρας για τον πρωτογενή τομέα, τη νέα ΚΑΠ, τη χρηματοδότηση των αγροτικών επενδύσεων και την ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής παραγωγής.

Κεντρικός σταθμός του προγράμματος είναι η 4η συνεδρίαση του Εθνικού Διαλόγου για τη νέα ΚΑΠ, την Παρασκευή, 4 Σεπτεμβρίου, στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Η συνεδρίαση θα ξεκινήσει στις 15:00 με την εναρκτήρια παρέμβαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτη Σχοινά, ο οποίος στις 18:40 θα παρουσιάσει τα βασικά συμπεράσματα που προέκυψαν από τη συζήτηση. Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη περίοδο για τη διαμόρφωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) μετά το 2027 και αποτελεί μέρος της διαδικασίας που έχει ανοίξει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, προκειμένου οι ελληνικές θέσεις να διαμορφωθούν μέσα από διάλογο με τους ανθρώπους της παραγωγής και τους φορείς του αγροτικού κόσμου. Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι προτεραιότητες της χώρας για την επόμενη προγραμματική περίοδο, η ανάγκη διασφάλισης των αναγκαίων πόρων για τον πρωτογενή τομέα, αλλά και οι αλλαγές που απαιτούνται ώστε η νέα ΚΑΠ να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.

Το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στο Περίπτερο 15 του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, το οποίο θα εγκαινιάσει, στις 10.30 π.μ. ο κ. Σχοινάς, ενώ θα ακολουθήσει εκδήλωση με τίτλο: «Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας – Χρηματοδοτώντας το μέλλον της Ελληνικής Γεωργίας». Στο επίκεντρο θα βρεθεί το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για την αγροτική επιχειρηματικότητα και οι δυνατότητες που δημιουργεί για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα.

Υπογράφηκε η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) από το ΥπΑΑΤ και τώρα βρίσκεται στην ΑΑΔΕ για την καταβολή ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis) στους παραγωγούς μηδικής του Έβρου και βιομηχανικής ντομάτας της Ημαθίας.

Η ενίσχυση, που είναι συνολικού ύψους 2.104.755 ευρώ, θα καταβληθεί στους παραγωγούς λόγω της απαγόρευσης διακίνησης μηδικής και της αδυναμίας συλλογής και διακίνησης βιομηχανικής τομάτας, που οδήγησαν σε απώλεια εισοδήματος των παραγωγών.

Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι το 2024 είχαμε προβλήματα με την παραγωγή μηδικής που έμεινε απούλητη στις αποθήκες μας λόγω της καραντίνας που είχαμε το πρώτο έτος της ευλογιάς. Προχώρησε σε καταμέτρηση των δεμάτων μηδικής από το ΥπΑΑΤ και έγινε η αντιστοίχιση ποσοτήτων με τα στρέμματα καλλιέργειας. Το συνολικό ποσό που αφορά τις αποζημιώσεις μηδικής ανέρχεται σε 1.800.000 ευρώ και αναμένουμε να δημοσιευθεί η απόφαση σε ΦΕΚ για να ξεκινήσει η κατάθεση των αιτήσεων από τους παραγωγούς.

Στο πακέτο των ενισχύσεων περιλαμβάνονται και οι παραγωγοί της Ημαθίας που δεν μπόρεσαν να μαζέψουν και διακινήσουν βιομηχανική ντομάτα λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων (Daniel) κατά το έτος 2023.

Ο κ.  Γεώργιος Διαμαντόπουλος, μέλος της διοίκησης στον Αγροτικό Σύλλογο Αλεξάνδρειας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι είμαστε στο 2026 και ακόμη οι παραγωγοί περιμένουν να αποζημιωθούν για το 2023. Η σχετική απόφαση με το κονδύλι είχε δημοσιευθεί από το 2025. Δεν έγινε η πληρωμή γιατί στο ΦΕΚ ανέγραφε ότι θα γίνει μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά τότε είχε μεταφερθεί ο οργανισμός πληρωμών στην ΑΑΔΕ, με το νέο όνομα Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ). Περιμένουμε από τότε να βγει η νέα απόφαση σε ΦΕΚ. Σε δηλώσεις που είχε κάνει ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Σχοινάς είχε υποσχεθεί ότι η πληρωμή θα είχε γίνει μέχρι τις 15 Ιουλίου. Φτάσαμε μέσα Αυγούστου και ακόμη οι παραγωγοί δεν έχουν πάρει τα χρήματά τους. Αυτό έχει φέρει μεγάλη αγανάκτηση στους δικαιούχους. Το ύψος της ενίσχυσης για τους παραγωγούς βιομηχανικής τομάτας στην Π.Ε. Ημαθίας ανέρχεται στα 563,5 ευρώ ανά στρέμμα

Σε εξέλιξη βρίσκεται το τρίτο χέρι μηδικής και σε κάποιες περιοχές ξεκίνησε και το τέταρτο, με την ποιότητα να είναι σε καλά επίπεδα. Οι καιρικές συνθήκες όμως έχουν φέρει μειωμένες αποδόσεις, ενώ και το κόστος άρδευσης είναι αυξημένο.

Ο παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι είμαστε στα τελειώματα της τρίτης κοπής της μηδικής. Στην περιοχή μας είχαμε μια χαλαζόπτωση που έφερε ζημιές σε τοπικό επίπεδο στις σποροπαραγωγές και πήγε λίγο πίσω τις κοπές. Πάντως αυτό το χέρι έχει καλή ποιότητα και η ζήτηση είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα. Οι τιμές παραγωγού κυμαίνονται από 17 έως 18 λεπτά το κιλό. Μετά την υπογραφή της Κοινής Υπουργικής Απόφαση (ΚΥΑ) για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis) στο ρύζι, περιμένουμε την υπογραφή της απόφασης για την οικονομική στήριξη των παραγωγών της μηδικής στον Έβρο, που είχε προβλήματα στην εμπορία το 2024. Σε περίπου 25 ημέρες θα ξεκινήσουν οι κοπές για το τέταρτο χέρι.

Ο κ. Γιάννης Νταβαλούμης, παραγωγός από την Βοιωτία, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι τώρα είμαστε στα τελειώματα για το τρίτο χέρι της μηδικής. Η ποιότητα είναι καλή και η συγκομιδή εξελίσσεται ομαλά. Ζημιές έχουμε στα χωράφια από τα τρωκτικά. Αυτή την εποχή η τιμή παραγωγού κυμαίνεται από 19 έως 20 λεπτά το κιλό.

Ο κ. Γιάννης Δρίτσας, παραγωγός μηδικής από την Θήβα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι έχουμε ολοκληρώσει το τρίτο χέρι μηδικής και πριν δύο ημέρες ξεκίνησε το τέταρτο. Οι καιρικές συνθήκες δεν βοηθούν την καλλιέργεια και έχουμε μειωμένες αποδόσεις αλλά και ζημιές. Η ποιότητα και η ζήτηση είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα. Οι τιμές παραγωγού είναι στα 19 λεπτά το κιλό. Αυτή την εποχή υπάρχει υψηλό κόστος από τις αρδεύσεις για αυτό θα έπρεπε η τιμή παραγωγού να μην ήταν κάτω από 20 λεπτά το κιλό.

Ο κ. Γρηγόριος Τζιότζιος, παραγωγός μηδικής και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι στην περιοχή είναι σε εξέλιξη το τρίτο χέρι μηδικής. Οι αποδόσεις είναι ικανοποιητικές αλλά όχι υψηλές. Το κόστος όμως αυτή την εποχή είναι πολύ υψηλό ειδικά για όσους ποτίζουν με πετρέλαιο. Για ένα πότισμα χωραφιού 50 στρεμμάτων με μηδική θα χρειαστεί ο παραγωγός να πληρώσει 1.800 ευρώ. Από την άλλη οι τιμές για αυτό το χέρι κυμαίνονται στα 21 λεπτά το κιλό για πώληση σε έμπορα. Οι κτηνοτρόφοι αγοράζουν σε υψηλότερα επίπεδα παραδοτέα στο χωράφι. Όμως η τιμή αυτή δεν είναι ικανοποιητική με βάση το κόστος καλλιέργειας.

Ο κ. Δημήτρης Πανούσης, παραγωγός που ασχολείται και με το εμπόριο μηδικής από τον Λαγκαδά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι ποιότητες στο τρίτο χέρι μηδικής είναι οι καλύτερες. Οι καιρικές συνθήκες βοηθούν την καλλιέργεια αλλά οι υψηλές θερμοκρασίες έφεραν μειωμένες αποδόσεις. Πολλοί κτηνοτρόφοι λόγω έλλειψης ρευστότητας αγοράζουν όσες ποσότητες θεωρούν ότι είναι απαραίτητες για την εκτροφή τους. Οι τιμές στο χωράφι κυμαίνονται από 18 έως 20 λεπτά το κιλό. Οι κτηνοτρόφοι θα πρέπει να πληρώνουν και τα μεταφορικά, που είναι αυξημένα λόγω των υψηλών τιμών στο πετρέλαιο κίνησης (στα 2,10 ευρώ το λίτρο πλήρωσα την Τετάρτη στην Χαλκιδική). Επίσης στα 2 - 3 λεπτά το κιλό είναι το κόστος για αποθήκευση λόγω της αύξησης των εργατικών. Αν και θα έπρεπε αυτή την περίοδο να κάνουμε συνεχόμενα ποτίσματα πολλοί παραγωγοί λόγω υψηλού κόστους δεν τα κάνουν και αυτό θα έχει επιπτώσεις στο επόμενο χέρι όσον αφορά την παραγωγή. 

Τα μαυρομάτικα φασόλια αποτελούν μια καλλιέργεια με περιορισμένη ακόμη παρουσία στις ελληνικές εκτάσεις, η οποία, σύμφωνα με την εικόνα της αγοράς, εμφανίζει τα τελευταία χρόνια μια μικρή αύξηση. Η πρώτη εφαρμογή της από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό ΘΕΣΤΟ δίνει την ευκαιρία να καταγραφούν χρήσιμες παρατηρήσεις σχετικά με τις απαιτήσεις της, τη συμπεριφορά της στο χωράφι και, κυρίως, τη διαχείριση του νερού.

Για τα βασικά χαρακτηριστικά της καλλιέργειας, τις απαιτήσεις της σε λίπανση και νερό, τη φυτοπροστασία, το κόστος παραγωγής, καθώς και τις πρώτες διαπιστώσεις από το χωράφι, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον Α.Σ. και τον γεωπόνο του, κ. Α. Μπασινό. Ο Συνεταιρισμός, ο οποίος, εκτός από τη βιομηχανική τομάτα, διατηρεί και ενεργή ομάδα παραγωγών οσπρίων, δοκιμάζει φέτος την καλλιέργεια του μαυρομάτικου φασολιού σε περιορισμένη έκταση.

Σπορά, βασικές απαιτήσεις και στάδιο ανάπτυξης

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, το μαυρομάτικο φασόλι είναι μια θερμόφιλη καλλιέργεια ψυχανθών, η οποία προσαρμόζεται καλύτερα σε εδάφη μέσης σύστασης και χαρακτηρίζεται από σχετικά περιορισμένες απαιτήσεις σε λίπανση.

Η σπορά πραγματοποιείται συνήθως το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου, ενώ η συγκομιδή ξεκινά, ανάλογα με την περιοχή, την ποικιλία και τις συνθήκες της χρονιάς, από τα μέσα Αυγούστου και μπορεί να ολοκληρωθεί έως τα τέλη του μήνα.

Σε ό,τι αφορά τη λίπανση, πέρα από τη βασική εφαρμογή, όταν οι συνθήκες και οι ανάγκες της καλλιέργειας το απαιτούν μπορεί να ακολουθήσει επιφανειακή αζωτούχος λίπανση με μικρές, τμηματικές εφαρμογές από την έναρξη της ανθοφορίας, ώστε να υποστηριχθεί ομαλά η ανάπτυξη και η παραγωγή των φυτών.

Στις καλλιεργητικές φροντίδες περιλαμβάνονται και τα σκαλίσματα. Κατά τη φετινή εφαρμογή πραγματοποιήθηκαν, ανάλογα με το αγροτεμάχιο, περίπου δύο έως τρία σκαλίσματα, με χρονική απόσταση περίπου δέκα ημερών μεταξύ τους.

Αυτή την περίοδο, η καλλιέργεια έχει ολοκληρώσει την ανθοφορία και την καρπόδεση και βρίσκεται στο στάδιο γεμίσματος των λοβών. Οι λοβοί έχουν αρχίσει να μεταχρωματίζονται, οι χαμηλότεροι ξηραίνονται σταδιακά, ενώ στους ανώτερους συνεχίζεται το γέμισμα των σπόρων.

Η άρδευση αναδείχθηκε σε κρίσιμο σημείο

Παρότι το μαυρομάτικο φασόλι εμφανίζει αντοχή στην ξηρασία, η πρώτη χρονιά διαχείρισης της καλλιέργειας από τον Συνεταιρισμό ανέδειξε την άρδευση ως ένα από τα κρισιμότερα σημεία. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, οι έντονες βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν στην περιοχή τον Ιούνιο δημιούργησαν αυξημένη εδαφική υγρασία, με αποτέλεσμα οι παραγωγοί να προχωρήσουν σε σκαλίσματα, τόσο για τον αερισμό του εδάφους όσο και για την καταπολέμηση των ζιζανίων που είχαν αναπτυχθεί εκείνη την περίοδο.

Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις οι αυξημένες υγρασίες οδήγησαν τα φυτά σε έντονη βλαστική ανάπτυξη, χωρίς ανάλογη καρπόδεση. «Καταλάβαμε ότι λίγο παραπάνω νερό μπορεί να οδηγήσει το φυτό σε υπερβολική ανάπτυξη, χωρίς να δένει σωστά», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις από τα αγροτεμάχια, όταν διατηρείται συνεχώς αυξημένη εδαφική υγρασία, το φυτό τείνει να αναπτύσσεται περισσότερο καθ' ύψος και να κατευθύνει την ανάπτυξή του προς την κορυφή, εις βάρος της έκπτυξης των πλάγιων οφθαλμών και της δημιουργίας καρποφόρων βλαστών. Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, σε αυτό το στάδιο της καλλιέργειας είναι σημαντικό να αποφεύγεται η υπερβολική υγρασία, καθώς ευνοεί τη λεγόμενη «λαιμαργία» του φυτού, δηλαδή την έντονη βλαστική ανάπτυξη χωρίς ικανοποιητικό δέσιμο των λοβών.

Αρκετές από τις διαπιστώσεις προέκυψαν μέσα από την ίδια την εμπειρία στο χωράφι, καθώς η αντίδραση της καλλιέργειας στην υπερβολική υγρασία αποδείχθηκε εντονότερη από ό,τι αρχικά αναμενόταν. «Ακούγαμε ότι δεν θέλει πολύ νερό, αλλά όχι σε τέτοιο επίπεδο», αναφέρει ο ίδιος.

Όπως εξηγεί, είναι προτιμότερο η καλλιέργεια να παραμείνει για λίγο με περιορισμένη υγρασία, παρά να διατηρείται συνεχώς σε πλήρως υγρό έδαφος. Η φετινή εμπειρία έδειξε επίσης ότι η άρδευση χρειάζεται να προσαρμόζεται στις επικείμενες βροχοπτώσεις και στην εικόνα του κάθε αγροτεμαχίου, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική ανάπτυξη των φυτών.

Περιορισμένη πίεση από εχθρούς και διαχειρίσιμο κόστος

Στο μέτωπο της φυτοπροστασίας, μέχρι τη στιγμή της συνέντευξης δεν είχαν καταγραφεί ιδιαίτερα προβλήματα από ασθένειες. Η παρακολούθηση επικεντρώθηκε κυρίως στην παρουσία μυζητικών εντόμων, τα οποία, σύμφωνα με τον γεωπόνο, αποτέλεσαν το βασικό αντικείμενο των φυτοπροστατευτικών παρεμβάσεων. Η μέχρι στιγμής εικόνα της καλλιέργειας από πλευράς ασθενειών κρίνεται ικανοποιητική.

Το συνολικό κόστος παραγωγής εκτιμάται περίπου στα 150-200 ευρώ ανά στρέμμα. Στην εκτίμηση αυτή περιλαμβάνονται οι καλλιεργητικές εργασίες, η λίπανση, η άρδευση, η φυτοπροστασία, η χρήση μηχανημάτων, η συγκομιδή, καθώς και το ενοίκιο των αγροτεμαχίων.

Ο ίδιος χαρακτηρίζει το ύψος των δαπανών σχετικά διαχειρίσιμο, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν άλλες καλλιέργειες με σημαντικά υψηλότερο κόστος παραγωγής. Η τελική οικονομική αποτίμηση, πάντως, θα εξαρτηθεί από τη συγκομισθείσα ποσότητα, την ποιότητα του προϊόντος και την τιμή που τελικά θα διαμορφωθεί.

Αποδόσεις, τιμή και προοπτικές μετά τη συγκομιδή

Η καλλιέργεια δοκιμάζεται φέτος σε πολύ μικρή έκταση, επομένως η τελική αξιολόγηση δεν μπορεί να γίνει πριν από την ολοκλήρωση της συγκομιδής. Ωστόσο, τα πρώτα συμπεράσματα χαρακτηρίζονται θετικά. «Δεν τη χαρακτηρίζω δύσκολη ούτε παράξενη καλλιέργεια. Είναι μια ενδιαφέρουσα επιλογή και πλέον καταλάβαμε καλύτερα πώς αντιδρά το φυτό», αναφέρει ο γεωπόνος.

