Αντιμέτωποι με μια σειρά συσσωρευμένων προβλημάτων βρίσκονται οι παραγωγοί κερασιών και ροδάκινων, καθώς στις ζημιές από τον παγετό προστίθενται η παραμόρφωση των καρπών, οι ξηρές βέργες, το αυξημένο κόστος παραγωγής, η έλλειψη ρευστότητας και η αβεβαιότητα που επικρατεί στην αγορά.
Με πρωτοβουλία της Πανελλαδικής Επιτροπής των Μπλόκων, στη σύσκεψη που θα πραγματοποιηθεί αύριο, Παρασκευή 17 Ιουλίου, στις 8:00 μ.μ., στο Ξενιτίδειο Πνευματικό Κέντρο Αριδαίας, θα συμμετάσχουν οι Αγροτικοί Σύλλογοι της Πέλλας, η Ενωτική Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Ημαθίας και η Ενωτική Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λάρισας, με στόχο την κοινή ενημέρωση, την ανταλλαγή στοιχείων και τον συντονισμό των επόμενων διεκδικητικών ενεργειών.
Μιλώντας στον ΑγροΤύπο, ο κ. Δημήτρης Τσιουλάκος περιγράφει μια κατάσταση στην οποία οι εκκρεμείς αποζημιώσεις, τα άλυτα προβλήματα στις καλλιέργειες και οι πιέσεις στην αγορά λειτουργούν πλέον σωρευτικά, περιορίζοντας τη δυνατότητα των παραγωγών να συνεχίσουν απρόσκοπτα την αγροτική τους δραστηριότητα.
«Η κατάσταση στη δενδροκαλλιέργεια, τόσο στα κεράσια όσο και στα ροδάκινα, έχει φτάσει σε οριακό σημείο», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η σύσκεψη οργανώνεται ακριβώς επειδή τα προβλήματα έχουν συσσωρευτεί και απαιτείται κοινός συντονισμός των Αγροτικών Συλλόγων και των Ομοσπονδιών, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο πλαίσιο διεκδίκησης απέναντι στην κυβέρνηση και στους αρμόδιους φορείς.
«Θέλουμε αυτή η διαδικασία να έχει αποτέλεσμα, να υπάρξουν δεσμεύσεις για την επιστημονική διερεύνηση του φαινομένου στα ροδάκινα, δίκαιες αποζημιώσεις για τους παραγωγούς και μέτρα που θα στηρίζουν πραγματικά το εισόδημά μας», τονίζει.
Παγετός 2025: Χωρίς αποζημίωση παραμένουν οι κερασοπαραγωγοί
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας στις συνέπειες του παγετού της άνοιξης του 2025, ο οποίος, όπως αναφέρει, προκάλεσε πρωτοφανείς απώλειες στην παραγωγή κερασιών. Σημαντικές ζημιές σημειώθηκαν και στα ροδάκινα, με την απώλεια παραγωγής να φτάνει σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και το 70%. Σύμφωνα με τον ίδιο, για τις ζημιές στα ροδάκινα υπήρξε αποζημιωτική διαδικασία, ενώ οι κερασοπαραγωγοί που επλήγησαν στο προανθικό στάδιο δεν έχουν λάβει μέχρι σήμερα καμία αποζημίωση για τη ζημιά του 2025.
Παρότι έχει διαμορφωθεί μια γενική εικόνα της έκτασης του προβλήματος, δεν έχουν πραγματοποιηθεί εξατομικευμένες εκτιμήσεις ανά αγροτεμάχιο. Ο κ. Τσιουλάκος επισημαίνει, μάλιστα, ότι όσο περισσότερο απομακρύνεται χρονικά η διαδικασία από το περιστατικό του παγετού, τόσο δυσκολότερο είναι να υπάρξει αντιπροσωπευτική και έγκυρη αποτύπωση της ζημιάς.
Κατά τη συνάντηση που είχε πραγματοποιηθεί στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι παραγωγοί έλαβαν τη διαβεβαίωση ότι θα αποζημιωθούν, χωρίς όμως να δοθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο θα κινηθεί η διαδικασία.
«Οι παραγωγοί δεν γνωρίζουν αν θα αποζημιωθούν, πότε θα γίνει αυτό και ποιο θα είναι τελικά το ποσό που θα λάβουν», σημειώνει. Η απουσία εισοδήματος από το 2025 μεταφέρεται και στην επόμενη καλλιεργητική περίοδο, καθώς οι καλλιεργητικές δαπάνες συνεχίζουν να τρέχουν και οι παραγωγοί στερούνται την αναγκαία ρευστότητα για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Παραμορφωμένοι καρποί και ξηρές βέργες χωρίς επιστημονικές απαντήσεις
Εκτός από τις ζημιές του παγετού, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συνεχιζόμενη εξάπλωση του φαινομένου της παραμόρφωσης των καρπών. Όπως αναφέρει ο κ. Τσιουλάκος, το πρόβλημα εμφανίστηκε το 2021 σε έκταση περίπου 5.500 στρεμμάτων στην περιοχή της Πέλλας. Με βάση τα τελευταία στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Ομοσπονδία, έχει πλέον επεκταθεί σε περισσότερα από 26.000 στρέμματα σε Πέλλα και Ημαθία.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον στα ροδάκινα, αλλά, σύμφωνα με τον ίδιο, καταγράφεται και σε άλλες δενδρώδεις καλλιέργειες, όπως τα νεκταρίνια, τα δαμάσκηνα και τα βερίκοκα.
