Βαμβάκι στη Φθιώτιδα: Σε καθοριστικό στάδιο η καλλιέργεια, αισιοδοξία για παραγωγή και τιμές παρά τις τοπικές ζημιές

Η βαμβακοκαλλιέργεια βρίσκεται αυτή την περίοδο σε ένα από τα πιο κρίσιμα στάδια της ανάπτυξής της, καθώς η εξέλιξη της ανθοφορίας, ο σχηματισμός των καρυδιών, οι καλλιεργητικές φροντίδες και η εικόνα από τους εντομολογικούς εχθρούς θα διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό τις προοπτικές της φετινής παραγωγής.

Στον Έβρο, μία από τις βασικές βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, οι παραγωγοί παρακολουθούν στενά την πορεία της καλλιέργειας, καθώς το επόμενο διάστημα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για την εξέλιξή της. Με αφορμή την πορεία της φετινής καλλιεργητικής περιόδου, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», κ. Στυλιανό Τσακίρη, ο οποίος μεταφέρει την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στις βαμβακοκαλλιέργειες της περιοχής.

Η καλλιέργεια εξελίσσεται ομαλά

Σύμφωνα με τον κ. Τσακίρη, η εικόνα που παρουσιάζουν μέχρι στιγμής οι βαμβακοκαλλιέργειες στην περιοχή της Ορεστιάδας είναι θετική, καθώς η ανάπτυξη των φυτών εξελίσσεται εντός των φυσιολογικών πλαισίων για την εποχή. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην εικόνα που υπάρχει από τα περίπου 30.000 στρέμματα βαμβακιού που διαχειρίζεται ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», αποτυπώνοντας με αντιπροσωπευτικό τρόπο την πορεία της καλλιέργειας στην ευρύτερη περιοχή.

Όπως εξηγεί, η υγρή και ήπια άνοιξη δεν επηρέασε αρνητικά την ανάπτυξη των φυτών, τα οποία βρίσκονται στα φυσιολογικά στάδια για την εποχή. Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση των ρυθμιστών ανάπτυξης, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική βλάστηση και να διατηρείται η επιθυμητή πρωιμότητα της καλλιέργειας. Παράλληλα, υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των αγροτεμαχίων, ανάλογα με την εποχή σποράς, την πρωιμότητα και την περιοχή, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την εξατομικευμένη παρακολούθηση κάθε χωραφιού.

Στο μέσο της ανθοφορίας – Συνεχίζεται ο σχηματισμός καρυδιών

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, τα περισσότερα ποτιστικά βαμβάκια βρίσκονται περίπου στο μέσο της ανθοφορίας. Τα φυτά έχουν ήδη σχηματίσει τα πρώτα καρύδια, ενώ συνεχίζουν να ανθίζουν και να δένουν νέα καρποφόρα όργανα.

Η διαδικασία αυτή αναμένεται να συνεχιστεί για ακόμη περίπου 10 έως 15 ημέρες, διάστημα ιδιαίτερα σημαντικό για τη διαμόρφωση της τελικής παραγωγής. Παράλληλα, οι αρδεύσεις συνεχίζονται κανονικά όπου απαιτούνται, ενώ μετά τα μέσα Αυγούστου θα πρέπει να περιορίζονται σταδιακά, με στόχο τη διασφάλιση τόσο της παραγωγής όσο και της ποιότητας του βαμβακιού. Θετικό στοιχείο για την περιοχή αποτελεί το γεγονός ότι δεν παρατηρούνται προβλήματα επάρκειας αρδευτικού νερού.

Χαμηλές συλλήψεις πράσινου σκουληκιού – Απαραίτητη η παρακολούθηση των αγρών

Σε ό,τι αφορά τη φυτοπροστασία, ο κ. Τσακίρης επισημαίνει ότι οι συλλήψεις του πράσινου σκουληκιού παραμένουν χαμηλές και μέχρι σήμερα δεν έχουν εμφανιστεί ανησυχητικά ή γενικευμένα φαινόμενα. Όπως διευκρινίζει, καταγράφονται μόνο κατά τόπους εμφανίσεις του εντόμου, κυρίως σε περιοχές όπου κάτι τέτοιο ήταν αναμενόμενο, χωρίς όμως να δημιουργείται εικόνα που να προκαλεί ανησυχία.

Για τον λόγο αυτό συνιστά στους παραγωγούς να βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τους γεωπόνους και να μην προχωρούν σε άσκοπες ή αλόγιστες εφαρμογές φυτοπροστατευτικών προϊόντων, αλλά να παρεμβαίνουν μόνο όπου και όταν πραγματικά απαιτείται. «Δεν έχουμε δει κάτι ανησυχητικό», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η συνεχής παρακολούθηση της καλλιέργειας παραμένει καθοριστικής σημασίας μέχρι το τέλος της περιόδου.

Συγκρατημένη αισιοδοξία για τη χρονιά – Προβληματισμός για τις τιμές και τα παράνομα φυτοπροστατευτικά

Με βάση τη μέχρι σήμερα εικόνα, ο κ. Τσακίρης εκτιμά ότι η χρονιά εξελίσσεται θετικά και ότι η καλλιέργεια βρίσκεται «μέσα στα πλαίσια» τόσο ως προς την πρωιμότητα όσο και ως προς την ανάπτυξη των φυτών. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οι καιρικές συνθήκες των επόμενων εβδομάδων θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, καθώς παρατεταμένοι καύσωνες ή έντονες μεταβολές του καιρού μπορούν να προκαλέσουν στρες στα φυτά και να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, οι αρδεύσεις συνεχίζονται κανονικά και, όπως σημειώνει, οι παραγωγοί εξακολουθούν να εφαρμόζουν τις ίδιες καλλιεργητικές πρακτικές και τη φυτοπροστασία που ακολουθούν κάθε χρόνο, χωρίς ουσιαστικές διαφοροποιήσεις.

Αναφερόμενος στην αγορά, επισημαίνει ότι τα δύο τελευταία χρόνια υπήρξε μικρή μείωση των βαμβακοπαραγωγών, γεγονός που αποδίδει κυρίως στις χαμηλές εμπορικές τιμές του προϊόντος. Όσοι, όμως, συνεχίζουν να καλλιεργούν βαμβάκι είναι, όπως λέει, κυρίως επαγγελματίες και μεγαλύτεροι παραγωγοί.

Θετική εξέλιξη χαρακτηρίζει επίσης τη μείωση των τιμών σε ορισμένα εντομοκτόνα και στους ρυθμιστές ανάπτυξης σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, γεγονός που συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους παραγωγής.

Έντονο προβληματισμό, ωστόσο, εκφράζει για την αυξημένη διακίνηση παράνομων φυτοπροστατευτικών προϊόντων από γειτονικές χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως τονίζει, τα προϊόντα αυτά διακινούνται χωρίς έλεγχο, χωρίς νόμιμη επισήμανση και χωρίς ελληνικές οδηγίες χρήσης, γεγονός που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τους παραγωγούς και τις καλλιέργειές τους. «Φέτος βλέπω ότι είναι μεγαλύτερο αυτό το ρεύμα», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανάγκη εντατικοποίησης των ελέγχων από την Πολιτεία.

Κλείνοντας, υπενθυμίζει ότι το βαμβάκι έχει περάσει δύο δύσκολες χρονιές και εκφράζει την προσδοκία ότι, εφόσον οι καιρικές συνθήκες παραμείνουν ευνοϊκές μέχρι τη συγκομιδή, η περιοχή θα οδηγηθεί σε μια καλή παραγωγή, συνοδευόμενη -όπως εύχονται οι παραγωγοί- και από καλύτερες εμπορικές τιμές.

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις σφοδρές χαλαζοπτώσεις που έπληξαν κρίσιμες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας κατά τις τελευταίες ημέρες.  

Όπως τονίζει οι ζημιές στις καλλιέργειες είναι εκτεταμένες σε μια χρονική περίοδο που το φυτό βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης, απειλώντας άμεσα τη φετινή παραγωγή και το εισόδημα των παραγωγών μας.

Δεδομένου του αυξημένου κόστους καλλιέργειας και των συνεχιζόμενων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας, η ΔΟΒ ζητά από τους αρμόδιους φορείς και τον ΕΛΓΑ:

• Την άμεση κινητοποίηση των κλιμακίων για την ταχύτατη καταγραφή και αποτίμηση των ζημιών στις πληγείσες περιοχές.
• Την απλοποίηση και επίσπευση των διαδικασιών εκτίμησης, προκειμένου να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις.
• Την άμεση δρομολόγηση προκαταβολών και αποζημιώσεων στους πληγέντες παραγωγούς, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις τρέχουσες οικονομικές τους υποχρεώσεις και να διασφαλίσουν τη συνέχιση της δραστηριότητάς τους.

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) παρακολουθεί στενά την κατάσταση, βρίσκεται σε ανοιχτή επικοινωνία με τους τοπικούς φορείς και τους παραγωγούς ώστε να υπάρξει άμεση κινητοποίηση της πολιτείας.

Στο μεταξύ σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στα χέρια της ΑΑΔΕ βρίσκεται η πρόσκληση για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι. Υπάρχει κίνδυνος λόγω της καθυστέρησης να μην «τρέξει» το πρόγραμμα μέσα στο 2026.

Πρόκειται για ένα νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) του 2ου πυλώνα της ΚΑΠ.

Μετά το «πράσινο φως» που πήρε από τη Διαχειριστική Αρχή του ΠΑΑ η πρόσκληση της Παρέμβασης Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες» είχε προγραμματισθεί για τον Ιούνιο. Φτάσαμε στον Ιούλιο και ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί.

Η προδημοσίευση της πρόσκλησης πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025. Ο συνολικός προϋπολογισμός της Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα), προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Ειδικά για το βαμβάκι η 3ετής επιδότηση, με βάση την προδημοσίευση της πρόσκλησης, θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ το στρέμμα ετησίως.

Το πριμ το περίμεναν με αγωνία οι παραγωγοί για να στηρίξει το εισόδημά τους λόγω των χαμηλών τιμών που είχε το βαμβάκι τα τελευταία χρόνια. 

Η πορεία της βαμβακοκαλλιέργειας βρίσκεται αυτή την περίοδο στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς οι καιρικές συνθήκες, η εξέλιξη των φυτών και η πίεση από τους εντομολογικούς εχθρούς αναμένεται να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της φετινής παραγωγής. Οι Σέρρες, μία από τις σημαντικότερες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτή την περίοδο, καθώς η καλλιέργεια βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης. Για να καταγράψει την εικόνα που επικρατεί στην περιοχή, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο της Ένωσης Αγροτών Σερρών, κ. Αλέξανδρο Πεταλά, ο οποίος μίλησε για το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας, την εικόνα από τους κυριότερους εχθρούς, τις καλλιεργητικές φροντίδες και τις προοπτικές για τη φετινή παραγωγή.

Προχωρά η ανθοφορία, ξεκινά το δέσιμο των πρώτων καρυδιών 

Η εικόνα διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή, καθώς ο Νομός Σερρών είναι μεγάλος. Στα περισσότερα χωράφια, ωστόσο, τα φυτά έχουν ήδη περάσει στο στάδιο της ανθοφορίας, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις έχει αρχίσει το δέσιμο και η ανάπτυξη των πρώτων καρυδιών. Η πλήρης καρπόδεση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στο μεγαλύτερο μέρος του νομού.

Η άνοδος των θερμοκρασιών ευνόησε την πρόοδο των φυτών και επιτάχυνε την ανάπτυξή τους. «Αφού ανέβηκε η θερμοκρασία, βοήθησε αυτό να προοδεύσουν τα βαμβάκια και πηγαίνουν καλά», αναφέρει ο κ. Πεταλάς. Οι θερμοκρασίες το προηγούμενο διάστημα κινήθηκαν πάνω από τους 25°C, χωρίς όμως να καταγραφούν παρατεταμένα διαστήματα άνω των 35°C. Η απουσία ιδιαίτερα υψηλών θερμοκρασιών, σε συνδυασμό με τις διαθέσιμες υγρασίες, συνέβαλε στη φυσιολογική ανάπτυξη των φυτών και απέτρεψε την έντονη καταπόνησή τους.