Εκτιμά, μάλιστα, ότι οι παραγωγοί που συμμετείχαν φέτος στην πρώτη προσπάθεια είναι πιθανό να καλλιεργήσουν ξανά μαυρομάτικο φασόλι την επόμενη χρονιά, αξιοποιώντας την εμπειρία που αποκτήθηκε, ιδιαίτερα ως προς την άρδευση.

Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει, οι αποδόσεις της καλλιέργειας συνήθως δεν υπερβαίνουν περίπου τα 200 κιλά ανά στρέμμα. Παρά τη μικρή αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων που παρατηρείται πανελλαδικά, ο συνολικός όγκος της παραγωγής παραμένει περιορισμένος, καθώς ούτε οι εκτάσεις είναι ιδιαίτερα μεγάλες ούτε οι στρεμματικές αποδόσεις είναι υψηλές.

Σε ό,τι αφορά την τιμή, το μαυρομάτικο φασόλι παρουσιάζει, κατά κανόνα, υψηλότερη εμπορική αξία σε σχέση με το μικρόσπερμο λευκό φασόλι. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, η αγορά διαχρονικά εμφανίζει ικανοποιητικές τιμές για το προϊόν. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη δυνατό να γίνει εκτίμηση για τη φετινή τιμή παραγωγού, καθώς η συγκομιδή δεν έχει ολοκληρωθεί και η ποιότητα του προϊόντος δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί

Η ποιότητα, και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως το μέγεθος και ο χρωματισμός των σπόρων, θα επηρεάσει την εμπορική κατάταξη και την τελική αξία του προϊόντος. Παράλληλα, η απόφαση για συνέχιση ή πιθανή επέκταση της καλλιέργειας θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα μείνουν ικανοποιημένοι οι παραγωγοί από τη φετινή συγκομιδή και το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα.

Η ολοκλήρωση της συγκομιδής θα δώσει την πληρέστερη εικόνα για τις αποδόσεις, την ποιότητα και τη δυνατότητα διάθεσης του προϊόντος. Προς το παρόν, πάντως, η πρώτη εμπειρία έχει επιτρέψει στον Συνεταιρισμό να εντοπίσει τα βασικά σημεία διαχείρισης της καλλιέργειας και, κυρίως, την ανάγκη για ιδιαίτερα προσεκτική άρδευση.

Το λαθούρι μπορεί να μη συγκαταλέγεται στις περισσότερο γνωστές καλλιέργειες της χώρας, όμως το προϊόν που προκύπτει από την επεξεργασία του είναι ιδιαίτερα οικείο στους καταναλωτές, καθώς αποτελεί την πρώτη ύλη για την παραγωγή της φάβας. Πρόκειται για ένα ψυχανθές χαμηλών εισροών, με σημαντικό ρόλο στα συστήματα αμειψισποράς.

Για την πορεία της φετινής καλλιεργητικής περιόδου, τις δυσκολίες που τη χαρακτήρισαν, αλλά και τις προοπτικές της καλλιέργειας, μίλησε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Θεστό, κ. Α. Μπασινός. Η φετινή χρονιά ολοκληρώθηκε με ανάμεικτα αποτελέσματα. Οι έντονες βροχοπτώσεις και η υπερβολική βλαστική ανάπτυξη προκάλεσαν εκτεταμένο πλάγιασμα, δυσχεραίνοντας σημαντικά τη συγκομιδή. Παρ' όλα αυτά, οι αποδόσεις κρίθηκαν ικανοποιητικές για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια.

Μια καλλιέργεια χαμηλών απαιτήσεων με σημαντική θέση στην αμειψισπορά

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, το λαθούρι είναι μια καλλιέργεια «μέτρια σε απαιτήσεις», με περιορισμένες έως, κατά περίπτωση, ελάχιστες εισροές. Για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί δεν επιλέγουν συνήθως να το εγκαταστήσουν στα πιο γόνιμα χωράφια τους, αλλά προτιμούν φτωχότερα ή δυσκολότερα αγροτεμάχια, ακόμη και εκτάσεις με κλίση, όπου άλλες καλλιέργειες θα ήταν πιο δύσκολο να αποδώσουν.

Ο ίδιος διευκρινίζει ότι το λαθούρι δεν συγκαταλέγεται στις περισσότερο κερδοφόρες καλλιέργειες και ότι το οικονομικό του περιθώριο είναι περιορισμένο. Η αξία του, ωστόσο, αποτιμάται κυρίως μέσα στο σύστημα αμειψισποράς, όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εναλλαγή με τα σιτηρά, αντί του βίκου ή άλλου ψυχανθούς, συμβάλλοντας στη διακοπή της μονοκαλλιέργειας και στη βελτίωση του εδάφους. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, «θα αποδώσει στο άθροισμα της διετίας», καθώς η ένταξή του στην αμειψισπορά μπορεί να ανανεώσει το χωράφι και να λειτουργήσει προς όφελος τόσο της επόμενης καλλιέργειας όσο και του συνολικού οικονομικού αποτελέσματος του παραγωγού.

Η σπορά πραγματοποιείται συνήθως από τα τέλη Δεκεμβρίου έως τις αρχές Φεβρουαρίου, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν. Φέτος, τα πρώτα αγροτεμάχια σπάρθηκαν στα τέλη του 2025 και ακολούθησαν σταδιακά οι υπόλοιπες εκτάσεις έως τις 20-25 Ιανουαρίου. Σύμφωνα με την προσωπική του εμπειρία από την καλλιέργεια, ο γεωπόνος θα επέλεγε να πραγματοποιήσει τη σπορά ακόμη και έως τις αρχές Φεβρουαρίου.

Κατά την καρδιά του χειμώνα, το φύτρωμα μπορεί να εμφανιστεί καθυστερημένο λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών, με τα φυτά να εμφανίζονται περίπου είκοσι ημέρες μετά τη σπορά. «Περιορισμό πέραν του συνηθισμένου δεν είχαμε», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι η φετινή εγκατάσταση της καλλιέργειας εξελίχθηκε στα αναμενόμενα επίπεδα.

Όσον αφορά τη βασική λίπανση, συνήθως δεν πραγματοποιούνται εφαρμογές, καθώς το λαθούρι είναι ψυχανθές και δεσμεύει άζωτο, με αποτέλεσμα η αζωτούχος λίπανση να θεωρείται περιττή σε αρκετές περιπτώσεις. Μέχρι το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου ολοκληρώθηκε και η αντιμετώπιση των στενόφυλλων και πλατύφυλλων ζιζανίων.

Έντονη βλαστική ανάπτυξη και εκτεταμένο πλάγιασμα χαρακτήρισαν τη φετινή χρονιά

Το βασικό χαρακτηριστικό της φετινής καλλιεργητικής περιόδου ήταν, σύμφωνα με τον γεωπόνο, η υπερβολική βλαστική ανάπτυξη των φυτών. Όπως εξηγεί, τα περισσότερα λαθούρια άρχισαν να δένουν λοβούς από ύψος περίπου 50 εκατοστών και πάνω, γεγονός που συνέβαλε στο πρόωρο πλάγιασμα.

Τα πρώτα σημάδια πλαγιάσματος εμφανίστηκαν ήδη από τον Απρίλιο. Οι έντονες βροχοπτώσεις της άνοιξης ευνόησαν την υπερβολική βλαστική ανάπτυξη, ενώ οι βροχές που ακολούθησαν στις αρχές του καλοκαιριού επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. «Φέτος ειδικά η πλειοψηφία των λαθουριών είχε πλαγιάσει», σημειώνει, χαρακτηρίζοντας την εικόνα αποτέλεσμα ενός «συνονθυλεύματος παραγόντων», με κυριότερους τις βροχές και τη μεγάλη ανάπτυξη των φυτών.

Με βάση τη φετινή εμπειρία, επισημαίνει ότι η όψιμη σπορά μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποδειχθεί ευνοϊκή σε γόνιμα χωράφια, εφόσον χρησιμοποιηθούν και οι κατάλληλες ποσότητες σπόρου, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος πλαγιάσματος.

Όσον αφορά τη φυτοπροστασία, προληπτικός ψεκασμός πραγματοποιείται από την άνθηση έως το στάδιο σχηματισμού των λοβών, κυρίως στις καλλιέργειες με ιδιαίτερα έντονη βλαστική ανάπτυξη, όπου η πυκνή βλάστηση δυσχεραίνει τον αερισμό και τον φωτισμό του φυλλώματος.

Δύσκολη συγκομιδή, αλλά ικανοποιητικές αποδόσεις

Η συγκομιδή στον Συνεταιρισμό πραγματοποιήθηκε από τα τέλη Ιουνίου έως τις αρχές Ιουλίου, με διάρκεια περίπου 10-15 ημερών, ανάλογα με την περιοχή. Ωστόσο, η διαδικασία αποδείχθηκε ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς το εκτεταμένο πλάγιασμα των φυτών δυσχέρανε σημαντικά τον αλωνισμό.

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, το λαθούρι είναι ένα αδύναμο φυτό που δύσκολα παραμένει όρθιο μέχρι τη συγκομιδή, γι' αυτό το κοπτικό της θεριζοαλωνιστικής μηχανής πρέπει να κινείται σχεδόν σε επαφή με το έδαφος, ώστε να συλλεχθούν όλοι οι λοβοί. Έτσι, ιδιαίτερα σε χωράφια που δεν ήταν πλήρως ισοπεδωμένα, στη συγκομιδή παρασύρονταν μεγαλύτερες ποσότητες χώματος και άλλων ξένων υλών. «Αναγκαστικά θα πάρει κάποιες ποσότητες χώματος», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι το γεγονός αυτό δυσχέρανε περαιτέρω τη διαδικασία καθαρισμού του προϊόντος στον Συνεταιρισμό.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, οι αποδόσεις κυμάνθηκαν από 110 έως 200 κιλά ανά στρέμμα, με μέσο όρο περίπου 150 κιλά/στρέμμα, επίπεδο που, σύμφωνα με τον ίδιο, θεωρείται ικανοποιητικό για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια.

Αρκετοί παραγωγοί περιορίστηκαν στις απολύτως απαραίτητες καλλιεργητικές εργασίες, πραγματοποιώντας κυρίως τη σπορά και την προφυτρωτική ζιζανιοκτονία. Έτσι, παρά τις μέτριες αποδόσεις σε σύγκριση με άλλα ψυχανθή, το οικονομικό αποτέλεσμα παρέμεινε θετικό, καθώς οι περιορισμένες έως, κατά περίπτωση, ελάχιστες εισροές συνέβαλαν ώστε, παρά τις δυσκολίες της χρονιάς, να διατηρηθεί σε θετικό επίπεδο.

Τιμές, καθαρισμός του προϊόντος και οι προοπτικές της καλλιέργειας

Οι τιμές παραγωγού διαμορφώνονται συνήθως μεταξύ 0,55 και 0,70 ευρώ ανά κιλό, πάντοτε επί του καθαρού προϊόντος. Καθώς η φετινή τιμή δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί, ο γεωπόνος διευκρινίζει ότι πρόκειται για το εύρος στο οποίο κινούνται συνήθως οι τιμές παραγωγού. Η επισήμανση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενδέχεται να εμφανίζονται υψηλότερες τιμές αγοράς, οι οποίες όμως αφορούν μικτό προϊόν και συνοδεύονται από σημαντική φύρα.

Στον Συνεταιρισμό το λαθούρι καθαρίζεται από χώματα, ζιζάνια και κάθε άλλη ξένη ύλη, ενώ ο παραγωγός πληρώνεται αποκλειστικά για την καθαρή ποσότητα που παραδίδει. Στη συνέχεια, το προϊόν οδηγείται στον σπαστήρα, όπου μετατρέπεται στη γνωστή φάβα. Κατά την επεξεργασία απομακρύνεται περίπου το ένα τρίτο της ποσότητας ως φύρα, χωρίς όμως αυτό να επηρεάζει την αμοιβή του παραγωγού, καθώς η πληρωμή έχει ήδη πραγματοποιηθεί επί του καθαρού λαθουριού πριν από το στάδιο της μεταποίησης. Όπως τονίζει, η διάκριση αυτή είναι σημαντικό να γίνεται σαφής, ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες σχετικά με τις πραγματικές τιμές παραγωγού.

Κλείνοντας τον απολογισμό της χρονιάς, ο γεωπόνος χαρακτηρίζει τη φετινή περίοδο «μέτρια», εξηγώντας ότι δεν επρόκειτο ούτε για μια εξαιρετική ούτε για μια καταστροφική χρονιά. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε το εκτεταμένο πλάγιασμα των φυτών, το οποίο επηρέασε σημαντικά τη συγκομιδή.

Παρά τις δυσκολίες της χρονιάς, ο γεωπόνος επισημαίνει ότι ο Συνεταιρισμός καλλιεργεί λαθούρι εδώ και περίπου τέσσερα χρόνια και στο διάστημα αυτό παρατηρείται σταδιακή αύξηση τόσο των καλλιεργούμενων εκτάσεων όσο και της ζήτησης για το προϊόν. Όπως σημειώνει, το λαθούρι αποτελεί μια αξιόλογη επιλογή για την αξιοποίηση άγονων, ξηρικών ή επικλινών χωραφιών, ενώ παράλληλα ενισχύει την αμειψισπορά και συμβάλλει στη βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους, προσφέροντας μια εναλλακτική λύση σε αγροτεμάχια όπου άλλες καλλιέργειες δύσκολα μπορούν να αξιοποιηθούν.

Ομαλά και χωρίς προβλήματα μέχρι στιγμής εξελίσσεται η καλλιέργεια για τα μεγαλόσπερμα ξερά φασόλια, γνωστά ως πλακέ, γίγαντες ή ελέφαντες, που καλλιεργούνται παραδοσιακά στη Δυτική Μακεδονία.

Ο κ. Θωμάς Μάνος, παραγωγός από το Άργος Ορεστικό της Καστοριάς και Γενικός Γραμματέας της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Οσπρίων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μέχρι στιγμής δεν έχουμε ζημιές φέτος από τις καιρικές συνθήκες. Σε κάποιες περιοχές ο παγετός του Μαΐου δημιούργησε πρόβλημα στην καλλιέργεια και είχαμε επανασπορά. Στα φασόλια αυτή την περίοδο βρισκόμαστε στο στάδιο της ανθοφορίας και έχει ξεκινήσει η καρπόδεση. Αν το επόμενο διάστημα έχουμε υψηλές θερμοκρασίες θα επηρεαστεί η καλλιέργεια και θα έχουμε ζημιές και μειωμένες αποδόσεις.

Το 2025 είχαμε πρόβλημα από τους καύσωνες με αποτέλεσμα να γίνει πιο όψιμη η καλλιέργεια και στην συγκομιδή να έχουμε βροχοπτώσεις. Αυτό δημιούργησε μεγάλες απώλειες στην παραγωγή ξερών φασολιών. Κανονικά η συγκομιδή θα έπρεπε να γίνεται από 10 Σεπτεμβρίου έως 15 Οκτωβρίου. Πέρσι ξεκίνησε από το Δεκέμβριο και φτάσαμε μέχρι τον Ιανουάριο. Το πρόβλημα που έχουμε όταν πάει πίσω η συγκομιδή είναι ότι ο ΕΛΓΑ, σύμφωνα με τον Κανονισμό Ασφάλισης, μετά τις 30 Οκτωβρίου δεν κάνει εκτιμήσεις ζημιάς στην καλλιέργεια φασολιών. Αυτό θα πρέπει να αλλάξει γιατί έχουν αλλάξει οι καιρικές συνθήκες στην περιοχή.

Μεγάλο πρόβλημα είναι το υψηλό κόστος καλλιέργειας που φτάνει στα 1.200 ευρώ το στρέμμα. Από αυτό το κονδύλι περίπου το 45% αφορά το κόστος στα εργατικά. Η καλλιέργεια έχει πολλές χειρωνακτικές εργασίες και υπάρχει έλλειψη χεριών. 

Επίσης γίνονται πολλές εισαγωγές φασολιών, κυρίως από την Κίνα, καθώς και «ελληνοποιήσεις». Εκεί έχουν διαφορετικά καλλιεργητικά πρότυπα σε σχέση με την ΕΕ αλλά και μειωμένο κόστος παραγωγής. Υπάρχει μελέτη που έχει πληρώσει το κράτος, από την εποχή της υπουργείας του κ. Κοντού, για την ιχνηλασιμότητα στο φασόλι Καστοριάς και Πρεσπών, η οποία θα βοηθούσε στην αντιμετώπιση των ελληνοποιήσεων αλλά ακόμη βρίσκεται στα συρτάρια του ΥπΑΑΤ.

Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα πολλοί παραγωγοί τα τελευταία χρόνια να έχουν εγκαταλείψει την καλλιέργεια. Το 2019 η καλλιέργεια έφτανε στα 15.800 στρέμματα, ενώ το 2026 έχει μειωθεί στα 7.500 στρέμματα. Και θα συνεχίσει να συρρικνώνεται αν δεν λυθούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει.

Ο κ. Τρύφων Φωτιάδης, διευθύνων σύμβουλος στις εταιρείες Άροσις και Προϊόντα Γης Βοΐου, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μέχρι στιγμής η καλλιέργεια εξελίσσεται ομαλά χωρίς προβλήματα από καύσωνες και ακραία καιρικά φαινόμενα. Ωστόσο τα τρία τελευταία χρόνια οι καλλιεργούμενες εκτάσεις μειώνονται συνεχώς στους γίγαντες και τα πλακέ φασόλια. Αυτό οφείλεται κυρίως στην έλλειψη εργατικών χεριών, αφού οι συγκεκριμένες καλλιέργειες έχουν πολλά εργατικά.

