Πώς διαγράφεται το μέλλον του βαμβακιού; – τάσεις και ισορροπίες που αλλάζουν

Έξτρα ενίσχυση στον πρωτογενή τομέα, ύψους 160 εκατομμύρια ευρώ, ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στη Βουλή, στη συζήτηση για την κύρωση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2026.

Όπως ανέφερε το ποσό αυτό βρέθηκε από την εξοικονόμηση πόρων που είχαμε με το νέο τρόπο καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ (άρα είναι χρήματα της ΚΑΠ).

Από το κονδύλι αυτό τα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους κτηνοτρόφους και υπόλοιπα 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι όπως είπε αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Επίσης ανέφερε ότι σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ αναζητεί ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο στο τρακτέρ, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια.

Ακόμη έκανε πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης για σύσταση μίας διακομματικής επιτροπής, με διακομματικό προεδρείο, για να εξετάσουν τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και να συμφωνήσουν στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Ειδικότερα στην ομιλία του ο πρωθυπουργός αναφερόμενος στον αγροτικό τομέα δήλωσε τα εξής:

Μία τέτοια μεταρρύθμιση προωθείται τώρα και στον πρωτογενή τομέα, όπου είναι αλήθεια ότι εδώ και 40 χρόνια οι ευθύνες βαραίνουν όλο το πολιτικό σύστημα, τουλάχιστον όλους όσοι κυβέρνησαν, τα κόμματα που κυβέρνησαν, ανάμεσά τους προφανώς και το δικό μας, τα κόμματα που πέρασαν και από την αντιπολίτευση, που και αυτά πλειοδότησαν συνένοχα στο λάθος, αλλά και ένα μέρος των ίδιων των αγροτών οι οποίοι, ας το παραδεχτούμε, είτε αδράνησαν, είτε συμβιβάστηκαν, είτε βολεύτηκαν μέσα σε ένα «άρρωστο» σύστημα.

Με αιχμή κάποιες προκλητικές εκτροπές αυτή η «φούσκα» έσκασε και, έχοντας εξαντλήσει η κυβέρνηση τα περιθώρια, θέλησε να κόψει τον γόρδιο δεσμό. Οι έλεγχοι ήδη οδηγούν στη Δικαιοσύνη, όπως βλέπετε, πολλές ανοιχτές υποθέσεις. Ενώ, με τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίσαμε να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, να εντοπιστούν οι παράνομοι, να αποκατασταθεί επιτέλους μία διαφανής διαδικασία που θα αξιοποιεί δίκαια και σωστά τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Αργήσαμε; Αργήσαμε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να δράσουμε έστω και τώρα.
Ευθυνόμαστε; Πρώτος εγώ το έχω πει. Αλλά μεγαλύτερος υπεύθυνος είναι αυτός ο οποίος αρνείται να αλλάξει ένα καθεστώς το οποίο είναι αποδεδειγμένα σάπιο.
Γι’ αυτό και εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να αναμασάμε ερωτήματα που όλοι, κ. Ανδρουλάκη, τα ήξεραν στα κόμματα και στα χωριά χωρίς να τολμούν να απαντήσουν, όσο να δίνουμε λύσεις.

Η δική μας λύση, λοιπόν, είναι μια τολμηρή εξυγίανση και μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την ενσωμάτωση του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Και μέσα σε αυτή την ιδιαίτερη συγκυρία ξέσπασαν αγροτικές κινητοποιήσεις, με αποκλεισμούς δρόμων, λιμανιών, αεροδρομίων. Θα έλεγα με μια διάθεση, τουλάχιστον μέχρι χθες, για έλλειψη διαλόγου.

Θέλω να θυμίσω ότι και στο παρελθόν όλες οι κυβερνήσεις διαχειρίστηκαν αγροτικές κινητοποιήσεις. Και εμείς είχαμε αγροτικές κινητοποιήσεις πριν από δύο χρόνια. Καθίσαμε στο ίδιο τραπέζι, δώσαμε λύσεις σε μια σειρά από σημαντικά προβλήματα, όπως το κόστος παραγωγής και η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, η μείωση του ΦΠΑ στις ζωοτροφές, στα λιπάσματα, στα αγροτικά μηχανήματα. Όλα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά.

Και ναι, γνωρίζαμε από την πρώτη στιγμή ότι η μετάπτωση εν κινήσει του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ θα σήμαινε και κάποιες μικρές καθυστερήσεις στις καταβολές των αποζημιώσεων. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι οι δηλώσεις ΟΣΔΕ έκλεισαν στις 20 Οκτωβρίου και οι πρώτες πληρωμές άρχισαν τον Νοέμβριο. Έγινε μια τιτάνια προσπάθεια, την οποία θέλω να αναγνωρίσω, και από τα δυο συναρμόδια Υπουργεία και από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, για να μπορέσουν τελικά να γίνουν οι πληρωμές.

Και πόσες θα είναι οι πληρωμές, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στο τέλος της χρονιάς; 3,8 δισεκατομμύρια το 2025 έναντι 3,2 δισεκατομμυρίων το 2024.

Αλλά το σημαντικότερο δεν είναι αυτό. Το σημαντικότερο είναι ότι το σύστημα των πληρωμών εκσυγχρονίζεται οριστικά. Όπως ανέφερε και ο κ. Αντιπρόεδρος, η κυβέρνηση έχει έτοιμο ένα πλαίσιο το οποίο αντιμετωπίζει δικαιολογημένα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα.

Σε συνεννόηση με τη ΔΕΗ όσο το δυνατόν καλύτερες τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Σε συνεννόηση με την ΑΑΔΕ έναν ψηφιακό τρόπο για να μπορεί να επιστρέφει ουσιαστικά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης την ώρα που μπαίνει το πετρέλαιο, με τρόπο όμως που θα εξασφαλίζει απόλυτη διαφάνεια. Γιατί δεν φαντάζομαι ότι υπάρχουν κάποιοι σε αυτή την αίθουσα που να φαντάζονται ότι δεν μπορεί το σύστημα αυτό να τύχει κατάχρησης.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ο νέος αυτός τρόπος καταβολής των επιδοτήσεων οδήγησε σε εξοικονόμηση πόρων. Πόση εξοικονόμηση πόρων; Τώρα τη γνωρίζουμε πια. Σίγουρα 160 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία δεν δόθηκαν σε αυτούς που πολύ απλά δεν τα δικαιούνται. Αυτά τα χρήματα, λοιπόν, 80 εκατομμύρια, θα πάνε στους κτηνοτρόφους και 80 εκατομμύρια θα πάνε στους σιτοπαραγωγούς και στους βαμβακοπαραγωγούς, οι οποίοι αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται από χαμηλές τιμές.

Αυτό, όμως -επειδή θα έχουμε και τη συζήτηση μεθαύριο στην Εθνική Αντιπροσωπεία-, το οποίο δεν πρόκειται να συζητηθεί, είναι η μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Γιατί αυτό αποτελεί την «καρδιά» της μεταρρύθμισης και το πρώτο βήμα για τον εκσυγχρονισμό και την απελευθέρωση του αγροτικού κόσμου από τα δεσμά ενός κακού παρελθόντος, ώστε τα κοινοτικά κονδύλια να ενισχύουν πράγματι την εθνική παραγωγή και τελικά, όπως αποδεικνύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη, οι έντιμοι επαγγελματίες παραγωγοί να εισπράττουν τελικά μεγαλύτερα ποσά.

Καταλαβαίνω ότι αυτή η τολμηρή απόφαση ξεβόλεψε αρκετούς που είχαν μάθει να δρουν εκμεταλλευόμενοι πολλά κενά και δυσλειτουργίες του παλιού συστήματος. Είναι, όμως, καιρός -απευθύνομαι ειδικά σε εσάς, κ. Ανδρουλάκη- να ανατραπεί αυτή η διακομματική παθογένεια των τελευταίων 40 ετών. Διότι, εν πάση περιπτώσει, αν δύο κόμματα έχουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης σε αυτή την κατάσταση είναι το δικό μας και το δικό σας, διότι κανείς δεν ξεχνάει τη δική σας «συνεισφορά» στους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τον τρόπο με τον οποίο και εσείς διαχειριστήκατε τις αγροτικές επιδοτήσεις.

Εδώ βέβαια, τα κόμματα, είναι λίγο αντιφατική η στάση σας. Από τη μία καταγγέλλετε τον προβληματικό ΟΠΕΚΕΠΕ και από την άλλη όταν πάει αυτός να αλλάξει αρνείστε να συμμετέχετε σε αυτή την προσπάθεια.
Γι’ αυτό, λοιπόν, τα πράγματα είναι πολύ απλά: την Πέμπτη η Νέα Δημοκρατία θα ζητήσει ονομαστική ψηφοφορία για τη μεταρρύθμιση αυτή και να δούμε, κ. Ανδρουλάκη, πώς θα τοποθετηθείτε, με την ψήφο σας αυτή τη φορά.

Από πλευράς Νέας Δημοκρατίας, να το ξεκαθαρίσω, εγώ δεν πρόκειται να απολογηθώ ποτέ για καμία παρανομία κανενός καιροσκόπου και το ίδιο ζητώ και από τα άλλα κόμματα. Γιατί γνωρίζετε πολύ καλά ότι τα «παράσιτα» πάντα αναζητούν την ευκαιρία να προσκολληθούν σε οργανισμούς εξουσίας. Κυρίως, όμως, σας ζητώ να ξαναδούμε εξ αρχής, μαζί με τους αγρότες, τον γενικότερο προσανατολισμό του πρωτογενή τομέα. Έχουμε κάνει πολλά για τους αγρότες, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα.

Απευθύνω, λοιπόν, πρόσκληση στα κόμματα της αντιπολίτευσης: τέσσερις μήνες, μία διακομματική επιτροπή με διακομματικό προεδρείο, να εξετάσουμε τα προβλήματα του πρωτογενή τομέα και ελάτε να συμφωνήσουμε στις απαραίτητες αλλαγές που θα δεσμεύουν και τις επόμενες κυβερνήσεις.

Να δούμε τα προβλήματα στην παραγωγή, στη διαχείριση των προϊόντων, να δούμε λύσεις. Γιατί δεν μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τους αγρότες μας; Γιατί η παραγωγικότητά μας είναι τόσο χαμηλή; Θέλετε να συμμετέχετε; Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν. Διακομματική επιτροπή, διακομματικό προεδρείο. Να δούμε πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματική υπεραξία.

Κύριοι συνάδελφοι, η Ελλάδα δεν πρόκειται να ταυτίζεται με έναν τόπο τον οποίο τον σκιάζουν σκοτεινές εξαιρέσεις και βαρίδια του παρελθόντος. Είμαστε μια αισιόδοξη χώρα, είμαστε βασισμένοι στις εμπειρίες του 2025, θα ταξιδέψουμε στο 2027. Έχουμε σχέδιο για την Ελλάδα του 2030.
Με ένα σχέδιο ανά μήνα, το οποίο περιέγραψα, το 2026, το οποίο θα διατηρεί την ανάπτυξη στην οικονομία, θα στηρίζει την κοινωνία απέναντι στα αυξημένα καθημερινά έξοδα, ιδίως όμως θα στηρίζει την οικογένεια και τη μεσαία τάξη, τη νέα γενιά και την ελληνική περιφέρεια.

Μεγάλα προβλήματα αντιμετωπίζει η καλλιέργεια του βαμβακιού στην χώρα μας, κάτι που αναγκάζει μεγάλο αριθμό παραγωγών να βγαίνουν με τα τρακτέρ στους δρόμους.

Βασικό πρόβλημα είναι οι χαμηλές τιμές παραγωγού, που αυτή την περίοδο κυμαίνονται στα 34 λεπτά το κιλό στο χωράφι και στα 37 λεπτά στην πύλη του εκκοκκιστηρίου.

Όμως δεν είναι μόνο οι τιμές, αφού είχαμε τα προηγούμενα χρόνια πολλές ζημιές από τις θεομηνίες (Ελίας, Ντάνιελ κ.α.) και την φυτοπροστασία (πράσινο και ρόδινο σκουλήκι).

Αυτό που ζητάει ο κλάδος είναι να υπάρξει μια στρατηγική για το προϊόν από το ΥπΑΑΤ και να αποφασίσει να θα συνεχιστεί η καλλιέργεια στην χώρα μας και θα πάρει μέτρα για να μειώσει το κόστος παραγωγής.

Από την άλλη ακούνε οι παραγωγοί στην Βουλή το πάρτι που έκαναν εδώ και πολλά χρόνια κάποιοι με τα δικά τους χρήματα και τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ο κ. Σάββας Παχατίρογλου, πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Βαμβακοπαραγωγών Cotton Farsala, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι βλέπουμε το ΥπΑΑΤ να μην έχει καμιά στρατηγική για την καλλιέργεια βαμβακιού. Το πρόβλημα είναι το υψηλό κόστος παραγωγής και ζητάμε μέτρα για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε την καλλιέργεια. Είδαμε να κλείνουν μέσα σε μια μέρα τα κλωστήρια λόγω του κόστους ενέργειας και κανείς να μην αντιδρά. Φοβόμαστε ότι θα ακολουθήσουν οι παραγωγοί που έχουν πολύ υψηλό κόστος καλλιέργειας. Η Κομισιόν μας έχει επιβάλλει αυστηρά πρότυπα τα οποία δεν έχουν οι αναγωνιστές μας οι τρίτες χώρες που παράγουν βαμβάκι. Έχουμε επίσης μεγάλο κόστος ενέργειας και άρδευσης. Δεν ζητάμε επιδόματα αλλά μια μακροχρόνια στρατηγική για τον κλάδο.

Έκκληση στην κοινωνία για την υποστήριξη των δίκαιων αιτημάτων μας  

Ο Συνεταιρισμός Cotton Farsala με ανοικτή επιστολή που δημοσίευσε επισημαίνει ότι επιθυμεί να ενημερώσει όλους εσάς, τους συμπολίτες μας για τα δίκαια αιτήματα των συναδέλφων αγροτών και να ζητήσουμε όχι μόνο την κατανόηση αλλά και την στήριξη σας στον αγώνα για την ικανοποίηση των δίκαιων αιτημάτων μας. Οι αγρότες της Θεσσαλίας και όλης της χώρας δεν βρισκόμαστε στους δρόμους από επιλογή. Βρισκόμαστε εκεί γιατί η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τον πρωτογενή τομέα, τον θεμέλιο λίθο της οικονομίας της, τη δυνατότητα να παράγει ποιοτικά ελληνικά προϊόντα.
Σταδιακά τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε το κόστος παραγωγής να εκτοξεύεται σε επίπεδα δυσθεώρητα ενώ παράλληλα οι τιμές πώλησης των αγροτικών προϊόντων μειώνονται δραματικά, σε σημείο που η καλλιέργεια να κρίνεται ασύμφορη . Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την κατάσταση καθώς οδηγεί σε μείωση της παραγωγής και πολλές φορές σε ολική καταστροφή αυτής και των υποδομών μας.
Το παραγωγικό μοντέλο της χώρας που αφορά στη μεταποίηση έχει εγκαταλειφθεί. Τα εργοστάσια κλείνουν το ένα μετά το άλλο επιφέροντας αφενός απώλεια θέσεων εργασίας και εισοδήματος κι αφετέρου τη δημιουργία ελάχιστων μονοπωλιακών μονάδων που καθορίζουν τις τιμές της αγοράς.
Το ελληνικό βαμβάκι αποτελούσε παραδοσιακά ένα από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς πόρους της χώρας, που στηρίζει το ΑΕΠ, φέρνει συνάλλαγμα, δίνει εισόδημα σε χιλιάδες οικογένειες Κι όμως, η ελληνική κλωστοϋφαντουργία –ο κλάδος που έδινε τεράστια υπεραξία στη δική μας πρώτη ύλη και απασχολούσε δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους– αφέθηκε να καταρρεύσει.
Υπάρχει ορατός κίνδυνος πλέον η ενασχόληση με τον πρωτογενή τομέα να συρρικνωθεί δραματικά με συνέπεια η οικονομία της υπαίθρου να εξαφανισθεί, να αυξηθούν οι εισαγωγές σε τρόφιμα και πρώτες ύλες , να χαθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας και το ΑΕΠ της χώρας να μειωθεί.