Παράλληλα, οι αρδεύσεις πραγματοποιούνται κανονικά, ενώ σημαντική βοήθεια προσέφεραν οι βροχοπτώσεις που προηγήθηκαν. Θετική είναι επίσης η κατάσταση της λίμνης Κερκίνης, από την οποία τροφοδοτείται μεγάλο μέρος του αρδευτικού δικτύου της περιοχής, γεγονός που διευκολύνει την κάλυψη των αναγκών των καλλιεργειών. «Είχαμε και πολλές βροχοπτώσεις κι αυτό βοήθησε πάρα πολύ», αναφέρει ο κ. Πεταλάς.

Οι λιπάνσεις έχουν επίσης ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον προγραμματισμό, με αποτέλεσμα οι καλλιεργητικές φροντίδες να εξελίσσονται ομαλά και να δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για τη συνέχεια της καλλιέργειας.

Όπως εκτιμά ο ίδιος, το δυσκολότερο αναπτυξιακό στάδιο έχει σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί. Σε αντίθεση με άλλες χρονιές, κατά τις οποίες τα προβλήματα ήταν ήδη εμφανή στα τέλη Ιουλίου, φέτος «όλα πηγαίνουν κατά 90% πολύ καλά». Από εδώ και πέρα απαιτείται κυρίως η ορθή διαχείριση της καλλιέργειας, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η ανάπτυξη και το γέμισμα των καρυδιών.

Χωρίς σημαντικές εξάρσεις το πράσινο σκουλήκι

Ήπια παραμένει μέχρι στιγμής η εντομολογική εικόνα στις περιοχές που παρακολουθεί η Ένωση Αγροτών Σερρών. Τα στοιχεία που διαθέτει προέρχονται κυρίως από τους Δήμους Σιντικής, Ηράκλειας, Σερρών και Νέας Ζίχνης, ενώ πιο περιορισμένη είναι η εικόνα προς τη Νιγρίτα και το Ροδολίβος.

Στο μεγαλύτερο μέρος των περιοχών αυτών δεν έχουν καταγραφεί σημαντικές εξάρσεις πράσινου σκουληκιού. Πραγματοποιήθηκαν ορισμένοι τοπικοί ψεκασμοί σε αγρούς όπου κρίθηκε ότι υπήρχε ανάγκη επέμβασης, χωρίς ωστόσο να διαπιστώνεται γενικευμένο πρόβλημα. «Δεν έχουμε κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα στο μεγαλύτερο μέρος του νομού που γνωρίζουμε», επισημαίνει ο κ. Πεταλάς.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στον έλεγχο κάθε αγρού πριν από τη λήψη απόφασης για ψεκασμό, καθώς αρκετές φορές οι παραγωγοί επηρεάζονται από τις επεμβάσεις που πραγματοποιούνται σε γειτονικά χωράφια, χωρίς να έχει προηγηθεί αντίστοιχη αξιολόγηση της δικής τους καλλιέργειας. «Το βασικό είναι να μην βιαστείς να ραντίσεις», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι κάθε επέμβαση πρέπει να βασίζεται στην πραγματική εικόνα του αγρού και στην παρακολούθηση των πληθυσμών. Περιορισμένη ήταν και η παρουσία αφίδων, με μικρές και αναμενόμενες εμφανίσεις, οι οποίες δεν δημιούργησαν ιδιαίτερο πρόβλημα στην καλλιέργεια.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στον Αύγουστο και στην πιθανή εξέλιξη των πληθυσμών του πράσινου σκουληκιού, ιδίως εφόσον σημειωθεί άνοδος των θερμοκρασιών. Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το κυρίως δύσκολο στάδιο έχει σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί και από εδώ και πέρα απαιτείται σωστή διαχείριση και συνεχής παρακολούθηση. Εφόσον δεν παρουσιαστεί σοβαρή πίεση από το πράσινο σκουλήκι μέσα στον Αύγουστο, εκτιμά ότι η καλλιέργεια θα έχει περάσει και την τελευταία ουσιαστική δοκιμασία πριν από την πορεία προς τη συγκομιδή.

Καλές οι παραγωγικές προοπτικές, παραμένουν το κόστος και η τιμή

Παρά τη θετική καλλιεργητική εικόνα, το αυξημένο κόστος παραγωγής εξακολουθεί να προβληματίζει τους βαμβακοπαραγωγούς. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση συνδέεται με το πετρέλαιο, το οποίο επηρεάζει κυρίως την άρδευση και τη συνολική διαχείριση της καλλιέργειας. Αυξημένο παραμένει και το κόστος των λιπασμάτων. Αντίθετα, σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα δεν έχουν παρατηρηθεί ιδιαίτερες αυξήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές τους έχουν ακόμη και μειωθεί.

«Το μόνο που δεν είναι ευνοϊκό είναι το κόστος παραγωγής», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί και από το επίπεδο στο οποίο θα διαμορφωθούν οι τιμές του βαμβακιού κατά τη συγκομιδή.

Η καλλιέργεια προέρχεται από δύο δύσκολες εμπορικά χρονιές, λόγω των χαμηλών τιμών. Ο κ. Πεταλάς διευκρινίζει, ωστόσο, ότι οι περσινές αποδόσεις ήταν καλές για μεγάλο μέρος των παραγωγών. Επομένως, η δυσκολία των προηγούμενων ετών δεν αφορούσε κατ’ ανάγκη την παραγωγικότητα των χωραφιών, αλλά κυρίως την τιμή διάθεσης του προϊόντος και το περιθώριο που απέμενε μετά την κάλυψη των εξόδων.

Για τη φετινή παραγωγή οι πρώτες εκτιμήσεις είναι πολύ θετικές και διαμορφώνονται προσδοκίες ακόμη και για καλύτερη εικόνα σε σχέση με πέρυσι, όταν οι καιρικές συνθήκες ήταν περισσότερο ασταθείς και είχαν σημειωθεί υψηλές θερμοκρασίες.

«Αν λέγαμε πριν το Πάσχα τι θα θέλαμε, αυτό το έχουμε μέχρι τώρα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Πεταλάς, προσθέτοντας ότι από πλευράς καιρού, υγρασίας και πίεσης από εχθρούς η χρονιά έχει προσφέρει μέχρι στιγμής όσα θα μπορούσαν να περιμένουν οι παραγωγοί.

Παρότι παραμένει συγκρατημένος μέχρι να φτάσει η συγκομιδή, εκτιμά ότι «οι προβλέψεις είναι πάρα πολύ καλές σαν επίπεδο παραγωγής». Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από την πορεία του βαμβακιού κατά τον Αύγουστο, το γέμισμα των καρυδιών και τις συνθήκες που θα επικρατήσουν μέχρι τη συγκομιδή, ενώ καθοριστική για το εισόδημα των παραγωγών θα είναι και η τιμή του προϊόντος.

Η παρακολούθηση των εντομολογικών εχθρών αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης βαμβακοκαλλιέργειας, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη διαπίστωση πιθανών προσβολών και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων μόνο όταν αυτό είναι πραγματικά αναγκαίο. Ανάμεσα στους εχθρούς που απασχολούν ορισμένες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας βρίσκεται και το ρόδινο σκουλήκι, η παρουσία του οποίου απαιτεί προσεκτική επιτήρηση, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου έχει ιστορικό εμφάνισης ή όπου καταγράφεται τα τελευταία χρόνια.

Για τα χαρακτηριστικά του εντόμου, τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η προσβολή, τη μεθοδολογία παρακολούθησης, αλλά και την εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας, μίλησε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος της ΔΑΟΚ Δράμας, κ. Κωνσταντίνος Σίμογλου.

Τα πρώτα σημάδια της προσβολής ξεκινούν από τα άνθη

Σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, κατά τα πρώτα στάδια της προσβολής το ρόδινο σκουλήκι εντοπίζεται στα άνθη του βαμβακιού, όπου οι προνύμφες αναπτύσσονται στο εσωτερικό τους. Οι προνύμφες εμφανίζουν μια ιδιαίτερη συμπεριφορά, καθώς παράγουν ίνες με τις οποίες «δένουν» τα πέταλα προς το εσωτερικό. Ως αποτέλεσμα, το άνθος δεν διατηρεί τη φυσιολογική ανοιχτή μορφή του, αλλά εμφανίζεται κλειστό και συσταλμένο προς τα μέσα.

«Το άνθος φαίνεται σαν ρόδακας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Σίμογλου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό γνώρισμα της παρουσίας του εντόμου. Εάν το άνθος ανοιχτεί, μπορεί να διαπιστωθεί η παρουσία της προνύμφης στο εσωτερικό του.

Αργότερα, όταν αρχίσουν να σχηματίζονται οι κάψες, οι νεαρές προνύμφες εισέρχονται στο εσωτερικό τους και προκαλούν ζημιές από μέσα, οι οποίες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όταν το ποσοστό προσβολής είναι υψηλό.

Η δειγματοληψία είναι το «κλειδί» για την έγκαιρη διαπίστωση της παρουσίας του

Η παρακολούθηση του ρόδινου σκουληκιού δεν βασίζεται μόνο στην εξωτερική παρατήρηση της καλλιέργειας, αλλά απαιτεί και δειγματοληπτικό έλεγχο. Οι παραγωγοί μπορούν αρχικά να εντοπίζουν τα χαρακτηριστικά κλειστά άνθη, τους λεγόμενους «ροδάκες». Παράλληλα, θα πρέπει να ανοίγονται δειγματοληπτικά κάψες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προνύμφες στο εσωτερικό τους.

«Οι προνύμφες του ρόδινου σκουληκιού είναι αισθητά διαφορετικές από εκείνες του πράσινου σκουληκιού, καθώς έχουν ρόδινο χρωματισμό, από τον οποίο προέρχεται και η ονομασία του εντόμου», σημειώνει. Η δειγματοληψία, σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει να γίνεται σε κάψες σχετικά μικρής ηλικίας, άνω των 10 ημερών αλλά μικρότερες περίπου των 20-25 ημερών, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί εάν υπάρχει εσωτερική προσβολή.

Στις περιοχές όπου το ρόδινο σκουλήκι ενδημεί και είναι γνωστό στους παραγωγούς, οι καλλιεργητές έχουν ήδη αποκτήσει εμπειρία στην αναγνώρισή του και γνωρίζουν με ποιον τρόπο μπορούν να αναζητούν και να παρακολουθούν την παρουσία του. Αντίθετα, στις περιοχές όπου μέχρι πρόσφατα δεν ήταν γνωστό ως εχθρός, η ενημέρωση των παραγωγών και η σωστή παρακολούθηση αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Ένας πιο «ύπουλος» εχθρός, με επιπτώσεις στην παραγωγή και την ποιότητα

Όταν η προσβολή αποκτήσει μεγάλη έκταση, οι κάψες καταστρέφονται εσωτερικά, δεν ανοίγουν φυσιολογικά, ξηραίνονται και τελικά δεν είναι παραγωγικές. Σε αυτές τις περιπτώσεις επηρεάζονται τόσο η παραγωγή όσο και η ποιότητα της καλλιέργειας.

Ο κ. Σίμογλου χαρακτηρίζει το ρόδινο σκουλήκι πιο «ύπουλο» σε σχέση με το πράσινο, καθώς η παρουσία του δεν γίνεται πάντοτε εύκολα αντιληπτή. «Το πράσινο σκουλήκι το βλέπει κανείς πιο εύκολα. Το ρόδινο μπορεί να γίνει αντιληπτό μόνο όταν πάρει κανείς κάψες και τις ανοίξει», επισημαίνει.

Σε αντίθεση με το ρόδινο, το οποίο δεν απασχολεί με την ίδια ένταση όλες τις βαμβακοπαραγωγικές περιοχές, το πράσινο σκουλήκι θεωρείται εχθρός-κλειδί για τη βαμβακοκαλλιέργεια σε όλη την Ελλάδα, όπου καλλιεργείται βαμβάκι.

Όπως εξηγεί, η υπηρεσία πραγματοποιεί άνοιγμα καψών στο πλαίσιο δειγματοληψιών για την αναζήτηση και άλλων εντόμων, μεταξύ των οποίων και μυζητικά έντομα, και ταυτόχρονα ελέγχεται εάν υπάρχει παρουσία ρόδινου σκουληκιού. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, το ρόδινο σκουλήκι δεν έχει βρεθεί στις κάψες που έχουν ελεγχθεί από την υπηρεσία και δεν έχει διαπιστωθεί προσβολή στην περιοχή της Δράμας.