Επίσης έχουμε τα τελευταία χρόνια προβλήματα με απώλεια παραγωγής λόγω των καιρικών συνθηκών στη περιοχή της δυτικής Μακεδονίας. Ένας ακόμη παράγοντας είναι η αύξηση του κόστους παραγωγής που έχουμε τα τελευταία χρόνια. Οι μειωμένες παραγωγές και η αυξημένη ζήτηση έχουν σαν αποτέλεσμα να έχουμε αυξημένες τιμές. Οι γίγαντες το 2025 είχαν τιμή παραγωγού πάνω από 5 ευρώ το κιλό, ενώ το ίδιο υψηλή τιμή είχαν και τα πλακέ. Επειδή μεγάλη ποσότητα φασολιών «διακινείται» στην αγορά χύμα έχουμε φαινόμενα παραοικονομίας αλλά και «ελληνοποιήσεων».

Η συγκομιδή φασολιών κάποτε ξεκινούσε από τις 15 Σεπτεμβρίου και κρατούσε περίπου ένα μήνα. Όμως οι καιρικές συνθήκες έχουν αλλάξει με αποτέλεσμα να έχουμε μια οψίμιση και η συγκομιδή να πηγαίνει Νοέμβριο και Δεκέμβριο. Αυτό δημιουργεί προβλήματα στην παραγωγή αλλά και στην εμπορία των προϊόντων.

Ο κ. Κώστας Φωτίου, πρόεδρος Αγροτικού Συνεταιρισμού Φασολοπαραγωγών Εθνικού Δρυμού (ΑΣΦΕΔ) Πρεσπών «Πελεκάνος», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μέχρι σήμερα έχουμε πολύ καλές καιρικές συνθήκες που έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια φασολίων. Μόνο μέσα στον Ιούλιο είχαμε κάτι δυνατούς ανέμους που έριξαν τα καλάμια, με αποτέλεσμα να έχουμε κόστος εργατικών για να τοποθετηθούν ξανά. Πάντως αν συνεχιστούν αυτές οι καιρικές συνθήκες αναμένουμε φέτος να έχουμε υψηλές αποδόσεις και καλή παραγωγή.

Πέρσι είχαμε μεγάλα προβλήματα λόγω των καιρικών συνθηκών με αποτέλεσμα να φτάσουμε να συγκομίζουμε φασόλια μέχρι και τον Μάρτιο εξαιτίας των συνεχιζόμενων βροχοπτώσεων. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα μειωμένη παραγωγή με ποιοτικά προβλήματα και μεγάλες ποσότητες δεν ήταν εμπορεύσιμες. Όσον αφορά τις μέσες τιμές παραγωγού κυμάνθηκαν στα 5,5 ευρώ το κιλό.

Με τα σημερινά δεδομένα αναμένεται η συγκομιδή των φασολιών να ξεκινήσει από τα τέλη του Σεπτεμβρίου. Θέλουμε να έχουμε καλές συγκομιδές γιατί υπάρχει αυξημένη ζήτηση στην εγχώρια αγορά για τα φασόλια. Επίσης ο συνεταιρισμός από πέρσι ξεκίνησε τις εξαγωγές προς ΗΠΑ και Γαλλία και βλέπουμε να υπάρχουν πολύ καλές προοπτικές σε αυτές τις αγορές για τα ελληνικά φασόλια.  

Τα φασόλια αποτελούν ένα από τα πιο αγαπημένα και παραδοσιακά όσπρια της ελληνικής διατροφής, με ξεχωριστή θέση στο ελληνικό τραπέζι χάρη στη θρεπτική τους αξία και τη σημαντική τους παρουσία στη μεσογειακή διατροφή. Ο χρόνος συγκομιδής του λευκού μικρόσπερμου φασολιού διαφοροποιείται ανάλογα με την ποικιλία, την εποχή σποράς και τις τοπικές εδαφοκλιματικές συνθήκες. Στις θερμότερες πεδινές περιοχές, όπως ο θεσσαλικός κάμπος, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και το χαμηλότερο υψόμετρο επιτρέπουν την πραγματοποίηση πρωιμότερων σπορών, με αποτέλεσμα η καλλιέργεια να ωριμάζει και να συγκομίζεται νωρίτερα σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας.

Για να αποτυπώσει την εικόνα της φετινής καλλιεργητικής περιόδου στο λευκό μικρόσπερμο φασόλι, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Θεστό, ο οποίος διαθέτει ομάδα παραγωγών οσπρίων και πολυετή εμπειρία στην καλλιέργεια και διαχείριση του προϊόντος. Ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού, κ. Α. Μπασινός, μεταφέρει την εικόνα της φετινής χρονιάς, από τη σπορά και τις καλλιεργητικές φροντίδες έως τη συγκομιδή, τις αποδόσεις, την ποιότητα και τις προοπτικές της αγοράς.

Ομαλή η φετινή πορεία της καλλιέργειας – Ευνοϊκές οι συνθήκες στην ανθοφορία

Στην περιοχή καλλιεργείται λευκό μικρόσπερμο φασόλι, μια ποικιλία που, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, «έχει δείξει ότι προσαρμόζεται στις τοπικές συνθήκες». Οι σπορές πραγματοποιήθηκαν από τα τέλη Μαρτίου έως και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Απριλίου, χωρίς να παρουσιαστούν προβλήματα στη φυτρωτικότητα ή στην αρχική εγκατάσταση της καλλιέργειας. Τα φυτά φύτρωσαν φυσιολογικά περίπου δέκα ημέρες μετά τη σπορά, ενώ τα ζιζάνια που εμφανίστηκαν αντιμετωπίστηκαν έγκαιρα, μέσα στις πρώτες 20-25 ημέρες από την εμφάνισή τους, ώστε να περιοριστεί ο ανταγωνισμός τους με τα νεαρά φυτά.

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν σκαλιστήρια για τον αερισμό του εδάφους και την ενίσχυση της ανάπτυξης του ριζικού συστήματος, ενώ ορισμένοι παραγωγοί προχώρησαν και σε δεύτερο πέρασμα. Στόχος, όπως εξηγεί ο γεωπόνος, ήταν «να δοθεί μια ανάσα στη ρίζα», ώστε να αναπτυχθεί περισσότερο και να αναζητήσει την υγρασία στο έδαφος, αντί να τη βρίσκει συνεχώς διαθέσιμη. Η πρακτική αυτή αποδείχθηκε καθοριστική στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, καθώς η συνεχής υγρασία μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση σήψεων. «Είναι κανόνας το σκαλιστήρι, ώστε να ξεκινήσει η ρίζα, να μη “τεμπελιάζει” και να ψάχνει να βρει την υγρασία», αναφέρει ο γεωπόνος, προσθέτοντας ότι «ειδικά στα πρώτα στάδια της βλαστικής ανάπτυξης, το φασόλι δεν λατρεύει το νερό».

Η επίδραση των εργασιών αυτών ήταν εμφανής και στην εικόνα των αγρών. Όσοι παραγωγοί πραγματοποίησαν τα σκαλίσματα νωρίτερα και πιο συστηματικά είδαν τα φυτά να αποκτούν γρηγορότερα ύψος, ενώ στα χωράφια όπου οι επεμβάσεις δεν έγιναν ή καθυστέρησαν, τα φυτά παρέμειναν περισσότερο «καθισμένα» και άργησαν να αναπτυχθούν.

Από τη σπορά έως την έκπτυξη των πρώτων ανθέων δεν πραγματοποιήθηκαν αρδεύσεις. Τα ποτίσματα ξεκίνησαν με την εμφάνιση των ανθέων, όταν αυξήθηκαν οι ανάγκες της καλλιέργειας. Στο ίδιο διάστημα καταγράφηκαν και ορισμένες βροχοπτώσεις μικρής έντασης, οι οποίες δεν επηρέασαν αρνητικά τα φυτά, καθώς η καλλιέργεια είχε ήδη προχωρήσει.

Η ανθοφορία αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο στάδιο για το φασόλι, κυρίως ως προς τις υψηλές θερμοκρασίες. Φέτος, σύμφωνα με τον γεωπόνο, επικράτησαν οι καλύτερες συνθήκες των τελευταίων δύο ετών. «Η ανθοφορία εξελίχθηκε με άριστες συνθήκες, ιδιαίτερα σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια, όταν ο καύσωνας είχε επηρεάσει την παραγωγή», αναφέρει, προσθέτοντας ότι η ευνοϊκή αυτή εικόνα «μεταφράστηκε θετικά και στη συγκομιδή».

Σε ό,τι αφορά τη φυτοπροστασία, τακτικός ήταν ο έλεγχος για μυζητικά έντομα. Όπου χρειάστηκε και υπήρχε πίεση από υψηλούς πληθυσμούς, κυρίως αφίδων - τζιτζικάκια , έγιναν τουλάχιστον δύο ψεκασμοί για την εξάλειψή τους. Επιπλέον, στις αρχές Ιουνίου και στο στάδιο ανάπτυξης των καρπών, όπου χρειάστηκε, έγινε ψεκασμός με κατάλληλο μυκητοκτόνο, προληπτικά λόγω των βροχοπτώσεων που επικράτησαν στην περιοχή, ενώ πραγματοποιήθηκε και ψεκασμός για το πράσινο σκουλήκι.

Η συγκομιδή σε εξέλιξη – Αποδόσεις έως 350 κιλά ανά στρέμμα στα πρώιμα

Το φασόλι είναι έτοιμο για συγκομιδή περίπου τρεις μήνες μετά τη σπορά. Στην περιοχή, η διαδικασία ξεκίνησε από τα τέλη Ιουνίου και τις αρχές Ιουλίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου πραγματοποιήθηκαν πιο όψιμες σπορές, αναμένεται να συνεχιστεί έως και το τέλος του μήνα. Μέχρι σήμερα, έχει ήδη συγκομιστεί περίπου τα δύο τρίτα της παραγωγής, ενώ εξακολουθεί να αναμένεται η παραλαβή ενός σημαντικού ακόμη τμήματός της.

Στις πρώιμες καλλιέργειες, οι μέχρι στιγμής αποδόσεις κυμαίνονται από 270 έως 350 κιλά ανά στρέμμα. Για τα όψιμα χωράφια, ασφαλέστερη εικόνα αναμένεται να υπάρχει μέσα στις επόμενες ημέρες και έως την ολοκλήρωση της συγκομιδής στο τέλος Ιουλίου.

Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, τόσο οι πολύ πρώιμες όσο και οι πολύ όψιμες σπορές παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα μειωμένης απόδοσης ή υποβάθμισης της ποιότητας, καθώς είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε αβιοτικούς παράγοντες. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται οι υψηλές θερμοκρασίες, είτε όταν έχουν μεγάλη διάρκεια είτε όταν εκδηλώνονται μέσα από απότομες μεταβολές των καιρικών συνθηκών.

Η φετινή εικόνα ως προς την ποιότητα χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα θετική. Τα φασόλια έχουν ικανοποιητικό μέγεθος και τον επιθυμητό λευκό χρωματισμό, χωρίς κιτρινίσματα. «Ποιοτικά τα φετινά φασόλια είναι πολύ καλά. Εμπορικά θεωρώ ότι πρόκειται για ένα πολύ καλό προϊόν», αναφέρει ο γεωπόνος.

Σταθερές οι εκτάσεις, οργανωμένη διάθεση και θετικές προοπτικές για την αγορά

Σε επίπεδο Συνεταιρισμού, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις παρέμειναν στα ίδια επίπεδα με πέρυσι. Ο προγραμματισμός τους συνδέεται με τη ζήτηση για το συγκεκριμένο προϊόν και με τη δυνατότητα διάθεσης της παραγόμενης ποσότητας, όπως άλλωστε συμβαίνει γενικότερα στους συνεταιρισμούς. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, ο Α.Σ. διέθεσε το σύνολο της ποσότητας την προηγούμενη χρονιά και αναμένεται να συμβεί το ίδιο και φέτος. «Υπάρχει ζήτηση για το προϊόν και δεν υπάρχει πρόβλημα διάθεσης», τονίζει.

Οι τιμές στην αγορά την προηγούμενη χρονιά κυμάνθηκαν περίπου από 1,20 έως 1,40 ευρώ το κιλό, επιτρέποντας σε αρκετές περιπτώσεις την επίτευξη ικανοποιητικού οικονομικού αποτελέσματος. Για φέτος εκφράζεται η προσδοκία να κινηθούν σε παρόμοια επίπεδα, χωρίς, ωστόσο, να μπορεί να γίνει ασφαλής πρόβλεψη, καθώς η αγορά παραμένει ρευστή. Το φασόλι, πάντως, δεν παρουσιάζει συνήθως τόσο έντονες διακυμάνσεις στην τιμή όσο άλλα όσπρια. Εξακολουθεί, όμως, να επηρεάζεται από τη διαθέσιμη ποσότητα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του καύσωνα πριν από δύο χρόνια, όταν η μειωμένη παραγωγή οδήγησε σε ελαφρά αύξηση της τιμής.

Πριν φτάσει στην αγορά, το προϊόν παραδίδεται στον Συνεταιρισμό σε big bags, όπου ακολουθεί καθαρισμός για την απομάκρυνση χωμάτων και λοιπών προσμίξεων. Στη συνέχεια περνά από χρωματοδιαλογέα, ώστε να απομακρυνθούν τυχόν ξένες ύλες ή καρποί που δεν πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές, διασφαλίζοντας την ομοιομορφία και τον χαρακτηριστικό λευκό χρωματισμό του.

Ακολουθεί εκ νέου αποθήκευση και εφαρμογή των κατάλληλων μεθόδων απεντόμωσης για την προστασία από τον βρούχο των φασολιών, ώστε το προϊόν να διατηρήσει αναλλοίωτα τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά μέχρι τη διάθεσή του στην αγορά. «Δεν υπάρχει πρόβλημα διάθεσης. Η αγορά ζητά φασόλι και η παραγωγή διοχετεύεται βάσει του προγραμματισμού», καταλήγει ο γεωπόνος.

Το οικονομικό αποτύπωμα και οι προοπτικές της καλλιέργειας

Το φασόλι έχει μεγαλύτερες απαιτήσεις σε εισροές συγκριτικά με άλλα όσπρια, όπως το ρεβίθι. Το συνολικό κόστος της καλλιέργειας μπορεί να φτάσει περίπου τα 200-250 ευρώ ανά στρέμμα, ανάλογα με την κάθε περίπτωση, επίπεδο που θεωρείται σχετικά υψηλό για καλλιέργεια της συγκεκριμένης κατηγορίας. Ωστόσο, ο σύντομος βιολογικός κύκλος του αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Μέσα σε περίπου τρεις μήνες μπορεί να προσφέρει ένα αξιόλογο οικονομικό αποτέλεσμα, εφόσον ο παραγωγός διαχειριστεί σωστά την καλλιέργεια και οι κλιματολογικές συνθήκες είναι ευνοϊκές.

«Θεωρώ ότι αυτή τη στιγμή το φασόλι είναι η πιο ιδανική καλλιέργεια μεταξύ των οσπρίων για ένα ποτιστικό χωράφι. Αν ο παραγωγός διαχειριστεί σωστά το φυτό και έχει τις κλιματολογικές συνθήκες με το μέρος του, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πολύ πιο θετικό σε σχέση με τα υπόλοιπα όσπρια», επισημαίνει ο γεωπόνος.

Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται και μια τάση στροφής των παραγωγών προς τα όσπρια και, μεταξύ αυτών, προς το φασόλι. Η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στη Θεσσαλία, όπου μέρος του παραγωγικού κόσμου εμφανίζεται απογοητευμένο από την πορεία του βαμβακιού.

Εφόσον δεν αλλάξουν τα δεδομένα στη βαμβακοκαλλιέργεια, εκτιμάται ότι εκτάσεις που έως σήμερα καλλιεργούνταν με βαμβάκι ενδέχεται να στραφούν στα όσπρια ή σε άλλες καλλιέργειες. Ο γεωπόνος υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι πριν από την εγκατάσταση μιας καλλιέργειας οσπρίων είναι σημαντικό ο παραγωγός να έχει εξασφαλίσει πού και με ποιον τρόπο θα διαθέσει το προϊόν του.

Την απόφαση του ΥπΑΑΤ Μαργαρίτη Σχοινά να διατεθούν επί πλέον 4,9 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση καλλιεργητών μηδικής σε Περιφερειακές Ενότητες που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, ανακοίνωσε ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θανάσης Καββαδάς, απαντώντας στην Βουλή σε επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή Δράμας Δημήτρη Κυριαζίδη σχετικά με τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) στους παραγωγούς μηδικής.

Ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι από την πρώτη στιγμή η κυβέρνηση και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αντιμετώπισαν με υπευθυνότητα τις συνέπειες της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, στηρίζοντας τόσο την κτηνοτροφία όσο και τους παραγωγούς ζωοτροφών που επηρεάστηκαν άμεσα από τα περιοριστικά μέτρα.

Ο υφυπουργός εξήγησε ότι οι δικαιούχοι καθορίστηκαν με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία προβλέπονται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση. Υπενθύμισε ότι στα τέλη Ιουνίου καταβλήθηκαν σχεδόν 30 εκατ. ευρώ σε παραγωγούς 16 Περιφερειακών Ενοτήτων (Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Έβρου, Ημαθίας, Καβάλας, Καρδίτσας, Κοζάνης, Λάρισας, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ροδόπης, Σερρών, Τρικάλων, Φωκίδας και Χαλκιδικής), ενώ με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση διασφαλίστηκε ότι οι συγκεκριμένες ενισχύσεις είναι αφορολόγητες, ακατάσχετες και ανεκχώρητες.