Αγωνιζόμαστε για να παραμείνει η Ελλάδα παραγωγική, να υπάρχει μέλλον στη γη και θέσεις εργασίας στον πρωτογενή τομέα.
Συγκεκριμένα ζητούμε:

1. όσον αφορά τις ενισχύσεις

• ΚΑΠ που στηρίζει τον παραγωγό και το προϊόν – Όχι τα ιστορικά δικαιώματα
• Ριζική αναθεώρηση της ΚΑΠ ώστε οι ενισχύσεις να κατευθύνονται στο προϊόν και στην ποιότητα, όχι σε ανύπαρκτα «ιστορικά δικαιώματα».
• Η συνδεδεμένη ενίσχυση στο βαμβάκι να διαφοροποιείται βάσει πραγματικής καλλιεργητικής προσπάθειας και ποιότητας: – άλλη ενίσχυση για ποτιστική καλλιέργεια με πλήρεις φροντίδες, – άλλη για ξερική, όπου η παραγωγικότητα και το κόστος διαφέρουν ριζικά.\
• Κανόνες που ανταμείβουν την πραγματική παραγωγή, όχι τη γραφειοκρατία.
• Έγκαιρες πληρωμές χωρίς συνεχείς αλλαγές, λάθη και αδικίες.
• Σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις ενισχύσεις.

2. όσον αφορά το κόστος της ενέργειας στον πρωτογενή τομέα

• Ειδικό τιμολόγιο αγροτικού ρεύματος.
•  Αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο ως εργαλείο παραγωγής.
• Μεσοπρόθεσμη σταθερότητα τιμών ενέργειας.
• Παροχή κινήτρων για χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και λοιπών πηγών φιλικών προς το περιβάλλον (Ανάπτυξη μονάδων αγροτικής βιοενέργειας αξιοποιώντας υπολείμματα καλλιεργειών και οργανικά υποπροϊόντα

3. Όσον αφορά την προστασία από την κλιματική κρίση τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος

• Έργα νερού – προστασία, άρδευση, αντιπλημμυρική θωράκιση
• Η Θεσσαλία πλημμυρίζει και ταυτόχρονα διψάει.
• Ζητάμε μόνιμη αποκατάσταση της υδρολογικής ισορροπίας.
• Σύγχρονα, αξιόπιστα αρδευτικά δίκτυα.
• Αντιπλημμυρικά έργα με έγκαιρο σχεδιασμό, όχι μετά την καταστροφή.
• Προστασία υδροφόρου και έξυπνη διαχείριση νερού.

4. όσον αφορά την ενίσχυση του μεταποιητικού κλάδου

• Η Ελλάδα δεν μπορεί να εξάγει πρώτη ύλη και να εισάγει το τελικό προϊόν.
• Ζητάμε εθνικό σχέδιο αναβίωσης της κλωστοϋφαντουργίας και των συναφών βιομηχανιών.
• Κίνητρα για μεταποίηση ελληνικού και ευρωπαϊκού βαμβακιού εντός της χώρας.
• Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην περιφέρεια

5. όσον αφορά τον αθέμιτο ανταγωνισμό

• Μηδενική ανοχή στην «Ελληνοποίηση» των εισαγόμενων προϊόντων
• Διαφάνεια και ίσοι κανόνες για όλους.
• Σεβασμός στον Έλληνα παραγωγό που παράγει με πραγματικό κόστος και υψηλή ποιότητα.

Κάλεσμα προς την Κοινωνία

Δεν ζητάμε απλώς κατανόηση. Ζητάμε συστράτευση. Δεν σας καλούμε να στηρίξετε τα μπλόκα. Σας καλούμε να στηρίξετε το δικαίωμα της χώρας να παράγει. Το δικαίωμα της Ελλάδας να μην εξαρτάται από εισαγωγές για το φαγητό της. Το δικαίωμα των παιδιών μας να ζήσουν σε ζωντανές κοινότητες, όχι σε χωριά που θα ερημώσουν. Το δικαίωμα κάθε πολίτη να έχει πρόσβαση σε ελληνικό, ποιοτικό, ασφαλές προϊόν σε δίκαιη τιμή.

Ο αγρότης δεν παλεύει για να κερδίσει κάτι παραπάνω και να πλουτίσει. Παλεύει για να μη χαθεί η παραγωγική βάση της χώρας.

Για να μην γίνει η Ελλάδα θεατής στο ίδιο της το μέλλον.

Υπερασπιζόμαστε το ΑΕΠ που παράγεται από τη γη, την αυτάρκεια που είναι εθνική ασφάλεια, τη μεταποίηση που χάθηκε και μπορεί να ξαναγεννηθεί τις δουλειές που έφυγαν και μπορούν να επιστρέψουν, την Ελλάδα που μπορεί να παράγει και όχι μόνο να καταναλώνει.

Ελάτε στο πλευρό μας — όχι για εμάς, αλλά για την ίδια τη χώρα και το δικό σας μέλλον. Η μάχη δεν είναι του αγρότη. Είναι της κοινωνίας. Και θα κριθεί από το αν θα σταθούμε όρθιοι όλοι μαζί.

Με τη διεθνή αγορά βαμβακιού να περνά ακόμη μία χρονιά έντονων μεταβολών, η εικόνα αυτή «μεταφράζεται» και σε εθνικό επίπεδο σε μια δύσκολη χρονιά για το ελληνικό βαμβάκι, με τους παραγωγούς να βιώνουν τις συνέπειες της — υπό τη μορφή των χαμηλών τιμών.

Η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC) έδωσε στη δημοσιότητα την ετήσια έκθεση World Cotton Trade Report 2025, παρουσιάζοντας τα νεότερα στοιχεία για το παγκόσμιο εμπόριο σύσπορου. Η έκθεση καταγράφει τις μεταβολές της αγοράς την περίοδο 2024/25 και τις προβλέψεις για την επόμενη σεζόν, προσφέροντας μια συνοπτική εικόνα των διεθνών εμπορικών ροών.

Η εικόνα του παγκόσμιου εμπορίου το 2024/25

Η ICAC καταγράφει ότι το παγκόσμιο εμπόριο βαμβακιού την περίοδο 2024/25 μειώθηκε κατά 4% σε σχέση με την προηγούμενη σεζόν, διαμορφώνοντας τον συνολικό όγκο στα 9,4 εκατομμύρια τόνους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, η Βραζιλία παρέμεινε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας, ενώ το Μπαγκλαντές αποτέλεσε τον σημαντικότερο εισαγωγέα.

Παράλληλα, η επισημαίνεται ότι η πορεία της αγοράς το 2024/25 επηρεάστηκε από παράγοντες όπως η αύξηση των δασμών, οι διακυμάνσεις στην κατανάλωση εκκοκκισμένου βαμβακιού, οι ρυθμιστικές και αγοραστικές πιέσεις και η ολοένα μεγαλύτερη πολυπλοκότητα της αλυσίδας αξίας του προϊόντος.

Η εκτίμηση για το 2025/26

Παρά το περιβάλλον πιέσεων, η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή Βαμβακιού (ICAC) διατυπώνει αισιόδοξες προβλέψεις για την επόμενη εμπορική περίοδο. Όπως αναφέρει η οικονομική αναλύτρια της Επιτροπής, Parkhi Vats, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο βαμβακιού θα κινηθεί ανοδικά στη σεζόν 2025/26, καταγράφοντας αύξηση 4% και φθάνοντας τους 9,8 εκατομμύρια τόνους.

Η ενίσχυση αυτή συνδέεται με την προσδοκία για μεγαλύτερη κατανάλωση και υψηλότερες εισαγωγές από την Κίνα, καθώς και με τη δημιουργία νέων εμπορικών συνεργασιών που, σύμφωνα με την Συμβουλευτική Επιτροπή, ενισχύουν τις θετικές προοπτικές για τη διεθνή αγορά εκκοκκισμένου βαμβακιού.

Οι εξελίξεις που διαμορφώνουν το αύριο του βαμβακιού

Οι εκτιμήσεις για άνοδο της ζήτησης και των εμπορικών ροών ευελπιστούν ότι θα διαμορφώσουν ένα πιο σταθερό περιβάλλον για τους επαγγελματίες του κλάδου, με την ICAC να υπογραμμίζει ότι η στενή παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων παραμένει καθοριστική. Άλλωστε, οι μεταβολές στην παγκόσμια αγορά δεν μένουν ποτέ χωρίς αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή και τελικά στην ελληνική πραγματικότητα- από τη διαμόρφωση των τιμών μέχρι τη διάθεση του προϊόντος - οι διεθνείς τάσεις συνεχίζουν να καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται παραγωγοί και εκκοκκιστές. 

Σε μια χρονιά όπου οι χαμηλές τιμές πιέζουν σημαντικά το εισόδημα των παραγωγών, η πορεία της διεθνούς αγοράς αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, καθώς κάθε μεταβολή στις παγκόσμιες ροές μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανταμοιβή του κόπου τους.

Πηγή: International Cotton Advisory Committee (ICAC)

Με τη συγκομιδή του βαμβακιού να έχει ολοκληρωθεί σε πολλές περιοχές της χώρας και να οδεύει προς την ολοκλήρωσή της σε άλλες, η προσοχή των παραγωγών στρέφεται τώρα στη φροντίδα του χωραφιού. Σύμφωνα με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, Κωνσταντίνο Σίμογλου, οι μετασυλλεκτικές εργασίες στη βαμβακοκαλλιέργεια έχουν να κάνουν πρωτίστως με την καταστροφή και ενσωμάτωση των υπολειμμάτων της καλλιέργειας, κάτι που ισχύει για όλες τις περιοχές, είτε στη Θεσσαλία είτε στη Μακεδονία. Πρόκειται, όπως τονίζει, για μία από τις σοβαρότερες και πιο ουσιαστικές εργασίες της περιόδου, καθώς αποτελεί το πρώτο και βασικότερο βήμα για την προστασία της επόμενης καλλιεργητικής χρονιάς.

Καταστροφή και ενσωμάτωση των υπολειμμάτων

Η διαδικασία ξεκινά με τη χρήση καταστροφέα, ενός γεωργικού μηχανήματος που τεμαχίζει τα υπολείμματα της καλλιέργειας ώστε να μπορούν στη συνέχεια να ενσωματωθούν ευκολότερα στο έδαφος με όργωμα. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, «όταν μιλάμε για όργωμα, μιλάμε για αναστροφή – έχει σημασία να χρησιμοποιείται άροτρο και όχι βαρύς καλλιεργητής ή δισκοσβάρνα, γιατί αυτά δεν κάνουν αναστροφή και δεν ενσωματώνουν ικανοποιητικά τα υπολείμματα». Η σωστή αναστροφή συμβάλλει στη φυσική αποδόμηση των φυτικών καταλοίπων και, ταυτόχρονα, στη μείωση του πληθυσμού των εντόμων που διαχειμάζουν στο έδαφος ή στα στελέχη του φυτού.

Εχθροί και ασθένειες που αντιμετωπίζονται μετά τη συγκομιδή

Ο κύριος εχθρός του βαμβακιού παραμένει το πράσινο σκουλήκι. Αυτή την περίοδο, σύμφωνα με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, η διαχειμάζουσα γενιά του εντόμου βρίσκεται ήδη μέσα στο έδαφος με μορφή προνύμφης. Κάνει μια διαδρομή σε βάθος 5 έως 8 εκατοστών και παραμένει εκεί για να διαχειμάσει. Με την αναστροφή του εδάφους, οι προνύμφες είτε έρχονται στην επιφάνεια είτε παραχώνονται βαθύτερα, μειώνοντας σημαντικά τη δυνατότητα επιβίωσης και εξόδου ενηλίκων την επόμενη χρονιά.

Εξίσου σημαντική είναι η μετασυλλεκτική διαχείριση και για το ρόδινο σκουλήκι, του οποίου ο πληθυσμός τα τελευταία χρόνια κάνει αισθητή την παρουσία του και στη Μακεδονία. Το έντομο αυτό διαχειμάζει μέσα στα στελέχη του βαμβακιού· όταν γίνεται τεμαχισμός και ενσωμάτωση των φυτικών υπολειμμάτων, οι προνύμφες δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους και να εξέλθουν ως ενήλικα την επόμενη χρονιά. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, όταν η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται συστηματικά σε μια περιοχή, αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο καταπολέμησης των δύο αυτών εχθρών.

Παράλληλα, η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων συμβάλλει και στην αντιμετώπιση ασθενειών. Πριν λίγα χρόνια είχε εντοπιστεί εκ νέου η βακτηριακή σήψη του βαμβακιού, μια σοβαρή ασθένεια που διαχειμάζει στα υπολείμματα της καλλιέργειας. Με τις σωστές μετασυλλεκτικές εργασίες, το μόλυσμα του παθογόνου δεν μπορεί να επιβιώσει, ενώ παρόμοια αποτελέσματα παρατηρούνται και για άλλες ασθένειες που, αν και δεν εμφανίζονται συχνά, παραμένουν στο χωράφι μέσω των φυτικών υπολειμμάτων.

Οι εργασίες αυτές λειτουργούν τελικά ως φυσικός μηχανισμός πρόληψης και αντιμετώπισης εχθρών και ασθενειών, συμβάλλοντας σε μια πιο καθαρή και ισορροπημένη νέα καλλιεργητική χρονιά.

Ορθολογική φυτοπροστασία: υποχρέωση και νέα νοοτροπία

Η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων δεν αποτελεί απλώς σύσταση, αλλά νομική υποχρέωση. Όπως υπογραμμίζει ο γεωπόνος της ΔΑΟΚ Δράμας, Κωνσταντίνος Σίμογλου, η συγκεκριμένη εργασία περιλαμβάνεται στις οδηγίες ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας του βαμβακιού, οι οποίες έχουν θεσπιστεί με βάση τον νόμο 4036/2012 και επομένως έχουν ισχύ νόμου. Δεν πρόκειται για προαιρετική πρακτική, αλλά για υποχρέωση των παραγωγών, ώστε να μειώνονται όσο το δυνατόν τα φαινόμενα φυτοπροστασίας και οι άσκοπες επεμβάσεις. Ωστόσο, η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης δεν έχει ακόμη περάσει πλήρως στη νοοτροπία όλων των βαμβακοπαραγωγών. Συχνά οι εργασίες πραγματοποιούνται ελλιπώς, είτε μόνο με στελεχοκοπή χωρίς ενσωμάτωση είτε το αντίστροφο. «Αν γίνει μόνο το ένα από τα δύο, η δουλειά μένει μισή», επισημαίνει ο γεωπόνος.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταδιακή αλλαγή στη στάση των παραγωγών. Πολλοί δείχνουν πλέον μεγαλύτερη προσοχή, συμβουλεύονται τον γεωπόνο τους και ελέγχουν αν υπάρχει πραγματική προσβολή πριν προβούν σε ψεκασμούς. «Ο κόσμος πλέον προσέχει καλύτερα, συμβουλεύεται τον γεωπόνο του και τις προειδοποιήσεις, ελέγχει αν υπάρχει πραγματικά προσβολή πριν ψεκάσει. Έτσι αποφεύγονται άσκοποι ψεκασμοί, μειώνεται το κόστος και προστατεύεται το περιβάλλον», αναφέρει ο κ. Σίμογλου.