Διαφορετική η εικόνα στις βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας

Το ρόδινο σκουλήκι δεν αποτελεί εχθρό-κλειδί σε όλες τις βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας και δεν απασχολεί με την ίδια ένταση το σύνολο των καλλιεργητικών ζωνών.

Σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλίας, όπου, σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, μπορεί να θεωρείται εφάμιλλος εχθρός του πράσινου σκουληκιού, καθώς και στη Ροδόπη, υπάρχει ιστορικό παρουσίας του εντόμου. Στις περιοχές όπου ενδημεί, οι αρμόδιες υπηρεσίες ενημερώνουν τους παραγωγούς μέσω δελτίων σχετικά με την εμφάνισή του, την παρακολούθηση των πληθυσμών και τον χρόνο κατά τον οποίο, εφόσον απαιτείται και επιτρέπεται, μπορεί να πραγματοποιηθεί ψεκασμός.

Αντίθετα, στις Σέρρες και στη Δράμα η εικόνα είναι διαφορετική. Το έντομο καταγράφεται στις παγίδες μόνο τα τελευταία δύο έως τρία χρόνια, ενώ κατά τα προηγούμενα χρόνια δεν υπήρχε ούτε ως απλή παρουσία. Μέχρι στιγμής δεν έχουν διαπιστωθεί ουσιαστικές προσβολές στην περιοχή και οι παραγωγοί δεν το γνωρίζουν ως εχθρό της καλλιέργειας. Το γεγονός αυτό, όπως εξηγεί ο κ. Σίμογλου, είναι από τη μία πλευρά θετικό, καθώς δείχνει ότι το έντομο δεν έχει ακόμη κάνει αισθητή την παρουσία του και δεν έχει προκαλέσει προσβολές ικανές να δημιουργήσουν εντύπωση στους καλλιεργητές.

Ωστόσο, το ζήτημα βρίσκεται υπό διερεύνηση και η παρουσία του παρακολουθείται. Η συστηματική πλέον ανίχνευσή του στις παγίδες αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, ένδειξη πιθανής εγκατάστασής του στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ έως πολύ πρόσφατα δεν καταγραφόταν στην περιοχή.

Ο κ. Σίμογλου αποδίδει την εμφάνιση αυτή στη μεταβολή του κλίματος της χώρας και εκτιμά ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, οι πληθυσμοί του ενδεχομένως ελέγχονται αποτελεσματικά από τους φυσικούς εχθρούς, με αποτέλεσμα να μην εκδηλώνεται κάποια προσβολή που να γίνεται αντιληπτή.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι κάθε περιοχή είναι διαφορετική, καθώς διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, διαφορετικό μικρόκλιμα και διαφορετική σύνθεση ωφέλιμης εντομοπανίδας. Για τον λόγο αυτό, η εικόνα που καταγράφεται σε μία περιοχή δεν μπορεί να μεταφέρεται αυτόματα σε όλες τις υπόλοιπες βαμβακοπαραγωγικές ζώνες.

Παρακολούθηση και επεμβάσεις μόνο στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Σίμογλου στην αποφυγή τυχαίων και αλόγιστων ψεκασμών, επισημαίνοντας ότι η αρχή αυτή δεν αφορά μόνο το ρόδινο σκουλήκι, αλλά συνολικά τη διαχείριση των εχθρών της βαμβακοκαλλιέργειας.

«Το βασικό είναι να μην γίνονται αλόγιστοι ψεκασμοί», τονίζει. Όπως αναφέρει, σε περιοχές της Θεσσαλίας είχαν πραγματοποιηθεί πολλοί ψεκασμοί, ακόμη και με πυρεθροειδή, πρακτική που μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ωφέλιμη εντομοπανίδα, να συμβάλει στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας και να αυξήσει το κόστος παραγωγής. Στην περίπτωση του πράσινου σκουληκιού, μάλιστα, είναι ήδη γνωστό ότι έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ανθεκτικότητα στα πυρεθροειδή.

Η σταδιακά πιο εμφανής παρουσία του ρόδινου σκουληκιού στη Βόρεια Ελλάδα προκαλεί, όπως παραδέχεται ο ίδιος, έναν ήπιο προβληματισμό. Ο κ. Σίμογλου και άλλοι γεωπόνοι επιχειρούν σε αυτή τη φάση να διαπιστώσουν σε ποιον βαθμό το έντομο θα μπορούσε να επηρεάσει τη βαμβακοκαλλιέργεια τα επόμενα χρόνια.

Για τον λόγο αυτό, η εξέλιξη παρακολουθείται στενά, με βασική προτεραιότητα την έγκαιρη και σωστή ενημέρωση των παραγωγών. «Όταν προκύψει κάτι σημαντικό, ο κόσμος θα ενημερωθεί και θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, πάντοτε στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης και όχι με ανεξέλεγκτες επεμβάσεις», καταλήγει.

Το πράσινο σκουλήκι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς της βαμβακοκαλλιέργειας, γι' αυτό και η παρακολούθησή του είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Ωστόσο, η παρουσία ενηλίκων στις παγίδες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει αντίστοιχη προσβολή στο χωράφι, ενώ η απόφαση για επέμβαση πρέπει να βασίζεται στον επιτόπιο έλεγχο της καλλιέργειας και στην τήρηση των ορίων επέμβασης.

Με αφορμή την περίοδο παρακολούθησης του εντόμου στις βαμβακοκαλλιέργειες, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, κ. Κωνσταντίνο Σίμογλου, προκειμένου να αναδείξει τα σημεία στα οποία πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή οι παραγωγοί κατά τον έλεγχο της καλλιέργειας, πότε απαιτείται πραγματικά επέμβαση και ποια λάθη θα πρέπει να αποφεύγονται στη διαχείριση του πράσινου σκουληκιού

Ήπια μέχρι σήμερα η παρουσία του εντόμου – Με καθυστέρηση εξελίσσονται οι πτήσεις

Σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, μέχρι στιγμής η εικόνα που καταγράφεται στην περιοχή είναι ιδιαίτερα ήπια, ενώ δεν έχουν εντοπιστεί προσβολές στις βαμβακοκαλλιέργειες. «Μέχρι στιγμής η εικόνα θα έλεγα ότι είναι πολύ ήπια από πλευράς παρουσίας του πράσινου σκουληκιού και, όταν λέμε παρουσία, εννοούμε πτήσεις και όχι προσβολές. Προσβολές δεν έχουν εντοπιστεί καθόλου», επισημαίνει.

Όπως εξηγεί, αυτή την περίοδο καταγράφεται στο βαμβάκι η πρώτη πτήση, η οποία αντιστοιχεί στην πρώτη γενιά του εντόμου που εκδηλώνεται στην καλλιέργεια. Πρόκειται, κατά κύριο λόγο, για μια γενιά που δεν απασχολεί ιδιαίτερα, ειδικά σε χρονιές όπως η φετινή, κατά την οποία η παρουσία της στην περιοχή δεν έχει γίνει αισθητή.

Παράλληλα, οι μέχρι τώρα παρατηρήσεις δείχνουν ότι η εξέλιξη των πτήσεων παρουσιάζει χρονική μετατόπιση. Η διαχειμάζουσα γενιά, η πτήση της οποίας υπό φυσιολογικές συνθήκες καταγράφεται περίπου στα μέσα Μαΐου, φέτος εμφανίστηκε στις αρχές Ιουνίου.

Ως συνέπεια αυτής της καθυστέρησης, η πρώτη γενιά που καταγράφεται σήμερα στο βαμβάκι ξεκίνησε περίπου την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου, δηλαδή, σύμφωνα με την εκτίμηση του κ. Σίμογλου, περίπου 7-10 ημέρες αργότερα από την αναμενόμενη ημερομηνία.

Με βάση τη συγκεκριμένη χρονική μετατόπιση και τους σχετικούς υπολογισμούς, ο ίδιος εκτιμά ότι και η επόμενη, δεύτερη πτήση στο βαμβάκι θα εμφανιστεί αντίστοιχα αργότερα.

Η δεύτερη πτήση καταγράφεται συνήθως από τα τέλη Ιουλίου έως τις αρχές Αυγούστου. Φέτος, ωστόσο, αναμένεται πιθανότατα μετά τις 30 Ιουλίου. Η εμφάνισή της θα μπορούσε να επισπευσθεί σε περίπτωση πολύ ισχυρού καύσωνα, ενδεχόμενο το οποίο ο κ. Σίμογλου δεν θεωρεί, με τα σημερινά δεδομένα, ιδιαίτερα πιθανό.

Προσβολές σε χτένια, άνθη και κάψες – Τα σημάδια που πρέπει να αναζητά ο παραγωγός

Το πράσινο σκουλήκι προκαλεί βλάβες στα παραγωγικά όργανα του βαμβακιού, προσβάλλοντας τα χτένια, τα άνθη και, στη συνέχεια, τις κάψες ή καρύδια και επηρεάζοντας έτσι την αναπαραγωγική φάση του φυτού. Οι ενδείξεις της προσβολής είναι συνήθως εμφανείς και μπορούν να αναγνωριστούν κατά τον επιτόπιο έλεγχο της καλλιέργειας. Ο παραγωγός μπορεί να εντοπίσει φαγωμένα χτένια και άνθη, οπές στις κάψες ή ακόμη και την ίδια την προνύμφη τη στιγμή που προσβάλλει το φυτό.

Επιπλέον, γύρω από την οπή εισόδου στην κάψα μπορεί να παρατηρηθούν περιττώματα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προνύμφες μεγαλύτερης ηλικίας. Τα συγκεκριμένα σημάδια, όπως εξηγεί ο κ. Σίμογλου, είναι ευδιάκριτα και αποτελούν ένδειξη της παρουσίας και της δραστηριότητας της προνύμφης.

Ανάλογα με την ένταση της προσβολής, μπορεί να προκληθεί πτώση χτενιών και καταστροφή καψών ή καρυδιών. Όταν η προνύμφη εισέλθει στο εσωτερικό μιας κάψας, η συγκεκριμένη κάψα δεν εξελίσσεται κανονικά. Οι επιπτώσεις στον τελικό αριθμό των καρυδιών εξαρτώνται, ωστόσο, τόσο από τη γενιά του εντόμου κατά την οποία εκδηλώνεται η προσβολή όσο και από το επίπεδο της προσβολής.

Στην πρώτη γενιά, στην οποία βρίσκεται αυτή την περίοδο η καλλιέργεια, το βαμβάκι εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη και σε διαρκή ανθοφορία, σχηματίζοντας νέα χτένια. Κατά συνέπεια, το φυτό διαθέτει ακόμη τη δυνατότητα να αναπληρώσει χτένια τα οποία ενδεχομένως θα προσβληθούν.

Για τον λόγο αυτό, το επίπεδο ανεκτής πυκνότητας είναι υψηλότερο κατά την πρώτη γενιά. Αντίθετα, στην επόμενη γενιά, όταν η καλλιέργεια θα βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο και η δυνατότητα αναπλήρωσης θα είναι περιορισμένη, το όριο επέμβασης γίνεται χαμηλότερο και αυστηρότερο.

Οι παγίδες καταγράφουν τις πτήσεις, όχι την προσβολή

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, να μη συγχέονται οι συλλήψεις ενηλίκων στις παγίδες με την πραγματική προσβολή της καλλιέργειας. «Μπορεί να έχουμε πολύ υψηλές συλλήψεις στις παγίδες και να μην εντοπίζεται καθόλου προσβολή. Δεν έχει τεκμηριωθεί τέτοια συσχέτιση», τονίζει.

Οι παγίδες παρέχουν πληροφορίες για την παρουσία και την εξέλιξη των πτήσεων των ενηλίκων, αλλά ο αριθμός των συλλήψεων δεν δείχνει πόσο έντονη θα είναι τελικά η προσβολή στο χωράφι.

Για τον λόγο αυτό, η απόφαση για καταπολέμηση του εχθρού δεν πρέπει να λαμβάνεται με βάση τις συλλήψεις στις παγίδες, αλλά έπειτα από επιτόπιο έλεγχο της καλλιέργειας και καταμέτρηση νεαρών ζωντανών προνυμφών.