Ανακοινώνοντας τη νέα παρέμβαση, γνωστοποίησε ότι το υπουργείο θα διαθέσει 4,9 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση των παραγωγών μηδικής στις Περιφερειακές Ενότητες Ηλείας, Φθιώτιδας, Κιλκίς, Θεσσαλονίκης, Φλώρινας και Πέλλας, οι οποίες πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Όπως εξήγησε, η χρηματοδότηση θα προέλθει από τα αδιάθετα κονδύλια του αρχικού προγράμματος, καθώς από τα 34 εκατ. ευρώ, που είχαν δεσμευθεί, καταβλήθηκαν περίπου 29 εκατ. ευρώ.

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο υφυπουργός επανέλαβε ότι το ΥΠΑΑΤ δεσμεύεται να επανεξετάσει όλες τις διαθέσιμες παραμέτρους, ώστε κανένας παραγωγός μηδικής, εφόσον φυσικά το δικαιούται, να μην μείνει εκτός.

Η στρατηγική για την κτηνοτροφία, που ανακοίνωσε η Κομισιόν, συνοδεύεται από σχέδιο δράσης για αύξηση στην παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών, οι οποίες είναι κυρίως ζωοτροφές υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες που χρησιμοποιούνται από την κτηνοτροφία της ΕΕ.

Το 2025, μόνο το 25% των πρωτεϊνών από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες (όσπρια, σόγια, κτηνοτροφικά όσπρια) προερχόταν από την ΕΕ. Το σχέδιο αποσκοπεί στην αύξηση του μεριδίου στο 35% έως το 2035.

Από κοινού, οι πρωτοβουλίες αυτές αποσκοπούν στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας και στη συμβολή σε ένα ισχυρότερο, ανθεκτικότερο και πιο στρατηγικό ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό σύστημα.

Copa και Cogeca: Θα παραδώσει η Επιτροπή αποτελέσματα πριν τελειώσει ο χρόνος;

Οι Copa και Cogeca χαιρετίζουν την ανανεωμένη πολιτική αναγνώριση του στρατηγικού ρόλου της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας και της παραγωγής πρωτεϊνούχων ζωοτροφών. Ωστόσο, καθώς η παρούσα Επιτροπή πλησιάζει ήδη στο μέσο της θητείας της, οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι υπερβολικά πολλά στοιχεία παραμένουν κάτι λίγο περισσότερο από δηλώσεις προθέσεων ή στερούνται της επιχειρησιακής και τεχνικής σαφήνειας που απαιτείται για αποτελεσματική εφαρμογή.

Οι δύο στρατηγικές σηματοδοτούν πρωτίστως μια σημαντική αλλαγή τόνου. Μετά από χρόνια κατά τα οποία η κτηνοτροφία παρουσιαζόταν υπερβολικά συχνά ως μέρος του προβλήματος, η Επιτροπή αναγνωρίζει πλέον τη συμβολή της στην επισιτιστική ασφάλεια, στη ζωτικότητα της υπαίθρου, στην κυκλική οικονομία και στην παραγωγή υψηλής ποιότητας πρωτεϊνών και ανανεώσιμης ενέργειας.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει, επίσης, τους κινδύνους που συνδέονται με την αποδυνάμωση του ευρωπαϊκού ζωικού κεφαλαίου, τη σημασία της κυκλικότητας των θρεπτικών στοιχείων, την αξιοποίηση της κοπριάς και των ζωικών υποπροϊόντων, καθώς και την ανάγκη αντιμετώπισης των διαδικασιών αδειοδότησης και της Οδηγίας για τα Νιτρικά. Όλα αυτά είναι ζητήματα που ο αγροτικός τομέας θέτει εδώ και πολλά χρόνια.

Αντίστοιχα, η Στρατηγική για τις Πρωτεΐνες ορθά εντοπίζει την ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της μείωσης της εξάρτησής της από εισαγόμενες πρωτεϊνούχες ζωοτροφές, με βάση στόχους που φαίνονται ρεαλιστικοί και επιτεύξιμοι έως το 2035. Η αναγνώριση του ρόλου που διαδραματίζουν οι Ευρωπαίοι αγρότες στην ανάπτυξη βιώσιμης παραγωγής πρωτεϊνών και ο στόχος της διαφοροποίησης των πηγών πρωτεΐνης αποτελούν σημαντικά βήματα προς τα εμπρός.

Ωστόσο, και οι δύο στρατηγικές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό επικεντρωμένες σε αξιολογήσεις, παρακολούθηση και συγκριτική αποτίμηση, ενώ ακόμη και μια προσεκτική ανάγνωση των παραρτημάτων καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό συγκεκριμένων δράσεων ή μέτρων που θα μπορούσαν να προσφέρουν απτή ανακούφιση στους αγρότες στην πράξη.

Για παράδειγμα, η Στρατηγική για την Κτηνοτροφία περιλαμβάνει αναφορές στην αξιοποίηση της κοπριάς και στον κίνδυνο αποδυνάμωσης των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, αλλά δεν προτείνει σαφείς δράσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.

Το Σχέδιο για τις Πρωτεΐνες αναγνωρίζει τον ρόλο των βιοκαυσίμων και της ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας, αλλά δεν διευκρινίζει αν θα δοθεί ευελιξία ως προς το ανώτατο όριο του 7% για τα βιοκαύσιμα που παράγονται από καλλιέργειες. Στο πεδίο της έρευνας, η ανακοίνωση στερείται μιας ισχυρής, συντονισμένης στρατηγικής, καθώς δεν προβλέπει ένα μακροπρόθεσμο, κεντρικά οργανωμένο και εξορθολογισμένο πρόγραμμα που θα καθοδηγεί την καινοτομία στις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, αλλά βασίζεται αντιθέτως σε ένα κατακερματισμένο και ασυνεχές σύνολο έργων του Horizon Europe.

Η Στρατηγική για την Κτηνοτροφία γίνεται σημαντικά πιο συγκεκριμένη όσον αφορά την καλή μεταχείριση των ζώων. Η ανακοινωθείσα σταδιακή κατάργηση των κλωβών, με νομοθετικές προτάσεις που αναμένονται έως το τέλος του 2026 για τις όρνιθες ωοπαραγωγής και τα κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής και έως το 2027 για τον τομέα των χοίρων, είναι αναμφίβολα μία από τις λίγες πραγματικά συγκεκριμένες δράσεις που περιλαμβάνονται στη Στρατηγική. Ωστόσο, ενώ η Επιτροπή αναγνωρίζει το σημαντικό επενδυτικό κόστος που συνδέεται με αυτές τις μεταβάσεις, δεν παρέχει έναν αξιόπιστο οδικό χάρτη για τη χρηματοδότησή τους. Οι αγρότες βρίσκονται για ακόμη μία φορά αντιμέτωποι με μελλοντικές υποχρεώσεις, ενώ η στήριξη περιορίζεται σε αναφορές σε ένα «πιθανό ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο για τον κτηνοτροφικό τομέα» και σε άλλες πιθανές επιλογές χρηματοδότησης.

Οι Copa και Cogeca θα ανέμεναν ένα σαφές επενδυτικό σχέδιο, υποστηριζόμενο από συγκεκριμένες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις και ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, αντί για νέες υποσχέσεις περί διερεύνησης λύσεων αργότερα. Σε αυτό το στάδιο, είναι δύσκολο να διατυπωθεί οριστική αξιολόγηση των δύο στρατηγικών. Το κατά πόσο θα αποδειχθούν πραγματικά στρατηγικές θα εξαρτηθεί τελικά από το πώς θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένη δράση και από το πώς θα συνδεθούν με τις εν εξελίξει συζητήσεις για την ΚΑΠ και το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, όπου η επαρκής και κοινή στήριξη του τομέα σε επίπεδο ΕΕ υπονομεύεται σημαντικά.

Για τις Copa και Cogeca, αυτή η φιλοδοξία μπορεί να υλοποιηθεί μόνο εφόσον συνοδευτεί από συγκεκριμένα νομοθετικά και χρηματοδοτικά μέτρα. Αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων προτεραιοτήτων, μια νομοθετική πρωτοβουλία για την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης αγροτικών έργων, ως μέρος μιας ευρύτερης επανεξέτασης του πλαισίου της ενωσιακής νομοθεσίας για τη φύση· μια ρεαλιστική αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Νιτρικά· μια φιλόδοξη και επαρκώς χρηματοδοτούμενη Κοινή Αγροτική Πολιτική, συμπεριλαμβανομένων των συνδεδεμένων ενισχύσεων όπου ενδείκνυται· μια συνεκτική εμπορική πολιτική που θα προστατεύει αποτελεσματικά τον αγροτικό τομέα· μια πραγματική μακροπρόθεσμη στρατηγική για την έρευνα και την καινοτομία στην παραγωγή φυτικών πρωτεϊνών· και ειδικούς πόρους για την προώθηση των ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων, σε μια περίοδο κατά την οποία προωθούνται σημαντικές περικοπές στον προϋπολογισμό της ενωσιακής πολιτικής προώθησης.

Βρισκόμαστε πλέον σχεδόν στα μισά της θητείας αυτής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για τις διαβουλεύσεις εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, είναι πλέον επιτακτική ανάγκη να περάσουμε από το στάδιο των προθέσεων στο στάδιο της δράσης, εάν θέλουμε να δούμε τα πρώτα μέτρα κοινής λογικής να υλοποιούνται πριν από το τέλος αυτής της θητείας.

Ερωτήσεις - Απαντήσεις για Σχέδιο Δράσης για Πρωτεΐνες της Κομισιόν

Γιατί είναι σημαντικό να υπάρχει ένα πιο αυτόνομο και βιώσιμο σύστημα πρωτεϊνών στην ΕΕ;

Η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προμήθεια πρωτεϊνών από περιορισμένο αριθμό προελεύσεων, οι οποίες είναι κυρίως ζωοτροφές υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες που χρησιμοποιούνται από την κτηνοτροφία της ΕΕ. Έξι χώρες (Βραζιλία, Ηνωμένες Πολιτείες, Αργεντινή, Κίνα, Ινδία και Παραγουάη) αντιπροσωπεύουν το 90% της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας.

Ο κτηνοτροφικός τομέας της ΕΕ χρησιμοποιεί περίπου 74 εκατομμύρια τόνους πρωτεΐνης ως ζωοτροφή ετησίως. Οι εισαγωγές καλύπτουν το 25% της πρωτεΐνης που χρησιμοποιείται για τη διατροφή των ζώων της ΕΕ. Η πρωτεΐνη σόγιας και σόγιας αλεύρι κυριαρχεί στις εισαγωγές πρωτεΐνης της ΕΕ, με περίπου 13,4 εκατομμύρια τόνους ακατέργαστης πρωτεΐνης κατά το έτος εμπορίας 2024/25.

Η μείωση αυτών των στρατηγικών εξαρτήσεων είναι επομένως ζωτικής σημασίας για τη μείωση της ευπάθειας του αγροδιατροφικού μας συστήματος στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς, την μείωση του κινδύνου στις αλυσίδες εφοδιασμού και την πρόοδο στη μετάβαση προς τη βιωσιμότητα.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Όραμα για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην οικοδόμηση ενός ανταγωνιστικού και ανθεκτικού γεωργικού τομέα μέσω ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου για τις Πρωτεΐνες που αντιμετωπίζει τις προκλήσεις εφοδιασμού της Ευρώπης με πρωτεΐνες. Το Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες στοχεύει στην αύξηση του μεριδίου των ελαιούχων σπόρων και των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών που καλλιεργούνται στην ΕΕ στις ζωοτροφές σε 35% έως το 2035, από 25% που είναι σήμερα.

Ποιο είναι το όραμα της Επιτροπής για την ενίσχυση του πρωτεϊνικού συστήματος στην Ευρώπη;

Η μετάβαση προς ένα ανθεκτικό και βιώσιμο σύστημα πρωτεϊνών απαιτεί δράση σε πολλαπλά επίπεδα διακυβέρνησης και μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό θα πρέπει να στοχεύει στην επέκταση του βιώσιμου εφοδιασμού της ΕΕ με πρωτεΐνες, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διατροφής των ζώων, στη διαφοροποίηση των εισαγωγών, ενώ παράλληλα θα ευθυγραμμίζονται τα πρότυπα βιωσιμότητας, στην υποστήριξη περισσότερων επιλογών των καταναλωτών για διαφοροποιημένες δίαιτες και στην ενίσχυση της κυκλικότητας.

Το Σχέδιο Δράσης συνδυάζει συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της παραγωγής πρωτεϊνούχων και ελαιούχων καλλιεργειών στην ΕΕ, ενώ παράλληλα τονώνει τη ζήτηση για να διασφαλιστεί μια διέξοδος για την παραγωγή της ΕΕ, τόσο για ζωοτροφές όσο και για τρόφιμα.

Γιατί είναι σημαντικές οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες για τα συστήματα γεωργικής παραγωγής της Ευρώπης;

Οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, δηλαδή τα όσπρια, η σόγια και τα κτηνοτροφικά όσπρια, διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης. Παρέχουν πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας για ανθρώπινη κατανάλωση και συμβάλλουν στη διατροφή των ζώων, καθώς το 64% των δημητριακών που καταναλώνονται στην ΕΕ χρησιμοποιείται για τη διατροφή των ζώων της ΕΕ. Παραμένουν σημαντικό μέρος της γεωργικής παραγωγής της Ευρώπης.

Πέρα από τη θρεπτική τους αξία, οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες προσφέρουν σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη. Όταν ενσωματώνονται σε αμειψισπορές, μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για συνθετικά λιπάσματα, να βελτιώσουν την υγεία του εδάφους και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των γεωργικών συστημάτων, συμβάλλοντας παράλληλα στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Τι κάνει η Επιτροπή για να ενισχύσει την παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στην Ευρώπη;

Η Επιτροπή ενισχύει την παραγωγή της ΕΕ παρέχοντας κίνητρα για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες μέσω εργαλείων της ΚΓΠ και αναπτύσσοντας ανθεκτικές αλυσίδες αξίας που υποστηρίζονται από υποδομές μεταποίησης, μεγαλύτερη χρήση συμβάσεων και στοχευμένες επενδύσεις. Για να το πετύχει αυτό, η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός ξεχωριστού τομέα πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στο πλαίσιο της ΚΓΠ μετά το 2027. Αυτό θα διευκόλυνε, για παράδειγμα, τη δημιουργία οργανώσεων παραγωγών.

Επιπλέον, υποστηρίζει πιο αποτελεσματικά και τοπικά συστήματα κτηνοτροφίας. Αυτό περιλαμβάνει εκτατικοποίηση με βάση τα λιβάδια, βελτιστοποιημένες στρατηγικές σίτισης που βασίζονται σε ζωοτροφές προερχόμενες από την ΕΕ, υποστηριζόμενες από υποδομές, κίνητρα αγοράς και εγχώρια παραγωγή εισροών ζωοτροφών. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει να επιτραπεί ο καθορισμός προτύπων εμπορίας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, ώστε να ενημερώνονται καλύτερα οι καταναλωτές σχετικά με την προέλευση των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στα προϊόντα που αγοράζουν.

Μέσω αυτών των δράσεων, η Επιτροπή αυξάνει την παραγωγή βιώσιμων φυτικών πρωτεϊνών στην ΕΕ και στοχεύει να διασφαλίσει ότι το μερίδιο πρωτεΐνης από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες που προέρχονται από την ΕΕ και χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφές στην ΕΕ θα φτάσει το 35% το 2035, από 25% που είναι σήμερα.

Πώς θα υποστηρίξει το Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες τους αγρότες, θα δημιουργήσει ευκαιρίες στην αγορά και θα ωφελήσει τις αγροτικές περιοχές;

Το Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες στοχεύει στη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους αγρότες και τις αγροτικές κοινότητες, ενισχύοντας την παραγωγή, τη ζήτηση και την αξία των πηγών πρωτεΐνης που παράγονται στην ΕΕ.

Η αυξανόμενη ζήτηση για προϊόντα πρωτεΐνης φυτικής προέλευσης, σε συνδυασμό με πιο αποτελεσματικά συστήματα κτηνοτροφίας που αξιοποιούν περισσότερο τις τοπικά και περιφερειακά παραγόμενες ζωοτροφές, μπορούν να ανοίξουν νέες ευκαιρίες στην αγορά για τους αγρότες και τις αγροτικές κοινότητες.

Το Σχέδιο Δράσης επισημαίνει την ανάγκη βελτίωσης της ενημέρωσης των καταναλωτών, προώθησης των οσπρίων, ενίσχυσης της επισήμανσης προέλευσης και χρήσης ευρωπαϊκών διαφημιστικών εκστρατειών. Οι δημόσιες συμβάσεις, ιδίως στις καντίνες, καθώς και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και γάλακτος στα σχολεία, θα συμβάλουν επίσης στην ευαισθητοποίηση σχετικά με αυτά τα προϊόντα και στην υποστήριξη της κατανάλωσής τους. Η Επιτροπή εργάζεται επί του παρόντος για την αναθεώρηση των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις.