Τα αποτελέσματα αυτής της στροφής είναι ήδη ορατά: σε πολλές περιοχές, όπως σημειώνει, το πρόβλημα με το πράσινο σκουλήκι αντιμετωπίζεται πλέον αποτελεσματικά με έναν μόνο ψεκασμό ανά χρονιά. Πρόκειται, όπως λέει, για μια σαφή ένδειξη ότι η ορθολογική φυτοπροστασία αποδίδει, όταν συνοδεύεται από ενημέρωση, συνεργασία και συνέπεια στο χωράφι.

Επιλογές για την επόμενη καλλιέργεια και αμειψισπορά

Ανάλογα με το πλάνο του παραγωγού, μετά τις μετασυλλεκτικές φροντίδες μπορεί να ακολουθήσει είτε εαρινή καλλιέργεια, όπως καλαμπόκι ή ηλίανθος, είτε χειμερινή, όπως σιτηρά. Στη Βόρεια Ελλάδα συνηθίζεται η εναλλαγή βαμβακιού με αραβόσιτο ή χειμερινό σιτηρό, ωστόσο η συνεχής επανάληψη του σχήματος «βαμβάκι–καλαμπόκι–βαμβάκι» δεν θεωρείται ιδανική.

Όπως επισημαίνει ο κ. Σίμογλου, μέσω των παρατηρήσεων της ΔΑΟΚ και του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, αυτή η μορφή αμειψισποράς φαίνεται να δημιουργεί ελλείψεις σε θρεπτικά στοιχεία στο βαμβάκι που ακολουθεί το καλαμπόκι. Αντίθετα, η ένταξη ψυχανθών – ακόμη κι αν δεν στοχεύει στην παραγωγή καρπού – μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη δομή και τη γονιμότητα του εδάφους.

Μια χειμερινή καλλιέργεια, όπως ρεβίθι ή άλλο ψυχανθές, λειτουργεί ιδανικά ως χλωρή λίπανση: παραμένει στο χωράφι τον χειμώνα και ενσωματώνεται την άνοιξη, προετοιμάζοντας το έδαφος για την επόμενη εαρινή καλλιέργεια. Παρότι αρκετοί παραγωγοί παραμένουν διστακτικοί λόγω του κόστους, ο γεωπόνος τονίζει ότι το όφελος αυτής της πρακτικής είναι ξεκάθαρο σε βάθος χρόνου, τόσο για τη θρέψη των φυτών όσο και για τη συνολική υγεία του εδάφους.

Το μέλλον της καλλιέργειας γράφεται μετά τη συγκομιδή

Οι μετασυλλεκτικές εργασίες στο βαμβάκι δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά κρίσιμο στάδιο της ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας. Η σωστή καταστροφή και ενσωμάτωση των υπολειμμάτων μειώνει τους εχθρούς και τις ασθένειες, βελτιώνει τη γονιμότητα του εδάφους και μειώνει το κόστος παραγωγής. Κάθε εργασία που γίνεται μετά τη συγκομιδή είναι επένδυση για την επόμενη χρονιά. Η φροντίδα του χωραφιού τώρα καθορίζει πόσο υγιής και αποδοτική θα είναι η καλλιέργεια που θα ακολουθήσει.

Η BASF διοργάνωσε το 1ο Φεστιβάλ Βαμβακιού, μια σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων στους βαμβακοπαραγωγούς της χώρας, με στόχο την ενημέρωση, την ανταλλαγή γνώσης και την ενίσχυση της ελληνικής αγροτικής παραγωγής.

Στις 1 και 2 Οκτωβρίου, στη Μακεδονία και Θράκη – οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τις κορυφαίες ποικιλίες βαμβακιού Fibermax® και Stoneville®, να συνομιλήσουν με τους ειδικούς της BASF και να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς με μεγάλα δώρα.

Άλλη μια χρονιά που γιορτάσαμε μαζί το ελληνικό βαμβάκι!

Λίγα λόγια για τη νέα γενιά ποικιλιών FiberMax® & Stoneville®

H BASF συνεχίζει να στηρίζει την καλλιέργεια του βαμβακιού, επενδύοντας στην έρευνα και ανάπτυξη νέου γενετικού υλικού και διαθέτοντας τις κορυφαίες ποικιλίες βαμβακιού FiberMax® και Stoneville®.

Με ένα πλήρες χαρτοφυλάκιο ποικιλιών βαμβακιού, στην πρώιμη και μεσοπρώιμη ζώνη, με τις νέες ποικιλίες:
- FiberMax®, Adora και Irida και
- Stoneville®, Olivia, ST 830 και ST 810

Οι νέες αυτές ποικιλίες δίνουν λύσεις στις ανάγκες του βαμβακοκαλλιεργητή για υψηλές και σταθερές αποδόσεις, πρωιμότητα, αντοχή στις προσβολές από μυζητικά έντομα, άριστη μεταβροχική συλλεκτική συμπεριφορά, αλλά και εξαιρετική απόδοση και ποιότητα ίνας.

Πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστα Τσιάρα, με τη Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ).

Στην συνάντηση συζητήθηκαν οι χαμηλές τιμές στο βαμβάκι και εξετάστηκαν οι προοπτικές του κλάδου και οι δυνατότητες στήριξης των παραγωγών μέσα από τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά και θεσμικά εργαλεία.

Αναγνωρίστηκε η δύσκολη συγκυρία που διαμορφώνεται σε επίπεδο τιμών, ωστόσο επιβεβαιώθηκε ότι ο κλάδος παραμένει ενεργός, δυναμικός και σε θέση να αντιδράσει με συντονισμένες πρωτοβουλίες.

Οι εκκοκκιστικές επιχειρήσεις αναγνώρισαν την ιδιαίτερα υψηλή ποιότητα του φετινού παραγόμενου βαμβακιού, επισημαίνοντας τα περιθώρια βελτίωσης της τιμής ως προς τις ποσότητες που πληρούν τις απαιτούμενες ποιοτικές προδιαγραφές.

Ο Υπουργός επισήμανε ότι οι ενέργειες για τη στήριξη του βαμβακιού εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο πολιτικών στο πλαίσιο της Νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), υπογραμμίζοντας: «Η προσπάθεια είναι να μεγιστοποιηθεί το διαθέσιμο ποσό και να διαμορφωθεί ένα υποστηρικτικό πλαίσιο για τον παραγωγό και τη μεταποιητική αλυσίδα. Είμαστε ανοιχτοί στη συνεργασία με όλους τους φορείς του κλάδου και, όταν διαμορφώνουμε τις προτάσεις μας, είναι δεδομένο ότι θα ερωτηθείτε και εσείς, γιατί η γνώση σας είναι πολύτιμη».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Μέτρο 23, το οποίο αποτελεί σημαντικό πακέτο στήριξης για τους παραγωγούς, καθώς και στο επικείμενο περιβαλλοντικό μέτρο που αφορά το αποτύπωμα του άνθρακα και στοχεύει στη βιωσιμότητα της καλλιέργειας του βαμβακιού και τη βελτίωση του εισοδήματος του παραγωγού.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, ο υπουργός ανέφερε ότι το Μέτρο 23 θα πληρωθεί το Νοέμβριο.

Για το περιβαλλοντικό μέτρο που αφορά το αποτύπωμα του άνθρακα ξεκινά από το 2025 και η προκαταβολή θα πληρωθεί το 2026.

Από την πλευρά τους, οι εκπρόσωποι των  εκκοκκιστικών επιχειρήσεων μέλη της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος εξέφρασαν την πρόθεσή τους να στηρίξουν ενεργά τους παραγωγούς, όπως πράττουν διαχρονικά, και να συνεργαστούν στενά με το Υπουργείο για την προώθηση δράσεων που ενισχύουν το εισόδημα και τη θέση του ελληνικού βαμβακιού στην αγορά.

Ο κ. Τσιάρας επανέλαβε τη δέσμευση του ΥπΑΑΤ για συντονισμένες ενέργειες και διαρκή συνεργασία με όλους τους κρίκους της αλυσίδας, με στόχο τη στήριξη ενός προϊόντος-πυλώνα για την ελληνική αγροτική οικονομία.

Ενώ σε αρκετές περιοχές η συγκομιδή έχει ξεκινήσει, δεν λείπουν τα χωράφια που παραμένουν ασυγκόμιστα, καθώς ο καιρός και οι συνεχείς βροχοπτώσεις έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις αλλά και διαφοροποιήσεις στις πρακτικές των παραγωγών. Ωστόσο, πέρα από τον παράγοντα των καιρικών συνθηκών, φέτος ξεχωρίζει και μια διαφορετική προσέγγιση πολλών βαμβακοπαραγωγών στο θέμα της αποφυλλώσεως — είτε λόγω κόστους, είτε λόγω χρονικών περιορισμών.

Όπως προκύπτει από τις δηλώσεις γεωπόνων και εκκοκιστών στον ΑγροΤύπο, η επιλογή αυτή, σε συνδυασμό με τα επίπεδα υγρασίας στα βαμβάκια, φαίνεται πως επηρεάζει —σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, ανάλογα με την περίπτωση— την ποιότητα του τελικού προϊόντος, αλλά και τη δυσκολία στη συγκομιδή.

Τι είναι το αποφυλλωτικό και γιατί εφαρμόζεται

Ο γεωπόνος κ. Καλαμπάκας εξηγεί ότι το αποφυλλωτικό απαιτεί ηλιόλουστο καιρό και περίπου δέκα ημέρες πριν τη συγκομιδή για να δράσει αποτελεσματικά.
«Με τις συνεχείς βροχές, πολλοί δεν πρόλαβαν να το ρίξουν ή το αποτέλεσμα δεν ήταν ικανοποιητικό», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι οι παραγωγοί που έκαναν την εφαρμογή σωστά «περιμένουν να βελτιωθεί ο καιρός για να προχωρήσουν στη συγκομιδή».
Όπως τονίζει, το αποφυλλωτικό αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για τη σωστή συγκομιδή, καθώς «βοηθά να φύγουν τα φύλλα, να καθαρίσει το φυτό και να μαζευτεί πιο καθαρό βαμβάκι».
Αντίθετα, «χωρίς αυτό, η συγκομιδή δυσκολεύει και σε συνθήκες συννεφιάς ή βροχής δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα».
Στην πράξη, η απουσία αποφυλλωτικού σημαίνει ότι ο παραγωγός χρειάζεται περισσότερο κόπο για τη συγκομιδή, ενώ το βαμβάκι συγκρατεί περισσότερες ξένες ύλες, κυρίως φύλλα.
Ανάλογα με το ποσοστό αυτών και το αν έχουν δεσμεύσει υγρασία, η ποιότητα της ίνας μπορεί να επηρεαστεί — και κατ’ επέκταση η τιμή πώλησης στο εκκοκιστήριο.

Τι λένε τα εκκοκιστήρια: Καθαρότητα, ξένες ύλες και υγρασία στο μικροσκόπιο

Ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με εκκοκιστήρια από διάφορες περιοχές της χώρας, προκειμένου να αποτυπώσει την εικόνα της συγκομιδής και να βολιδοσκοπήσει πώς διαμορφώνεται η ποιότητα του προϊόντος, σε μια περίοδο που οι καλλιεργητικές επιλογές και οι καιρικές συνθήκες δημιουργούν διαφορετικούς ρυθμούς και πρακτικές ανά περιοχή.
Παράλληλα, όπως εξηγούν ειδικοί, όταν το βαμβάκι συγκομίζεται με φύλλα και ξένες ύλες, αυξάνεται η πιθανότητα εγκλωβισμού υγρασίας, καθώς τα φύλλα συγκρατούν νερό και επηρεάζουν τη διαδικασία καθαρισμού και την ποιότητα της ίνας.

Από τα Εκκοκιστήρια Αγγελούση (ΕΚΚΟΚΚΙΣΤΗΡΙΑ ΛΙΒΑΔΕΙΑΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ Α.Ε.) στη Λιβαδειά αναφέρουν ότι «αρκετοί παραγωγοί δεν ρίχνουν αποφυλλωτικό φέτος, κυρίως λόγω κόστους».
Όπως σημειώνουν, δεν είναι λίγοι εκείνοι που περιορίζουν ακόμη και τις αρδεύσεις, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος παραγωγής.
Η συγκομιδή εξελίσσεται με καθυστερήσεις λόγω καιρού, όμως, όπως επισημαίνουν, «όταν δεν έχει ριχτεί αποφυλλωτικό, το βαμβάκι μπορεί να συγκομιστεί, αλλά συνήθως έχει περισσότερες ξένες ύλες και υψηλότερη υγρασία».
«Η υγρασία επηρεάζει την καθαρότητα και το χρώμα της ίνας, ειδικά όταν τα βαμβάκια μαζεύονται βρεγμένα ή με φύλλα», τονίζουν.

Από το Εκκοκιστήριο Καραγιώργου (ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΥ ΑΦΟΙ Ν ΑΒΕΕ) στα Φάρσαλα, σημειώνουν ότι παραλαμβάνουν βαμβάκι «με ή χωρίς αποφυλλωτικό», ανάλογα με την κατάσταση του χωραφιού.
«Αν το βαμβάκι είναι καθαρό, δεν υπάρχει θέμα παραλαβής», τονίζουν, διευκρινίζοντας όμως ότι «όταν δεν έχει γίνει αποφυλλωτικό, υπάρχουν περισσότερα φύλλα και ξένες ύλες».
Το μεγαλύτερο πρόβλημα φέτος, σύμφωνα με την ίδια πηγή, είναι «η αυξημένη υγρασία, που επηρεάζει την καθαρότητα και το χρώμα του σύσπορου».
«Το εκκοκιστήριο μπορεί να καθαρίσει το βαμβάκι, αλλά με μικρότερη απόδοση σε ίνα», αναφέρουν, σημειώνοντας ότι το όριο υγρασίας για παραλαβή είναι περίπου 13%.
Προσθέτουν επίσης ότι «οι ξένες ύλες, όπως φύλλα και βρωμιές, δυσκολεύουν τον καθαρισμό και επηρεάζουν την τελική ποιότητα του εκκοκκισμένου προϊόντος».
Όπως εξηγούν ειδικοί, η παρουσία φύλλων και ξένων υλών στο συγκομισμένο βαμβάκι μπορεί να συγκρατεί επιπλέον υγρασία, επιβαρύνοντας περαιτέρω την καθαρότητα του προϊόντος και τη διαδικασία εκκόκκισης.