Για την πρώτη γενιά, ο κ. Σίμογλου αναφέρει επίπεδο ανεκτής πυκνότητας 6-7 νεαρών προνυμφών ανά 100 φυτά. Για την επόμενη γενιά, κατά την οποία το φυτό θα έχει μικρότερη δυνατότητα αναπλήρωσης των προσβεβλημένων παραγωγικών οργάνων, το όριο είναι χαμηλότερο και αντιστοιχεί σε 4 νεαρές προνύμφες ανά 100 φυτά.

Μόνο όταν η παρουσία των προνυμφών υπερβεί το αντίστοιχο όριο μπορεί να τεθεί ζήτημα επέμβασης για την καταπολέμηση του πράσινου σκουληκιού. Εφόσον η καταμέτρηση βρίσκεται κάτω από το όριο, δεν έχει φθάσει ακόμη η κατάλληλη χρονική στιγμή για επέμβαση. Μια εφαρμογή σε αυτή τη φάση δεν είναι συμφέρουσα ούτε πρακτικά ούτε οικονομικά και δεν αναμένεται να δώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Πιο πρακτικά, αντί να προχωρά κάθε φορά σε καταμέτρηση 100 φυτών, ο παραγωγός μπορεί, σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, να αναζητά ενδεικτικά μία νεαρή προνύμφη ανά 1,5 μέτρο γραμμής.

Ο συγκεκριμένος έλεγχος πρέπει, ωστόσο, να πραγματοποιείται δειγματοληπτικά σε διαφορετικά σημεία του αγρού. Δεν αρκεί, δηλαδή, ο παραγωγός να εντοπίσει μία προνύμφη στα πρώτα 1,5 μέτρα αμέσως μόλις εισέλθει στο χωράφι και να συμπεράνει ότι έχει ξεπεραστεί το όριο. Απαιτείται αντιπροσωπευτική εικόνα από περισσότερα σημεία της καλλιέργειας.

Όχι ψεκασμοί κατά συνήθεια – Καθοριστική η σωστή χρονική στιγμή

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Σίμογλου στην αποφυγή ψεκασμών που πραγματοποιούνται αυτοματοποιημένα ή κατά συνήθεια, χωρίς να έχει προηγηθεί καταμέτρηση των προνυμφών και επιβεβαίωση ότι η επέμβαση απαιτείται πραγματικά στο συγκεκριμένο αγροτεμάχιο.

Η εμπειρία των τελευταίων 15 ετών έχει δείξει, όπως αναφέρει, ότι όταν ακολουθείται η διαδικασία παρακολούθησης, πραγματοποιούνται οι αναγκαίες μετρήσεις και εκτιμήσεις και διαπιστώνεται ότι πράγματι χρειάζεται επέμβαση, μία σωστή και στοχευμένη εφαρμογή είναι συνήθως επαρκής και δεν απαιτείται δεύτερος ψεκασμός.

Αντίθετα, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνται άστοχοι και πρόωροι ψεκασμοί, πριν από την έναρξη των εκκολάψεων της νέας γενιάς, συχνά προκύπτει ανάγκη δεύτερης εφαρμογής. Λίγες ημέρες μετά τον αρχικό ψεκασμό ξεκινούν οι εκκολάψεις και ο παραγωγός παρατηρεί την εμφάνιση νέων προνυμφών. Έτσι, μπορεί να θεωρήσει ότι η πρώτη επέμβαση δεν ήταν αποτελεσματική και να προχωρήσει σε δεύτερο ψεκασμό.

Στην πραγματικότητα, όμως, η πρώτη εφαρμογή ήταν εξαρχής άκαιρη και αναποτελεσματική, επειδή κατά τον χρόνο πραγματοποίησής της ο εχθρός δεν είχε ακόμη εμφανιστεί με τη μορφή των νεαρών προνυμφών που αποτελούν τον στόχο της επέμβασης.

Αποφυγή της οψίμισης και της υπερβολικής βλαστικής ανάπτυξης

Πέρα από την παρακολούθηση του εχθρού και τη σωστή χρονική τοποθέτηση των επεμβάσεων, ιδιαίτερη σημασία έχει και η συνολική καλλιεργητική διαχείριση του βαμβακιού. Στόχος των ενεργειών του παραγωγού πρέπει να είναι η αποφυγή της οψίμισης της καλλιέργειας, καθώς τα όψιμα, τρυφερά φυτά με έντονη βλαστική ανάπτυξη όχι μόνο ευνοούν την ανάπτυξη του πράσινου σκουληκιού, αλλά είναι και ιδιαίτερα ελκυστικά για την ωοτοκία του εντόμου.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται προσοχή στη λίπανση και, όπου κρίνεται αναγκαίο, στην εφαρμογή ρυθμιστών ανάπτυξης, ώστε το φυτό να διατηρείται σε ισορροπημένη κατάσταση και να μη διοχετεύει υπερβολικά την ανάπτυξή του προς τη βλάστηση.

Η συγκεκριμένη διαχείριση, όπως επισημαίνει ο κ. Σίμογλου, εφαρμόζεται ούτως ή άλλως από τους παραγωγούς προκειμένου να δοθεί έμφαση στον σχηματισμό και στην ανάπτυξη των καρυδιών και των καψών.

Αντίστοιχη προσοχή απαιτείται και στην άρδευση. Η υπερβολική παροχή νερού μπορεί να ενισχύσει την έντονη βλαστική ανάπτυξη του φυτού, ακόμη και σε βάρος της καρπόδεσης, δημιουργώντας παράλληλα συνθήκες που ευνοούν περισσότερο την παρουσία του πράσινου σκουληκιού.

Κατά συνέπεια, η προστασία της καλλιέργειας δεν βασίζεται σε μηχανικές ή προληπτικές επεμβάσεις, αλλά στον συστηματικό έλεγχο του αγρού, στην τήρηση των ορίων επέμβασης, στη σωστή χρονική στιγμή της εφαρμογής και στην ισορροπημένη διαχείριση της λίπανσης, της ανάπτυξης και της άρδευσης.

Υποχώρηση στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, την παραγωγή και το διεθνές εμπόριο βάμβακος προβλέπεται για την καλλιεργητική περίοδο 2026/27, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Βάμβακος - ICAC), καθώς η αγορά συνεχίζει να επηρεάζεται από την ασθενέστερη ζήτηση, το αυξημένο κόστος παραγωγής και τις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες στις βασικές παραγωγικές χώρες.

Σύμφωνα με το ICAC, η παγκόσμια έκταση βαμβακοκαλλιέργειας προβλέπεται να μειωθεί κατά 1%, στα 30,1 εκατομμύρια εκτάρια, ενώ η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά 2%, στους 25,7 εκατομμύρια τόνους. Παράλληλα, το παγκόσμιο εμπόριο βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 1,4%, διαμορφούμενο περίπου στα 9,5 εκατομμύρια τόνους.

Κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά

Αύξηση του κόστους των εισροών

Οι διεθνείς τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 12% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και των διαταραχών στις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Στρατηγική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων

Χώρες όπως η Κίνα αποκλείουν σκόπιμα αγροτεμάχια με χαμηλή αποδοτικότητα, χαμηλές αποδόσεις και υψηλή υδατική καταπόνηση, προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στις περισσότερο παραγωγικές εκτάσεις.

Καιρικές συνθήκες και κίνδυνος εγκατάλειψης καλλιεργειών

Παρότι το φαινόμενο El Niño ευνοεί ορισμένες περιοχές, το 98% της βαμβακοκαλλιέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει συνθήκες παρόμοιες με ξηρασία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκατάλειψης καλλιεργειών. Παράλληλα, η Αυστραλία αντιμετωπίζει ακραία ξηρότητα, ενώ το Πακιστάν εξακολουθεί να επηρεάζεται από ασταθείς καιρικές συνθήκες και έντονες πιέσεις από εχθρούς.

Ανταγωνισμός από άλλες καλλιέργειες

Ο έντονος ανταγωνισμός από καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, σε συνδυασμό με την υποτονική διεθνή αγορά και την πίεση από τις τεχνητές ίνες, επηρεάζει αρνητικά την κερδοφορία της βαμβακοκαλλιέργειας.

Προοπτικές ανά χώρα

Κίνα

Η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει τη θέση της ως η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα βάμβακος παγκοσμίως, παρά τη μείωση της καλλιεργούμενης έκτασης κατά 0,5%, στα 3 εκατομμύρια εκτάρια, και την αναμενόμενη μείωση της παραγωγής κατά 4%, στους 7 εκατομμύρια τόνους. Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα στηρίξουν την ανάπτυξη της καλλιέργειας, με τις αποδόσεις να προβλέπεται ότι θα φτάσουν τα 2.421 κιλά ανά εκτάριο, το υψηλότερο επίπεδο παγκοσμίως.

Ηνωμένες Πολιτείες

Οι σπαρμένες εκτάσεις προβλέπεται να μειωθούν κατά 6%, στα 2,9 εκατομμύρια εκτάρια, οδηγώντας την παραγωγή σε μείωση κατά 4%, στους 2,8 εκατομμύρια τόνους, που αποτελεί το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών καλλιεργητικών περιόδων. Παρότι το 98% των καλλιεργειών επηρεάζεται από συνθήκες ξηρασίας, αυξάνεται ο κίνδυνος εγκατάλειψης καλλιεργειών. Παράλληλα, οι αποδόσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2% λόγω του El Niño, ενώ οι εξαγωγές αναμένεται να αυξηθούν κατά 3%.

Βραζιλία

Ύστερα από τέσσερις συνεχόμενες καλλιεργητικές περιόδους επέκτασης, η καλλιεργούμενη έκταση βάμβακος στη Βραζιλία προβλέπεται να μειωθεί κατά 6%, στα 2 εκατομμύρια εκτάρια, οδηγώντας σε μείωση της παραγωγής κατά 10%, στους 3,8 εκατομμύρια τόνους. Η μείωση συγκεντρώνεται κυρίως στην πολιτεία Mato Grosso και αποδίδεται στην ασθενή ζήτηση, την αύξηση του κόστους των λιπασμάτων και τον έντονο ανταγωνισμό από το καλαμπόκι.

Ινδία

Η Ινδία θα διατηρήσει τη μεγαλύτερη καλλιεργούμενη έκταση βάμβακος παγκοσμίως, περίπου στα 11,8 εκατομμύρια εκτάρια. Η παραγωγή προβλέπεται να αυξηθεί κατά 8%, χάρη στις ευνοϊκές προβλέψεις για τους μουσώνες. Η επιπλέον παραγωγή εκτιμάται ότι θα απορροφηθεί από την αυξανόμενη εγχώρια κατανάλωση και τις ισχυρές εξαγωγές νημάτων προς την Κίνα.

Αυστραλία

Η ακραία ξηρότητα, οι περιορισμένοι υδατικοί πόροι για άρδευση και το αυξημένο κόστος παραγωγής αναμένεται να οδηγήσουν σε μείωση κατά 10% τόσο της καλλιεργούμενης έκτασης όσο και της παραγωγής βάμβακος, με τη συνολική παραγωγή να διαμορφώνεται περίπου στους 937.000 τόνους.

Πακιστάν

Η παραγωγή προβλέπεται να μειωθεί κατά 18%, στους περίπου 900.000 τόνους, παρά το γεγονός ότι η καλλιεργούμενη έκταση παραμένει αμετάβλητη. Ο κλάδος εξακολουθεί να επηρεάζεται από την κακή ποιότητα του σπόρου, τις υψηλές πιέσεις από εχθρούς και τις απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες.

Προβλέψεις για τις τιμές

Η τρέχουσα πρόβλεψη της ICAC για τον δείκτη Cotlook A κατά την περίοδο 2025/26, με βάση τις υφιστάμενες εκτιμήσεις για την προσφορά και τη ζήτηση, κυμαίνεται μεταξύ 75 και 80 σεντς ανά λίβρα, με μέση τιμή τα 78 σεντς ανά λίβρα.

Η πρόσκληση για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι είχε προγραμματισθεί για τον Ιούνιο.

Φτάσαμε στον Ιούλιο και ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί κάτι από τις διαχειριστικές αρχές.

Η προδημοσίευση της πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες» πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα), προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Ειδικά για το βαμβάκι η 3ετής επιδότηση, με βάση την προδημοσίευση της πρόσκλησης, θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως.