Τέλος, αυτή η μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνο εάν συμμετάσχει ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού. Θα υποστηρίξουμε τις επενδύσεις στην επεξεργασία, την αποθήκευση και την καινοτομία, ώστε οι πρωτεΐνες που παράγονται στην Ευρώπη να είναι πιο προσβάσιμες, πιο ελκυστικές και πιο ανταγωνιστικές για τους καταναλωτές. Το Σχέδιο Δράσης δεν προωθεί μια συγκεκριμένη διατροφή, αλλά μια πιο ποικιλόμορφη και ενημερωμένη επιλογή για τους καταναλωτές προϊόντων υψηλής ποιότητας και βιωσιμότητας. Το Σχέδιο Δράσης προωθεί επίσης μια προσέγγιση βιοοικονομίας, συμβάλλοντας στην καλύτερη αξιοποίηση των γεωργικών πόρων και στην πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πηγών πρωτεΐνης. Για παράδειγμα, μέσω συνεργειών που προκύπτουν από ένα πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο προγραμματισμού στο πλαίσιο των Εθνικών Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης , η υποστήριξη της ΚΑΠ για ένα έργο βιοαερίου σε αγρόκτημα μπορεί να συμπληρωθεί από επενδύσεις μεγαλύτερης κλίμακας σε υποδομές βιομεθανίου, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες εισοδήματος για τους αγρότες, υποστηρίζοντας τον τοπικό ενεργειακό εφοδιασμό και αυξάνοντας τον συνολικό αντίκτυπο της δημόσιας χρηματοδότησης.

Αυξάνοντας την τοπική προσφορά πρωτεϊνών, υποστηρίζοντας ποικίλα συστήματα παραγωγής, αναπτύσσοντας καινοτόμες λύσεις πρωτεϊνών και ενισχύοντας τις αλυσίδες αξίας, το Σχέδιο μπορεί να συμβάλει θετικά στα εισοδήματα των αγροτών, στις αγροτικές οικονομίες και στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του αγροδιατροφικού συστήματος της Ευρώπης.

Τι θα συμβεί στη συνέχεια και πώς θα εφαρμοστούν η Στρατηγική για την Κτηνοτροφία και το Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες;

Η επιτυχής εφαρμογή της Στρατηγικής για την Κτηνοτροφία και του Σχεδίου Δράσης για τις Πρωτεΐνες θα απαιτήσει συντονισμένη δράση από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη. 

Για τη Στρατηγική για την Κτηνοτροφία, η Επιτροπή θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τοΡοόγραμμα Εργασίας της ΕΕ για την Κτηνοτροφία για να παρακολουθεί την πρόοδο, να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή και να διασφαλίζει ότι οι δράσεις παραμένουν ευθυγραμμισμένες με τους βασικούς στόχους της στρατηγικής: ανθεκτικότητα, ανταγωνιστικότητα, βιωσιμότητα, εδαφικότητα και αριστεία.

Για το Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες, οι ειδικοί Διάλογοι για τις Πρωτεΐνες με τα κράτη μέλη θα παρέχουν μια πλατφόρμα για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, την ενίσχυση της συνεργασίας και την παρακολούθηση της προόδου στην επίτευξη των στόχων του σχεδίου.

Οι φακές αποτελούν ένα από τα πιο αγαπημένα και παραδοσιακά όσπρια της ελληνικής διατροφής, διατηρώντας σταθερή θέση τόσο στην παραγωγή όσο και στην κατανάλωση. Με τη φετινή συγκομιδή να έχει πλέον ολοκληρωθεί για το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής, αρχίζει σταδιακά να διαμορφώνεται η συνολική εικόνα της καλλιεργητικής χρονιάς, τόσο ως προς τις αποδόσεις όσο και ως προς την ποιότητα του προϊόντος.

Για την εικόνα της φετινής χρονιάς συνομιλήσαμε με τον γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Θεστό, κ. Α. Μπασινό, ο οποίος ανέλυσε τις συνθήκες που διαμόρφωσαν την παραγωγή, την ποιότητα των φακών, αλλά και τις πρώτες εκτιμήσεις για την αγορά.

Οι βροχές καθόρισαν τη συγκομιδή και δημιούργησαν διαφορές μεταξύ των χωραφιών

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, η φετινή περίοδος του αλωνισμού ήταν αισθητά μεγαλύτερη σε σχέση με άλλες χρονιές, φτάνοντας σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και τις 20 ημέρες έως σχεδόν έναν μήνα, καθώς οι βροχοπτώσεις εκείνης της περιόδου επιβράδυναν σημαντικά την ολοκλήρωση της συγκομιδής.

Οι παραγωγοί που πρόλαβαν να συγκομίσουν τις πρώιμες φακές πριν από τις βροχές βρέθηκαν σε σαφώς ευνοϊκότερη θέση, αν και, όπως επισημαίνει, αποτελούσαν σχετικά μικρό μέρος του συνόλου των παραγωγών. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις οι βροχοπτώσεις συνέπεσαν με χωράφια που δεν είχαν ακόμη ωριμάσει πλήρως ή δεν είχαν αλωνιστεί, με αποτέλεσμα να αλλάξει σημαντικά η εικόνα της παραγωγής.

«Ο καιρός έπαιξε καθοριστικό ρόλο», επισημαίνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι φακές αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητη καλλιέργεια στο πλάγιασμα. Όσο καθυστερούσε η συγκομιδή, αρκετά φυτά έγερναν προς το έδαφος, γεγονός που δυσκόλευε σημαντικά τον αλωνισμό και αύξανε τις απώλειες.

Όπως αναφέρει, οι φακές που παρέμειναν όρθιες μέχρι τη συγκομιδή δεν αντιμετώπισαν ιδιαίτερα προβλήματα. Αντίθετα, εκείνες που είχαν αναπτύξει έντονη βλάστηση και πλάγιασαν μετά τις βροχές παρουσίασαν μεγαλύτερες δυσκολίες κατά τη συγκομιδή και τελικά αυξημένες απώλειες.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, ο αριθμός των στρεμμάτων που διαχειρίστηκε φέτος ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Θεστό παρέμεινε ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, περίπου στα 1.000 στρέμματα, κυρίως με την ποικιλία Σάμος, ενώ διατηρείται και μια μικρότερη έκταση με την ποικιλία Πλατιά Θεσσαλίας.

Οι αποδόσεις και η ποιότητα διαφοροποιήθηκαν σημαντικά

Οι διαφοροποιήσεις που προκάλεσαν οι καιρικές συνθήκες αποτυπώθηκαν άμεσα τόσο στις αποδόσεις όσο και στην ποιότητα της παραγωγής. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, οι πρώιμες φακές που συγκομίστηκαν στην ώρα τους και πριν από τις βροχοπτώσεις απέδωσαν ιδιαίτερα ικανοποιητικά, φτάνοντας ακόμη και τα 250-270 κιλά ανά στρέμμα.

«Όσο συνεχίζονταν οι βροχές και πήγαινε πίσω η συγκομιδή, τόσο μειώνονταν και οι αποδόσεις», σημειώνει, εξηγώντας ότι το πλάγιασμα των φυτών δυσχέραινε τον αλωνισμό και αύξανε τις απώλειες προϊόντος. Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις οι αποδόσεις περιορίστηκαν στα περίπου 200 κιλά ανά στρέμμα, ενώ υπήρξαν και χωράφια όπου διαμορφώθηκαν ακόμη χαμηλότερα, στα 150 ή ακόμη και στα 100 κιλά ανά στρέμμα, ανάλογα με τον χρόνο συγκομιδής και τις συνθήκες που επικράτησαν σε κάθε αγροτεμάχιο.

Παράλληλα, οι ίδιες καιρικές συνθήκες επηρέασαν και την εμπορική εικόνα του προϊόντος. Οι φακές που συγκομίστηκαν πριν από τις βροχές διατήρησαν το πιο πράσινο χρώμα που προτιμά η αγορά, ενώ όσες παρέμειναν περισσότερες ημέρες στο χωράφι άρχισαν σταδιακά να χάνουν αυτό το χαρακτηριστικό.

«Οι πρώτες φακές ήταν πιο πράσινες, όπως τις ζητά ο καταναλωτής. Όσο παρέμεναν περισσότερο στο χωράφι, άρχιζαν να χάνουν το πράσινο χρώμα τους», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι βροχές επηρέασαν όχι μόνο τις αποδόσεις αλλά και την ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Η διαχείριση της καλλιέργειας επηρέασε σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα

Πέρα όμως από τις καιρικές συνθήκες, σύμφωνα με τον γεωπόνο, σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος έπαιξε και η διαχείριση που ακολούθησε κάθε παραγωγός κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας. Όπως εξηγεί, οι φακές δεν αποτελούν ιδιαίτερα απαιτητική καλλιέργεια ως προς τις εισροές, γεγονός που συνέβαλε ώστε οι περισσότεροι παραγωγοί να ολοκληρώσουν τη χρονιά με ικανοποιητικό αποτέλεσμα, παρά τις δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά τη συγκομιδή.

«Υπάρχει ικανοποίηση από την πορεία της χρονιάς», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι η καλλιέργεια δεν απαιτεί μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων (ορισμένοι παραγωγοί κάνουν χρήση βασικής λίπανσης κυρίως σε φτωχά εδάφη) λόγω του ότι είνια φυτό που αζωτοδεσμεύει. Ακόμα, αναφέρει ότι οι ανάγκες φυτοπροστασίας διαφοροποιούνται ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε αγροτεμάχιο αλλά και την πυκνότητα των φυτών/m².

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει, ωστόσο, στην πυκνότητα της σποράς, την οποία χαρακτηρίζει καθοριστική για την εξέλιξη της καλλιέργειας. Όπως εξηγεί, η υπερβολική ποσότητα σπόρου οδηγεί την άνοιξη σε έντονη βλαστική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα τα φυτά να αποκτούν μεγαλύτερο ύψος και να παρουσιάζουν αυξημένη τάση πλαγιάσματος πριν από τη συγκομιδή. «Οι υπερβολικές ποσότητες σπόρου στη σπορά οδηγούν αργότερα στο πλάγιασμα των φυτών», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αντίθετα, στα χωράφια όπου χρησιμοποιήθηκαν μικρότερες ποσότητες σπόρου, τα φυτά παρέμειναν περισσότερο όρθια, αερίζονταν και φωτίζονταν καλύτερα, γεγονός που συνέβαλε τόσο στη διευκόλυνση της συγκομιδής όσο και στην επίτευξη υψηλότερων αποδόσεων. Παράλληλα, ο ίδιος παρατηρεί ότι αρκετές από τις όψιμες σπορές εμφάνισαν μικρότερη τάση πλαγιάσματος και τελικά απέδωσαν καλύτερα από ό,τι αρχικά αναμενόταν.

Σταθερή η ζήτηση, ανοιχτές οι τιμές και η τελική εικόνα της παραγωγής

Σε ό,τι αφορά την αγορά, ο γεωπόνος αναφέρει ότι η ζήτηση για τις φακές παραμένει σε γενικές γραμμές αντίστοιχη με την περσινή, γεγονός που εξηγεί και τη διατήρηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων στα ίδια περίπου επίπεδα.

Ωστόσο, για τις φετινές τιμές παραγωγού αποφεύγει να κάνει ασφαλείς προβλέψεις, καθώς, όπως σημειώνει, η αγορά βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διαμόρφωσης. Όπως εξηγεί, η εμπορική περίοδος βρίσκεται ακόμη στην αρχή, ενώ οι παραγωγοί δεν έχουν ακόμη σαφή εικόνα για το επίπεδο στο οποίο θα διαμορφωθούν τελικά οι τιμές. Η περσινή τιμή παραγωγού κυμάνθηκε περίπου στα 0,80-0,90 ευρώ ανά κιλό. Για τη φετινή περίοδο, όμως, «υπάρχει ένα μεγάλο ερωτηματικό» ως προς το αν οι τιμές θα κινηθούν στα ίδια επίπεδα, καθώς η εικόνα της αγοράς εξακολουθεί να διαμορφώνεται.

Μετά τη συγκομιδή, οι φακές παραδίδονται στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Θεστό, όπου ακολουθεί μια σειρά διαδικασιών πριν το προϊόν οδηγηθεί στην αγορά. Αρχικά, η παραγωγή αποθηκεύεται σε μεγάλους αποθηκευτικούς σάκους (big bags) και, αφού ολοκληρωθεί η παραλαβή όλων των ποσοτήτων, ξεκινά ο πρώτος καθαρισμός.

Στη συνέχεια πραγματοποιείται απεντόμωση και ακολουθεί δεύτερο στάδιο καθαρισμού με τη χρήση μηχανημάτων χρωματοδιαλογής, τα οποία απομακρύνουν τις υπόλοιπες ξένες ύλες και τους αποχρωματισμένους σπόρους, ώστε να παραχθεί το καθαρό πράσινο προϊόν που ζητά η αγορά.

«Στο τέλος της διαδικασίας μένει το καθαρό πράσινο προϊόν της φακής, αυτό που ζητά ο Έλληνας καταναλωτής στο ράφι», εξηγεί ο γεωπόνος. Όπως επισημαίνει, η πληρωμή των παραγωγών πραγματοποιείται επί του καθαρού προϊόντος και όχι επί της αρχικής ποσότητας που παραδίδεται. Η φύρα που προκύπτει από τον καθαρισμό αφαιρείται από το μεικτό βάρος και μετά την ολοκλήρωση όλων των διαδικασιών προκύπτει η τελική ποσότητα για την οποία αποζημιώνεται ο παραγωγός.

Η φύρα διαφοροποιείται σημαντικά από χωράφι σε χωράφι. Στις καλλιέργειες που παρέμειναν όρθιες μέχρι τη συγκομιδή κυμάνθηκε περίπου στο 10-12%, ενώ στα χωράφια όπου τα φυτά είχαν πλαγιάσει και ο αλωνισμός έγινε με μεγαλύτερη δυσκολία, το ποσοστό μπορούσε να φτάσει ακόμη και το 20-25%, εξαιτίας της αυξημένης παρουσίας χώματος και άλλων ξένων υλών στο συγκομιζόμενο προϊόν.

Έστω και με μεγάλη καθυστέρηση η κυβέρνηση ανακοίνωσε τις πληρωμές των αποζημιώσεων για τις ζημιές που έγιναν από τους παγετούς στις καλλιέργειες που ήταν στο προανθικό στάδιο για τα έτη 2021 και 2025.

Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, οι αποζημιώσεις για τις ζημιές που έγιναν στο προανθικό το 2021 αναμένεται να πληρωθούν μέσα στον Ιούλιο. Για τις ζημιές που είχαμε στο προανθικό στάδιο το 2025 οι πληρωμές θα γίνουν μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έκαναν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης κ. Χατζηδάκης και ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Σχοινάς, στο πλαίσιο της συνάντησης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, πάνε για πληρωμή οι εκκρεμότητες του Προανθικού του 2025 που αφορά κεράσια, μήλα, κ.α., ύψους 80 εκ. ευρώ, ποσό που θα καθοριστεί μετά από τους ελέγχους, έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, και του Προανθικού του 2021, ύψους 2,5 εκ. ευρώ, έως τα τέλη Ιουλίου. 

Ο κ. Νίκος Τζίγκας, πρόεδρος στον Αγροτικό Σύλλογο Βεγορίτιδα - Καϊμακτσαλάν, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι τα 80 εκ. ευρώ για το προανθικό του 2025 είναι μειωμένα σε σχέση με το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς. Εμείς ζητάμε να αυξηθεί αυτό το ποσό και να καταβληθούν 120 εκ. ευρώ με βάση τις εκτιμήσεις που έκανε ο ΕΛΓΑ, που ανέφερε ένα ποσό της τάξης των 120 εκ. ευρώ. Επίσης ζητάμε να μας ενημερώσει η κυβέρνηση για τον τρόπο που θα καταβληθούν οι αποζημιώσεις στους παραγωγούς.

Στο μεταξύ ο βουλευτής Πέλλας της Νέας Δημοκρατίας, Λάκης Βασιλειάδης, σε δηλώσεις του ανέφερε ότι σε συνομιλία που είχε με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Σχοινά, ενημερώθηκε πως σε επόμενο χρόνο πρόκειται να πληρωθεί η μηδική (de minimis) και στην Πέλλα που είχε μείνει εκτός, σε επόμενη όμως πληρωμή.

Σχετικά με την εξέλιξη αυτή ο Βουλευτής δήλωσε: «Είναι πολύ θετικό πως πλέον και αυτές οι πληρωμές μπαίνουν σε τροχιά ολοκλήρωσης, έστω και μετά από πολύ καιρό. Όλο αυτό το διάστημα είχαμε κάνει συνεχείς ενέργειες προκειμένου να βρεθεί τρόπος να αποζημιωθούν οι παραγωγοί για την ζημίες αυτές που δεν προβλέπονταν από τον ΕΛΓΑ. Μάλιστα, πριν από λίγο καιρό είχα επικοινωνήσει με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και τον Υπουργό Οικονομικών για το θέμα της μηδικής και είχα καταθέσει και σχετική επιστολή».

Ολοκληρώθηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η καταβολή της κρατικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) προς τους παραγωγούς μηδικής, που επλήγησαν από τις συνέπειες των περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Η ενίσχυση καταβάλλεται σε 26.218 δικαιούχους παραγωγούς, ενώ το συνολικό ποσό των πληρωμών ανέρχεται σε 29.523.270,25 ευρώ.

Η διαδικασία υλοποιήθηκε ψηφιακά μέσω αίτησης στο myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, με αξιοποίηση των στοιχείων της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2025, των δεδομένων του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και των προβλεπόμενων διασταυρωτικών ελέγχων, εξασφαλίζοντας την ταχεία και αξιόπιστη καταβολή της ενίσχυσης στους δικαιούχους.