Από το Εκκοκιστήριο Καφαντάρη Παπακώστα (ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ ΑΒΕΕ) στην Καρδίτσα, αναφέρουν ότι «ποτέ δεν έριχναν όλοι αποφυλλωτικό», υπογραμμίζοντας ότι η πρακτική αυτή «δεν είναι κάτι καινούργιο».
Η φετινή παραγωγή προχωρά κανονικά, «αλλά παρατηρείται αυξημένη υγρασία στα βαμβάκια που φτάνουν για εκκόκκιση».
«Να μην μαζεύουν νύχτα», συμβουλεύουν οι υπεύθυνοι, «γιατί τότε αυξάνεται η υγρασία και μαζεύονται φύλλα».
Παρά τις προκλήσεις, σημειώνουν ότι «τα εκκοκιστήρια μπορούν να διαχειριστούν τέτοια φορτία, αλλά η καθαρότητα επηρεάζεται».

Από τα Εκκοκιστήρια Θράκης (ΕΚΚΟΚΙΣΤΗΡΙΑ ΘΡΑΚΗΣ ΑΒΕΕ) η εικόνα είναι ότι η συγκομιδή έχει προχωρήσει περίπου στο 30–40%, με ικανοποιητική ποιότητα αλλά ανομοιομορφίες ανά περιοχή.
«Το φαινόμενο των παραγωγών που δεν εφαρμόζουν αποφυλλωτικά είναι γνωστό, δεν δημιουργεί πρόβλημα στην παραλαβή εκτός αν υπάρχουν πολλές ξένες ύλες - φύλλα ή υγρασία», αναφέρουν.
Παρά τις δυσκολίες, «φέτος βλέπουμε καλής ποιότητας βαμβάκι, αλλά και περιπτώσεις με υγρασία πάνω από τα όρια».
Όπως επισημαίνουν, οι καιρικές συνθήκες φέτος έχουν επηρεάσει περισσότερο την ποιότητα από την ίδια την επιλογή αποφυλλωτικού.

Ενώ τα εκκοκιστήρια μεταφέρουν μια εικόνα διαφοροποιημένων πρακτικών και αυξημένης υγρασίας, σε γενικό επίπεδο ο κλάδος φαίνεται να διατηρεί ισορροπία.

Ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος τονίζει στον ΑγροΤύπο, ότι η φετινή παραγωγή «κινείται σε ικανοποιητικά επίπεδα», αν και «ο καιρός έχει επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα».
Όπως τονίζει, «χρειάζεται προσοχή και υπομονή στη συγκομιδή, ώστε το ελληνικό βαμβάκι να διατηρήσει την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητά του», δίνοντας έμφαση στη σωστή αποθήκευση και διαχείριση μετά τη συλλογή.
Παρά τις καθυστερήσεις λόγω καιρού, επισημαίνει ότι «στο μεγαλύτερο ποσοστό των βαμβακοκαλλιεργειών η αποφύλλωση πραγματοποιείται κανονικά», χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία βασικό στάδιο προετοιμασίας για τη συγκομιδή.

Τελικά, ναι ή όχι στο αποφυλλωτικό;

Το αποφυλλωτικό εφαρμόζεται λίγο πριν τη συγκομιδή, με στόχο να μαραθούν τα φύλλα και να διευκολυνθεί η μηχανική συλλογή, διατηρώντας το σύσπορο πιο καθαρό και ομοιόμορφο.
Πρόκειται για μια πρακτική που, όπως τονίζουν οι ειδικοί, θεωρείται βασικό εργαλείο για ομαλή συγκομιδή — αρκεί να εφαρμοστεί στις σωστές συνθήκες, δηλαδή με ηλιοφάνεια και επαρκή χρόνο δράσης πριν το μάζεμα.

Ωστόσο, όπως φάνηκε φέτος, αρκετοί παραγωγοί επέλεξαν να μην προχωρήσουν σε αποφύλλωση, είτε επειδή δεν το επέτρεψαν οι καιρικές συνθήκες, είτε λόγω του κόστους.
Το βαμβάκι μπορεί να συγκομιστεί και χωρίς αποφυλλωτικό, όμως απαιτεί περισσότερο κόπο και χρόνο, ενώ συνοδεύεται συχνότερα από φύλλα και ξένες ύλες.

Η διαφορά εντοπίζεται κυρίως στην καθαρότητα της ίνας — ειδικά όταν στο προϊόν συνυπάρχουν φύλλα και υγρασία.
Όπως επισημαίνουν εκκοκιστές, «όταν το βαμβάκι είναι καθαρό και στεγνό, γίνεται δεκτό χωρίς πρόβλημα, αλλά όταν συνδυάζει ξένες ύλες και υγρασία, υποβαθμίζεται η ποιότητά του».

Σε κάθε περίπτωση, το βαμβάκι γίνεται κανονικά δεκτό από τα εκκοκιστήρια.
Η επεξεργασία που ακολουθεί μπορεί, ανάλογα με την κατάσταση του προϊόντος, να εξουδετερώσει σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει μια μικρή απώλεια στην καθαρότητα και την εμφάνιση της ίνας. Σε άλλες περιπτώσεις, ιδίως όπου η αποθήκευση και η μεταφορά έγιναν με στεγνό προϊόν, δεν διαπιστώνεται καμία ποιοτική διαφοροποίηση.

Το δίλημμα του βαμβακοπαραγωγού

Για πολλούς παραγωγούς, η εφαρμογή αποφυλλωτικού φέτος αποτέλεσε ζήτημα καιρικών φαινομένων — όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε χρονιά — καθώς οι συνεχείς βροχοπτώσεις και η έλλειψη ηλιοφάνειας δεν ευνόησαν την ορθή εφαρμογή και τη δράση των σκευασμάτων.
Παράλληλα, αποτέλεσε και θέμα κόστους. Ειδικοί του κλάδου αναφέρουν ότι αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν να περιορίσουν τις εφαρμογές αποφυλλωτικών, ώστε να μειώσουν τα έξοδα, ιδιαίτερα σε μια χρονιά όπου η τιμή του βαμβακιού κινείται σε χαμηλά επίπεδα.

Στην πράξη, πολλοί βαμβακοπαραγωγοί προχωρούν στη συγκομιδή ακόμη και χωρίς όλες τις προτεινόμενες φροντίδες, προσπαθώντας να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος και στις δύσκολες συνθήκες της αγοράς.

Οι βροχές των τελευταίων ημερών ήρθαν στην χειρότερη περίοδο για το βαμβάκι, ενώ την ίδια στιγμή οι τιμές συνεχίζουν την κάθοδο και βρίσκονται σε επίπεδα κάτω του κόστους.

Οι βροχοπτώσεις, που είχαμε για 2-3 ημέρες, έφεραν διακοπή στην συγκομιδή, προβλήματα στην ποιότητα αλλά μια μείωση των αποδόσεων.

Ο βαμβακοπαραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Πέλλας, Γιώργος Σιδηρόπουλος, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι ενώ είχαμε αρχίσει δυνατά την συγκομιδή του βαμβακιού οι βροχές σταμάτησαν την συγκομιδή. Στην περιοχή έπεσαν 40 χιλιοστά νερού με αποτελεσμα να έχουν βραχεί τα βαμβάκια. Τώρα οι παραγωγοί περιμένουν να στεγνώσουν τα βαμβάκια και το χώμα για να μπουν ξανά μέσα στα χωράφια. Πάντως οι βροχές είναι σίγουρο ότι θα δημιουργήσουν πρόβλημα, καθώς δεν επιτρέπουν στο καρύδι να ανοίξει πλήρως για να αποκαλυφθούν οι λευκές ίνες. 

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, παραγωγός από την Βοιωτία, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι τα βαμβάκια βράχηκαν και η συγκομιδή σταμάτησε. Πάντως οι περισσότεροι παραγωγοί στην περιοχή είχαν προλάβει να συγκομίσουν το πρώτο χέρι με την καλή ποιότητα. Προσωπικά πρόλαβα να συγκομίσω και το δεύτερο χέρι από το χωράφι πριν ξεκινήσουν οι βροχές.

Όσοι βαμβακοπαραγωγοί δεν πρόλαβαν να κάνουν συγκομιδή θα πρέπει να περιμένουν να στεγνώσει το χωράφι και το χώμα. Πάντως είναι σίγουρο ότι θα χαθεί το 1/5 της παραγωγής και θα υποβαθμιστεί η ποιότητα του βαμβακιού λόγω της υγρασίας.

Από την άλλη πάμε για αρνητικό ρεκόρ φέτος στις τιμές βαμβακιού. Σήμερα Παρασκευή (3/10) η τιμή πύλης είναι στα 37 λεπτά το κιλό, που είναι πολύ χαμηλή τιμή και κάτω του κόστους. Όσοι κατάφεραν να κάνουν συγκομιδή πριν τις βροχοπτώσεις έχουν αποδόσεις γύρω στα 400 κιλά το στρέμμά.

Ένα ακόμη θετικό είναι ότι φέτος οι παραγωγοί δεν έκαναν ψεκασμούς, δηλαδή δεν είχαν έξοδα φυτοπροστασίας λόγω μειωμένων πληθυσμών σκουληκιών. Αυτό σημαίνει ότι ο βαμβακοπαραγωγός γλύτωσε περίπου 20 έως 30 ευρώ το στρέμμα.

Ο κ. Χρήστος Σιδερόπουλος, παραγωγός από την Λάρισα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι δεν υπάρχει πρόβλημα σε πολλούς παραγωγούς γιατί είχαν προλάβει να συγκομίσουν το πρώτο χέρι. Όσοι δεν έκαναν συγκομιδή θα έχουν πρόβλημα στα κιλά και στην ποιότητα. Όμως από τις φετινές τιμές παραγωγού θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό τα στρέμματα καλλιέργειας της επόμενης χρονιά. Με έξοδα γύρω στα 280 ευρώ το στρέμμα η τιμή παραγωγού κάτω από 40 λεπτά το κιλό δεν κάνει βιώσιμη την καλλιέργεια.

Η BASF διοργάνωσε επισκέψεις σε πειραματικούς αγρούς με ποικιλίες βαμβακιού FiberMax® και Stoneville®, με τη συμμετοχή γεωπόνων της εταιρείας, βελτιωτών βαμβακιού από τις Ηνωμένες Πολιτείες και του Υπεύθυνου Αγρονομικής Ανάπτυξης Σπόρων της BASF για την Ευρώπη.

Οι ημέρες αγρού πραγματοποιήθηκαν, από τις 25 έως τις 26 Σεπτεμβρίου, σε βασικές περιοχές παραγωγής βαμβακιού της χώρας: Φάρσαλα, Πηνειάδα Τρικάλων, Αλεξάνδρεια Ημαθίας και Άδενδρο.

Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν και να αξιολογήσουν από κοντά το νέο γενετικό υλικό της εταιρείας, μέσα από πειράματα τύπου Screening, Intermediate και Strip.

Παράλληλα, αντάλλαξαν τεχνικές πληροφορίες, εμπειρίες και εξειδικευμένες γνώσεις, ενώ εντόπισαν τις ιδιαιτερότητες των διαφορετικών περιοχών καλλιέργειας.

Φέτος, το πρόγραμμα περιλάμβανε και επίσκεψη σε πειράματα Segregation, τα οποία ενισχύουν την εμπειρία της τοπικής ομάδας στην επιλογή ποικιλιών κατάλληλων για τις ελληνικές συνθήκες.

Οι επισκέψεις ήταν ιδιαίτερα εποικοδομητικές για όλες τις πλευρές και συνέβαλαν στη δημιουργία θετικών προσδοκιών για τις νέες ποικιλίες βαμβακιού της BASF στην Ελλάδα.

Η Στρατηγική Θέση της Ελλάδας στη Βαμβακοκαλλιέργεια

Η Ελλάδα αποτελεί κομβικό σημείο για τον έλεγχο, την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή ποικιλιών βαμβακιού για τις χώρες της Μεσογείου.

Μέσα από μια διαδικασία που εξελίσσεται τα τελευταία 20 χρόνια, διασφαλίζεται η συνεχής ροή νέου γενετικού υλικού από τους σταθμούς βελτίωσης στις ΗΠΑ προς την Ελλάδα, όπου αξιολογείται η προσαρμοστικότητά του στις τοπικές συνθήκες και προχωρά η περαιτέρω ανάπτυξή του.

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

• Επιλογή γενετικού υλικού σε πρώιμα στάδια: Κάθε χρόνο δοκιμάζονται 40-50 νέες γενετικές σειρές από την Αμερική, οι οποίες αξιολογούνται στις ελληνικές συνθήκες και επιλέγονται όσες ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς.
• Σταθεροποίηση και καθαρισμός: Οι επιλεγμένες ποικιλίες περνούν από διαδικασίες σταθεροποίησης πριν την τελική έγκριση.
• Τοπικός πειραματισμός και σποροπαραγωγή: Η ανάπτυξη ολοκληρώνεται με την παραγωγή σπόρου σε τοπικό επίπεδο.

Συμμετέχοντες από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ
Στις επισκέψεις συμμετείχαν:

• Dawn Elizabeth Fraser και Brenda F. Owens – γενετίστριες από τις ΗΠΑ
• Ornela Chase – γενετίστρια από το Βέλγιο
• Peter Dekeyzer – Υπεύθυνος Αγρονομικής Ανάπτυξης Σπόρων Ευρώπης

Νέα γενιά ποικιλιών FiberMax® & Stoneville®
Η νέα γενιά περιλαμβάνει τις ποικιλίες:

• Stoneville Olivia, ST 830, ST 810
• FiberMax Adora, Irida

Αυτές οι ποικιλίες καλύπτουν τις ανάγκες των παραγωγών για πρώιμες και μεσοπρώιμες ζώνες, προσφέροντας:

• Υψηλό δυναμικό παραγωγής σε σύσπορο και ίνα
• Άριστη προσαρμογή στις ελληνικές περιβαλλοντικές συνθήκες
• Αντοχή σε περιβαλλοντικές πιέσεις και μυζητικά έντομα
• Εξαιρετικό άνοιγμα καρυδιού για καλύτερη συγκομιδή και τελική ποιότητα
• Υψηλά ποιοτικά χαρακτηριστικά, που τις καθιστούν ιδιαίτερα ελκυστικές για την αλυσίδα μεταποίησης του βαμβακιού.

Μέσα από τον τοπικό πειραματισμό, η BASF στοχεύει στη συνεχή ανανέωση του χαρτοφυλακίου της, προσφέροντας λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του Έλληνα παραγωγού.

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Επαρχίας Φαρσάλων «Ο Ενιπέας» ανακοίνωσε ότι ξεκίνησαν οι παραλαβές σύσπορου βαμβακιού για την χρόνια 2025.

Οι παραλαβές γίνονται με ανοιχτή τιμή και κάθε μέρα οι παραγωγοί μπορούν να ενημερώνονται από το συνεταιρισμό για την τιμή ημέρας που υπάρχει.

Η εκπρόσωπος του συνεταιρισμού, Χαρούλα Καρατοσίδου, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι από σήμερα Τρίτη (23/9) ξεκινά ουσιαστικά η συγκομιδή βαμβακιού. Τα κιλά φαίνεται να είναι σε καλά επίπεδα, με μια μέση απόδοση περίπου στα 500 κιλά το στρέμμα για τα αρδευόμενα. Τα ξηρικά βαμβάκια έχουν ξεκινήσει εδώ και μέρες την συγκομιδή και ήδη βρίσκονται στο δεύτερο χέρι.