Πρόκειται για ένα νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) του 2ου πυλώνα της ΚΑΠ. Για την επίτευξη του στόχου µείωσης του αποτυπώµατος άνθρακα κατά 20% οι δικαιούχοι πρέπει να εφαρµόσουν ενδεικτικά κάποιες δεσµεύσεις φιλικές προς το περιβάλλον. Θα περιλαμβάνει τριετείς δεσμεύσεις για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20%, από το πρώτο έτος δεσμεύσεων μέχρι και το τρίτο έτος, ενώ θα προβλέπεται και παράταση διετίας αν και εφόσον κριθούν θετικά τα αποτελέσματά του.

Το μέτρο θα συγκρίνει τις πρακτικές έκανε ο παραγωγός το προηγούμενο έτος με αυτές που θα κάνει το επόμενο στα αγροτεµάχια που θα συµµετάσχουν στο Μέτρο. Αν µε τις νέες καλλιεργητικές πρακτικές προκύπτει µείωση αποτυπώµατος άνθρακα τότε θα πληρώνεται η επιδότηση αν όχι δεν θα την πληρώνεται.

Το ερώτημα είναι γιατί δεν έχει ακόμη τρέξει η πρόσκληση για να πάρουν την προκαταβολή της επιδότησης οι βαμβακοπαραγωγοί μέσα στο 2026.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, το πρόβλημα αφορά την αμειψισπορά, που αποτελεί βασική προϋπόθεση της Αιρεσιμότητας της ΚΑΠ (παλαιότερα γνωστή ως Πολλαπλή Συμμόρφωση) για τις αροτραίες καλλιέργειες. Όπως αναφέρει η κοινοτική νομοθεσία, η κύρια καλλιέργεια πρέπει να αλλάζει στο ίδιο αγροτεμάχιο τουλάχιστον μία φορά κάθε 3 χρόνια.

Όταν αποφάσισαν να εφαρμόσουν το συγκεκριμένο μέτρο δεν μελέτησαν το πρόβλημα ότι λόγω της αμειψισποράς δεν μπορεί η ίδια έκταση να καλλιεργηθεί με βαμβάκι (χρειάζεται τουλάχιστον 4 χρόνια για να υπάρξει σύγκριση των δεδομένων). Και εκεί έχουμε το πρόβλημα γιατί η μέτρηση του αποτυπώµατος άνθρακα θα πρέπει να γίνεται για την ίδια έκταση.

Θα πρέπει να τονίσουμε την μεγάλη σημασία που έχει η καλλιέργεια του βάμβακος για την χώρα μας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), η βαμβακοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας, που απασχολεί περίπου 40.000 παραγωγούς και πάνω από 100.000 εργαζόμενους στον κλάδο. Πρόκειται για ένα εξαγώγιμο προϊόν, που φέρνει έσοδα περίπου 750 εκ. ευρώ ετησίως.

Κάποιοι με τη δικαιολογία ότι έχει υψηλές απαιτήσεις σε νερό θέλησαν να την αντικαταστήσουν (έκθεση των Ολλανδών για την Θεσσαλία) με κηπευτικά. Λες και τα οπωροκηπευτικά δεν έχουν ανάγκη άρδευσης.

Αυτό όμως που δεν γνωρίζουν είναι ότι η ΕΕ δίνει κάθε χρόνο στην Ελλάδα ποσό ύψους 163 εκατ. ευρώ για την καλλιέργεια βάμβακος. Αυτή η στρεμματική ενίσχυση δεν ανήκει στις συνδεδεμένες ενισχύσεις αλλά είναι βάση της συμφωνίας ένταξης που έκανε η χώρα μας στην τότε ΕΟΚ. Για αυτό και ονομάζεται ειδική ενίσχυση βάμβακος (και όχι συνδεδεμένη).

Αν θέλουν να αντικαταστήσουν την καλλιέργεια θα πρέπει να αναζητήσουν και ένα κονδύλι αντίστοιχο των 163 εκατ. ευρώ. Για αυτό καλό είναι να υπάρξει ένας στρατηγικός σχεδιασμός για το μέλλον της συγκεκριμένης καλλιέργειας από το ΥπΑΑΤ.

Η άρδευση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη και την τελική απόδοση της βαμβακοκαλλιέργειας. Ωστόσο, οι ανάγκες του φυτού δεν είναι ίδιες σε όλα τα στάδια ανάπτυξης, ούτε οι συνθήκες είναι ίδιες σε όλες τις περιοχές της χώρας.

Συζητώντας με τον γεωπόνο κ. Αλέξανδρο Πεταλά από την Ένωση Αγροτών Σερρών, καταγράψαμε την εικόνα που επικρατεί σήμερα, τα κρίσιμα στάδια στα οποία το βαμβάκι απαιτεί νερό, αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν οι παραγωγοί για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της άρδευσης.

Η φετινή εικόνα στις Σέρρες: Οι βροχές καθυστερούν την έναρξη των ποτισμάτων

Η φετινή καλλιεργητική περίοδος για το βαμβάκι εξελίσσεται μετά από μια άνοιξη που χαρακτηρίστηκε σε πολλές περιοχές της χώρας από συχνές βροχοπτώσεις και αυξημένη εδαφική υγρασία. Ωστόσο, κάθε βαμβακοπαραγωγική ζώνη παρουσιάζει τα δικά της κλιματικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα η καλλιέργεια να βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης και να εμφανίζει διαφορετικές ανάγκες, μεταξύ των οποίων και οι ανάγκες άρδευσης.

Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, η βαμβακοκαλλιέργεια στις Σέρρες βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο ανάπτυξης και μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί ανάγκη για άρδευση. Οι συχνές βροχοπτώσεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν καλύψει τις απαιτήσεις των φυτών σε νερό, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι παραγωγοί δεν έχουν ακόμη προχωρήσει ούτε στην εγκατάσταση των σταγόνων ή στην προετοιμασία των χωραφιών για τα πρώτα ποτίσματα.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «κάθε εβδομάδα έχουμε και μία καλή βροχόπτωση», γεγονός που επιτρέπει στους παραγωγούς να συνεχίζουν προς το παρόν μόνο τις απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες και τους ψεκασμούς. Η εκτίμηση είναι ότι σε περίπου δύο εβδομάδες, με την άνοδο των θερμοκρασιών και την περαιτέρω ανάπτυξη των φυτών, θα ξεκινήσει σταδιακά και η αρδευτική περίοδος.

Η εικόνα αυτή διαφέρει αισθητά από την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Τότε, η περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού στον ποταμό Στρυμόνα και η έλλειψη βροχοπτώσεων είχαν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους παραγωγούς, με τα σημαντικότερα προβλήματα να εμφανίζονται κατά τη διάρκεια του Αυγούστου. Φέτος, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη νερού αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολική υγρασία. Εκτός από την ευνοϊκή επίδραση που έχει στην κάλυψη των αναγκών της καλλιέργειας, δημιουργεί και δυσκολίες στην εκτέλεση ορισμένων καλλιεργητικών εργασιών, ενώ παράλληλα ευνοεί την εμφάνιση ασθενειών.

Τα κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας: Από τα πρώτα χτένια μέχρι το γέμισμα των καρυδιών

Παρότι το βαμβάκι θεωρείται λιγότερο απαιτητικό σε νερό σε σχέση με το καλαμπόκι, η σωστή άρδευση παραμένει καθοριστική για τη διατήρηση της παραγωγικότητας. Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το πρώτο πραγματικά κρίσιμο στάδιο εμφανίζεται με την έναρξη του σχηματισμού των χτενιών.

Όπως εξήγησε, «τα πρώτα χτένια που δημιουργούνται είναι και τα πιο κερδοφόρα για τον παραγωγό», καθώς αποτελούν εκείνα που θα οδηγήσουν στα πρώτα καρύδια και θα ωριμάσουν νωρίτερα. Για τον λόγο αυτό, όταν οι καιρικές συνθήκες δεν προσφέρουν επαρκή υγρασία, είναι σημαντικό το φυτό να μην στερηθεί νερό σε αυτή τη φάση, ώστε να διατηρήσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αρχικής του παραγωγής.

Η σημασία της άρδευσης συνεχίζεται κατά την ανθοφορία, την καρπόδεση και το γέμισμα των καρυδιών. Ωστόσο, το βαμβάκι παρουσιάζει μία ιδιαιτερότητα σε σχέση με άλλες καλλιέργειες: πρόκειται για φυτό συνεχούς ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή που στα χαμηλότερα τμήματα του φυτού αναπτύσσονται και γεμίζουν τα καρύδια, στα ανώτερα σημεία συνεχίζουν να σχηματίζονται νέα χτένια. Όπως σημείωσε ο γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών, «στο ίδιο φυτό υπάρχουν ταυτόχρονα διαφορετικά στάδια ανάπτυξης», γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση των αναγκών της καλλιέργειας.

Σε περίπτωση έλλειψης νερού, το φυτό μπορεί να στρεσαριστεί και να απορρίψει άνθη ή χτένια που αδυνατεί να υποστηρίξει. Παρόλα αυτά, οι επιπτώσεις συνήθως δεν είναι τόσο δραματικές όσο σε άλλες αρδευόμενες καλλιέργειες. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Πεταλά, «αν για κάποιο λόγο παραλειφθεί ένα πότισμα, ένα επόμενο πότισμα μετά από λίγες ημέρες μπορεί να διορθώσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα».

Μέθοδοι άρδευσης και η σημασία της σωστής διαχείρισης

Η διαχείριση του νερού στη βαμβακοκαλλιέργεια έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της εξάπλωσης της στάγδην άρδευσης. Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, η μέθοδος αυτή επιτρέπει τη διατήρηση ενός σταθερού επιπέδου υγρασίας στο έδαφος, χωρίς υπερβολές και χωρίς μεγάλες απώλειες νερού.

«Η στάγδην άρδευση είναι πολύ πιο αποτελεσματική για την απόδοση του φυτού», τόνισε, εξηγώντας ότι τα συχνότερα αλλά μικρότερης ποσότητας ποτίσματα επιτρέπουν καλύτερη κάλυψη των αναγκών της καλλιέργειας. Σε κλασικά συστήματα άρδευσης, τα ποτίσματα μπορεί να πραγματοποιούνται κάθε 8 έως 10 ημέρες, ενώ στα συστήματα στάγδην άρδευσης μπορούν να γίνονται ακόμη και ανά πέντε ημέρες, με σημαντικά μικρότερες ποσότητες νερού.

Σήμερα, οι συνηθέστερες μέθοδοι που εφαρμόζονται είναι η άρδευση με αυλάκια και ροή νερού, τα συστήματα τύπου poly-pipe και κυρίως η στάγδην άρδευση με σταλάκτες σε κάθε σειρά φυτών. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται τόσο από τη διαθεσιμότητα νερού όσο και από τις υποδομές κάθε εκμετάλλευσης, καθώς απαιτείται η ύπαρξη αρδευτικού δικτύου ή γεώτρησης. Παράλληλα, η μετάβαση σε νεότερα συστήματα συνεπάγεται επενδύσεις που δεν είναι πάντα εύκολο να πραγματοποιηθούν, ιδιαίτερα για παραγωγούς που έχουν ήδη εξοπλιστεί με διαφορετικές μεθόδους άρδευσης.

Παρά το γεγονός ότι η άρδευση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης βαμβακοκαλλιέργειας, εξακολουθούν να υπάρχουν και ξηρικές εκτάσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Πεταλάς, τα ξηρικά βαμβάκια περιορίζονται σταδιακά, καθώς οι αποδόσεις τους δεν μπορούν να ανταγωνιστούν εκείνες των αρδευόμενων καλλιεργειών. Όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες, ορισμένοι παραγωγοί αξιοποιούν εργαλεία παρακολούθησης, όπως βροχόμετρα ή άλλες πρακτικές εκτίμησης των αναγκών σε νερό, προκειμένου να προσαρμόζουν καλύτερα τα ποτίσματά τους. Ωστόσο, η χρήση τέτοιων λύσεων παραμένει ακόμη περιορισμένη και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ευρέως διαδεδομένη πρακτική.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην αποφυγή της υπερβολικής άρδευσης. Η υπερβολική υγρασία μπορεί να ευνοήσει μυκητολογικές προσβολές, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις κατάκλυσης του χωραφιού ενδέχεται να προκληθεί ακόμη και καθολική απώλεια της παραγωγής. Παράλληλα, η υπερβολική παροχή νερού μπορεί να οδηγήσει σε υπέρμετρη βλαστική ανάπτυξη εις βάρος της παραγωγής χτενιών και καρυδιών. Για τον λόγο αυτό, στο βαμβάκι εφαρμόζονται συχνά ρυθμιστές ανάπτυξης, με στόχο να διατηρείται το φυτό σε ισορροπία, ώστε να περιορίζεται η υπερβολική βλάστηση χωρίς να επηρεάζεται η παραγωγική του δυναμική. Όπως σημείωσε ο ίδιος, «πρέπει να προσέχουμε τη βλάστηση του φυτού, ώστε να συνεχίσει κανονικά η ανάπτυξη των χτενιών και των καρυδιών».

