Στις περισσότερες κερασοπαραγωγικές περιοχές της χώρας η συγκομιδή έχει πλέον ολοκληρωθεί ή οδεύει προς το τέλος της, καθώς απομένουν μόνο λίγες όψιμες ποικιλίες, κυρίως σε πιο ορεινές περιοχές. Ωστόσο, η ολοκλήρωση της συγκομιδής δεν σημαίνει και το τέλος των καλλιεργητικών φροντίδων στον κερασεώνα. Αντίθετα, η μετασυλλεκτική περίοδος αποτελεί ένα ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο για τη διατήρηση της ζωηρότητας των δέντρων και τη σωστή προετοιμασία της επόμενης παραγωγικής χρονιάς, καθώς οι χειρισμοί που θα πραγματοποιηθούν το διάστημα αυτό επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό την εξέλιξη της καλλιέργειας.
Με αφορμή την ολοκλήρωση της φετινής συγκομιδής, επικοινωνήσαμε με τη γεωπόνο κα. Ανδρονίκη Μέλλιου από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ράχης Πιερίας «Ο Άγιος Λουκάς», η οποία μίλησε στον ΑγροΤύπο για τις σημαντικότερες μετασυλλεκτικές εργασίες που ακολουθούν στον κερασεώνα, εξηγώντας ποιες παρεμβάσεις συμβάλλουν στη διατήρηση υγιών και παραγωγικών δέντρων και στη σωστή προετοιμασία της καλλιέργειας για την επόμενη χρονιά.
Η μετασυλλεκτική φροντίδα ξεκινά από την καθαριότητα του κερασεώνα
Το πρώτο βήμα μετά τη συγκομιδή αφορά την απομάκρυνση των υπολειμμάτων από τον κερασεώνα. Κατά τη διάρκεια της συγκομιδής, οι παραγωγοί απομακρύνουν από τα δέντρα τους μη εμπορεύσιμους καρπούς, δηλαδή κεράσια που μπορεί να είναι χαλασμένα, προσβεβλημένα ή να παρουσιάζουν οποιοδήποτε πρόβλημα. «Δεν αφήνουν κεράσια πάνω στα δέντρα», τονίζει η κα. Μέλλιου, εξηγώντας ότι οι καρποί αυτοί συνήθως καταλήγουν στο έδαφος και στη συνέχεια πρέπει να διαχειριστούν σωστά.
Για τον λόγο αυτό, μετά τη συγκομιδή συνηθίζεται να γίνεται κατεργασία στον οπωρώνα, συνήθως με πέρασμα καταστροφέα, ώστε να καταστραφούν τα υπολείμματα που έχουν μείνει στο χωράφι. Η πρακτική αυτή δεν είναι τυπική εργασία, αλλά έχει ουσιαστική σημασία για την υγιεινή του κερασεώνα.
Όπως εξηγεί η ίδια, τα υπολείμματα δεν πρέπει να παραμένουν ανεξέλεγκτα μέσα στο χωράφι, καθώς μπορούν να λειτουργήσουν ως καταφύγιο για έντομα και παθογόνα. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται η πιθανότητα διατήρησης εστιών προσβολών και δημιουργείται ένα καθαρότερο περιβάλλον για τη συνέχεια της καλλιεργητικής περιόδου.
Άρδευση και θρέψη για δέντρα χωρίς στρες
Ιδιαίτερη σημασία μετά τη συγκομιδή έχει η άρδευση. Σύμφωνα με την κα. Μέλλιου, επειδή λίγο πριν από τη συγκομιδή κάθε ποικιλίας και κατά τη διάρκειά της αποφεύγεται η άρδευση, μετά την ολοκλήρωσή της ακολουθεί ένα καλό πότισμα.
Στη συνέχεια, οι παραγωγοί πρέπει να διατηρούν τακτικά ποτίσματα καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, ανάλογα πάντα με τις ανάγκες κάθε αγροτεμαχίου, τις εδαφολογικές συνθήκες και τις θερμοκρασίες που επικρατούν. Στόχος δεν είναι η υπερβολική άρδευση, αλλά η διατήρηση μιας σωστής ισορροπίας, ώστε τα δέντρα να μη φτάνουν σε σημείο υδατικού στρες. Όπως επισημαίνει η κα. Μέλλιου, η επόμενη άρδευση πρέπει να γίνεται πριν εμφανιστούν έντονα σημάδια έλλειψης νερού. Η υπερβολή, από την άλλη πλευρά, δεν βοηθά, καθώς μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στο ριζικό σύστημα και στη συνολική λειτουργία του δέντρου.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η μετασυλλεκτική θρέψη. Όπως αναφέρει, δεν εφαρμόζεται από όλους τους παραγωγούς, ωστόσο υπάρχει σύσταση να γίνεται μία λίπανση μέσα στο καλοκαίρι, καθώς και, όπου κρίνεται απαραίτητο, πιο στοχευμένες εφαρμογές με στοιχεία όπως το βόριο και ο ψευδάργυρος.