Η τιμή που δίνει σήμερα ο συνεταιρισμός είναι στα 41 λεπτά το κιλό. Για τα μέλη του συνεταιρισμού αυτή η τιμή είναι στο χωράφι και το βαμβάκι παραλαμβάνεται από τον συνεταιρισμό χωρίς να πληρώσει μεταφορικά ο παραγωγός.

Όσοι παραγωγοί ενδιαφέρονται και για οποιαδήποτε διευκρίνηση μπορούν να επικοινωνούν καθημερινά με το γεωτεχνικό τμήμα του συνεταιρισμού.

Σε εγκύκλιο του ΟΠΕΚΕΠΕ δημοσιεύονται λεπτομέρειες για την χορήγηση της ειδικής καλλιεργητικής ενίσχυσης στο βαμβάκι για την περίοδο 2025/2026.

Όπως αναφέρει η εγκύκλιος η συνδεδεμένη ενίσχυση στο βαμβάκι ανέρχεται σε 733,98 ευρώ ανά εκτάριο (73,398 ευρώ το στρέμμα) εφ όσον η επιλέξιμη προς ενίσχυση έκταση δεν ξεπεράσει τα 2.500.000 στρέμματα.

Οι όροι για την πληρωμή της στρεμματικής ενίσχυσης είναι:

• Η ειδική ενίσχυση χορηγείται στους παραγωγούς που καλλιεργούν βαμβάκι σε επιλέξιμες εκτάσεις και έχει δηλωθεί η καλλιέργεια στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης.
• Οι εκκοκκιστικές επιχειρήσεις, παραλαμβάνουν, επεξεργάζονται και αποστέλλουν τα στοιχεία των παραδόσεων βάμβακος στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
• Η μέση απόδοση του εκκοκκιστηρίου στο οποίο έχουν παραδώσει οι παραγωγοί πρέπει να είναι άνω του 32% η οποία παρακολουθείται και επιβεβαιώνεται με τελικό ισοζύγιο.

Πιστοποιημένος σπόρος

Οι παραγωγοί βάμβακος πρέπει να έχουν χρησιμοποιήσει για την καλλιέργειά τους αποκλειστικά πιστοποιημένο σπόρο, με ελάχιστη ποσότητα δεκαέξι (16) κιλών ανά καλλιεργούμενο εκτάριο ή δεκατριών (13) κιλών ανά εκτάριο στην περίπτωση καλλιέργειας υβριδίων βάμβακος με καταληκτική ημερομηνία σποράς την 31η Μαΐου 2025 εκτός των περιπτώσεων ανωτέρας βίας που απαιτείται επανασπορά.

Απαραίτητη προσκόμιση τιμολογίου

Η σπορά των επιλέξιμων εκτάσεων με βαμβάκι αποδεικνύεται με την προσκόμιση πρωτοτύπου τιμολογίου αγοράς ή τιμολογίου αγοράς- δελτίου αποστολής ή απόδειξη λιανικής πώλησης και των πρωτοτύπων επίσημων ετικετών που φέρουν οι συσκευασίες των σπόρων προς σπορά που αναγράφονται στα ανωτέρω παραστατικά.
Σε περίπτωση απώλειας των πρωτοτύπων των ανωτέρω παραστατικών ο παραγωγός μπορεί να προσκομίζει γνήσια ευκρινή αντίγραφα αυτών, σφραγισμένα και υπογεγραμμένα από τον εκδότη για την ακρίβεια των στοιχείων. Κατά παρέκκλιση των ανωτέρω οι παραγωγοί μπορούν να χρησιμοποιούν σπόρο βελτιωτή για την παραγωγή προβασικού ή βασικού σπόρου προς σπορά και την παραγωγή για τον αναπολλαπλασιασμό του υλικού της διατηρούμενης ποικιλίας.

Στο ΟΣΔΕ δήλωση ποικιλίας

Οι παραγωγοί στην αίτηση της ενιαίας ενίσχυσης πρέπει να αναφέρουν το όνομα της ποικιλίας του χρησιμοποιούμενου σπόρου, το όνομα και τη διεύθυνση της εγκεκριμένης Διακλαδικής Οργάνωσης, εφόσον ο παραγωγός είναι μέλος, καθώς και ότι αιτούνται της ειδικής ενίσχυσης.

Παραδόσεις βάμβακος

Να μην παραδίδουν σύσπορο βαμβάκι με ποσοστό ξένων υλών μεγαλύτερο του 10% διότι δεν θα λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό της ελάχιστης στρεμματικής απόδοσης.
Οι παραδόσεις στα εκκοκκιστήρια για τους παραγωγούς που θέλουν να τύχουν της ενίσχυσης πρέπει να ολοκληρωθούν έως την 31η Ιανουαρίου 2026.
Παραγωγοί που για λόγους ανωτέρας βίας δεν παραδίδουν την παραγωγή τους μέχρι 31η Ιανουαρίου 2026 δηλώνουν στον ΟΠΕΚΕΠΕ την ποσότητα που παρήγαγαν και τον τόπο συγκέντρωσής της.

Για το 2025 οι ελάχιστες στρεμματικές αποδόσεις ανά νομό (κιλά/στρ.) έχουν ως εξής:
Βοιωτία - 263
Δράμα - 192
Έβρος - 192
Εύβοια - 220
Ημαθία - 204
Θεσσαλονίκη - 264
Καβάλα - 278
Καρδίτσα - 135
Κιλκίς - 164
Κοζάνη - 240
Λάρισα - 258
Μαγνησία - 352
Πέλλα - 329
Πιερία - 251
Σέρρες - 260
Τρίκαλα - 306
Φθιώτιδα - 191
Φλώρινα - 208
Χαλκιδική - 234
Χανιά - 211
Αιτωλοακαρνανία - 334
Αρκαδία - 286
Άρτα - 310
Αχαΐα - 226
Βόρειες Σποράδες - 150
Γρεβενά - 303
Ευρυτανία - 267
Ζάκυνθος - 257
Ηλεία - 216
Ηράκλειο - 188
Θεσπρωτία - 267
Ιωάννινα - 302
Κέρκυρα - 137
Κεφαλληνία - 304
Κορινθία - 286
Κυκλάδες - 226
Λακωνία - 173

Διαβάστε ολόκληρη την εγκύκλιο

Οι πρώτες «τιμές παραγωγού» για το βαμβάκι της «εκκοκκιστικής περιόδου» του 2025 ανακοινώθηκαν από τα εγχώρια εκκοκκιστήρια.

Συγκεκριμένα το εκκοκκιστήριο ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ ανακοίνωσε τιμή πύλης στα 0,4150 ευρώ το κιλό.

Το εκκοκκιστήριο ΜΑΡΚΟΥ – ΒΙΟΛΑΡ ανακοίνωσε τιμή πύλης στα 0,4136 ευρώ το κιλό.

Στην περίπτωση της τιµής χωραφιού, η τιµολόγηση που ανακοινώθηκε από το εκκοκιστήριο ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ – ΜΑΡΚΟΥ είναι στα 0,3800 ευρώ το κιλό (38 λεπτά το κιλό).

Πάντως όσον αφορά τις διεθνείς τιμές, τα  67,38 σεντς ανά λίµπρα των συµβολαίων νέας σοδειάς δίνουν μια τιμή για το εκκοκκισμένο βαμβάκι στα 1,27 ευρώ το κιλό. Για να κάνουμε αναγωγή στο σύσπορο, με μια μέση απόδοση 333 κιλά το στρέµµα και μια τιμή βαμβακόσπορου στα 25 λεπτά, δίνει μια τιμή γύρω στα 40 λεπτά το κιλό.

Από την μέχρι σήμερα εικόνα της καλλιέργειας φαίνεται ότι θα έχουμε καλές αποδόσεις στο βαμβάκι, ενώ σε λίγες ημέρες αρχίζουν οι συλλεκτικές µηχανές την συγκομιδή. Δεν είχαμε προσβολές σκουληκιού στην καλλιέργεια και δεν είχαμε τους συνεχόμενους καύσωνες που είχαμε πέρσι. Μεγάλο πρόβλημα σε πολλές περιοχές της χώρας αποτελεί η άρδευση. 

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Εκκοκκιστών και Εξαγωγέων Βάμβακος (ΠΕΕΕΒ), Πρόδρομος Ουσουλτζόγλου, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι καιρικές συνθήκες βοηθούν αυτή την περίοδο στην συγκομιδή του προϊόντος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), η καλλιεργούμενη έκταση το 2025 ανέρχεται στα 2.233.766 στρέμματα. Αυτό σημαίνει ότι η στρεμματική ενίσχυση για φέτος θα κυμανθεί στα 73,4 ευρώ το στρέμμα.

Παγκόσμια παραγωγή και εμπόριο

Τα στοιχεία της Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Βάμβακος (ICAC), που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις αρχές Σεπτεμβρίου, προβλέπουν μια παγκόσμια παραγωγή που θα ανέλθει σε 25,5 εκατομμύρια τόνους.

Αναμένονται μειωμένες παραγωγές βαμβακιού στις Ηνωμένες Πολιτείες (-400.000 τόνοι), το Πακιστάν (-100.000 τόνοι) και το Σουδάν (-50.000 τόνοι). Η έλλειψη νερού και ο ασυνήθιστα ξηρός καιρός είναι τα προβλήματα για τις ΗΠΑ και το Πακιστάν, ενώ οι ζημιές στις καλλιέργειες του Σουδάν είναι αποτέλεσμα προσβολών από παράσιτα.

Αυτό που τονίζει το ICAC είναι ότι οι διεθνείς αγορές απαιτούν ολοένα και περισσότερο ιχνηλασιμότητα του προϊόντος, κάτι που θα το δούμε στο μέλλον και στην χώρα μας.

Η Κίνα έχει μειώσει τις εισαγωγές αμερικάνικου βαμβακιού (από 40% σε μόλις 8%), καθώς οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει το εμπόριό τους με το Βιετνάμ, το Πακιστάν, την Τουρκία και την Ινδία.

Μια ακόμη αξιοσημείωτη εξέλιξη που αφορά το διεθνές εμπόριο είναι ότι το Μπαγκλαντές και η Ινδία αναμένεται να αυξήσουν τις εισαγωγές τους από τις ΗΠΑ.

Σε λίγες ημέρες θα ξεκινήσει η συγκομιδή βαμβακιού στις πρώιμες περιοχές. Από την μέχρι σήμερα εικόνα της καλλιέργειας φαίνεται ότι θα έχουμε καλές αποδόσεις.

Προβλήματα με προσβολές από σκουλήκια δεν είχαμε φέτος και σε αυτό βοήθησαν οι καιρικες συνθήκες.

Σοβαρό πρόβλημα όμως είναι οι χαμηλές διεθνείς τιμές που σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος καλλιέργειας στην χώρα μας, δεν αφήνουν κέρδος στον παραγωγό.

Επίσης προβλήματα επάρκειας νερού για την άρδευση υπάρχουν σε όλη την χώρα και θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα το ΥπΑΑΤ αν θέλει να παραμείνει η καλλιέργεια βαμβακιού στην χώρα μας.

Ο Δρ. Μωχάμεντ Νταράουσε, πρώην προϊστάμενος του Εθνικού Κέντρου Ποιοτικού Ελέγχου, Ταξινόµησης και Τυποποίησης Βάµβακος, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι σε περίπου 10 ημέρες θα ξεκινήσει η συγκομιδή βάμβακος στα πρώιμα χωράφια της Ημαθίας και θα ακολουθήσει η Θεσσαλία. Φέτος είμαστε περίπου στα 2 εκατομμύρια στρέμματα. Όπως φαίνεται σε αποδόσεις είμαστε σε καλά επίπεδα. Προβλήματα με προσβολές από σκουλήκια δεν είχαμε μεγάλα. Τα τελευταία χρόνια πάντως μεγαλύτερη ζημιά κάνει το ρόδινο σκουλήκι που είναι πιο δύσκολο να ανιχνευθεί στην καλλιέργεια. Η ποιότητα φέτος φαίνεται να είναι καλή λόγω των καιρικών συνθηκών αλλά θα παίξει μεγάλο ρόλο το είδος και η ώρα συγκομιδής. Παρόλο που το διαβατήριο των εξαγωγών είναι η ποιότητα, το φαινόμενο συλλογής με μηχανές stripper συνεχίζεται σε πολλές περιοχές της χώρας. Επίσης πρόβλημα είναι η υγρασία στο βαμβάκι. Όσον αφορά τις διεθνείς τιμές παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα και υπάρχει μια ανασφάλεια στη διεθνή αγορά λόγω δασμών και γεωπολιτικής αστάθειας. Για τον Έλληνα παραγωγό τα 40 λεπτά το κιλό είναι πολύ χαμηλή τιμή. Αν συνεχιστεί αυτή η εικόνα από το 2026 αναμένεται να έχουμε μεγάλη μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας. Πολλοί παραγωγοί θα στραφούν στο σιτάρι που έχει μικρότερο ρίσκο. Επίσης έχουμε πρόβλημα στην άρδευση που έχει αυξημένο κόστος. Φέτος φάνηκε σε όλη την χώρα ότι δεν υπάρχει επάρκεια νερού. Θα πρέπει να υπάρξουν επενδυτικά προγράμματα για να γίνουν αρδευτικά δίκτυα που με την βοήθεια της νέας τεχνολογίας να έχουμε μια ορθολογική άρδευση. Πάντως σήμερα οι βαμβακοπαραγωγοί αντιμετωπίζουν πρόβλημα βιωσιμότητας. Προβλήματα αντιμετωπίζει το ελληνικό βαμβάκι και στις διεθνείς αγορές. Λόγω χρώματος χάνουμε τις αγορές της Τουρκίας και της Αιγύπτου που στρέφονται στην Βραζιλία που πουλάει με χαμηλές τιμές και με καλή ποιότητα.

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, παραγωγός από την Βοιωτία, σε περίπου 10 ημέρες αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή στις πρώιμες καλλιέργειες βαμβακιού. Σαν παραγωγή ποσοτικά φαίνεται φέτος να είναι καλή. Δεν είχαμε προσβολές από σκουλήκια και σε αυτό βοήθησαν οι καιρικές συνθήκες. Μέχρι σήμερα φαίνεται να έχουμε καλή ποιότητα αλλά οι καιρικές συνθήκες κατά την συγκομιδή θα καθορίσουν την υγρασία και την ποιότητα του προϊόντος. Πάντως στην περιοχή οι εκτάσεις με βαμβάκι έχουν μειωθεί. Αυτό οφείλεται κυρίως στις τιμές που παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα (ξεκινούν από 39 λεπτά). Πέρσι είχαμε αποδόσεις από 250 έως 430 κιλά το στρέμμα. Με αυτά τα κιλά και τις τιμές δεν είναι βιώσιμη η καλλιέργεια. 

Ο κ. Χρήστος Σιδερόπουλος, παραγωγός από την Λάρισα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι στην Θεσσαλία μετά από περίπου 15 ημέρες αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή βαμβακιού. Ακόμη οι εκκοκκιστές δεν έχουν ανοίξει τα χαρτιά τους για τις τιμές και τα ποιοτικά πριμ. Τα κιλά φαίνεται να είναι σε καλά επίπεδα. Όμως από τις φετινές τιμές παραγωγού θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό τα στρέμματα καλλιέργειας της επόμενης χρονιά. Με έξοδα γύρω στα 280 ευρώ το στρέμμα η τιμή παραγωγού στα 40 λεπτά το κιλό δεν κάνει βιώσιμη την καλλιέργεια.

