Τα φασόλια αποτελούν ένα από τα πιο αγαπημένα και παραδοσιακά όσπρια της ελληνικής διατροφής, με ξεχωριστή θέση στο ελληνικό τραπέζι χάρη στη θρεπτική τους αξία και τη σημαντική τους παρουσία στη μεσογειακή διατροφή. Ο χρόνος συγκομιδής του λευκού μικρόσπερμου φασολιού διαφοροποιείται ανάλογα με την ποικιλία, την εποχή σποράς και τις τοπικές εδαφοκλιματικές συνθήκες. Στις θερμότερες πεδινές περιοχές, όπως ο θεσσαλικός κάμπος, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και το χαμηλότερο υψόμετρο επιτρέπουν την πραγματοποίηση πρωιμότερων σπορών, με αποτέλεσμα η καλλιέργεια να ωριμάζει και να συγκομίζεται νωρίτερα σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας.
Για να αποτυπώσει την εικόνα της φετινής καλλιεργητικής περιόδου στο λευκό μικρόσπερμο φασόλι, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Θεστό, ο οποίος διαθέτει ομάδα παραγωγών οσπρίων και πολυετή εμπειρία στην καλλιέργεια και διαχείριση του προϊόντος. Ο γεωπόνος του Συνεταιρισμού, κ. Α. Μπασινός, μεταφέρει την εικόνα της φετινής χρονιάς, από τη σπορά και τις καλλιεργητικές φροντίδες έως τη συγκομιδή, τις αποδόσεις, την ποιότητα και τις προοπτικές της αγοράς.
Ομαλή η φετινή πορεία της καλλιέργειας – Ευνοϊκές οι συνθήκες στην ανθοφορία
Στην περιοχή καλλιεργείται λευκό μικρόσπερμο φασόλι, μια ποικιλία που, όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, «έχει δείξει ότι προσαρμόζεται στις τοπικές συνθήκες». Οι σπορές πραγματοποιήθηκαν από τα τέλη Μαρτίου έως και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Απριλίου, χωρίς να παρουσιαστούν προβλήματα στη φυτρωτικότητα ή στην αρχική εγκατάσταση της καλλιέργειας. Τα φυτά φύτρωσαν φυσιολογικά περίπου δέκα ημέρες μετά τη σπορά, ενώ τα ζιζάνια που εμφανίστηκαν αντιμετωπίστηκαν έγκαιρα, μέσα στις πρώτες 20-25 ημέρες από την εμφάνισή τους, ώστε να περιοριστεί ο ανταγωνισμός τους με τα νεαρά φυτά.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν σκαλιστήρια για τον αερισμό του εδάφους και την ενίσχυση της ανάπτυξης του ριζικού συστήματος, ενώ ορισμένοι παραγωγοί προχώρησαν και σε δεύτερο πέρασμα. Στόχος, όπως εξηγεί ο γεωπόνος, ήταν «να δοθεί μια ανάσα στη ρίζα», ώστε να αναπτυχθεί περισσότερο και να αναζητήσει την υγρασία στο έδαφος, αντί να τη βρίσκει συνεχώς διαθέσιμη. Η πρακτική αυτή αποδείχθηκε καθοριστική στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, καθώς η συνεχής υγρασία μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση σήψεων. «Είναι κανόνας το σκαλιστήρι, ώστε να ξεκινήσει η ρίζα, να μη “τεμπελιάζει” και να ψάχνει να βρει την υγρασία», αναφέρει ο γεωπόνος, προσθέτοντας ότι «ειδικά στα πρώτα στάδια της βλαστικής ανάπτυξης, το φασόλι δεν λατρεύει το νερό».
Η επίδραση των εργασιών αυτών ήταν εμφανής και στην εικόνα των αγρών. Όσοι παραγωγοί πραγματοποίησαν τα σκαλίσματα νωρίτερα και πιο συστηματικά είδαν τα φυτά να αποκτούν γρηγορότερα ύψος, ενώ στα χωράφια όπου οι επεμβάσεις δεν έγιναν ή καθυστέρησαν, τα φυτά παρέμειναν περισσότερο «καθισμένα» και άργησαν να αναπτυχθούν.
Από τη σπορά έως την έκπτυξη των πρώτων ανθέων δεν πραγματοποιήθηκαν αρδεύσεις. Τα ποτίσματα ξεκίνησαν με την εμφάνιση των ανθέων, όταν αυξήθηκαν οι ανάγκες της καλλιέργειας. Στο ίδιο διάστημα καταγράφηκαν και ορισμένες βροχοπτώσεις μικρής έντασης, οι οποίες δεν επηρέασαν αρνητικά τα φυτά, καθώς η καλλιέργεια είχε ήδη προχωρήσει.