Το σημείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το καλοκαίρι η κερασιά διαφοροποιεί τους οφθαλμούς της επόμενης χρονιάς. «Το δέντρο τώρα το καλοκαίρι διαφοροποιεί τους οφθαλμούς της επόμενης χρονιάς», σημειώνει η κα. Μέλλιου, εξηγώντας ότι για να δημιουργηθούν αρκετοί καρποφόροι οφθαλμοί, το δέντρο δεν πρέπει να είναι στρεσαρισμένο, απότιστο, ατάιστο ή επιβαρυμένο από προσβολές.
Για τον λόγο αυτό, εκτός από τη βασική θρέψη, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σκευάσματα που βοηθούν το φυτό να ανταπεξέλθει καλύτερα στο αβιοτικό στρες, όπως βιοδιεγέρτες ή προϊόντα που περιέχουν φύκια, αμινοξέα κ.α.. Η λογική όλων αυτών των παρεμβάσεων είναι να παραμείνει το δέντρο λειτουργικό, υγιές και σε καλή φυσιολογική κατάσταση μέσα στο καλοκαίρι.
Θερινό κλάδεμα και προστασία των δέντρων από τις υψηλές θερμοκρασίες
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο της μετασυλλεκτικής διαχείρισης είναι η προστασία των δέντρων από τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού. Στην πράξη, όπως αναφέρει η κα. Μέλλιου, η εφαρμογή αντιηλιακών ή άλλων σκευασμάτων που δημιουργούν προστατευτικό φράγμα δεν γίνεται μαζικά στην περιοχή, παρά μόνο σε πιο συγκεκριμένες περιπτώσεις και από περιορισμένο αριθμό παραγωγών.
Η βασική πρακτική που συστήνεται είναι το θερινό κλάδεμα, κυρίως η απομάκρυνση των λαίμαργων βλαστών από το εσωτερικό της κόμης. «Πρέπει το καλοκαίρι να μπαίνεις μέσα και να βγάζεις όλα τα λαίμαργα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Ο λόγος είναι ότι, όταν το δέντρο έχει έντονη βλάστηση και πυκνώνει υπερβολικά στο εσωτερικό του, περιορίζεται η κυκλοφορία του αέρα και αυξάνεται η θερμοκρασία μέσα στην κόμη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα, όπως ξηρά μάτια, τα οποία συνδέονται με τη ζημιά που προκαλείται από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Με την απομάκρυνση των λαίμαργων βλαστών, το δέντρο αερίζεται καλύτερα, μειώνεται η θερμική επιβάρυνση στο εσωτερικό της κόμης και δημιουργούνται καλύτερες συνθήκες για τη διατήρηση υγιούς φυλλώματος και οφθαλμών.
Συμπληρωματικά, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν σκευάσματα που αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία ή συμβάλλουν στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας στο φυτό. Ωστόσο, η κα. Μέλλιου διευκρινίζει ότι τέτοιες πρακτικές θα πρέπει να αξιολογούνται ανά περίπτωση, σε συνεργασία με τον γεωπόνο του κάθε παραγωγού.
Η συνεχής παρακολούθηση διατηρεί υγιές το φύλλωμα
Μετά τη συγκομιδή, η παρουσία του παραγωγού στον κερασεώνα συνήθως δεν είναι τόσο συχνή όσο την περίοδο της παραγωγής. Παρ’ όλα αυτά, η παρακολούθηση των δέντρων παραμένει απαραίτητη. Σύμφωνα με την κα. Μέλλιου, οι παραγωγοί πρέπει να ελέγχουν τακτικά τον κερασεώνα για την εμφάνιση προσβολών, ώστε να μπορούν να επέμβουν έγκαιρα, πριν ένα πρόβλημα πάρει έκταση. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην παρουσία τετράνυχου, αλλά και καπνώδη, ενός εντόμου που υπάρχει στην περιοχή και μπορεί να προκαλέσει σημαντική ζημιά στη φυλλική επιφάνεια.
Όπως εξηγεί, αν ο καπνώδης δεν αντιμετωπιστεί και παραμείνει όλο το καλοκαίρι στο χωράφι, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, ιδιαίτερα σε νεαρά, τρυφερά ή πιο αδύναμα δέντρα. Σε έντονες προσβολές μπορεί να καταστραφεί μεγάλο μέρος του φυλλώματος, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία του δέντρου.
Η διατήρηση υγιούς φυλλώματος είναι καθοριστική, καθώς τα φύλλα αποτελούν το «εργοστάσιο» του δέντρου, μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν υπάρξει πρόωρη φυλλόπτωση, για παράδειγμα μέσα στον Αύγουστο, λόγω τετράνυχου, καπνώδη ή άλλης προσβολής, το δέντρο δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά σε μια περίοδο που προετοιμάζει την επόμενη παραγωγική χρονιά. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη επέμβαση, όπου απαιτείται, είναι καθοριστική.
Η μετασυλλεκτική περίοδος, επομένως, δεν είναι ένα «κενό» διάστημα μέχρι την επόμενη άνοιξη. Είναι η περίοδος κατά την οποία ο παραγωγός διατηρεί το δέντρο υγιές, ποτισμένο, θρεμμένο και προστατευμένο, ώστε ο κερασεώνας να μπει με καλύτερες προϋποθέσεις στην επόμενη καλλιεργητική χρονιά.