Ο κ. Κώστας Τζέλλας, παραγωγός και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι τα βαμβάκια φέτος είναι πρώιμα και σε μια εβδομάδα αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή τους. Εκτός τα ξηρικά χωράφια φαίνεται φέτος να έχουμε καλές αποδόσεις. Ωστόσο έχουμε πρόβλημα με την άρδευση που αυξάνει το κόστος της καλλιέργειας. Με τιμή στα 40 λεπτά το κιλό ο παραγωγός δεν βγαίνει ούτε με 600 κιλά το στρέμμα (που για να βγει θέλει αυξημένο κόστος λίπανσης). Για τα προβλήματα στο βαμβάκι αλλά και τις άλλες καλλιέργειες, καθώς και το θέμα με την καραντίνα λόγω ευλογιάς που δημιουγεί προβλήματα στο εμπόριο καλαμποκιού και μηδικής, θα συζητήσουμε στην πανθεσσαλική σύσκεψη, που θα γίνει την Πέμπτη (11/9), στον Πάλαμά.

Ο κ. Νίκος Σκοπιανός, βαμβακοπαραγωγός από Ροδόπη, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η συγκομιδή στην περιοχή θα ξεκινήσει από τις αρχές Οκτωβρίου. Φέτος στην περιοχή έχουμε μεγάλο πρόβλημα ξηρασίας, αφού έχει να βρέξει εδώ και 6 μήνες. Αυτό φέρνει μια αύξηση στο κόστος άρδευσης του βαμβακιού. Πάντως φέτος τα αρδευόμενα χωράφια φαίνεται να έχουν καλά κιλά. Οι διεθνείς τιμές όμως είναι στα χαμηλά επίπεδα των 40 λεπτών το κιλό στο χωράφι. Με αυτές τις τιμές θέλεις τουλάχιστον 400 κιλά το στρέμμα για να καλύψεις το κόστος. Θα πρέπει να στηρίξει το ΥπΑΑΤ την καλλιέργεια και να αυξηθεί η ειδική ενίσχυση στο βαμβάκι - μπορεί να γίνει γιατί έχουμε μείωση στα στρέμματα καλλιέργειας - από τα περίπου 72 λεπτά στα 90 λεπτά. Επίσης θα πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν θα ισχύσει από φέτος (2025) αλλά από το 2026 το νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ), με ένα συνολικό ποσό της τάξης άνω των 90 εκατ. ευρώ, που δίνει 3ετή επιδότηση δέσµευσης άνθρακα, στα 31,7 ευρώ το στρέµµα, στον παραγωγό.

Για το 2026 σχεδιάζει το ΥπΑΑΤ να εφαρμόσει το πρόγραμμα μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι και τη βιομηχανική τομάτα.

Πρόκειται για ένα νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) του 2ου πυλώνα της ΚΑΠ με ένα συνολικό ποσό της τάξης άνω των 90 εκατ. ευρώ.

Η 3ετής επιδότηση δέσµευσης άνθρακα θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ το στρέµµα για το βαµβάκι και 70,4 ευρώ το στρέµµα για τη βιοµηχανική τοµάτα.

Ένα ερώτημα είναι αν το κονδύλι αυτό θα μπορεί να καλύψει την συνολική έκταση των δύο καλλιεργειών στην χώρα.

Όμως και αυτό το ποσό - όπως και τα άλλα μέτρα του ΠΑΑ - θα ξεκινήσει το 2026 και θα καταβληθεί στους δικαιούχους μετά τις σπορές.

Σύμφωνα με πηγές από το ΥπΑΑΤ, όσοι ενταχθούν στο Μέτρο δεν θα μπορούν να ενταχθούν στα Βιολογικά και στο Μέτρο της Απονιτροποίησης.

Για την επίτευξη του στόχου µείωσης του αποτυπώµατος άνθρακα κατά 20% οι δικαιούχοι πρέπει να εφαρµόσουν ενδεικτικά κάποιες δεσµεύσεις φιλικές προς το περιβάλλον. Θα περιλαμβάνει τριετείς δεσμεύσεις για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20%, από το πρώτο έτος δεσμεύσεων μέχρι και το τρίτο έτος, ενώ θα προβλέπεται και παράταση διετίας αν και εφόσον κριθούν θετικά τα αποτελέσματά του.

Το μέτρο θα συγκρίνει τις πρακτικές έκανε ο παραγωγός το προηγούμενο έτος με αυτές που θα κάνει το επόμενο στα αγροτεµάχια που θα συµµετάσχουν στο Μέτρο.

Αν µε τις νέες καλλιεργητικές πρακτικές προκύπτει µείωση αποτυπώµατος άνθρακα τότε θα πληρώνεται η επιδότηση αν όχι δεν θα την πληρώνεται.

Πάντως η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) ζητά πρόσθετα μέτρα στήριξης για τους βαμβακοπαραγωγούς.  Όπως τονίζει οι βαμβακοπαραγωγοί θα πρέπει να διαχειριστούν:

• Υψηλό κόστος παραγωγής,
• Μειωμένες αποδόσεις, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών.
• Χαμηλές τιμές, που έθεσαν και θέτουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα πολλών εκμεταλλεύσεων.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το βαμβάκι διαπραγματεύτηκαν περίπου στα 67,38 σεντς ανά λίβρα, παραμένοντας κοντά στα επίπεδα του Ιουλίου.

Σε αυτό βοηθάει το ασθενέστερο δολάριο και η άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου.

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Εκκοκκιστών και Εξαγωγέων Βάμβακος (ΠΕΕΕΒ), Πρόδρομος Ουσουλτζόγλου, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι οι διεθνείς τιμές παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Τα 67,38 σεντς ανά λίβρα δίνουν μια τιμή για το εκκοκκισμένο βαμβάκι στα 1,27 ευρώ το κιλό.

Για να κάνουμε αναγωγή στο σύσπορο, με μια μέση απόδοση 333 κιλά το στρέµµα και μια τιμή βαμβακόσπορου στα 25 λεπτά, δίνει μια τιμή στα 40 λεπτά το κιλό.

Οι χαµηλές τιµές εκκοκκισµένου καθιστούν ασύµφορες τις προπωλήσεις σύσπορου.

Πάντως αν και ακόμη είναι νωρίς μπορούμε να πούμε ότι φέτος αναμένεται να έχουμε καλές αποδόσεις. Δεν είχαμε προσβολές στην καλλιέργεια και δεν είχαμε τους συνεχόμενους καύσωνες που είχαμε πέρσι.

Μεγάλο πρόβλημα σε πολλές περιοχές της χώρας αποτελεί η άρδευση. Εκτιμώ ότι είναι πρόβλημα διαχείρισης των υδάτων και όχι ξηρασίας. Φέτος είχαμε βροχοπτώσεις μέχρι τα τέλη Μαΐου. Απλά δεν έχουν γίνει οι αναγκαίες υποδομές και το νερό φεύγει στην θάλασσα. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), η καλλιεργούμενη έκταση το 2025 ανέρχεται στα 2.233.766 στρέμματα. Αυτό σημαίνει ότι η στρεμματική ενίσχυση θα κυμανθεί στα 73,4 ευρώ το στρέμμα.

Στο μεταξύ το USDA στην έκθεσή του για την Παγκόσμια Προσφορά και Ζήτηση Γεωργίας (WASDE), του Ιουλίου 2025, αναφέρει τα νεότερα δεδομένα για την καλλιέργεια βάμβακος. 

Για την παραγωγή βαμβακιού των ΗΠΑ για το 2025/26 δείχνει υψηλότερη παραγωγή και τελικά αποθέματα, χαμηλότερα αρχικά αποθέματα και αμετάβλητη κατανάλωση και εισαγωγές σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα. Η πρόβλεψη παραγωγής στις ΗΠΑ αυξάνεται, κατά 600.000 μπάλες, σε σχέση με την πρόβλεψη του Ιουνίου, σε 14,60 εκατομμύρια μπάλες (από 14,41 εκατομμύρια πέρυσι).

Για το 2025/26 προβλέπει ότι η παγκόσμια παραγωγή, η κατανάλωση και τα τελικά αποθέματα αυξάνονται, ενώ το εμπόριο και τα αρχικά αποθέματα μειώνονται. Σύμφωνα με το USDA, η παγκόσμια παραγωγή αυξάνεται κατά 1,43 εκατομμύρια μπάλες, καθώς η καλλιέργεια της Κίνας αυξάνεται κατά 1 εκατομμύριο μπάλες, η καλλιέργεια των ΗΠΑ αυξάνεται κατά 600.000 μπάλες και η καλλιέργεια του Μεξικού αυξάνεται κατά 100.000 μπάλες, γεγονός που αντισταθμίζεται εν μέρει από μειώσεις για το Πακιστάν και την Αίγυπτο.

Η παγκόσμια κατανάλωση αυξάνεται κατά 365.000 μπάλες, με τις αυξήσεις για το Πακιστάν και το Μεξικό να αντισταθμίζονται εν μέρει από μειώσεις για την Ιταλία και τη Γερμανία. Όσον αφορά τις παγκόσμιες εξαγωγές προβλέπει ότι μειώνονται κατά 100.000 μπάλες.

Για την περίοδο 2023-2027, η ειδική ενίσχυση έχει καθοριστεί στα 73,398 ευρώ ανά στρέμμα επιλέξιμης έκτασης, με βάση αναφοράς τα 2.500.000 στρέμματα.

Όπως ανέφερε στον ΑγροΤύπο ο κ. Ευθύμιος Φωτεινός, πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), η καλλιεργούμενη έκταση αναμένεται είναι το 2025 στα 2.233.766 στρέμματα. Αυτό σημαίνει ότι η στρεμματική ενίσχυση θα κυμανθεί στα 73,4 ευρώ το στρέμμα.

Όταν τα στρέμματα καλλιέργειας είναι περισσότερα η στρεμματική ενίσχυση μειώνεται. Όταν όμως είναι λιγότερα - όπως φέτος - η ενίσχυση μένει σταθερή στα 73,4 το στρέμμα.

Αντίστοιχα η Ισπανία που έχει λιγότερα στρέμματα καλλιέργειας η στρεμματική ενίσχυση στο βαμβάκι είναι στα 110 ευρώ το στρέμμα.

Σύμφωνα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα βασικά στοιχεία παραγωγής, αποδόσεων και παραδόσεων βάμβακος για την περίοδο 2024-2025 έχουν ως εξής:
Συνολικοί παραγωγοί: 37.384.
Καλλιεργούμενη έκταση: 2.233.766 στρέμματα.
Παραδόσεις βάμβακος: 709.660.811 κιλά.
Μέση απόδοση: 318 κιλά/στρέμμα.

Πάντως οι αποφάσεις για την στρεμματική ενίσχυση στο βαμβάκι στην ΕΕ καθορίστηκαν με βάση το Άρθρο 4 στον Κανονισμό του 1981, που καθόριζε την ενίσχυση που θα έδινε η Ελλάδα και η Ισπανία στην καλλιέργεια βαμβακιού.

Με την τρέχουσα ΚΑΠ το κονδύλι ανέρχεται στα 187 εκατ. ευρώ με έκταση αναφοράς τα 2.500.000 στρέμματα και με την ενίσχυση να φτάνει στα 73,398 ευρώ το στρέμμα. Όσο αυξάνουν τα στρέμματα τόσο μειώνεται η ενίσχυση. Δεν ισχύει όμως το αντίθετο όσο να μειώνονται τα στρέμματα να αυξάνει η ενίσχυση μιας και το κονδύλι παραμένει το ίδιο. Στην Κομισιόν υπάρχει συζήτηση για να μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο. Δεν αφορά όμως την τροποποίηση της ΚΑΠ μετά το 2027 αλλά τη διαπραγμάτευση για αλλαγή του Κανονισμού.

Η διαπραγμάτευση θα πρέπει να γίνει με πρωτοβουλία του υπουργού ΑΑΤ, Κώστα Τσιάρα. Σε μια διαπραγμάτευση είναι σίγουρο ότι θα μπουν στο τραπέζι οι εκτάσεις και τα κονδύλια που θα ισχύσουν για τα επόμενα χρόνια στην καλλιέργεια βάμβακος. Για αυτό θα πρέπει το ΥπΑΑΤ να μας συμβουλέψει αν θα πρέπει να το προχωρήσουμε ή όχι στην αλλαγή του Κανονισμού.  

Καλή εικόνα έχει αυτή την εποχή η καλλιέργεια βαμβακιού σε όλες τις περιοχές της χώρας.

Φέτος είναι μια κρίσιμη χρονιά για το βαμβάκι με προβλήματα στην άρδευση και την μεγάλη προσπάθεια που κάνουν οι παραγωγοί για μείωση του κόστους παραγωγής. Από την άλλη παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα οι διεθνείς τιμές.

Ο κ. Ιωάννης Μαργαριτίδης, παραγωγός από τον Έβρο, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι αυτές τις ημέρες κάνουμε το πρώτο πότισμα. Τα βαμβάκια έχουν καλό ύψος αν και δεν έχουμε βροχοπτώσεις στην περιοχή. Έχουν γίνει ψεκασμοί φυτοπροστασίας και η καλλιέργεια έχει μια καλή εικόνα και στα αρδευόμενα και στα ξηρικά χωράφια. Με τα σκουλήκια δεν έχουμε ιδιαίτερο πρόβλημα στην περιοχή μας. 

Ο κ. Νίκος Σκοπιανός, βαμβακοπαραγωγός από Ροδόπη, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι η καλλιέργεια βρίσκεται μέχρι στιγμής σε κανονικό επίπεδο. Τα στρέμματα παραμένουν τα ίδια γιατί δεν υπάρχουν άλλες επιλογές για τους παραγωγούς. Αυτές τις ημέρες ξεκίνησαν τα ποτίσματα, με μια καθυστέρηση λόγω των βροχοπτώσεων. Είναι ακόμη νωρίς για την φυτοπροστασία κατά των σκουληκιών. Κάνουμε ζιζανιοκτονία αυτή την εποχή. Οι διεθνείς τιμές στα χρηματιστήρια (συμβόλαια Δεκεμβρίου) κυμαίνονται στα 67 - 68 λεπτά το κιλό, που σημαίνει μια τιμή σύσπορου περίπου 46 λεπτά το κιλό, που είναι πολύ χαμηλή για το σημερινό κόστος καλλιέργειας. Με τόσο χαμηλές τιμές για να καλύψει το κόστος ο παραγωγός θα πρέπει να έχει αποδόσεις πάνω από 400 κιλά το στρέμμα. 

Ο κ. Κώστας Τζέλλας, παραγωγός και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είχε βροχές και αυτό βοήθησε την καλλιέργεια. Τώρα αρχίζει να βγάζει λουλούδι στα πρώιμα βαμβάκια. Ακόμη είναι νωρίς για να ασχοληθεί ο παραγωγός με το σκουλήκι. Αυτές τις ημέρες ξεκίνησαν τα πρώτα ποτίσματα. Αντιμετωπίζουν προβλήματα με τα νερά άρδευσης οι παραγωγοί.