Η ανθοφορία αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο στάδιο για το φασόλι, κυρίως ως προς τις υψηλές θερμοκρασίες. Φέτος, σύμφωνα με τον γεωπόνο, επικράτησαν οι καλύτερες συνθήκες των τελευταίων δύο ετών. «Η ανθοφορία εξελίχθηκε με άριστες συνθήκες, ιδιαίτερα σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια, όταν ο καύσωνας είχε επηρεάσει την παραγωγή», αναφέρει, προσθέτοντας ότι η ευνοϊκή αυτή εικόνα «μεταφράστηκε θετικά και στη συγκομιδή».
Σε ό,τι αφορά τη φυτοπροστασία, τακτικός ήταν ο έλεγχος για μυζητικά έντομα. Όπου χρειάστηκε και υπήρχε πίεση από υψηλούς πληθυσμούς, κυρίως αφίδων - τζιτζικάκια , έγιναν τουλάχιστον δύο ψεκασμοί για την εξάλειψή τους. Επιπλέον, στις αρχές Ιουνίου και στο στάδιο ανάπτυξης των καρπών, όπου χρειάστηκε, έγινε ψεκασμός με κατάλληλο μυκητοκτόνο, προληπτικά λόγω των βροχοπτώσεων που επικράτησαν στην περιοχή, ενώ πραγματοποιήθηκε και ψεκασμός για το πράσινο σκουλήκι.
Η συγκομιδή σε εξέλιξη – Αποδόσεις έως 350 κιλά ανά στρέμμα στα πρώιμα
Το φασόλι είναι έτοιμο για συγκομιδή περίπου τρεις μήνες μετά τη σπορά. Στην περιοχή, η διαδικασία ξεκίνησε από τα τέλη Ιουνίου και τις αρχές Ιουλίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου πραγματοποιήθηκαν πιο όψιμες σπορές, αναμένεται να συνεχιστεί έως και το τέλος του μήνα. Μέχρι σήμερα, έχει ήδη συγκομιστεί περίπου τα δύο τρίτα της παραγωγής, ενώ εξακολουθεί να αναμένεται η παραλαβή ενός σημαντικού ακόμη τμήματός της.
Στις πρώιμες καλλιέργειες, οι μέχρι στιγμής αποδόσεις κυμαίνονται από 270 έως 350 κιλά ανά στρέμμα. Για τα όψιμα χωράφια, ασφαλέστερη εικόνα αναμένεται να υπάρχει μέσα στις επόμενες ημέρες και έως την ολοκλήρωση της συγκομιδής στο τέλος Ιουλίου.
Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, τόσο οι πολύ πρώιμες όσο και οι πολύ όψιμες σπορές παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα μειωμένης απόδοσης ή υποβάθμισης της ποιότητας, καθώς είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε αβιοτικούς παράγοντες. Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται οι υψηλές θερμοκρασίες, είτε όταν έχουν μεγάλη διάρκεια είτε όταν εκδηλώνονται μέσα από απότομες μεταβολές των καιρικών συνθηκών.
Η φετινή εικόνα ως προς την ποιότητα χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα θετική. Τα φασόλια έχουν ικανοποιητικό μέγεθος και τον επιθυμητό λευκό χρωματισμό, χωρίς κιτρινίσματα. «Ποιοτικά τα φετινά φασόλια είναι πολύ καλά. Εμπορικά θεωρώ ότι πρόκειται για ένα πολύ καλό προϊόν», αναφέρει ο γεωπόνος.
Σταθερές οι εκτάσεις, οργανωμένη διάθεση και θετικές προοπτικές για την αγορά
Σε επίπεδο Συνεταιρισμού, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις παρέμειναν στα ίδια επίπεδα με πέρυσι. Ο προγραμματισμός τους συνδέεται με τη ζήτηση για το συγκεκριμένο προϊόν και με τη δυνατότητα διάθεσης της παραγόμενης ποσότητας, όπως άλλωστε συμβαίνει γενικότερα στους συνεταιρισμούς. Σύμφωνα με τον γεωπόνο, ο Α.Σ. διέθεσε το σύνολο της ποσότητας την προηγούμενη χρονιά και αναμένεται να συμβεί το ίδιο και φέτος. «Υπάρχει ζήτηση για το προϊόν και δεν υπάρχει πρόβλημα διάθεσης», τονίζει.