Καθώς οι βαμβακοκαλλιέργειες εξελίσσονται και σταδιακά σε πολλές περιοχές της χώρας σχηματίζονται τα πρώτα καρποφόρα όργανα, η παρακολούθηση των αγρών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για ένα κρίσιμο στάδιο για την εξέλιξη της καλλιέργειας, κατά το οποίο είναι δυνατόν να εμφανιστούν εντομολογικές προσβολές που απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση διαχείρισης.

Ανάμεσα στα έντομα που απασχολούν παραγωγούς και γεωπόνους βρίσκεται και ο λύγκος, ένας γνώριμος εχθρός της βαμβακοκαλλιέργειας, ο οποίος μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να προκαλέσει ζημιές στα χτένια και στη φυσιολογική ανάπτυξη των φυτών.

Για να δούμε ποια είναι η εικόνα που διαμορφώνεται αυτή την περίοδο στις καλλιέργειες, αλλά και ποια στοιχεία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο κ. Αλέξανδρο Πεταλά από την Ένωση Αγροτών Σερρών.

Τι προκαλεί ο λύγκος στα χτένια και στη βλάστηση του βαμβακιού

Σύμφωνα με τον κ.  Πεταλά, πρόκειται για ένα έντομο γνώριμο στους περισσότερους βαμβακοπαραγωγούς και σχετικά εύκολο να εντοπιστεί στο χωράφι λόγω του μεγέθους του. Όπως επισημαίνει, μεγαλύτερη σημασία από την απλή παρουσία του έχει η σωστή εκτίμηση της κατάστασης και η συστηματική παρακολούθηση της καλλιέργειας, ώστε οι όποιες παρεμβάσεις να γίνονται μόνο όταν πραγματικά χρειάζονται.

Ο λύγκος προσβάλλει κυρίως τα νεαρά χτένια του βαμβακιού, τα οποία μετά τη διατροφή του εντόμου εμφανίζουν χαρακτηριστικά μικρά μαύρα στίγματα. Στη συνέχεια τα προσβεβλημένα χτένια μπορεί να συρρικνωθούν, να καφετιάσουν και τελικά να απορριφθούν από το φυτό.

Παράλληλα, όταν οι προσβολές αφορούν μεγαλύτερα χτένια, τα άνθη που προκύπτουν συχνά παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα γονιμοποίησης, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ομαλή εξέλιξη της καρποφορίας. Όπως επισημαίνεται από τον γεωπόνο, το έντομο μπορεί επίσης να τραφεί στους ακραίους οφθαλμούς των φυτών. Σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρείται ανάπτυξη περισσότερων πλάγιων βλαστών, με αποτέλεσμα τα φυτά να αποκτούν πιο θαμνώδη μορφή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα αγροτεμάχια που γειτνιάζουν με μηδική, καθώς μετά τη συγκομιδή της είναι δυνατόν να παρατηρηθεί μετακίνηση πληθυσμών λύγκου προς γειτονικές βαμβακοκαλλιέργειες. Για τον λόγο αυτό συστήνονται συχνότεροι έλεγχοι στα συγκεκριμένα χωράφια.

Η πτώση χτενιών δεν σημαίνει πάντα προσβολή από το έντομο

Ένα από τα βασικότερα σημεία που αξίζουν προσοχής είναι ότι η πρόωρη απώλεια καρποφόρων οργάνων δεν πρέπει να αποδίδεται αυτομάτως στην παρουσία του εντόμου.

Στην πράξη, πολλές περιπτώσεις πτώσης μικρών χτενιών σχετίζονται με φυσιολογικές αντιδράσεις του φυτού και όχι με εντομολογική προσβολή. Παράγοντες όπως η θρέψη, οι χαμηλές θερμοκρασίες, οι έντονες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας ή οι μεγάλες μεταβολές της εδαφικής υγρασίας κατά την περίοδο σχηματισμού των καρποφόρων οργάνων μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε απώλειες.

«Δεν πρέπει κάθε χτένι που πέφτει να θεωρείται αποτέλεσμα προσβολής», είναι ένα από τα βασικά μηνύματα που μεταφέρει ο γεωπόνος, επισημαίνοντας ότι απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση των πραγματικών αιτιών πριν εξαχθούν συμπεράσματα.

Ο κ. Πεταλάς, επισημαίνει ότι οι παραγωγοί δεν θα πρέπει να λειτουργούν μηχανικά απέναντι σε κάθε σύμπτωμα που παρατηρούν. Όπως αναφέρει, κάθε χρονιά έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες και η εικόνα μιας καλλιέργειας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, με τον καιρό και τις θερμοκρασίες να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην ανάπτυξη των εντόμων όσο και στην αντοχή των ίδιων των φυτών.

Για τον λόγο αυτό, η επιθεώρηση των φυτών σε εβδομαδιαία βάση παραμένει το σημαντικότερο εργαλείο του παραγωγού, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και την ορθότερη εκτίμηση της κατάστασης στο χωράφι.

Παρακολούθηση αντί για βιαστικές επεμβάσεις

Στα αρχικά στάδια ανάπτυξης του βαμβακιού οι εντομολογικές προσβολές εμφανίζονται συνήθως τοπικά και ανομοιόμορφα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μέσα στο ίδιο αγροτεμάχιο μπορεί να υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις από σημείο σε σημείο. Η διαπίστωση αυτή καθιστά απαραίτητη την αξιολόγηση κάθε χωραφιού ξεχωριστά και όχι τη λήψη αποφάσεων με βάση μεμονωμένες παρατηρήσεις ή γενικές εκτιμήσεις.

Ο κ. Πεταλάς υπογραμμίζει ότι το ζητούμενο αυτή την περίοδο δεν είναι να αναζητηθεί άμεσα μια επέμβαση, αλλά να διαπιστωθεί πρώτα εάν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα και ποια είναι η έκτασή του. Όπως σημειώνει, όταν η παρακολούθηση γίνεται σωστά και η επέμβαση πραγματοποιείται στον κατάλληλο χρόνο, τότε υπάρχουν διαθέσιμα μέσα αντιμετώπισης που μπορούν να δώσουν λύση.

«Όταν κριθεί ότι απαιτείται επέμβαση, αυτή θα πρέπει να πραγματοποιείται με εγκεκριμένα εντομοκτόνα», τα οποία θα είναι φιλικά προς τους φυσικούς εχθρούς των εντόμων. «Οι άσκοποι ή προληπτικοί ψεκασμοί μπορεί να στερήσουν από την καλλιέργεια πολύτιμους συμμάχους», σημειώνει ο γεωπόνος, υπενθυμίζοντας ότι αυτή την περίοδο δραστηριοποιούνται ωφέλιμα έντομα που συμβάλλουν φυσικά στον περιορισμό διαφόρων εχθρών του βαμβακιού, αλλά και εχθρών που ενδέχεται να εμφανιστούν αργότερα μέσα στην καλλιεργητική περίοδο.

Παράλληλα, ο γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών επισημαίνει ότι οι κλιματικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την εξέλιξη μιας προσβολής. Σε περιόδους όπου τα φυτά δέχονται έντονο στρες από υψηλές θερμοκρασίες ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες, η πίεση από τους εχθρούς της καλλιέργειας μπορεί να γίνει πιο αισθητή και οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη του φυτού μεγαλύτερες.

Σε περιπτώσεις όπου οι πληθυσμοί ενός εχθρού αυξηθούν σημαντικά ή δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, είναι δυνατόν να επηρεαστεί η φυσιολογική ανάπτυξη των φυτών, να ακολουθήσουν πρόσθετα προβλήματα και τελικά να υπάρξουν απώλειες στην παραγωγή. Για τον λόγο αυτό, η παρακολούθηση των αγρών, η αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων στο χωράφι και η συνεργασία με τον γεωπόνο ή τις αρμόδιες υπηρεσίες αποτελούν τα βασικά στοιχεία για τη λήψη της σωστής απόφασης, αποφεύγοντας τόσο τις περιττές επεμβάσεις όσο και τις βεβιασμένες κινήσεις.

Καλή εικόνα έχει αυτή την εποχή η καλλιέργεια βαμβακιού σε όλες τις περιοχές της χώρας. Τώρα γίνεται η καταπολέμηση των ζιζανίων, που αποτελεί μία από τις βασικές προκλήσεις για την καλλιέργεια, ενώ σε κάποια πρώιμα έχει ξεκινήσει η φυτοπροστασία για πρασινο σκουλήκι.

Υπάρχει πάντως έντονος προβληματισμός από τους παραγωγούς για τις τιμές, εξαιτίας του αυξημένου κόστος παραγωγής και κυρίως της υψηλής τιμής του πετρελαίου κατά την περίοδο της σποράς.

Ο Νίκος Τούτουζας, έμπειρος παραγωγός από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουν μειωθεί τα στρέμματα καλλιέργειας με βαμβάκι στην χώρα μας. Αυτό οφείλεται στο ότι τα δύο προηγούμενα χρόνια οι τιμές παραγωγού ήταν σε τόσο χαμηλά επίπεδα που δεν έβγαλε τα έξοδά της η καλλιέργεια. Μόνο όσοι κατάφεραν να πληρωθούν τις ενισχύσεις συνέχισαν να καλλιεργούν βαμβάκι. Αυτή την περίοδο το ύψος του φυτού έχει φτάσει σχεδόν στους δέκα πόντους.

Τα τελευταία χρόνια οι περισσότεροι παραγωγοί αποφεύγουν να κάνουν την βασική λίπανση επειδή δεν έχουν οικονομική ρευστότητα. Αργότερα όταν έχουμε την εµφάνιση των χτενιών, περίπου στα μέσα Ιουλίου, γίνεται μια επιφανειακή λίπανση. Αυτή την περίοδο κάνουμε την ζιζανιοκτονία στην καλλιέργεια. Ακόμη πάντως δεν έχουν ξεκινήσει τα ποτίσματα και σε αυτό έχει βοηθήσει ο καιρός.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Λαρισαίων Αγροτών, Φώτης Παπαδόπουλος, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή γίνεται η ζιζανιοκτονία στην καλλιέργεια. Σε κάποια χωράφια έχουν ξεκινήσει την άρδευση. Πολλοί παραγωγοί προχωρούν σε επιφανειακή λίπανση με λιπάσματα αργής αποδέσμευσης. Βλέπουμε πάντως αυτή την εποχή σε κάποια πρώιμα βαμβάκια να έχει ξεκινήσει η φυτοπροστασία για πράσινο σκουλήκι, κάτι που δείχνει ότι θα έχουμε ένα δύσκολο καλοκαίρι με αυξημένο κόστος ψεκασμών.

Όσον αφορά την τιμή παραγωγού, τα τελευταία χρόνια θα την χαρακτήριζα καταστροφική. Αρκεί να σας αναφέρω ότι το 2021 τα προσυμβόλαια έδιναν τιμή πάνω από 1 ευρώ το κιλό, ενώ στην παράδοση, από το χωράφι στο εκκοκκιστήριο, έφτασαν έως και 75 λεπτά. Πέρσι η τιμή παραγωγού στο βαμβάκι κυμάνθηκε από 36 μέχρι 38 λεπτά το κιλό. Φέτος στα μέσα Μαΐου η τιμή του σύσπορου (μετά από αναγωγή και με απόδοση 33%) έφτασε στα 60 λεπτά το κιλό. Εκείνη την εποχή όμως τα προσυμβόλαια είχαν τιμή στα 49 λεπτά. Έτσι όμως δεν γίνεται να στηριχθεί οικονομικά η καλλιέργεια.

Ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα στην χώρα μας είναι ότι δεν γίνεται ποιοτικός έλεγχος στο βαμβάκι που παραδίνεται στην μεταποίηση για να πληρώνονται οι παραγωγοί την ποιότητα. Αυτό δεν συμβαίνει στην Τουρκία, όπου στην πύλη του εκκοκκιστηρίου γίνεται έλεγχος στην ποιότητα του προϊόντος.

Το ερώτημα είναι γιατί με τόσο χαμηλές τιμές - που δεν δίνουν εισόδημα και αυτό το γνωρίζει η ΑΑΔΕ - συνεχίζουν οι παραγωγοί να ασχολούνται με την καλλιέργεια βαμβακιού. Γιατί δεν γνωρίζουν να καλλιεργήσουν κάτι άλλο. Κάποιοι προσπάθησαν να στραφούν στα όσπρια αλλά δεν είδαν κάποιο θετικό αποτέλεσμα.

Πριμ άνθρακα

Στο μεταξύ η έκδοση της πρόσκλησης για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα, έχει προγραμματισθεί για τον Ιούνιο, σύμφωνα με τις διαχειριστικές αρχές.

Η προδημοσίευση της 1ης πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες», πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα), προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Στο βαμβάκι η ενισχύση ανά στρέμμα θα ανέλθει στα 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως.

Δικαιούχοι της δράσης είναι ενεργοί γεωργοί (φυσικά και νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων), οι οποίοι πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού. Η παρέμβαση θα υλοποιηθεί σε όλη τη χώρα και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Η βαμβακοκαλλιέργεια εισέρχεται σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης, κατά την οποία οι παραγωγοί καλούνται να παρακολουθούν στενά την κατάσταση των φυτών τους και να αξιολογούν έγκαιρα την παρουσία εντομολογικών εχθρών. Αν και το ενδιαφέρον των περισσότερων στρέφεται παραδοσιακά αργότερα στους γνωστούς εχθρούς του καλοκαιριού, η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται από την παρουσία των λεγόμενων μυζητικών εντόμων, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ομαλή ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Με αφορμή την εποχική αυτή έξαρση, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο κ. Αλέξανδρο Πεταλά από την Ένωση Αγροτών Σερρών, ο οποίος παρακολουθεί συστηματικά μία από τις σημαντικότερες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας και μας μετέφερε την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στα χωράφια.

Οι αφίδες στο προσκήνιο: Ένας γνώριμος αλλά ύπουλος εχθρός

Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το κυριότερο εντομολογικό ζήτημα που απασχολεί σήμερα τους βαμβακοπαραγωγούς είναι οι αφίδες. Πρόκειται για έναν εχθρό που εμφανίζεται σχεδόν κάθε χρόνο, γεγονός που έχει δώσει στους περισσότερους παραγωγούς σημαντική εμπειρία στην αναγνώριση και αξιολόγησή του. Όπως σημειώνει, η συντριπτική πλειοψηφία των παραγωγών γνωρίζει πλέον πολύ καλά τον συγκεκριμένο εχθρό και είναι σε θέση να τον αναγνωρίσει και να εκτιμήσει τη σοβαρότητα μιας προσβολής. Ωστόσο, η εξοικείωση δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποτιμάται.

Όπως εξηγεί, οι αφίδες έχουν τη δυνατότητα να αναπτύσσουν γρήγορα και πολυάριθμους πληθυσμούς, καθώς εμφανίζονται κατά κύματα και παρουσιάζουν πολλές γενεές μέσα στη χρονιά. Όταν οι πληθυσμοί τους αφεθούν ανεξέλεγκτοι, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στην καλλιέργεια. Για τον λόγο αυτό, αποτελούν αυτή τη στιγμή το σημαντικότερο εντομολογικό πρόβλημα που παρατηρείται στα βαμβακοχώραφα της περιοχής.

Το πρόβλημα ξεκινά από τον τρόπο δράσης τους. Ως μυζητικά έντομα, απομυζούν τους χυμούς των φυτών, στερώντας τους πολύτιμους πόρους που απαιτούνται για την ανάπτυξή τους. Το αποτέλεσμα είναι η επιβράδυνση της βλαστικής ανάπτυξης και η δημιουργία ενός φυτού πιο ευάλωτου σε επόμενες προσβολές ή άλλες καταπονήσεις. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο γεωπόνος, «αν το αφήσεις και σχηματιστούν μεγάλοι πληθυσμοί, μπορούν να κάνουν μεγάλη ζημιά».

Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά συμπτώματα της προσβολής είναι το κατσάρωμα των φύλλων, εικόνα που αποτελεί συχνά το πρώτο καμπανάκι για τον παραγωγό. Αν η κατάσταση εξελιχθεί ανεξέλεγκτα, η καθυστέρηση στην ανάπτυξη μπορεί να λειτουργήσει αθροιστικά με άλλες πιέσεις που θα εμφανιστούν αργότερα μέσα στην καλλιεργητική περίοδο, όπως η εμφάνιση τετράνυχου ή άλλων εντομολογικών εχθρών, οδηγώντας τελικά σε απώλειες παραγωγής.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο χρονικό διάστημα από τις αρχές έως τα τέλη Ιουνίου, το οποίο θεωρείται κομβικό για την παρακολούθηση των αφίδων. Σε περιπτώσεις έντονων προσβολών, ο κ. Πεταλάς επισημαίνει ότι απαιτείται χημική επέμβαση ώστε να περιοριστεί έγκαιρα ο πληθυσμός τους και να προστατευθεί η ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Θρίπες: Παρόντες στα χωράφια, αλλά συνήθως σε δεύτερο πλάνο

Δίπλα στις αφίδες, οι παραγωγοί ενδέχεται να συναντήσουν και θρίπες στα βαμβακοχώραφα. Ωστόσο, σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει ο κ. Πεταλάς, οι θρίπες δεν αποτελούν αυτή τη στιγμή το κυρίαρχο πρόβλημα στις περισσότερες περιπτώσεις.

Και αυτοί ανήκουν στα μυζητικά έντομα, προκαλώντας ζημιές μέσω της απομύζησης χυμών και επηρεάζοντας τη φυσιολογική ανάπτυξη των νεαρών φυτών. Παρ' όλα αυτά, οι προσβολές τους συνήθως δεν εμφανίζουν την ένταση που παρατηρείται στις αφίδες, γι' αυτό και σπανίως αποτελούν από μόνες τους αιτία άμεσης επέμβασης.

Όπως εξήγησε ο ίδιος, «δεν δίνουμε τόσο μεγάλη προσοχή», όχι επειδή είναι ακίνδυνοι, αλλά επειδή συνήθως οι πληθυσμοί τους παραμένουν σε επίπεδα που δεν δικαιολογούν ξεχωριστή αντιμετώπιση. Επιπλέον, πολλά από τα εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται όταν απαιτείται επέμβαση για τις αφίδες παρουσιάζουν παράλληλη αποτελεσματικότητα και απέναντι στους θρίπες. Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις, η διαχείριση των δύο εχθρών πραγματοποιείται ουσιαστικά ταυτόχρονα.

Παρόλα αυτά, όταν οι πληθυσμοί αυξηθούν σημαντικά, οι θρίπες μπορούν επίσης να συμβάλουν στην επιβράδυνση της ανάπτυξης των φυτών και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ώστε να ακολουθήσουν επιπλέον προβλήματα μέσα στη σεζόν. «Θα πάνε όλα πίσω και θα έρθουν προβλήματα το ένα πίσω από το άλλο», σημείωσε χαρακτηριστικά ο γεωπόνος περιγράφοντας τη λογική των αθροιστικών ζημιών που μπορεί να προκύψουν σε μια καταπονημένη καλλιέργεια.

Πότε χρειάζεται πραγματικά επέμβαση;

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο της συζήτησης αφορούσε τη λήψη της απόφασης για επέμβαση. Όπως τονίζει ο γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών, η παρουσία ενός εντόμου δεν σημαίνει αυτομάτως και ψεκασμό. Το κρίσιμο στοιχείο είναι το μέγεθος του πληθυσμού και η πραγματική απειλή που δημιουργεί για την καλλιέργεια.

Σε περιπτώσεις χαμηλών πληθυσμών, μπορεί να είναι προτιμότερο να αποφευχθεί μια χημική επέμβαση. Ο λόγος είναι ότι μαζί με τους επιβλαβείς οργανισμούς επηρεάζονται και οι ωφέλιμοι πληθυσμοί που υπάρχουν στο χωράφι και συμβάλλουν φυσικά στον περιορισμό διαφόρων εχθρών. «Ο παραγωγός πρέπει να κρίνει αν χρειάζεται ή όχι να μπει στο χωράφι να ψεκάσει», υπογραμμίζει ο κ. Πεταλάς, επισημαίνοντας ότι κάθε επέμβαση πρέπει να αξιολογείται συνολικά και όχι αποσπασματικά. Όπως εξηγεί, μια αχρείαστη επέμβαση μπορεί να μειώσει σημαντικά τους πληθυσμούς των ωφέλιμων οργανισμών του αγροοικοσυστήματος, οι οποίοι συμβάλλουν φυσικά στον περιορισμό άλλων εχθρών της καλλιέργειας.

Από την άλλη πλευρά, όταν διαπιστωθεί ότι οι εχθροί έχουν ξεπεράσει τα ανεκτά επίπεδα και απαιτείται δράση, τα διαθέσιμα εργαλεία θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Ο γεωπόνος αναφέρει ότι υπάρχουν τόσο διασυστηματικά όσο και εντομοκτόνα άμεσης δράσης, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις μια σωστά χρονισμένη επέμβαση είναι αρκετή για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. «Αν το εντόπισες και πεις ότι θέλω να επέμβω σωστά, είναι πολύ αποτελεσματικό 1 ψέκασμα», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας Π.Ε. Λάρισας της Περιφέρειας Θεσσαλίας, σε συνεργασία με το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Βόλου (ΠΚΠΦΠ & ΦΕ Βόλου), ενημερώνει τους βαμβακοπαραγωγούς της Π.Ε. Λάρισας για τις απαραίτητες ενέργειες αποτελεσματικής φυτοπροστασίας της καλλιέργειας.

1. Στόχοι

1. Η ενημέρωση των βαμβακοπαραγωγών για την αποτελεσματική φυτοπροστασία στον πραγματικό καλλιεργητικό χρόνο.
2. Η έγκαιρη ενημέρωση κατά την περίοδο μέχρι την εμφάνιση των πρώτων χτενιών και την οργάνωση αποτελεσματικής αυτοάμυνας κάθε βαμβακοφυτείας για όλη την καλλιεργητική περίοδο.
3. Η τακτική παρακολούθηση κάθε βαμβακοχώραφου και σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα, να εφαρμόζονται οι συγκεκριμένες καλλιεργητικές πρακτικές φυτοπροστασίας στο σωστό χρόνο, όπως παρακάτω περιγράφονται κατά περίπτωση.

2. Διαπιστώσεις

Οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τον Απρίλιο ευνόησαν την πρώιμη σπορά των βαμβακοκαλλιεργειών σε αρκετές περιοχές, με την πλειοψηφία της σποράς να ολοκληρώνεται στις αρχές Μαΐου. Οι καιρικές συνθήκες του Μαΐου ευνόησαν το καλό φύτρωμα και την ομαλή πρώτη ανάπτυξη των νεαρών βαμβακοφύτων στο σύνολο -  σχεδόν – των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Μοναδική αρνητική παρένθεση στις - μέχρι στιγμής - ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, αποτέλεσε η σημαντική και απότομη πτώση της θερμοκρασίας στις αρχές Μαΐου, που υποχώρησε στα επίπεδα των 2?C. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα νεαρά βαμβακόφυτα επέδειξαν ανθεκτικότητα στη θερμική καταπόνηση στην οποία υποβλήθηκαν, πλην εξαιρέσεων οπότε και οι παραγωγοί προέβησαν σε επανασπορά. Η ανάγκη για τεχνητή άρδευση ήταν μειωμένη καθώς οι συχνές εαρινές βροχοπτώσεις κάλυψαν επαρκώς τις ανάγκες των βαμβακόφυτων σε νερό.
Από επιτόπιους ελέγχους υπαλλήλων της Υπηρεσίας μας σε βαμβακοκαλλιέργειες, διαπιστώθηκε - κατά τόπους - έντονη δραστηριότητα από αφίδες και θρίπα, η οποία αναμένεται να ανασταλεί και εξαλειφθεί από την βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας.