Ο κ. Αστέριος Τζιόλας, παραγωγός από την Λάρισα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι τώρα ξεκίνησε η ανθοφορία και άρχισαν να δένουν τα βαμβάκια. Αυτή την εποχή κάνουμε έναν έλεγχο για τα σκουλήκια. Έγιναν αυτές τις ημέρες τα πρώτα ποτίσματα. Τα βαμβάκια τα βοήθησε ο καιρός των προηγούμενων ημερών και έχουν καλή ανάπτυξη. Οι τιμές όμως παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Από την άλλη το κοστολόγιο είναι υψηλό και προσπαθούμε να μειώσουμε όσο μπορούμε τα έξοδα (λίπανση κ.α.). Ευτυχώς λόγω των φετινών βροχοπτώσεων καταφέραμε να γλυτώσουμε δύο ποτίσματα.   

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, παραγωγός από την Βοιωτία, επισημαίνει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος δεν είχαμε προβλήματα στις σπορές και μέχρι στιγμής πάνε καλά τα βαμβάκια. Έχουν ύψος περίπου μισό μέτρο και σε λίγες ημέρες θα βγει το λουλούδι. Στην αρχή είχαμε κάποια προβλήματα φυτοπροστασίας αλλά τώρα βοήθησε ο καιρός και τα ξεπεράσαμε. Πολλοί παραγωγοί κάνουν αυτή την εποχή την επιφανειακή λίπανση. Λόγω υψηλού κόστους καλλιεργειας αρκετοί παραγωγοί δεν κάνουν την βασική λίπανση. Από το λουλούδι και μετά θα παρακολουθούμε με προσοχή τα σκουλήκια. Έχει ξεκινήσει στην περιοχή το πρώτο πότισμα.

Ο Δρ. Μωχάμεντ Νταράουσε, πρώην προϊστάμενος του Εθνικού Κέντρου Ποιοτικού Ελέγχου, Ταξινόµησης και Τυποποίησης Βάµβακος, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο φαίνεται να έχει καλή ανάπτυξη η καλλιέργεια βαμβακιού. Έχουμε σε όλη την Ελλάδα μια καθυστέρηση στα πρώτα στάδια και άργησαν να βγουν τα χτένια. Λίγο πρώιμα είναι τα βαμβάκια στην Ημαθία και πιο όψιμα στην Θεσσαλία. Ζημιές έχουμε στις περιοχές που υπήρξε χαλαζόπτωση (Δομοκό κ.α.). Στα αρχικά στάδια της καλλιέργειας οι παραγωγοί ψέκασαν για λύγκο και υπήρξαν κάποια προβλήματα με αφίδες. Από τις παγίδες που έχουμε βλέπουμε ότι υπάρχει σε κάποιες περιοχές στην Ημαθία πρόβλημα με την πρώτη γενιά στο πράσινο σκουλήκι. Περιμένουμε να δούμε πως θα πάνε οι πληθυσμοί στις επόμενες γενιές ειδικά στην τρίτη. Πάντως οι ψεκασμοί αυξάνουν το κόστος παραγωγής.  
Δεν μπορούμε να διαμορφώσουμε τις διεθνείς τιμές βαμβακιού στα χρηματιστήρια που παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Προσπαθούμε όμως με την βοήθεια της τεχνολογίας να μειώσουμε το κόστος καλλιέργειας. Σοβαρο πρόβλημα έχει όλη η Ελλάδα με την άρδευση. Δεν περιμέναμε να έχει φέτος η Ημαθία μείωση στις ποσότητες του νερού άρδευσης. Επίσης υπάρχει μεγάλη υποβάθμιση του εδάφους στην Θεσσαλία και μεγάλη μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας σε περιοχές που λόγω των καιρικών συνθηκών είχαν τις καλύτερες ποιότητες (χρώμα κ.α.) στην χώρα.
Στην παγκόσμια παραγωγή έχουμε μεγάλη άνοδο της Βραζιλίας που έχει χαμηλό κοστολόγια και ανταγωνίζεται την ποιότητα του βαμβακιού στις ΗΠΑ. Έχουν αφήσει τις ενεργειακές καλλιέργειες και έχουν στραφεί στο βαμβάκι. Έχει ήδη υπογράψει συμβόλαια και κάνει μεγάλες εξαγωγές προς Τουρκία και Αίγυπτο. Στο άμεσο μέλλον η Ελλάδα θα έχει ένα μεγάλο ανταγωνιστή το βραζιλιάνικο βαμβάκι και κινδυνεύει να χάσει την αγορά της Τουρκίας. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τους νέους Κανόνες Κατηγορίας Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος Προϊόντος (PEF) για τα προϊόντα ένδυσης και υπόδησης, οι οποίοι παρουσιάστηκαν, στις Βρυξέλλες, από ενδιαφερόμενους φορείς του κλάδου.

Οι κανόνες εισάγουν μια επιστημονική μέθοδο για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ενδυμάτων και των υποδημάτων σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους, από την εξόρυξη πρώτων υλών, την παραγωγή και την εφοδιαστική έως τη χρήση και το τέλος του κύκλου ζωής τους.

Όπως αναφέρει η Επιτροπή, οι κανόνες θα συνεχίσουν να βελτιώνονται στο μέλλον, με σκοπό την ενσωμάτωση παραγόντων όπως η αποβολή μικροπλαστικών και ο αντίκτυπος στη βιοποικιλότητα, για την περαιτέρω ενίσχυση του πλαισίου.

Η πρωτοβουλία υποστηρίζει τη Στρατηγική της ΕΕ για Βιώσιμα και Κυκλικά Κλωστοϋφαντουργικά Προϊόντα και ευθυγραμμίζεται με τον Κανονισμό για τον Οικολογικό Σχεδιασμό για Βιώσιμα Προϊόντα.

Από ελληνικής πλευράς μεγάλο ενδιαφέρον υπήρχε από το κλάδο του βάμβακος.

Το αρχικό θεσμικό πλαίσιο της μεθοδολογίας θεώρησε ότι η συνθετική ίνα είναι πιο υγιεινή από τη φυσική, που περιλαμβάνει το βαμβάκι, το μαλλί, το λινάρι και τη βιομηχανική κάνναβη. Δεν πήρε καθόλου υπόψη της το πρόβλημα με τα μικροπλαστικά που όταν διασπάται το ρούχο αφήνουν υπολείμματα και μολύνουν το περιβάλλον.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ) κ. Ευθύμιος Φωτεινός, υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση από την πλευρά μας για να διορθωθεί αυτό το λάθος. Η ΔΟΒ έστειλε αρχικά επιστολή σε όλους τους Ευρωβουλευτές εκφράζοντας την ανησυχία παραγωγών και εκκοκκιστών γύρω από τη μεθοδολογία υπολογισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων (PEF) και τις πιθανές στρεβλώσεις που αυτή μπορεί να προκαλέσει. Στην συνέχεια εκπρόσωποι της ΔΟΒ πήγαν στις Βρυξέλλες για να καταθέσουν τις απόψεις τους στην Επιτροπή. Τελικά καταφέραμε και αποσύρθηκαν επ' αόριστο οι συνθετικές ίνες από την συγκεκριμένη μεθοδολογία. Η νέα πρόταση εκτιμώ ότι είναι μια επιτυχία για το ελληνικό βαμβάκι.  

Τάσεις ανάκαμψης για το διεθνές εμπόριο βάμβακος, που εκτιμάται ότι το 2025/2026 θα αγγίξει τους 9,7 εκατομμύρια τόνους, αναφέρουν τα στοιχεία της Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Βάμβακος (ICAC), που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις αρχές Ιουνίου.

Όσον αφορά την παγκόσμια παραγωγή και την κατανάλωση βαμβακιού να προβλέπεται να κυμανθούν περίπου στους 26 εκατομμύρια τόνους και 25,7 εκατομμύρια τόνους αντίστοιχα.

Στις χώρες παραγωγής, προβλέπει ανοδικές αναθεωρήσεις για τη Βραζιλία, τις ΗΠΑ και την περιοχή της Δυτικής Αφρικής, ενώ μια μικρή μείωση από την Κίνα.

Πάντως η Κίνα, παρά την μείωση, παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός βαμβακιού παγκοσμίως. Μετά από ιστορικά υψηλές αποδόσεις, της τάξεως των 2.257 κιλών ανά εκτάριο – τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν ποτέ καταγραφεί – η ICAC εκτιμά ότι η κινεζική παραγωγή θα διαμορφωθεί στους 6,3 εκατομμύρια τόνους.

Η παγκόσμια κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει υπό πίεση, λόγω της επικείμενης αύξησης των δασμών και του εντεινόμενου ανταγωνισμού στον τομέα των ινών (πλαστική ίνα - φυσική ίνα). Ωστόσο, το παγκόσμιο εμπόριο προβλέπεται να σημειώσει μικρή ανάκαμψη, της τάξεως του 2%, αγγίζοντας τους 9,65 εκατομμύρια τόνους, ενισχυόμενο από τα αυξημένα αποθέματα της τρέχουσας περιόδου και την αναμενόμενη ζήτηση από τα εργοστάσια.

Όσον αφορά τις τιμές, η Γραμματεία της ICAC εκτιμά ότι ο μέσος δείκτης Α για την περίοδο 2024/25 θα διαμορφωθεί στα 81 σεντς ανά λίβρα.

Αυτή την περίοδο γίνονται οι σπορές στο βαμβάκι, με την ψυχολογία να μην είναι καλή στους παραγωγούς, μιας και οι τιμές είναι μειωμένες και το κόστος καλλιέργειας και άρδευσης παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Επίσης για το 2025 οι παραγωγοί θα πρέπει να ξεχάσουν το πρόγραμμα μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα, με το πριμ των 31,7 ευρώ το στρέμμα για το βαμβάκι.

Πάντως το ΥπΑΑΤ υποστηρίζει ότι στις περιοχές που δεν είχαν πλαφόν δεν ισχύει το monitoring και όσοι «κόπηκαν» από την ειδική στρεμματική ενίσχυση θα πληρωθούν σε επόμενη συμπληρωματική πληρωμή.

Όπως φαίνεται όμως εναλλακτική λύση δεν υπάρχει για τους παραγωγούς, αφού ούτε τα σιτάρια φέρνουν εισόδημα. Οπότε δεν αναμένεται να έχουμε μεγάλες διαφορές στα στρέμματα καλλιέργειας με βαμβάκι το 2025. Θυμίζουμε το 2024 δηλώθηκαν για ειδική ενίσχυση στην καλλιέργεια βαμβακιού 2.221.326 στρέμματα.

Μπορεί τo βαμβάκι, όπως λέει ο υπουργός ΑΑΤ, να είναι ένα εθνικό προϊόν, μιας και προσεγγίζει το 80% της ευρωπαϊκής παραγωγής αλλά η καλλιέργεια με τα σημερινά δεδομένα δεν βγαίνει οικονομικά και αν δεν πάρει μέτρα η κυβέρνηση αναμένεται να έχει την τύχη του καπνού και των τεύτλων.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Γιώργος Ζάχαρης, παραγωγός από τον κάμπο της Κωπαΐδας στην Βοιωτία, «σε μεγάλο βαθμό έχουν ολοκληρωθεί οι σπορές στο βαμβάκι. Στην περιοχή έχει ολοκληρωθεί η σπορά στο 70% των χωραφιών».

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, παραγωγός από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «είχαμε κάποιες τοπικές βροχοπτώσεις αλλά κανονικά γίνεται η σπορά του βαμβακιού. Στην περιοχή περίπου το 25% των χωραφιών έχει σπαρθεί. Τα μικρά χωράφια κάνουν τις σπορές πρώτα και ακολουθούν τα μεγάλα».

Προβλήματα από τις βροχοπτώσεις είχαν βορειότερα στην Λάρισα. Ο παραγωγός από την Φαλάνη κ. Γεώργιος Νταούτης τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «οι πρόσφατες βροχοπτώσεις στην περιοχή μας ανάγκασαν να προχωρήσουμε σε επανασπορές στο βαμβάκι. Αυτό σημαίνει πρόσθετο κόστος για τους παραγωγούς».

Ο κ. Ισίδωρος Γκαϊτατζής, παραγωγός από την Πιερία, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «πέρσι πούλησα το βαμβάκι στα 45 λεπτά το κιλό. Την ίδια στιγμή τα εκκοκκιστήρια πούλησαν την βαμβακόπιτα για ζωοτροφή στους κτηνοτρόφους στα 45 λεπτά το κιλό. Τα έξοδα της καλλιέργειας (ενοίκια, ρεύμα κ.α.) ήταν στα 58 λεπτά το κιλό. Στην πράξη είχα χασούρα 13 λεπτά. Στην περιοχή έχουμε μέση απόδοση 350 κιλά το στρέμμα, μπορεί σε άλλες περιοχές να έχουμε υψηλότερες αποδόσεις αλλά έχουμε και πιο αυξημένο κοστολόγιο (ενοίκια, ΤΟΕΒ κ.α.). Είχαμε δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που ήταν δύσκολη για το βαμβάκι. Με αυτή την άσχημη ψυχολογία κάναμε σπορές φέτος. Για τον σπόρο πληρώσαμε 120 ευρώ τα 290 κιλά. Ευτυχώς είχαμε κάνει νωρίτερα την επεξεργασία του εδάφους και δεν μας δημιούργησαν προβλήματα οι πρόσφατες βροχοπτώσεις. Το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου θα έχουν ολοκληρωθεί οι σπορές στην περιοχή».

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας, Κώστας Τζέλλας, «ολοκληρώνονται σε περίπου μια εβδομάδα οι σπορές βαμβακιού στην περιοχή. Κάποια χωράφια που είχαν σπαρθεί πρώιμα περιμένουμε να δούμε αν θα έχουν ζημιές λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων που είχαμε τις προηγούμενες ημέρες. Πάντως δεν υπάρχει καλή ψυχολογία στους παραγωγούς μετά από δύο συνεχόμενες χρονιές που δεν ήταν καλές για το βαμβάκι. Αυτή την περίοδο οι τιμές παραγωγού είναι στα 45 λεπτά, που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Δεν μπορούμε να μιλάμε για προσυμβόλαια με αυτές τις τιμές. Όμως και στα σιτάρια δεν είναι καλύτερη η κατάσταση με τιμές στα 25 λεπτά δεν βγάζει εισόδημα αν είναι νοικιασμένα τα χωράφια. Αναγκαστικά βάζουν σιτάρια οι παραγωγοί για να «ξεκουράσουν» τα χωράφια τους. Ωστόσο το ΥπΑΑΤ δεν ανακοίνωσε κάποιο νέο πρόγραμμα νιτρικών όπως είχε υποσχεθεί. Όσον αφορά το πριμ για το αποτύπωμα άνθρακα για να το πάρουν οι παραγωγοί θα έπρεπε το φθινόπωρο να έβαζαν βίκο που έχει κόστος. Όπως εξελίχθησαν τα πράγματα δεν πρόκειται να δοθεί το πριμ το 2025 για το αποτύπωμα άνθρακα στο βαμβάκι. Ο υπουργός ΑΑΤ έχει δηλώσει ότι στις περιοχές που δεν είχαν πλαφόν δεν θα ισχύσει ο έλεγχος monitoring. Ρωτάμε το ΥπΑΑΤ πότε θα γίνει η συμπληρωματική πληρωμή στους παραγωγούς που δεν πήραν την ειδική στρεμματική ενίσχυση για το 2024 στο βαμβάκι;».