Οι τιμές στην αγορά την προηγούμενη χρονιά κυμάνθηκαν περίπου από 1,20 έως 1,40 ευρώ το κιλό, επιτρέποντας σε αρκετές περιπτώσεις την επίτευξη ικανοποιητικού οικονομικού αποτελέσματος. Για φέτος εκφράζεται η προσδοκία να κινηθούν σε παρόμοια επίπεδα, χωρίς, ωστόσο, να μπορεί να γίνει ασφαλής πρόβλεψη, καθώς η αγορά παραμένει ρευστή. Το φασόλι, πάντως, δεν παρουσιάζει συνήθως τόσο έντονες διακυμάνσεις στην τιμή όσο άλλα όσπρια. Εξακολουθεί, όμως, να επηρεάζεται από τη διαθέσιμη ποσότητα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του καύσωνα πριν από δύο χρόνια, όταν η μειωμένη παραγωγή οδήγησε σε ελαφρά αύξηση της τιμής.
Πριν φτάσει στην αγορά, το προϊόν παραδίδεται στον Συνεταιρισμό σε big bags, όπου ακολουθεί καθαρισμός για την απομάκρυνση χωμάτων και λοιπών προσμίξεων. Στη συνέχεια περνά από χρωματοδιαλογέα, ώστε να απομακρυνθούν τυχόν ξένες ύλες ή καρποί που δεν πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές, διασφαλίζοντας την ομοιομορφία και τον χαρακτηριστικό λευκό χρωματισμό του.
Ακολουθεί εκ νέου αποθήκευση και εφαρμογή των κατάλληλων μεθόδων απεντόμωσης για την προστασία από τον βρούχο των φασολιών, ώστε το προϊόν να διατηρήσει αναλλοίωτα τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά μέχρι τη διάθεσή του στην αγορά. «Δεν υπάρχει πρόβλημα διάθεσης. Η αγορά ζητά φασόλι και η παραγωγή διοχετεύεται βάσει του προγραμματισμού», καταλήγει ο γεωπόνος.
Το οικονομικό αποτύπωμα και οι προοπτικές της καλλιέργειας
Το φασόλι έχει μεγαλύτερες απαιτήσεις σε εισροές συγκριτικά με άλλα όσπρια, όπως το ρεβίθι. Το συνολικό κόστος της καλλιέργειας μπορεί να φτάσει περίπου τα 200-250 ευρώ ανά στρέμμα, ανάλογα με την κάθε περίπτωση, επίπεδο που θεωρείται σχετικά υψηλό για καλλιέργεια της συγκεκριμένης κατηγορίας. Ωστόσο, ο σύντομος βιολογικός κύκλος του αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Μέσα σε περίπου τρεις μήνες μπορεί να προσφέρει ένα αξιόλογο οικονομικό αποτέλεσμα, εφόσον ο παραγωγός διαχειριστεί σωστά την καλλιέργεια και οι κλιματολογικές συνθήκες είναι ευνοϊκές.
«Θεωρώ ότι αυτή τη στιγμή το φασόλι είναι η πιο ιδανική καλλιέργεια μεταξύ των οσπρίων για ένα ποτιστικό χωράφι. Αν ο παραγωγός διαχειριστεί σωστά το φυτό και έχει τις κλιματολογικές συνθήκες με το μέρος του, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πολύ πιο θετικό σε σχέση με τα υπόλοιπα όσπρια», επισημαίνει ο γεωπόνος.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται και μια τάση στροφής των παραγωγών προς τα όσπρια και, μεταξύ αυτών, προς το φασόλι. Η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στη Θεσσαλία, όπου μέρος του παραγωγικού κόσμου εμφανίζεται απογοητευμένο από την πορεία του βαμβακιού.
Εφόσον δεν αλλάξουν τα δεδομένα στη βαμβακοκαλλιέργεια, εκτιμάται ότι εκτάσεις που έως σήμερα καλλιεργούνταν με βαμβάκι ενδέχεται να στραφούν στα όσπρια ή σε άλλες καλλιέργειες. Ο γεωπόνος υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι πριν από την εγκατάσταση μιας καλλιέργειας οσπρίων είναι σημαντικό ο παραγωγός να έχει εξασφαλίσει πού και με ποιον τρόπο θα διαθέσει το προϊόν του.