Παρά τις διαστάσεις που έχει λάβει, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένη διάγνωση για τα αίτια που το προκαλούν. Η απουσία σαφούς διάγνωσης στερεί από τους παραγωγούς τη δυνατότητα να γνωρίζουν ποια μέτρα ή ποιες φυτοπροστατευτικές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να εφαρμοστούν. «Δεν έχουμε επιστημονική τεκμηρίωση και δεν γνωρίζουμε ποια είναι η αιτία, ώστε να μπορούμε να προχωρήσουμε στα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης», αναφέρει.
Στο ήδη επιβαρυμένο αυτό περιβάλλον έχει προστεθεί και το φαινόμενο των ξηρών βεργών, το οποίο, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας, έχει λάβει επικίνδυνες διαστάσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι παραγωγοί δεν χάνουν μόνο την παραγωγή μιας καλλιεργητικής περιόδου, αλλά και το ίδιο το φυτικό κεφάλαιο. Η καταστροφή των δέντρων μπορεί να στερήσει από τις εκμεταλλεύσεις παραγωγή και εισόδημα για τα επόμενα χρόνια, θέτοντας σε αμφιβολία ακόμη και τη δυνατότητα συνέχισης της αγροτικής δραστηριότητας.
«Καταστρέφονται τα δέντρα, η παραγωγή και συνολικά οι εκμεταλλεύσεις. Οι παραγωγοί κινδυνεύουν να μην μπορούν να συνεχίσουν την αγροτική τους δραστηριότητα τα επόμενα χρόνια», υπογραμμίζει. Ο κ. Τσιουλάκος υποστηρίζει ότι, παρά τις διαστάσεις που έχουν λάβει οι ξηρές βέργες, δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα ουσιαστική ανταπόκριση ή συγκεκριμένη δέσμευση από την πλευρά της Πολιτείας για την αντιμετώπιση του προβλήματος και τη στήριξη των πληγέντων.
Κόστος παραγωγής, έλλειψη ρευστότητας και ανοιχτές τιμές
Η οικονομική πίεση προς τους παραγωγούς επιτείνεται από τη μεγάλη άνοδο του κόστους παραγωγής. Σύμφωνα με τον κ. Τσιουλάκο, από το 2022 μέχρι σήμερα το κόστος των βασικών εισροών και καλλιεργητικών δαπανών έχει αυξηθεί περίπου κατά 100%. Οι ανατιμήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τα λιπάσματα, τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, τα καύσιμα και την ενέργεια.
Όπως επισημαίνει, σήμερα το συνολικό κόστος παραγωγής διαμορφώνεται περίπου στα 1.300-1.800 ευρώ ανά στρέμμα στα κεράσια, στα περίπου 1.200 ευρώ ανά στρέμμα στο επιτραπέζιο ροδάκινο και στα 950-1.050 ευρώ ανά στρέμμα στο συμπύρηνο ροδάκινο. Τα στοιχεία αυτά, όπως αναφέρει, αποτυπώνουν το οικονομικό βάρος που καλούνται να σηκώσουν οι παραγωγοί, την ώρα που το εισόδημά τους παραμένει αβέβαιο.
Η επιβάρυνση αυτή προστέθηκε σε μια ήδη δύσκολη οικονομική κατάσταση. Όπως αναφέρει, οι τιμές στα κεράσια είχαν διαμορφωθεί ήδη από το 2024 σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, ενώ στη συνέχεια ήρθαν οι ζημιές του παγετού του 2025 και η μέχρι σήμερα απουσία αποζημιώσεων.
Η έλλειψη ρευστότητας είχε ως αποτέλεσμα να παραμείνουν ακόμη και χωράφια ασυγκόμιστα, καθώς παραγωγοί δεν είχαν τη δυνατότητα να καλύψουν το κόστος της συγκομιδής. Την ίδια ώρα, αβεβαιότητα επικρατεί και στην αγορά του συμπύρηνου ροδάκινου. Η συγκομιδή έχει ήδη αρχίσει και οι πρώιμες ποικιλίες έχουν ολοκληρωθεί, χωρίς όμως να έχουν ανακοινωθεί οι τιμές.