Όπως αναφέρει η ΑΑΔΕ, η συγκεκριμένη παρέμβαση στηρίζει το εισόδημα των παραγωγών που επηρεάστηκαν από τα μέτρα περιορισμού της διακίνησης ζωοτροφών, συμβάλλοντας στη διατήρηση της παραγωγικής τους δραστηριότητας και στη στήριξη του πρωτογενούς τομέα. 

Δημοσιεύθηκε στη Διαύγεια η απόφαση με την έγκριση δαπάνης για τη χορήγηση ενισχύσεων de minimis για την στήριξη των καλλιεργητών μηδικής, λόγω των επιπτώσεων της ζωονόσου ευλογιάς.

Συνολικά, για την χορήγηση κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) θα καταβληθούν 29.523.270 ευρώ σε 26.218 δικαιούχους παραγωγούς μηδικής.

Ειδικότερα αφορά τους καλλιεργητές μηδικής των Περιφερειακών Ενοτήτων: Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Έβρου, Ημαθίας, Καβάλας, Καρδίτσας, Κοζάνης, Λάρισας, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ροδόπης, Σερρών, Τρικάλων, Φωκίδας και Χαλκιδικής, λόγω της ζημίας που υπέστησαν ως απόρροια των περιορισμών που τέθηκαν στη διακίνησή των ζωοτροφών εξαιτίας των μέτρων περιορισμού εξάπλωσης της ευλογιάς, για διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα, εντός της περιόδου Μαΐου-Σεπτεμβρίου, όπου λαμβάνει χώρα η συγκομιδή της καλλιέργειας (πέντε κοπές μηδικής).

Η χρηματοδότησης παρέχεται υπό τον όρο μη υπέρβασης του ορίου των 50.000 ευρώ στην περίοδο τριών ετών 2024-2026 ανά ενιαία επιχείρηση.

Διαβάστε την απόφαση

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να γίνει η πληρωμή της κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) στην μηδική.

Ο κ. Ιορδάνης Ιωαννίδης, πρόεδρος του Πανλαρισαϊκού Αγροκτηνοτροφικού Συλλόγου, η πληρωμή de minimis στην μηδική θα γίνει σε μια δόση, σύμφωνα με ενημέρωση που είχαμε από το ΥπΑΑΤ. Αναμένεται να γίνει η πληρωμή από 29 Ιουνίου μέχρι τις 2 Ιουλίου.

Επίσης, σε συνάντηση που είχαμε με τον Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Γιάννη Ανδριανό, μας ανέφερε ότι θα υπογραφεί άμεσα η απόφαση με την οποία τα ποσά της ενίσχυσης που θα δοθούν θα είναι ακατάσχετα και αφορολόγητα. Αυτό ήταν ένα αίτημα των συλλόγων και των παραγωγών. 

Να θυμίσουμε ότι το ύψος του ποσού ενίσχυσης, καθορίζεται:

Καλλιέργεια για ζωοτροφή
1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 40 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 80 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 20 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 40 ευρώ/στρέμμα.
3. ΠΕ Αχαϊας, ΠΕ Ημαθίας, ΠΕ Κοζάνης, με 2 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.

Καλλιέργεια για σποροπαραγωγή
1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 5 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 10 ευρώ/στρέμμα.

Όσοι από τους δικαιούχους είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΕΕ) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 100% του ύψους της ενίσχυσης.

Όσοι από τους δικαιούχους δεν είναι εγγεγραμμένοι στο ΜΑΕΕ ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 50% του ύψους της ενίσχυσης.

Προβλήματα αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί με την πλατφόρμα για την υποβολή αίτησης χορήγησης κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) στην μηδική.

Θυμίζουμε ότι η αίτηση θα υποβάλλεται έως και 22/6/2026, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, με τη χρήση των προσωπικών κωδικών TAXISnet.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, πολλοί παραγωγοί που προσπάθησαν να καταθέσουν αιτήσεις για να πληρωθούν την ενίσχυση είδαν ότι τα αγροτεμάχιά τους είναι μη επιλέξιμα.

Ο παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι με ενημέρωσαν παραγωγοί που είχαν δηλώσει στο ΟΣΔΕ «τριφύλλι» ότι δεν είναι επιλέξιμοι για να λάβουν την ενίσχυση.

Για το ίδιο θέμα αναφέρεται επιστολή της ΕΘΕΑΣ προς το ΥπΑΑΤ, που υποστηρίζει ότι  «κατόπιν επικοινωνίας με τα μέλη μας, διαπιστώθηκε ότι από την ενίσχυση για την καλλιέργεια μηδικής εξαιρούνται αγροτεμάχια που έχουν δηλωθεί με κωδικό καλλιέργειας «Τριφύλλι» για ζωοτροφές. Ωστόσο, οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν τη «Μηδική» και το «Τριφύλλι» ως ουσιαστικά την ίδια καλλιέργεια. Η αντίληψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η ασφαλιστική εισφορά υπέρ ΕΛΓΑ είναι ίδια και για τις δύο καλλιέργειες. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει πρόθεση παραπλάνησης ή δόλου εκ μέρους των παραγωγών που δήλωσαν «Τριφύλλι» αντί «Μηδικής», καθώς στην πράξη θεωρούν ότι πρόκειται για την ίδια καλλιέργεια».

Στην συνέχεια αναφέρει και σχετικό παράδειγμα: Παραγωγός που έχει αγροτεμάχια με μηδική δηλαδή (Καλ.8 – Ποικιλία 80102) και αγροτεμάχιο με τριφύλλι (Καλ.8 – Ποικιλία 8114), αναγνωρίζεται σαν ποσό προς πληρωμή μόνο το πρώτο, δηλαδή η μηδική.

Για την ομαλότερη και ευκολότερη ολοκλήρωση της διαδικασίας αιτήσεων, η ΕΘΕΑΣ τονίζει ότι θα πρέπει να επιλυθούν εγκαίρως τα εν λόγω προβλήματα προτού κλείσει η πλατφόρμα.

Ύψος ενίσχυσης

Το ύψος του ποσού ενίσχυσης, με βάση τα ανωτέρω περιγραφέντα κριτήρια καθορίζεται:

Καλλιέργεια για ζωοτροφή
1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 40 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 80 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 20 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 40 ευρώ/στρέμμα.
3. ΠΕ Αχαϊας, ΠΕ Ημαθίας, ΠΕ Κοζάνης, με 2 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.

Καλλιέργεια για σποροπαραγωγή
1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 5 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 10 ευρώ/στρέμμα.

Προσοχή όσοι από τους δικαιούχους είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΕΕ) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 100% του ύψους της ενίσχυσης. Οι υπόλοιποι λαμβάνουν το 50% της ενίσχυσης που δικαιούνται.

 

 

Η καλλιέργεια της μηδικής βρίσκεται αυτή την περίοδο σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο, καθώς έχει ξεκινήσει η δεύτερη κοπή, η οποία θεωρείται από τις σημαντικότερες της χρονιάς για την παραγωγή ποιοτικής ζωοτροφής. Την ίδια στιγμή, οι συνεχείς εναλλαγές του καιρού και οι συχνές βροχοπτώσεις έχουν δημιουργήσει προβληματισμό στους παραγωγούς, καθώς επηρεάζουν άμεσα τόσο τη συγκομιδή όσο και την ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Για να αποτυπώσουμε την εικόνα που επικρατεί σήμερα στη μηδική, αλλά και τις προοπτικές της αγοράς για τους επόμενους μήνες, επικοινωνήσαμε με τον αντιπρόεδρο του Συνεταιρισμού Αγροτών Θεσσαλίας ΘΕΣγη, κ. Βαγγέλη Παναγιώτου. Ο συνεταιρισμός διαχειρίζεται περίπου 5.000 στρέμματα μηδικής, αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους οργανωμένους φορείς παραγωγής και διακίνησης του προϊόντος στην περιοχή.

Το δεύτερο χέρι και οι καιρικές πιέσεις 

Ο αντιπρόεδρος του ΘΕΣγη εμφανίζεται προβληματισμένος για την επίδραση του φετινού καιρού στην ποιότητα της παραγωγής. Η υγρή άνοιξη και οι συχνές βροχοπτώσεις έχουν δημιουργήσει προβλήματα σε πολλές καλλιέργειες της Θεσσαλίας, από τα σιτηρά μέχρι τη ρίγανη και τη μηδική. Όπως αναφέρει, η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά την ύπαρξη ποσοτήτων στην αγορά, αλλά τη διαθεσιμότητα πραγματικά ποιοτικής μηδικής.

Παράλληλα, η φετινή δεύτερη κοπή βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο, καθώς οι καιρικές συνθήκες δεν έχουν επιτρέψει σε πολλούς παραγωγούς να προχωρήσουν με τον προγραμματισμό τους. «Έχει ξεκινήσει η κοπή του δεύτερου χεριού, αλλά μιλάμε για πολύ μικρά ποσοστά ακόμη», σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι συνεχείς εναλλαγές του καιρού δυσκολεύουν σημαντικά τις εργασίες συγκομιδής.

«Καλή μηδική θα υπάρχει. Το θέμα είναι πόσα από αυτά τα τεμάχια θα είναι πραγματικά ποιοτικά», σημειώνει. Ο ίδιος εκτιμά ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα φέτος αφορά ακριβώς το ποιοτικό τριφύλλι. Οι συνεχείς μεταβολές του καιρού έχουν περιορίσει τα διαθέσιμα χρονικά παράθυρα συγκομιδής, με αποτέλεσμα, όπως αναφέρει, το κρίσιμο δεύτερο χέρι να έχει ήδη επηρεαστεί σημαντικά σε αρκετές περιπτώσεις. «Το τριφύλλι πρέπει να κοπεί μέχρι τις 30 ημέρες. Αν φτάσει στις 40 ημέρες, χάνει φύλλα, ξυλοποιείται και υποβαθμίζεται ποιοτικά», επισημαίνει.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το δεύτερο χέρι θεωρείται παραδοσιακά το πιο σημαντικό από πλευράς διατροφικής αξίας. Ενώ το πρώτο χέρι συνήθως χρησιμοποιείται περισσότερο για συντήρηση των ζώων, οι κοπές από το δεύτερο έως και το τέταρτο χέρι αποτελούν τη βασική πηγή αποθεμάτων για τους κτηνοτρόφους. «Από το δεύτερο μέχρι το τέταρτο χέρι ψωνίζεις από το πάνω ράφι», αναφέρει χαρακτηριστικά, θέλοντας να δείξει τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ των κοπών ως προς τη διατροφική τους αξία.

Για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που προκαλεί ο καιρός, αρκετοί παραγωγοί εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις όπως το ενσίρωμα. Ο κ. Παναγιώτου αναφέρει ότι έχει ήδη επενδύσει σε ειδική πρέσα ενσιρώματος, ώστε να μπορεί να συγκομίζει όταν οι καιρικές συνθήκες δεν επιτρέπουν την παραγωγή ξηρής μηδικής. Ωστόσο, διευκρινίζει ότι η διάθεση του ενσιρώματος απαιτεί εξοπλισμένες κτηνοτροφικές μονάδες και ειδικά μηχανήματα διαχείρισης, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το πελατολόγιο.

Η ποιότητα αποτυπώνεται κυρίως στην περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη. Όπως εξηγεί, επίπεδα άνω του 18% θεωρούνται ιδιαίτερα υψηλά, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να ξεπεράσουν ακόμη και το 20%, ανάλογα με το έδαφος και τη διαχείριση της καλλιέργειας. «Ένα τριφύλλι μπορεί να φαίνεται εξαιρετικό στο μάτι και να έχει 10-12% πρωτεΐνη, ενώ ένα άλλο να μην εντυπωσιάζει οπτικά αλλά να φτάνει το 18-20%», αναφέρει, υπογραμμίζοντας ότι η πραγματική αξία του προϊόντος αποκαλύπτεται μόνο μέσω αναλύσεων.

Μια απαιτητική καλλιέργεια που δεν συγχωρεί λάθη

Η μηδική συγκαταλέγεται στις πιο απαιτητικές καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας, τόσο από πλευράς εισροών όσο και από πλευράς διαχείρισης. Οι κοπές πραγματοποιούνται συνήθως κάθε 28 έως 30 ημέρες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις απαιτούνται τρία ποτίσματα σε κάθε κύκλο παραγωγής. Παράλληλα, ο παραγωγός πρέπει να διαθέτει εξειδικευμένο μηχανολογικό εξοπλισμό, όπως κοπτικά, γυριστικά και πρέσες, ενώ ο ΘΕΣγη χρησιμοποιεί ακόμη και πρέσες με υγρασιόμετρα για τον συνεχή έλεγχο της υγρασίας του προϊόντος.

«Μπορεί να έχεις βγάλει ένα τέλειο προϊόν και να το χάσεις στη δεματοποίηση», επισημαίνει ο κ. Παναγιώτου, υπογραμμίζοντας ότι το κρίσιμο σημείο είναι η ισορροπία μεταξύ ξήρανσης και υγρασίας. Από τη στιγμή που θα κοπεί η μηδική, συνήθως απαιτούνται 4 έως 5 ημέρες μέχρι τη δεματοποίηση, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Ωστόσο, μια ξαφνική βροχή μπορεί να ανατρέψει πλήρως τον προγραμματισμό και να οδηγήσει σε σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας. «Αν σήμερα πρέπει να δεθεί σε μπάλες, πρέπει να γίνει σήμερα. Αν πάει αύριο, το παιχνίδι μπορεί να έχει χαθεί», τονίζει χαρακτηριστικά.

Το υψηλό κόστος παραγωγής αποτελεί ακόμη μία πρόκληση. Όπως αναφέρει, η καλλιέργεια απαιτεί σημαντικές δαπάνες τόσο για τα λιπάσματα όσο και για τις μηχανικές εργασίες, ενώ χρησιμοποιούνται εξειδικευμένες εισροές και σύγχρονος εξοπλισμός. Παράλληλα, η αγορά ζητά ολοένα και περισσότερο προϊόντα υψηλών προδιαγραφών, καθώς οι κτηνοτρόφοι αναζητούν ζωοτροφές που θα τους βοηθήσουν να βελτιώσουν τις αποδόσεις των εκτροφών τους.

Η ποιότητα δεν ξεκινά στην πρέσα αλλά στο χωράφι

Όπως εξηγεί ο κ. Παναγιώτου, η παραγωγή ποιοτικής μηδικής δεν είναι αποτέλεσμα μίας μόνο σωστής ενέργειας, αλλά μιας αλυσίδας αποφάσεων που ξεκινά από την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Η διαδικασία αρχίζει με την εδαφολογική ανάλυση, ώστε να είναι γνωστές οι ανάγκες του χωραφιού και να σχεδιαστεί σωστά η λίπανση. Ακολουθούν η αντιμετώπιση των ζιζανίων, τα σωστά ποτίσματα και η συνεχής παρακολούθηση της φυτείας από τους γεωπόνους του συνεταιρισμού. Όπως αναφέρει, τα μέλη του Α.Σ. παρακολουθούνται σε όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, με τακτικές επισκέψεις στα χωράφια, αξιολόγηση της κατάστασης των φυτών και παρεμβάσεις όπου απαιτείται.

«Κάθε δέκα περίπου μέρες περνά γεωπόνος από το χωράφι», αναφέρει, προσθέτοντας ότι όταν χρειάζεται γίνονται στοχευμένες παρεμβάσεις είτε για εντομολογικά προβλήματα είτε για την τόνωση της καλλιέργειας μέσω διαφυλλικών εφαρμογών. Η παρακολούθηση, ωστόσο, δεν σταματά στο στάδιο ανάπτυξης της φυτείας. Όταν πλησιάζει η συγκομιδή, η κοπή πραγματοποιείται παρουσία γεωπόνου του συνεταιρισμού, ενώ ακολουθεί έλεγχος σε όλα τα στάδια μέχρι τη δεματοποίηση. Παρακολουθείται το γύρισμα της μηδικής, η ξήρανση και ο χρόνος δεματοποίησης, ώστε το τελικό προϊόν να αποκτήσει υπεραξία και να μην παρουσιάζει αυξημένη υγρασία. «Αυτό που θα αποθηκεύσουμε θα μετριέται μπάλα-μπάλα», τονίζει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία του ποιοτικού ελέγχου.

Καθοριστικό σημείο αποτελεί ο χρόνος της κοπής. Σύμφωνα με τα δεδομένα που αξιοποιεί ο συνεταιρισμός σε συνεργασία με ειδικούς στη διατροφή των ζώων, η μηδική εμφανίζει τα καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά όταν συγκομίζεται μέχρι περίπου το 10% της ανθοφορίας της. Σε αυτό το στάδιο επιτυγχάνονται υψηλότερα επίπεδα πρωτεΐνης και καλύτερη πεπτικότητα, δύο χαρακτηριστικά που επηρεάζουν άμεσα την αξία της ζωοτροφής.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας αναβάθμισης του προϊόντος, ο ΘΕΣγη αναπτύσσει νέο μοντέλο αποθήκευσης και διαχείρισης της παραγωγής στις εγκαταστάσεις του στη Λάρισα, με στόχο τη διάθεση ποιοτικής μηδικής καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Η βασική φιλοσοφία είναι η ταξινόμηση της παραγωγής σε τρεις διακριτές ποιοτικές κατηγορίες: ανώτερη, μεσαία και χαμηλότερη ποιότητα. Παράλληλα, εξετάζεται η δυνατότητα η τιμή να μην καθορίζεται αποκλειστικά από τα κιλά, αλλά και από ποιοτικούς δείκτες όπως η πρωτεΐνη και η πεπτικότητα.