Ο Δρ. Μωχάμεντ Νταράουσε, πρώην προϊστάμενος του Εθνικού Κέντρου Ποιοτικού Ελέγχου, Ταξινόµησης και Τυποποίησης Βάµβακος και νυν Επιστημονικός Διευθυντής στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Βαμβακοπαραγωγών Ημαθίας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «συνεχίζονται οι σπορές σε Θεσσαλία και νότια Ελλάδα, ενώ αυτό το διάστημα ξεκινούν οι σπορές στην Κομοτηνή. Είναι φέτος μια κρίσιμη χρονιά για το βαμβάκι. Δεν μπορούμε να διαμορφώσουμε τις διεθνείς τιμές βαμβακιού στα χρηματιστήρια. Προσπαθούμε όμως μέσα από πιλοτικούς αγρούς εφαρμογής προϊόντων βιοτεχνολογίας στα πλαίσια της αναγεννητικής γεωργίας να μειώσουμε το κόστος καλλιέργειας. Μιλάμε για σταδιακή μετάβαση από την παραδοσιακή γεωργία στην ελεγχόμενη με εργαλεία διαχείριση της καλλιέργειας. Μόνο έτσι θα μπορέσει να γίνει βιώσιμη η καλλιέργεια στην χώρα μας».

Παρά την μείωση ή και την κατάργηση πλαφόν λόγω καιρικών συνθηκών το 2024 τελικά ο δορυφόρος «έκοψε» σε πολλές περιπτώσεις την ειδική ενίσχυση βάμβακος (73,39 ευρώ/στρέμμα).

Είναι από τα περίεργα της μεθόδου του monitoring, με το οποίο γίνεται έλεγχος μέσω δορυφόρου που μέσω των ορθοφωτοχαρτών ο ΟΠΕΚΕΠΕ αμφισβητεί την καλλιέργεια ή την επιλεξιμότητα του ελεγχόμενου τεμαχίου που έχει δηλωθεί από τον παραγωγό.

Θυμίζουμε ότι σύμφωνα με την απόφαση του ΥπΑΑΤ, κατά παρέκκλιση, λόγω των ιδιαίτερων καιρικών συνθηκών που αντιμετώπισε η χώρα, για την καλλιεργητική περίοδο 2024, χωρίς όρια πλαφόν είναι οι εκτάσεις καλλιέργειας βαμβακιού σε Θεσσαλία, Βοιωτία, Φθιώτιδα.

Ωστόσο σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, δεν πληρώθηκαν την ειδική στρεμματική ενίσχυση σε Βοιωτία και Φθιώτιδα όλοι οι βαμβακοπαραγωγοί.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Γιώργος Ζάχαρης, παραγωγός από τον κάμπο της Κωπαΐδας και μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Αγροτών Βοιωτίας, εφόσον λόγω της ξηρασίας και των προβλημάτων άρδευσης είχε υποσχεθεί το ΥπΑΑΤ ότι στην περιοχή μας θα πλήρωναν όλους τους βαμβακοπαραγωγούς την ειδική ενίσχυση γιατί μεγάλος αριθμός έμεινε απλήρωτος. Σε επικοινωνία που είχαμε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ μας ανέφεραν ότι το monitoring έβγαλε εκτός επιλεξιμότητας πολλά στρέμματα με βαμβάκι. Όμως δεν έγινε το ίδιο με την συνδεδεμένη στο καλαμπόκι. Επίσης μας ανέφεραν από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ότι όσοι δεν πληρώθηκαν την ειδική στο βαμβάκι θα επανορθώσουν σε επόμενη πληρωμή αλλά δεν έδωσαν διευκρίνηση πότε θα γίνει.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο ΟΠΕΚΕΠΕ για την ειδική ενίσχυση για το βαμβάκι πληρώθηκαν 35.547 παραγωγοί με συνολικό ποσό ύψους 154.743.289 ευρώ.

Μια νέα διαδικασία πιστοποίησης στην ΕΕ, που αποτυπώνει την περιβαλλοντική «επίδοση» των προϊόντων μέσω ειδικών δεικτών, είναι το PEF (Product Environmental Footprint).

Το «Περιβαλλοντικό Αποτύπωμα Προϊόντος», όπως είναι η ελληνική ονομασία του, αναπτύχθηκε υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπή και θα μετρά τις δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του εκάστοτε προϊόντος.

Ωστόσο φαίνεται ότι από την συγκεκριμένη μεθοδολογία το βαμβάκι θα «τιμωρείται» από την ΕΕ έναντι των συνθετικών ινών. Σε αυτό φαίνεται ότι έβαλαν το χέρι τους και τα σχετικά λόμπι της ένδυσης στην ΕΕ.

Βασική χώρα που καλλιεργείται βαμβάκι στην ΕΕ είναι η Ελλάδα (λίγα στρέμματα έχει και η Ισπανία). Στην χώρα μας για το 2024 δηλώθηκαν για την Ειδική Ενίσχυση στην καλλιέργεια βαμβακιού 2.221.326 στρέμματα. Αυτό σημαίνει ότι αν περάσει μια τέτοια απόφαση στην ΕΕ θα είναι εις βάρος των Ελλήνων βαμβακοπαραγωγών.

Ο Πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), Ευθύμιος Φωτεινός, σε δήλωσή του στον ΑγροΤύπο τόνισε ότι «η Κομισιόν υποστηρίζει ότι η συνθετική ίνα είναι πιο φιλοπεριβαλλοντική σε σχέση με την φυσική ίνα, που παράγεται από το βαμβάκι. Αν ισχύσει κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει πρόβλημα στην καλλιέργεια, αφού θα θεωρηθεί ότι το βαμβάκι είναι ένα μη φιλοπεριβαλλοντικό προϊόν».

Το θέμα ανέδειξε ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) καθ. Γιάννης Μανιάτης, σε ερώτηση του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Συγκεκριμένα, ο κ. Μανιάτης στην ερώτησή του αναφερόμενος στην Οδηγία για τους Πράσινους Ισχυρισμούς (Green Claims Directive) και τη χρήση της μεθοδολογίας του Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος Προϊόντος (PEF) κατέδειξε ότι η απουσία κριτηρίων, όπως της βιοαποδομησιμότητας ή της απελευθέρωσης μικροπλαστικών, κατατάσσει λανθασμένα τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Έτσι η παραγωγή φυσικών ινών, όπως το βαμβάκι, τιμωρείται έναντι αυτής των συνθετικών.

Από την πλευρά της η Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ) αναφέρεται στην ανάγκη προστασίας των συμφερόντων της καλλιέργειας βάμβακος έναντι των συνθετικών ινών. Προκειμένου να μην πληγεί το βαμβάκι από την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις πράσινες απαιτήσεις στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα με στόχο τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της βιομηχανίας της μόδας, ο Πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος κ. Ευθύμιος Φωτεινός απέστειλε επιστολή σε όλους τους Ευρωβουλευτές εκφράζοντας την ανησυχία παραγωγών και εκκοκκιστών γύρω από τη μεθοδολογία υπολογισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων (PEF) και τις πιθανές στρεβλώσεις που αυτή μπορεί να προκαλέσει στο ευρωπαϊκό βαμβάκι.

Συγκεκριμένα, η Οδηγία για τους Πράσινους Ισχυρισμούς (Green Claims Directive) θα απαιτεί οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί για προϊόντα να τεκμηριώνονται βάσει εναρμονισμένων μεθόδων περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων. Στόχος είναι οι εν λόγω ισχυρισμοί να καταστούν αξιόπιστοι, συγκρίσιμοι και επαληθεύσιμοι σε ολόκληρη την ΕΕ, μειώνοντας τη μετάδοση ψευδών περιβαλλοντικών πληροφοριών (i.e., green washing).

Αν και η Οδηγία έρχεται να αντιμετωπίσει τις σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του γραμμικού μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης – απόρριψης, ωστόσο, όπως διαπιστώνεται, παρά τη σωστή της κατεύθυνση, ο προκρινόμενος τρόπος υπολογισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μεροληπτεί εμφανώς προς όφελος των συνθετικών ινών, εμφανίζοντας τα προϊόντα ένδυσης με βάση τον πολυεστέρα να έχουν καλύτερο περιβαλλοντικό δείκτη από αυτά των φυσικών υφάνσιμων ινών, με κυριότερη αυτών το βαμβάκι.

Όπως τονίζει η ΔΟΒ, μια από τις μεθοδολογίες που εξετάζονται για τον σκοπό αυτόν, αυτή δηλαδή του Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος Προϊόντος (PEF), θα ευνοούσε μοντέλα «γρήγορης μόδας», τα οποία βασίζονται στην ταχεία και χαμηλού κόστους παραγωγή συνθετικών πετροχημικών ινών.

Την ίδια στιγμή, η παραγωγή φυσικών ινών, όπως το βαμβάκι, το λινό και το μαλλί, τιμωρείται από την ίδια μεθοδολογία. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι κριτήρια όπως η βιοαποδομησιμότητα του προϊόντος ή η απελευθέρωση μικροπλαστικών είτε λαμβάνονται εν μέρει υπόψη είτε απουσιάζουν εντελώς.

Σύμφωνα με τον κ. Φωτεινό, συντονισμένες ενέργειες πραγματοποιούνται προκειμένου να μην υπάρχει η απόρριψη των παραπομπών του Συμβουλίου σε αιτιολογικές σκέψεις που «συνιστούν» τη χρήση του PEF, αλλά και επαναπροσδιορισμό του τρόπου υπολογισμού του ενεργειακού αποτυπώματος του βαμβακιού. Η τελική μορφή της Οδηγίας δεν πρέπει να αποδυναμώσει τους στόχους της για διαφάνεια και βιωσιμότητα.

Τόσο η Πανελλήνια Ένωση Εκκοκκιστών και Εξαγωγέων Βάμβακος (ΠΕΕΕΒ) όσο και η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Βάμβακος (ECA) αλλά και η ΔΟΒ συμμετέχουν από το 2024 στην πρωτοβουλία Make The Label Count, μια εκστρατεία που εστιάζει στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, η οποία καθιερώνει υποχρεωτικές ετικέτες βιωσιμότητας σε είδη ένδυσης και υποδημάτων. Το βασικό ζήτημα που θέτει το MTLC είναι ότι οι τρέχουσες μέθοδοι μέτρησης βιωσιμότητας παραλείπουν τον αντίκτυπο ορισμένων παραγόντων, όπως τα μικροπλαστικά, και εξακολουθούν να ευνοούν συνθετικά υλικά έναντι φυσικών ινών, όπως το βαμβάκι, κάτι που εύκολα μπορεί να παραπλανήσει τους καταναλωτές, προωθώντας προϊόντα με χαμηλότερη περιβαλλοντική απόδοση.

Ήδη ο Αντιπρόεδρος της ΔΟΒ κ. Αντώνης Σιάρκος και το μέλος της Διεπαγγελματικής κ. Στέφανος Νταούκας, σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις στις Βρυξέλλες, προσπαθούν να αντιστρέψουν τα συμφέροντα μεγάλων λιανεμπορικών εταιρειών fast fashion, που επηρεάζουν τη διαμόρφωση της οδηγίας, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο για πράσινο ξέπλυμα (green washing) και θέτοντας σε κίνδυνο την αγροτική παραγωγή φυσικών ινών στην ΕΕ.

Ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) καθ. Γιάννης Μανιάτης, σε ερώτηση του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανέδειξε ένα σημαντικό θέμα που θα μπορούσε να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την ελληνική αγροτική παραγωγή και ιδιαίτερα τον τομέα του βάμβακος.

Συγκεκριμένα, ο κ. Μανιάτης στην ερώτησή του αναφερόμενος στην Οδηγία για τους Πράσινους Ισχυρισμούς (Green Claims Directive) και τη χρήση της μεθοδολογίας του Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος Προϊόντος (PEF) κατέδειξε ότι η απουσία κριτηρίων, όπως της βιοαποδομησιμότητας ή της απελευθέρωσης μικροπλαστικών, κατατάσσει λανθασμένα τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα.

Το βαμβάκι τιμωρείται από την ΕΕ έναντι των συνθετικών ινών

Έτσι η παραγωγή φυσικών ινών, όπως το βαμβάκι, τιμωρείται έναντι αυτής των συνθετικών, ευνοώντας μοντέλα «γρήγορης μόδας» τα οποία βασίζονται στην ταχεία και χαμηλού κόστους παραγωγή συνθετικών πετροχημικών ινών.

Για τον λόγο αυτό και δεδομένου ότι αναμένεται μια νέα σύσταση για τη χρήση των μεθόδων Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος μέσα στο 2025, ρωτά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πώς σκοπεύει να διασφαλίσει ότι τα κριτήρια της PEF για Ένδυση & Υπόδηση θα βασίζονται στην περιβαλλοντική κυκλικότητα και αν εξετάζεται το ενδεχόμενο της εισαγωγής επιπρόσθετων κριτηρίων.

Το πλήρες κείμενο της ερώτησης

H Οδηγία για τους Πράσινους Ισχυρισμούς (Green Claims Directive), η οποία βρίσκεται επί του παρόντος στη διαδικασία των τριλόγων, θα απαιτεί οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί για προϊόντα να τεκμηριώνονται βάσει εναρμονισμένων μεθόδων περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων. Στόχος είναι οι εν λόγω ισχυρισμοί να καταστούν αξιόπιστοι, συγκρίσιμοι και επαληθεύσιμοι σε ολόκληρη την ΕΕ, μειώνοντας τη μετάδοση ψευδών περιβαλλοντικών πληροφοριών (i.e., greenwahing).

Ωστόσο, μια από τις μεθοδολογίες που εξετάζονται για αυτό το σκοπό, αυτή του Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος Προϊόντος (PEF), θα ευνοούσε μοντέλα «γρήγορης μόδας», τα οποία βασίζονται στην ταχεία και χαμηλού κόστους παραγωγή συνθετικών πετροχημικών ινών. Την ίδια στιγμή, η παραγωγή φυσικών ινών όπως το βαμβάκι, το λινό και το μαλλί, τιμωρείται από την ίδια μεθοδολογία. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι κριτήρια όπως η βιοαποδομησιμότητα του προϊόντος ή η απελευθέρωση μικροπλαστικών είτε λαμβάνονται εν μέρει υπόψη είτε απουσιάζουν εντελώς.

Δεδομένου ότι μια νέα σύσταση για τη χρήση των μεθόδων Περιβαλλοντικού Αποτυπώματος αναμένεται το 2025, σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα, θα θέλαμε να ρωτήσουμε:

1. Πώς σκοπεύει η Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα κριτήρια της PEF για Ένδυση & Υπόδηση θα βασίζονται στην περιβαλλοντική κυκλικότητα και δεν θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα πολυεθνικών εταιρειών «γρήγορης μόδας», υπονομεύοντας τόσο τον αγροτικό τομέα όσο και τους καταναλωτές;

2. Εξετάζει η Επιτροπή την πιθανότητα προσθήκης επιπλέον κριτηρίων στη μεθοδολογία PEF για την Ένδυση & Υπόδηση, όπως η απελευθέρωση μικροπλαστικών και η βιοαποδομησιμότητα;