Οι παραγωγοί συγκομίζουν και παραδίδουν την παραγωγή τους με ανοιχτή τιμή, χωρίς να γνωρίζουν πόσο θα πληρωθούν ή πότε θα καταβληθούν τα χρήματα. Πρόκειται, σύμφωνα με τον κ. Τσιουλάκο, για προβλήματα που δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά συσσωρεύονται: υψηλές δαπάνες, χαμηλές ή άγνωστες τιμές, εκκρεμείς αποζημιώσεις και έλλειψη της απαιτούμενης ρευστότητας για τη συνέχιση της καλλιέργειας.
«Αποζημιώσεις για όλες τις ζημιές και αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ»
Κεντρικό αίτημα των Αγροτικών Συλλόγων αποτελεί η αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ, μια διεκδίκηση που, όπως αναφέρει ο κ. Τσιουλάκος, διατυπώνεται εδώ και περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια.Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι οι παραγωγοί δεν διαχωρίζουν τα προβλήματα σε περισσότερο και λιγότερο σημαντικά, αλλά ζητούν καταγραφή και αποζημίωση για το σύνολο των ζημιών: για τον παγετό στο προανθικό στάδιο, για την παραμόρφωση των καρπών, για τις ξηρές βέργες, για την απώλεια παραγωγής, αλλά και για την καταστροφή του φυτικού κεφαλαίου.
«Όλα τα προβλήματα είναι σημαντικά. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τα κεράσια και να ασχοληθούμε μόνο με τα ροδάκινα ή το αντίθετο. Ζητάμε αποζημιώσεις για όλες τις ζημιές», επισημαίνει.
Σύμφωνα με τη θέση που διατυπώνει, ο κανονισμός του ΕΛΓΑ πρέπει να καλύπτει όλα τα φυσικά φαινόμενα και τις υπόλοιπες αιτίες ζημιάς, συμπεριλαμβανομένων των ασθενειών, και να προβλέπει αποζημίωση στο 100% τόσο για την παραγωγή όσο και για το φυτικό κεφάλαιο, με επαρκή κρατική χρηματοδότηση.
Παράλληλα, ο κ. Τσιουλάκος αναφέρεται στην υποστελέχωση του Οργανισμού. Όπως επισημαίνει, ο αριθμός των μόνιμων υπαλλήλων που καλούνται να καλύψουν μια περιοχή με ιδιαίτερα μεγάλη έκταση δενδροκαλλιεργειών είναι εξαιρετικά περιορισμένος σε σχέση με τον όγκο των ζημιών και των απαιτούμενων ελέγχων.
Για τον λόγο αυτό, στα αιτήματα περιλαμβάνεται η στελέχωση του ΕΛΓΑ με μόνιμο, καταρτισμένο και εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, το οποίο θα γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες των καλλιεργειών και θα μπορεί να πραγματοποιεί έγκαιρες και αξιόπιστες εκτιμήσεις.
«Ό,τι καταφέραμε μέχρι σήμερα το πετύχαμε μέσα από τους αγώνες μας»
Αναφερόμενος στη σύσκεψη της Παρασκευής, ο πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Ημαθίας δηλώνει αισιόδοξος ότι ο κοινός συντονισμός μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση των διεκδικήσεων των παραγωγών. «Πάντα είμαστε αισιόδοξοι. Δεν σκύψαμε ποτέ το κεφάλι και ό,τι καταφέραμε μέχρι σήμερα το πετύχαμε μέσα από τους αγώνες μας. Για να κρατηθούμε στα χωράφια μας χρειάζονται αγώνες με επιμονή και υπομονή», αναφέρει.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι ακόμη και όταν οι κινητοποιήσεις αποφέρουν αποτελέσματα, αυτά προσφέρουν κυρίως προσωρινές ανάσες ανακούφισης στους παραγωγούς. Όπως σημειώνει, η συνεχής εγκατάλειψη αγροτικών εκμεταλλεύσεων συνδέεται με την κατεύθυνση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τη συγκέντρωση της παραγωγής και της αγροτικής γης σε λιγότερα χέρια.
Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει από το ΤΟΕΒ Νάουσας, ότι μέσα σε μία δεκαετία έχει εγκαταλειφθεί το 48,5% των αγροτικών εκμεταλλεύσεων ροδάκινων στην περιοχή της Νάουσας. Αντιπαραβάλλοντας το στοιχείο αυτό με τη φήμη της τοπικής παραγωγής, ο κ. Τσιουλάκος σημειώνει ότι το ροδάκινο της Νάουσας έχει αποκτήσει παγκόσμια αναγνώριση για την ποιότητά του, ενώ οι παραγωγοί της περιοχής διαθέτουν πολυετή εμπειρία και βαθιά γνώση της καλλιέργειας.
«Είναι οξύμωρο, από τη μία πλευρά να υπάρχει παγκόσμια αναγνώριση της ποιότητας και από την άλλη να εγκαταλείπονται διαρκώς αγροτικές εκμεταλλεύσεις», καταλήγει.