«Θέλουμε να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου η τιμή θα διαμορφώνεται και με βάση την πρωτεΐνη και την πεπτικότητα του προϊόντος», τονίζει. Η προσπάθεια αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάδειξη των πραγματικών ποιοτικών χαρακτηριστικών της μηδικής. Όπως σημειώνει, μπορεί δύο προϊόντα να φαίνονται σχεδόν ίδια οπτικά, ωστόσο να διαφέρουν σημαντικά στη διατροφική τους αξία. Αυτός είναι και ο λόγος που ο συνεταιρισμός επιδιώκει τη σύνδεση της τιμής με τα πραγματικά ποιοτικά χαρακτηριστικά και όχι μόνο με το βάρος του προϊόντος. Πρόκειται, όπως επισημαίνει, για πρακτική που εφαρμόζεται διεθνώς και μπορεί να αναδείξει την πραγματική αξία της ποιοτικής μηδικής, επιβραβεύοντας όσους επενδύουν στη σωστή διαχείριση της καλλιέργειας.

Η αγορά παραμένει αβέβαιη

Παρά τη διαχρονική σημασία της μηδικής για την κτηνοτροφία, ο κ. Παναγιώτου εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς την εξέλιξη της αγοράς. Όπως υπενθυμίζει, η περσινή χρονιά άφησε αρνητικό αποτύπωμα σε αρκετούς παραγωγούς της Θεσσαλίας, καθώς οι περιορισμοί που συνδέθηκαν με την ευλογιά των αιγοπροβάτων δημιούργησαν σοβαρά προβλήματα στη διάθεση του προϊόντος.

Το αποτέλεσμα ήταν αρκετές ποσότητες να μείνουν απούλητες, γεγονός που αποθάρρυνε μέρος των παραγωγών. Όπως αναφέρει, υπάρχουν περιπτώσεις εκμεταλλεύσεων που εγκατέλειψαν πλήρως τη μηδική, ενώ άλλοι εξετάζουν το ενδεχόμενο στροφής προς τη σποροπαραγωγή.

Παράλληλα, τα μηνύματα που λαμβάνει σήμερα από την αγορά δεν επιτρέπουν ασφαλείς εκτιμήσεις για την πορεία της χρονιάς. Όπως σημειώνει, προς το παρόν δεν διαπιστώνεται ιδιαίτερη κινητικότητα στη ζήτηση, ενώ οι εξελίξεις επηρεάζονται από μια σειρά παραγόντων που παραμένουν ανοιχτοί. Την ίδια στιγμή, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να αυξηθούν οι ανάγκες για ζωοτροφές το επόμενο διάστημα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι περιορισμοί στη βόσκηση αναγκάζουν τις κτηνοτροφικές μονάδες να βασίζονται περισσότερο σε αποθηκευμένες ζωοτροφές.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η φετινή χρονιά ενδέχεται να χαρακτηρίζεται από επάρκεια ποσοτήτων αλλά όχι απαραίτητα από επάρκεια ποιοτικού προϊόντος, καθώς ο καιρός έχει επηρεάσει σημαντικά το κρίσιμο δεύτερο χέρι. Παρά τις δυσκολίες που δημιουργούν οι καιρικές συνθήκες και η αβεβαιότητα της αγοράς, ο κ. Παναγιώτου εκτιμά ότι η ποιοτική μηδική θα συνεχίσει να έχει ζήτηση.

«Το ποιοτικό πάντα θα πουληθεί», καταλήγει, συμπυκνώνοντας σε μία φράση το βασικό μήνυμα για τους παραγωγούς που επιμένουν να επενδύουν στην ποιότητα.

Καλύτερη ποιότητα και πιο καθαρή από ξένες ύλες έχει η μηδική στο δεύτερο «μαχαίρι» (δεύτερη κοπή), που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή την περίοδο. Η ζήτηση έχει βελτιωθεί, σε σχέση με το πρώτο χέρι, το ίδιο και οι τιμές.

Ο κ. Γιάννης Δρίτσας, παραγωγός μηδικής από την Θήβα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι το δεύτερο χέρι μηδικής έχει ξεκινήσει να κόβεται στην περιοχή από τις 5 Ιουνίου. Αυτή την περίοδο έχει κοπεί περίπου το 90% της παραγωγής. Η δεύτερη κοπή έχει πολύ καλή ποιότητα και είναι καθαρή. Έχουμε καλή ζήτηση και πωλείται όλη η παραγωγή. Το επόμενο χέρι θα πάει για αποθήκευση. Η τιμή παραγωγού κυμαίνεται από 15 έως 17 λεπτά το κιλό στο χωράφι. 

Ο κ. Γρηγόριος Τζιότζιος, παραγωγός μηδικής και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι πρόσφατες βροχοπτώσεις έχουν πάει πίσω τις κοπές στο δεύτερο μαχαίρι. Κάποιοι πρόλαβαν και έκαναν κοπές οι υπόλοιποι περιμένουν να σταματήσουν οι βροχές για να μπουν στο χωράφι. Οι αποδόσεις φαίνεται να είναι σε καλύτερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι. Επίσης καλή είναι η ποιότητα σε αυτό το μαχαίρι και η ζήτηση από εμπόρους και κτηνοτρόφους. Οι τιμές είναι ανάλογα με αυτούς που πουλάς την παραγωγή. Κυμαίνονται από 18 λεπτά και μπορεί να φτάσουν ακόμη και στα 23 λεπτά. Οι κτηνοτρόφοι αγοράζουν αυτή την περίοδο στα 26 λεπτά το κιλό, παραδοτέα στο χωράφι.

Ο κ. Δημήτρης Πανούσης, παραγωγός που ασχολείται και με το εμπόριο μηδικής από τον Λαγκαδά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι από τα τέλη της εβδομάδας αναμένεται στην περιοχή να ξεκινήσει το δεύτερο χέρι της μηδικής. Οι βροχές δημιούργησαν προβλήματα στην συγκομιδή σε πολλές περιοχές. Η δεύτερη και τρίτη κοπή έχει την μεγαλύτερη ζήτηση για ζωοτροφές και αυτή την περίοδο οι κτηνοτρόφοι θα δείξουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Πάντως με βάση την εικόνα της αγοράς εκτιμώ ότι το δεύτερο χέρι θα πιάσει τα 20 λεπτά το κιλό στο χωράφι. Μεγάλο πρόβλημα ρευτότητας έχουν οι παραγωγοί που δεν εισέπραξαν τα de minimis γιατί ήταν σε μη επιλέξιμη περιοχή. Επίσης πολλοί παραγωγοί είδαν λιγότερα ή καθόλου χρήματα στην πρόσφατη πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης. 

Ο παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, Κώστας Αλεξανδρής, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι περιμένουμε την κακοκαιρία και μετά αναμένεται να ξεκινήσουμε το δεύτερο μαχαίρι της μηδικής. Οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει και έχουμε καλές αποδόσεις και ποιότητες σε αυτό το μαχαίρι. Αυτή την περίοδο συνήθως οι κτηνοτρόφοι θα κάνουν τις αγορές τους για ζωοτροφή και αναμένεται να έχουμε μια ικανοποιητική ζήτηση. Ωστόσο το ζωικό κεφάλαιο στην χώρα μας συνεχίζει να μειώνεται λόγω των ζωονόσων και η αγορά είναι επιφυλακτική.

Ο κ. Νίκος Κοκόλης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ακτίου - Βόνιτσας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο τα τριφύλλια από την Λιβαδειά παραδοτέα στον στάβλο έχουν τιμή από 27 έως 28 λεπτά το κιλό. Η ποιότητα στο δεύτερο χέρι είναι πολύ καλή και η μηδική είναι καθαρή για αυτό προτιμούν αυτή την περίοδο να κάνουν τις αγορές τους οι κτηνοτρόφοι για ζωοτροφή.

Αντιδράσεις έχει προκαλέσει η εξαίρεση μεγάλων Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, που παράγουν μηδική, όπως Πέλλα, Θεσσαλονίκη και Φθιώτιδα, από την ενίσχυση de minimis που θα καταβληθεί στην μηδική.

Όπως είχαμε αναφέρει στον ΑγροΤύπο, η ηγεσία του ΥπΑΑΤ εδώ και ένα χρόνο κρατούσε σαν «επτασφράγιστο μυστικό» τις περιοχές που θα ήταν επιλέξιμες για την στρεμματική ενίσχυση.

Τελικά με την δημοσίευση σε ΦΕΚ της σχετικής ΚΥΑ, δικαιούχοι της κρατικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) ορίζονται οι γεωργοί που δραστηριοποιούνται στην καλλιέργεια μηδικής των Περιφερειακών Ενοτήτων Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Έβρου, Ημαθίας, Καβάλας, Καρδίτσας, Κοζάνης, Λάρισας, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ροδόπης, Σερρών, Τρικάλων, Φωκίδας και Χαλκιδικής.

Παραγωγός μηδικής από τον Λαγκαδά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η περιοχή είχε κρούσματα καραντίνας με την ευλογιά. Επίσης είχαμε παραγγελίες από άλλες περιοχές για μηδική όμως είμασταν υποχρεωμένοι να δηλώνουμε στην Περιφέρεια τον τόπο προορισμού και τις ποσότητες που μετέφερε το φορτηγό μηδική. Επίσης επηρεάστηκαν οι τιμές πώλησης της μηδικής και στην περιοχή μας λόγω της ευλογιάς. Ως εκ τούτου, ζητάμε να μας αναγνωρίσει άμεσα το ΥπΑΑΤ την μείωση του εισοδήματός μας και να ενταχθούμε στο καθεστώς de minimis.

Βοιωτία

Ο Αγροτικός Σύλλογος Βοιωτίας «ΗΣΙΟΔΟΣ» εξέδωσε ανακοίνωση για το θέμα στην οποία αναφέρει τα εξής:

«Προκλητικός και άδικος ο αποκλεισμός της Βοιωτίας από τις ενισχύσεις de minimis στη μηδική. Με οργή και αγανάκτηση ενημερωθήκαμε για την απόφαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να χορηγήσει κρατικές ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) για την καλλιέργεια της μηδικής σε σειρά νομών της χώρας, εξαιρώντας προκλητικά τη Βοιωτία.

Το Υπουργείο επικαλείται τις επιπτώσεις της ευλογιάς των αιγοπροβάτων για να στηρίξει επιλεκτικά ορισμένες περιοχές. Ξεχνά όμως - ή εσκεμμένα αγνοεί - ότι η κρίση στην αγορά της μηδικής είναι καθολική και μας πλήττει όλους με την ίδια, αν όχι μεγαλύτερη, σφοδρότητα.

Οι παραγωγοί της Βοιωτίας βρίσκονται σε κατάσταση οικονομικού στραγγαλισμού λόγω δύο ξεκάθαρων παραγόντων. Δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής. Οι τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα, το πετρέλαιο, τα λιπάσματα και τα εφόδια έχουν εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη.Εξευτελιστικές τιμές διάθεσης: Το προϊόν μας πωλείται κάτω από το κόστος καλλιέργειας, αφήνοντας τους αγρότες χωρίς εισόδημα για να ζήσουν τις οικογένειές τους.

Η απόφαση αυτή δημιουργεί αγρότες δύο ταχυτήτων.
Διαχωρίζει τους παραγωγούς με βάση γεωγραφικά κριτήρια, τη στιγμή που η ελεύθερη αγορά και η ακρίβεια μας χτυπούν όλους το ίδιο.
Η μηδική της Βοιωτίας δεν κοστίζει λιγότερο για να παραχθεί, ούτε πουλιέται ακριβότερα για να δικαιολογείται αυτή η κυβερνητική αδιαφορία.

Δεν ζητάμε ελεημοσύνη. Απαιτούμε δικαιοσύνη και ίση μεταχείριση.

Καλούμε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης:

• Να διορθώσει άμεσα την κατάφωρη αυτή αδικία.
• Να εντάξει τώρα τη Βοιωτία στους δικαιούχους της ενίσχυσης de minimis για τη μηδική.
• Να σταματήσει να αντιμετωπίζει τους Βοιωτούς αγρότες ως παραγωγούς δεύτερης κατηγορίας.

Δηλώνουμε ξεκάθαρα ότι δεν θα κάτσουμε με σταυρωμένα τα χέρια να παρακολουθούμε τον αφανισμό των καλλιεργειών μας και την ερήμωση των χωριών μας.

Αν το Υπουργείο δεν ανταποκριθεί άμεσα, θα μας βρει μπροστά του στους δρόμους και στους αγώνες.

Πέλλα

Ο Βουλευτής Πέλλας της Νέας Δημοκρατίας, Λάκης Βασιλειάδης, κινήθηκε άμεσα με την δημοσίευση του ΦΕΚ για την χορήγηση κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) για την στήριξη των καλλιεργητών μηδικής, λόγω των επιπτώσεων ως άμεσο επακόλουθο της ζωονόσου ευλογιάς, που δεν περιλαμβάνει την Π.Ε. Πέλλας στις περιοχές.

Ο Βουλευτής επικοινώνησε με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Μ. Σχοινά, ενώ απέστειλε και επιστολή στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης κ. Κ. Χατζηδάκη, τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών κ. Κ. Πιερρακάκη καθώς και τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης.

Καθώς - όπως αναφέρει - και η ίδια η απόφαση η χορήγηση γίνεται λόγω της ζημίας που υπέστησαν οι γεωργοί ως απόρροια των περιορισμών που τέθηκαν στη διακίνησή των ζωοτροφών εξαιτίας των μέτρων περιορισμού εξάπλωσης της ευλογιάς για διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα εντός της περιόδου Μαΐου-Σεπτεμβρίου, η Π.Ε. Πέλλας δικαιούται και αυτή να ενταχθεί σε αυτό το πλαίσιο.

Πλήθος περιοχών της Π.Ε. Πέλλας βρισκόταν σε κατάσταση περιοριστικών μέτρων από τον Αύγουστο του 2025 και θα έπρεπε να βρίσκεται στις περιοχές που καλύπτει η απόφαση. Ο κυβερνητικός Βουλευτής ζήτησε, επομένως, να προστεθεί και η περιοχή μας στο σχετικό ΦΕΚ, ώστε να μπορέσουν και οι γεωργοί της περιοχής να αποζημιωθούν.

Επιπλέον, καθώς από τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2025 και μάλιστα για πάρα πολλούς μήνες είχε επιβληθεί εγκλεισμός λόγω παρουσίας κρούσματος ευλογιάς των προβάτων καθώς και επιτήρησης, ενώ συνεχίζονται οι συνέπειες, ο Βουλευτής ζήτησε να εξεταστεί η χορήγηση αποζημίωσης για το διάστημα εγκλεισμού της Περιφερειακής μας Ενότητας.  

Σχετικά με την απόφαση αυτή ο Λάκης Βασιλειάδης δήλωσε: «Παραμένω σε συνεχή επικοινωνία με τους αρμόδιους υπουργούς και θα παρακολουθώ στενά το θέμα, ώστε να διορθωθεί η παράλειψη της Πέλλας από την χορήγηση των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας».

Φθιώτιδα

Να αρθεί άμεσα ο αποκλεισμός της Φθιώτιδας από τις ενισχύσεις de minimis για τη μηδική ζητά ο Βουλευτής Φθιώτιδας, Γιάννης Σαρακιώτης, με κατεπείγουσα ερώτησή του στη Βουλή

Την άμεση διόρθωση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) των Υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών προκειμένου να ενταχθεί και η Φθιώτιδα στο πλαίσιο των οικονομικών ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis) προς τους καλλιεργητές μηδικής ζητά με κοινοβουλευτική του ερώτηση ο Βουλευτής Φθιώτιδας, Γιάννης Σαρακιώτης, μετά και τις δριμείες αντιδράσεις που έχουν ξεσπάσει στις τάξεις του αγροτικού κόσμου της περιοχής εξαιτίας του άδικου αποκλεισμού της από το εν λόγω πλαίσιο ενισχύσεων.

Όπως επισημαίνει, η πρόσφατη απόφαση της Κυβέρνησης να αποκλείσει τη Φθιώτιδα από το μέτρο προκαλεί εύλογες αντιδράσεις και την αγανάκτηση του αγροτικού κόσμου της περιοχής, καθώς οι παραγωγοί μηδικής υπέστησαν τις ίδιες οικονομικές συνέπειες με συναδέλφους τους σε άλλες περιοχές της χώρας, οι οποίοι τελικώς εντάχθηκαν στους δικαιούχους των ενισχύσεων. Στην κοινοβουλευτική του παρέμβαση, ο Βουλευτής τονίζει ότι η Φθιώτιδα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παραγωγικές περιοχές μηδικής της χώρας, με εκτεταμένες καλλιέργειες πολλών στρεμμάτων σε όλο το νομό. Παρά ταύτα, εξαιτίας της κυβερνητικής αδιαφορίας η Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας απουσιάζει από τη λίστα των επιλέξιμων περιοχών.

Ο βουλευτής Φθιώτιδας υπογραμμίζει ότι η πραγματική ζημία των παραγωγών δεν συνδέθηκε αποκλειστικά με τους περιορισμούς διακίνησης, αλλά κυρίως με την κατάρρευση της ζήτησης. Όπως αναφέρει, κατά το διάστημα έξαρσης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, οι κτηνοτρόφοι σε ολόκληρη τη χώρα απέφευγαν να προμηθευτούν ζωοτροφές υπό τον φόβο απώλειας των κοπαδιών τους ή ενδεχόμενης διασποράς της νόσου. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης ήταν μεγάλες ποσότητες μηδικής να παραμείνουν αδιάθετες στις αποθήκες των παραγωγών της Φθιώτιδας, δημιουργώντας σημαντικές απώλειες εισοδήματος.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σαρακιώτης ζητά από τους συναρμόδιους Υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών να τροποποιήσουν άμεσα τη σχετική απόφαση, προκειμένου να αρθεί μία καταφανής αδικία σε βάρος των καλλιεργητών της περιοχής. Παράλληλα, αιτείται να του γνωστοποιήσουν τα κριτήρια με βάση τα οποία αποκλείστηκε η Φθιώτιδα από τις ενισχύσεις, ζητώντας ταυτόχρονα να του διευκρινιστούν εάν έχει πραγματοποιηθεί αποτίμηση των οικονομικών απωλειών των παραγωγών της περιοχής.

Σε δήλωσή του, ο Βουλευτής Φθιώτιδας αναφέρει: «Η πρόσφατη απόφαση, με την οποία αποκλείεται η Φθιώτιδα από τη χορήγηση ενισχύσεων de minimis στους καλλιεργητές μηδικής, συνιστά ακόμη ένα πλήγμα εις βάρος του συνεχώς βαλλόμενου από τον κ. Μητσοτάκη και τους αναρίθμητους Υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης της Κυβέρνησής του, πρωτογενούς τομέα της περιοχής μας. Την ώρα που αναγνωρίζεται ότι οι συνέπειες της ευλογιάς των αιγοπροβάτων προκάλεσαν σημαντικές απώλειες εισοδήματος στους παραγωγούς, η Κυβέρνηση επιλέγει να αγνοήσει μία από τις σημαντικότερες παραγωγικές ζώνες μηδικής της χώρας.

Στην Κυβέρνηση, όφειλαν να γνωρίζουν ότι, οι αγρότες της Φθιώτιδας δεν είναι παραγωγοί δεύτερης κατηγορίας. Σε περίπτωση που τους έχει διαφύγει, τους επισημαίνω ότι, υπέστησαν τις ίδιες ακριβώς συνέπειες με συναδέλφους τους σε άλλες περιοχές και δικαιούνται αν μη τι άλλο την ίδια μεταχείριση. Καλώ τους συνυπογράφοντες την επαίσχυντη απόφαση Υπουργούς να προχωρήσουν άμεσα στην τροποποίησή της και να εντάξουν άμεσα τη Φθιώτιδα στο πλαίσιο των οικονομικών ενισχύσεων. Η αποκατάσταση αυτής της αδικίας αποτελεί ζήτημα ισονομίας, αξιοπιστίας της Πολιτείας και στοιχειώδους σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους που κρατούν όρθια την παραγωγική βάση του τόπου μας. Επιτέλους, ας τον επιδείξουν». 

Σήμερα Τετάρτη (10/6/2026) ανοίγει - μετά από μεγάλη καθυστέρηση - η πλατφόρμα για την υποβολή αίτησης χορήγησης κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) σε καλλιεργητές μηδικής, που επλήγησαν από την εξάπλωση των ζωονόσων.

Η αίτηση θα υποβάλλεται έως και 22/6/2026, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, με τη χρήση των προσωπικών κωδικών TAXISnet.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου πάντως μέχρι στιγμής δεν έχει ανοίξει το «κουτάκι» για να κατατεθεί η αίτηση αλλά αναμένεται να γίνει αυτό τις επόμενες ώρες.

Το ύψος του ποσού ενίσχυσης, με βάση τα ανωτέρω περιγραφέντα κριτήρια καθορίζεται:

Καλλιέργεια για ζωοτροφή

1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 40 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 80 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 20 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 40 ευρώ/στρέμμα.
3. ΠΕ Αχαϊας, ΠΕ Ημαθίας, ΠΕ Κοζάνης, με 2 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.

Καλλιέργεια για σποροπαραγωγή

1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 5 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 10 ευρώ/στρέμμα.

Όσοι από τους δικαιούχους είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΕΕ) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 100% του ύψους της ενίσχυσης.

Όσοι από τους δικαιούχους δεν είναι εγγεγραμμένοι στο ΜΑΕΕ ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 50% του ύψους της ενίσχυσης.

Η καταβολή της ενίσχυσης στους δικαιούχους πραγματοποιείται έως τις 30/6/2026.

Καθυστέρηση και στα λιπάσματα

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να ανοίξει η πλατφόρμα μέσω της οποίας οι αγρότες θα μπορούν να υποβάλλουν τα τιμολόγια αγοράς λιπασμάτων και να λάβουν την ενίσχυση που ανέρχεται στο 15% της αξίας αυτών.

Το μέτρο δυνητικά αφορά περίπου 250.000 αγρότες, με το συνολικό κόστος να ανέρχεται συνολικά σε 41 εκατ. ευρώ.

Κανονικά η πλατφόρμα θα έπρεπε να ανοίξει μέχρι τέλος Μαΐου αλλά και εδώ είχαμε καθυστέρηση. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα η πρώτη πληρωμή της επιδότησης για τα τιμολόγια, που εκδόθηκαν το διάστημα από 15 Μαρτίου έως 30 Απριλίου, η οποία ήταν να γίνει στα μέσα Ιουνίου αλλά τελικά θα πάει πιο πίσω.

Θα ακολουθήσουν οι πληρωμές:
Στα μέσα Ιουλίου για τους μήνες Μάιο και Ιούνιου
Στα μέσα Σεπτεμβρίου για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.

Δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ η χορήγηση κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) για την στήριξη των καλλιεργητών μηδικής, λόγω των επιπτώσεων ως άμεσο επακόλουθο της ζωονόσου ευλογιάς.

Την Τέταρτη (10/6/2026) τίθεται σε λειτουργία η εφαρμογή για την υποβολή αίτησης – υπεύθυνης δήλωσης χορήγησης κρατικής οικονομικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) σε καλλιεργητές μηδικής, λόγω των επιπτώσεων της ζωονόσου ευλογιάς, κατόπιν έκδοσης της ΚΑ 146332/8.6.2026.

Η αίτηση υποβάλλεται από 10/6/2026 έως και 22/6/2026, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, με τη χρήση των προσωπικών κωδικών TAXISnet. Η καταβολή της ενίσχυσης πραγματοποιείται έως τις 30/6/2026.

Δικαιούχοι της κρατικής ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (de minimis) για την παρούσα απόφαση ορίζονται οι γεωργοί που δραστηριοποιούνται στην καλλιέργεια μηδικής των Π.Ε Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Έβρου, Ημαθίας, Καβάλας, Καρδίτσας, Κοζάνης, Λάρισας, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ροδόπης, Σερρών, Τρικάλων, Φωκίδας και Χαλκιδικής, οι οποίοι υπέβαλαν ΕΑΕ (ΟΣΔΕ) 2025.

Για τον υπολογισμό του ύψους ενίσχυσης ανά περιφερειακή ενότητα λαμβάνονται υπόψη:
α) η σκοπούμενη χρήση της καλλιέργειας μηδικής,
β) ο αριθμός των κοπών μηδικής μεταξύ του διαστήματος Μάϊου-Σεπτεμβρίου 2025 για τις οποίες ίσχυαν σε έκαστη περιφερειακή ενότητα περιορισμοί στη διακίνηση ζωοτροφών ως απόρροια των μέτρων περιορισμού εξάπλωσης της ευλογιάς των αιγοπροβάτων,
γ) ο τρόπος διαχείρισης του νερού ανά αγροτεμάχιο.

Το ύψος του ποσού ενίσχυσης, με βάση τα ανωτέρω περιγραφέντα κριτήρια καθορίζεται:

Καλλιέργεια για ζωοτροφή
1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 40 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 80 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 20 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 40 ευρώ/στρέμμα.
3. ΠΕ Αχαϊας, ΠΕ Ημαθίας, ΠΕ Κοζάνης, με 2 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.

Καλλιέργεια για σποροπαραγωγή
1. ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, ΠΕ Λάρισας, ΠΕ Μαγνησίας, ΠΕ Ξάνθης, ΠΕ Φωκίδας και νήσος Σαμοθράκη, με 4-5 κοπές, για ξηρική 10 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 20 ευρώ/στρέμμα.
2. υπόλοιπη ΠΕ Έβρου, ΠΕ Καβάλας, ΠΕ Καρδίτσας, ΠΕ Πιερίας, ΠΕ Ροδόπης, ΠΕ Σερρών, ΠΕ Τρικάλων και ΠΕ Χαλκιδικής, με 3 κοπές, για ξηρική 5 ευρώ/στρέμμα για ποτιστική 10 ευρώ/στρέμμα.

Όσοι από τους δικαιούχους είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΕΕ) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 100% του ύψους της ενίσχυσης.

Όσοι από τους δικαιούχους δεν είναι εγγεγραμμένοι στο ΜΑΕΕ ως επαγγελματίες αγρότες για το έτος 2025, από 01.01.2025 έως την 15.03.2026, λαμβάνουν το 50% του ύψους της ενίσχυσης.

Το συνολικό ποσό ενισχύσεων ήσσονος σημασίας που δύναται να λάβει ο δικαιούχος ή η ενιαία επιχείρηση δεν μπορεί να υπερβαίνει το όριο των 50.000 ευρώ σε κυλιόμενη περίοδο τριών ετών.

Μέσω της πλατφόρμας, οι ενδιαφερόμενοι ενημερώνονται για το μέγιστο ποσό ενίσχυσης που δύναται να τους χορηγηθεί, βάσει των διαθέσιμων στοιχείων και των προβλεπόμενων αντικειμενικών κριτηρίων. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει και τυχόν αγροτεμάχια με ευρήματα (τελούν υπό έλεγχο), τα οποία αποζημιώνονται εφόσον ο σχετικός έλεγχος ολοκληρωθεί επιτυχώς. Εάν ο έλεγχος αυτός ολοκληρωθεί μέχρι τις 22/6/2026, τότε αυτά περιλαμβάνονται στην πρώτη πληρωμή έως τις 30/6/2026, διαφορετικά καταβάλλονται μέχρι τις 31/12/2026.

Επισημαίνεται ότι η υποβολή αίτησης δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως τη χορήγηση της ενίσχυσης ούτε δημιουργεί δικαίωμα ή αξίωση λήψης αυτής. Η ευθύνη για την ορθότητα των δηλούμενων στοιχείων και την τήρηση των όρων χορήγησης της ενίσχυσης ανήκει αποκλειστικά στον αιτούντα.

Για την ορθή καταβολή τυχόν ενίσχυσης, οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να έχουν δηλώσει ή επικαιροποιήσει τον λογαριασμό ΙΒΑΝ στην ψηφιακή πύλη myAADE, στην επιλογή Μητρώο & Επικοινωνία / Δήλωση Λογαριασμού ΙΒΑΝ. Η καταβολή της ενίσχυσης πραγματοποιείται στους δηλωμένους λογαριασμούς ΙΒΑΝ των δικαιούχων, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση.

Όπως επισημαίνουν η ΑΑΔΕ και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων διατηρούν το δικαίωμα διενέργειας διοικητικών, διασταυρωτικών και λοιπών ελέγχων για τη διαπίστωση της τήρησης των όρων και προϋποθέσεων χορήγησης της ενίσχυσης.

Διαβάστε το ΦΕΚ

Ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, όταν έδωσε το χρονοδιάγραμμα για την πληρωμή de minimis της μηδικής, είχε αναφέρει ότι τέλη Μαΐου αναμένεται να ανοίξει η πλατφόρμα για τις αιτήσεις.

Τελείωσε ο Μάιος και πάμε για Ιούνιο περιμένοντας να ανοίξει η πλατφόρμα.

Αρχικά το ΥπΑΑΤ υποστήριζε ότι η ενίσχυση de minimis για τη μηδική θα καταβληθεί πριν το Πάσχα.

Μετά ανέφερε ότι η πληρωμή θα γίνει πριν την Πρωτομαγιά.

Τώρα λένε ότι οι πληρωμές τοποθετούνται χρονικά κοντά στο τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου, με πιθανότερες ημερομηνίες την 18η ή την 19η Ιουνίου.

Θυμίζουμε ότι στους δικαιούχους παραγωγούς της μηδικής θα καταβληθούν ενισχύσεις de minimis, που θα είναι συνολικού ύψους 35 εκατ. ευρώ και οι επιλέξιμες εκτάσεις θα χωριστούν σε τρεις ζώνες (ανάλογα τον χρόνο της καραντίνας κάθε περιοχής).

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ΑγροΤύπου τα ποσά ανά ζώνη θα έχουν ως εξής:

• πρώτη ζώνη - ποτιστικά 80 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 40 ευρώ/στρέμμα
• δεύτερη ζώνη - ποτιστικά 40 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 20 ευρώ/στρέμμα
• τρίτη ζώνη - ποτιστικά 20 ευρώ/στρέμμα - ξηρικά 10 ευρώ/στρέμμα

Ολοκληρώθηκε η πρώτη κοπή μηδικής (μάζεμα πρώτου χεριού), με πολλά προβλήματα στην ποιότητα λόγω των καιρικών συνθηκών.

Σε περίπου ένα 10ήμερο θα μπουν ξανά τα μηχανήματα στα χωράφια για να ξεκινήσει το δεύτερο χέρι.

Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα φέτος από το αυξημένο κόστος παραγωγής, ενώ οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα λόγω της καθυστέρησης της πληρωμής των ενισχύσεων.

Από την άλλη λόγω της ευλογιάς υπάρχει μείωση στο ζωικό κεφάλαιο, ενώ οι κτηνοτρόφοι φαίνονται φοβισμένοι να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες.

Οι τιμές κυμάνθηκαν σε χαμηλά επίπεδα λόγω των προβλημάτων της ποιότητας και της μειωμένης ζήτησης.

Ο κ. Γιάννης Δρίτσας, παραγωγός μηδικής από την Θήβα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι το πρώτο χέρι μηδικής έχει ολοκληρωθεί. Λόγω των βροχοπτώσεων είχαμε προβλήματα στην ποιότητα και οι ποσότητες έπεσαν όλες μαζί στην αγορά. Από την άλλη η ζήτηση από τους κτηνοτρόφους είναι μειωμένη με αποτέλεσμα οι τιμές παραγωγού να ξεκινήσουν από τα 11 λεπτά και να φτάσουν στα 13 λεπτά το κιλό για τα καλής ποιότητας. Υπάρχει πάντως μεγάλος προβληματισμός στους παραγωγούς για την ζήτηση, μετά από την μεγάλη μείωση που έχουμε στο ζωικό κεφάλαιο λόγω της ευλογιάς. Κατά το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου αναμένεται να ξεκινήσει η κοπή για το δεύτερο χέρι.

Ο κ. Γρηγόριος Τζιότζιος, παραγωγός μηδικής και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Πλατυκάμπου, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι ολοκληρώθηκε το πρώτο χέρι με τις όψιμες βροχές να έχουν δημιουργήσει προβλήματα. Τα τριφύλλια είχαν πολλά χόρτα και υπήρχαν προβλήματα στην ποιότητα. Όσα είχαν πολύ καλή ποιότητα έπιασαν τιμή στο χωράφι στα 18 λεπτά. Για τα υπόλοιπα με ποιοτικά προβλήματα η τιμή κυμάνθηκε στα 10 λεπτά. Ακόμη βέβαια περιμένουμε την ενίσχυση de minimis για την μηδική, ύψους 30 έως 35 εκατ. ευρώ, που μας έχει υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ για το 2025. Από την άλλη δεν έχει ανοίξει η πλατφόρμα για την ενίσχυση στα λιπάσματα. Σε κανονικές συνθήκες και με την βοήθεια του καιρού το δεύτερο χέρι αναμένεται να ξεκινήσει σε περίπου 10 ημέρες.

Ο κ. Δημήτρης Πανούσης, παραγωγός που ασχολείται και με το εμπόριο μηδικής από τον Λαγκαδά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει μεγάλο πρόβλημα από τις βροχοπτώσεις που έχουν δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στην ποιότητα. Από την άλλη έχουν μεγάλη έλλειψη ρευστότητας οι κτηνοτρόφοι με αποτέλεσμα να θέλουν αλλά να μην μπορούν να αγοράσουν μηδική. Η ζήτηση είναι μειωμένη και οι τιμές κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα. Στις Σέρρες η καλή ποιότητα μηδικής μπορεί να φτάσει στα 17 έως 18 λεπτά αλλά είναι δυσεύρετη. Σε περίπου 15 ημέρες θα ξεκινήσουν να κόβουν το δεύτερο χέρι αλλά αν συνεχιστούν οι βροχοπτώσεις θα έχουν και αυτά ποιοτικά προβλήματα. Αυτό που θα πρέπει να τονίσουμε όμως είναι ότι φέτος έχουμε μεγάλη καθυστέρηση στην πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης αλλά και των οικολογικών σχημάτων. Αυτό φέρνει μια μεγαλύτερη πίεση ρευστότητας στους παραγωγούς.

Ο κ. Νίκος Κοκόλης, κτηνοτρόφος και πρόεδρος του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Ακτίου - Βόνιτσας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο τα τριφύλλια από την Λιβαδειά παραδοτέα στον στάβλο έχουν τιμή από 23 έως 25 λεπτά το κιλό. Η ποιότητα όμως λόγω των καιρικών συνθηκών στο πρώτο χέρι δεν είναι καλή και δεν έχουμε καθαρά τριφύλλια. Μετά τα μέσα Ιουνίου, που θα έχουμε το δεύτερο χέρι, αναμένεται να υπάρχει καλή ποιότητα και θα έχουμε άλλες τιμές. Πάντως οι κτηνοτρόφοι φοβούνται να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες λόγω της ευλογιάς αλλά και της έλλειψης οικονομικής ρευστότητας.