3. Συστάσεις – καλλιεργητικές πρακτικές

Η Υπηρεσία μας συστήνει στους βαμβακοπαραγωγούς να εφαρμόζουν ορθολογική αζωτούχο λίπανση και άρδευση (ποσότητα νερού και αριθμός αρδεύσεων) και να εφαρμόζουν καλλιεργητικά μέτρα που αποσκοπούν στην πρωίμιση της παραγωγής. Έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι υπερβολικές αζωτούχες λιπάνσεις και αρδεύσεις έχουν ως συνέπεια την υπερβολική βλάστηση των φυτών, οψίμηση της παραγωγής και κυρίως τη δημιουργία υδαρών φυτικών ιστών οι οποίοι προσελκύουν τους επιβλαβείς οργανισμούς. Επιπλέον, συστήνεται το σκάλισμα μεταξύ των γραμμών για τον καλό εδαφικό αερισμό και την καταπολέμηση δυσεξόντωτων ζιζανίων.

Ειδικότερα, οι εχθροί που απασχολούν τους βαμβακοκαλλιεργητές στο παρόν φαινολογικό στάδιο του βαμβακιού είναι:

ΑΦΙΔΕΣ: Η υπηρεσία μας ενημερώνει τους βαμβακοπαραγωγούς ότι στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των φυτών πολλές φορές αναπτύσσονται υψηλοί πληθυσμοί αφίδων (μελίγκρων) που απομυζούν τις θρεπτικές ουσίες από τα φύλλα και τους τρυφερούς βλαστούς, προκαλώντας κατσάρωμα των φύλλων (σε προχωρημένα στάδια τα φύλλα κιτρινίζουν) και δυσχεραίνοντας την ομαλή ανάπτυξή τους. Χαρακτηριστικό γνώρισμα των φύλλων που έχουν προσβληθεί από αφίδες είναι το γυάλισμα που προκαλείται από τις μελιτώδεις ουσίες που εκκρίνουν οι αφίδες. Κατώτερο όριο επέμβασης είναι η ύπαρξη είκοσι πέντε (25) ατόμων κατά μέσο όρο ανά φύλλο σε δείγμα 100 φύλλων. Οι βαμβακοπαραγωγοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι αφίδες έχουν πολλούς φυσικούς εχθρούς (ωφέλιμα) οι οποίοι συνήθως ελέγχουν τον πληθυσμό τους και τον κρατούν κάτω από τα επίπεδα οικονομικής ζημίας. Επιπρόσθετα, η βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι αναστέλλει και εξαλείφει τη δραστηριοποίησή τους.

ΘΡΙΠΕΣ: Στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των φυτών δραστηριοποιούνται και οι θρίπες οι οποίοι απομυζούν τους χυμούς από τα βαμβακόφυτα, προκαλώντας έναν αργυρό αποχρωματισμό των φύλλων, τα οποία κατσαρώνουν, σχίζονται και πολλές φορές νεκρώνουν. Κατά κανόνα δεν απαιτείται χημική επέμβαση για την αντιμετώπιση του θρίπα, παρά μόνο στις περιπτώσεις που η παρατεταμένη προσβολή καταστρέφει τους ακραίους οφθαλμούς του βαμβακόφυτου. Το κατώτερο όριο επέμβασης είναι τα 200 άτομα θρίπα κατά μέσο όρο ανά δείγμα 100 φύλλων. Επισημαίνεται ότι η βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι αναστέλλει και εξαλείφει την δραστηριοποίηση του θρίπα, όπως συμβαίνει ακριβώς και στην περίπτωση των αφίδων.

ΛΥΓΚΟΣ: Η υπηρεσία μας συνιστά στους παραγωγούς να ελέγχουν τις καλλιέργειές τους σε εβδομαδιαία βάση για τυχόν προσβολές από λύγκο που προσβάλει τα νεαρά χτένια, τα οποία φέρουν μικρά μαύρα στίγματα, συρρικνώνονται, καφετιάζουν και τελικά πέφτουν, ενώ τα μεγάλα προσβεβλημένα χτένια δίνουν λουλούδια που δύσκολα γονιμοποιούνται. Επίσης, ο λύγκος τρέφεται και καταστρέφει τους ακραίους οφθαλμούς των βαμβακοφύτων, δημιουργώντας θαμνώδη φυτά και ευνοώντας τη βλαστική ανάπτυξη που οδηγεί σε οψίμηση και μείωση της παραγωγής. Ο έλεγχος συνιστάται να είναι πιο συχνός στα αγροτεμάχια που γειτνιάζουν με καλλιέργειες μηδικής, καθώς η πιθανότητα μετανάστευσης του λύγκου από τη συγκομισμένη μηδική προς το βαμβάκι είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με άλλες καλλιέργειες. Το κατώτερο όριο επέμβασης για τον λύγκο είναι τα 5 άτομα κατά μέσο όρο ανά 100 φυτά. Ενημερώνουμε τους παραγωγούς ότι κατά κανόνα δεν απαιτείται χημική επέμβαση για την αντιμετώπιση του λύγκου, καθώς η πρόωρη απώλεια καρποφόρων οργάνων (κυρίως μικρών χτενιών) την οποία πολλοί παραγωγοί την αποδίδουν στον λύγκο, τις περισσότερες φορές οφείλεται σε φυσιολογικά αίτια που έχουν σχέση με τη θρέψη του φυτού και τις κλιματικές συνθήκες (χαμηλές θερμοκρασίες, μεγάλες αυξοµειώσεις της θερµοκρασίας ή της εδαφικής υγρασίας) κατά την περίοδο σχηματισμού των καρποφόρων οργάνων κ.ά. Στις ελάχιστες περιπτώσεις που απαιτηθεί χημική καταπολέμηση, τότε αυτή πρέπει να διενεργείται με εγκεκριμένα εντομοκτόνα εκλεκτικής δράσης που είναι φιλικότερα προς τα ωφέλιμα έντομα.

Η Υπηρεσία ενημερώνει τους βαμβακοπαραγωγούς ότι τον Ιούνιο πραγματοποιείται η εγκατάσταση των ωφελίµων εντόµων στις βαµβακοφυτείες, όπου γεννούν και πολλαπλασιάζονται.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλίου Βάμβακος - ICAC) για την παγκόσμια αγορά βάμβακος την περίοδο 2026/27 δείχνουν υποχώρηση στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, την παραγωγή και το διεθνές εμπόριο, καθώς η αγορά συνεχίζει να επηρεάζεται από την αδύναμη ζήτηση, το αυξημένο κόστος εισροών και τις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες στις βασικές παραγωγικές χώρες.

Σύμφωνα με το συμβούλιο, η παγκόσμια έκταση βαμβακοκαλλιέργειας προβλέπεται να μειωθεί κατά 1% και να διαμορφωθεί στα 30,1 εκατομμύρια εκτάρια, ενώ η παγκόσμια παραγωγή αναμένεται να υποχωρήσει κατά 2%, φτάνοντας τους 25,7 εκατομμύρια τόνους. Παράλληλα, το παγκόσμιο εμπόριο βάμβακος εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 1,4%, στους περίπου 9,5 εκατομμύρια τόνους.

Παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά

Η αύξηση του κόστους των εισροών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά. Οι διεθνείς τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν περισσότερο από 12% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και των διαταραχών στις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Παράλληλα, χώρες όπως η Κίνα προχωρούν σε στρατηγική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, αποκλείοντας αγροτεμάχια χαμηλής παραγωγικότητας, χαμηλής αποδοτικότητας και αυξημένης υδατικής καταπόνησης, με στόχο τη διατήρηση των πιο παραγωγικών εκτάσεων.

Οι καιρικές συνθήκες εξακολουθούν να επηρεάζουν σημαντικά τις προοπτικές της καλλιέργειας. Παρότι το φαινόμενο El Niño ευνοεί ορισμένες περιοχές, το 98% της βαμβακοκαλλιέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει συνθήκες παρόμοιες με ξηρασία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκατάλειψης καλλιεργειών. Την ίδια στιγμή, η Αυστραλία αντιμετωπίζει ακραία ξηρότητα, ενώ το Πακιστάν συνεχίζει να επηρεάζεται από ασταθείς καιρικές συνθήκες και αυξημένες πιέσεις από εχθρούς.

Σημαντικός παράγοντας αποτελεί επίσης ο ανταγωνισμός από άλλες καλλιέργειες, όπως το καλαμπόκι, καθώς και η πίεση που ασκείται από τις τεχνητές ίνες σε μια περίοδο υποτονικής διεθνούς αγοράς.

Προοπτικές ανά χώρα

Η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει τη θέση της ως η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα βάμβακος παγκοσμίως, παρά τη μείωση των εκτάσεων κατά 0,5% στα 3 εκατομμύρια εκτάρια και την αναμενόμενη μείωση της παραγωγής κατά 4%, στους 7 εκατομμύρια τόνους. Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα στηρίξουν τις αποδόσεις, οι οποίες προβλέπεται να φτάσουν τα 2.421 κιλά ανά εκτάριο, επίπεδο που παραμένει το υψηλότερο διεθνώς.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι σπαρμένες εκτάσεις αναμένεται να μειωθούν κατά 6%, στα 2,9 εκατομμύρια εκτάρια, οδηγώντας την παραγωγή σε πτώση 4%, στους 2,8 εκατομμύρια τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών καλλιεργητικών περιόδων. Παρά τις συνθήκες ξηρασίας που επηρεάζουν το μεγαλύτερο μέρος της καλλιέργειας, οι αποδόσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2% χάρη στο El Niño, ενώ οι εξαγωγές εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά 3%.

Στη Βραζιλία, έπειτα από τέσσερις συνεχόμενες περιόδους επέκτασης, οι εκτάσεις βαμβακιού προβλέπεται να μειωθούν κατά 6%, στα 2 εκατομμύρια εκτάρια, με αποτέλεσμα η παραγωγή να υποχωρήσει κατά 10%, στους 3,8 εκατομμύρια τόνους. Η μείωση συγκεντρώνεται κυρίως στην πολιτεία Mato Grosso και συνδέεται με την ασθενή ζήτηση, την αύξηση του κόστους των λιπασμάτων και τον έντονο ανταγωνισμό από το καλαμπόκι.

Η Ινδία θα διατηρήσει τη μεγαλύτερη καλλιεργούμενη έκταση βάμβακος παγκοσμίως, περίπου στα 11,8 εκατομμύρια εκτάρια. Η παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί κατά 8%, χάρη στις ευνοϊκές προβλέψεις για τους μουσώνες. Η επιπλέον παραγωγή εκτιμάται ότι θα απορροφηθεί από την αυξανόμενη εγχώρια κατανάλωση και τις ισχυρές εξαγωγές νημάτων προς την Κίνα.

Στην Αυστραλία, η έντονη ξηρασία, οι περιορισμένοι υδατικοί πόροι για άρδευση και το αυξημένο κόστος παραγωγής αναμένεται να οδηγήσουν σε μείωση τόσο των εκτάσεων όσο και της παραγωγής κατά 10%, με τη συνολική παραγωγή να διαμορφώνεται περίπου στους 937.000 τόνους.

Στο Πακιστάν, η παραγωγή προβλέπεται να μειωθεί κατά 18%, στους περίπου 900.000 τόνους, παρά το γεγονός ότι η καλλιεργούμενη έκταση παραμένει αμετάβλητη. Η απόδοση του τομέα εξακολουθεί να περιορίζεται από την κακή ποιότητα σπόρου, τις υψηλές πιέσεις από εχθρούς και τις απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες.

Προβλέψεις για τις τιμές

Η τρέχουσα πρόβλεψη της ICAC για τον δείκτη Cotlook A κατά την περίοδο 2025/26, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία προσφοράς και ζήτησης, κυμαίνεται μεταξύ 75 και 80 σεντς ανά λίβρα, με μέση τιμή τα 78 σεντς ανά λίβρα. 

Δημοσιεύθηκε από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης η εγκύκλιος εφαρμογής του προγράμματος Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας της βαμβακοκαλλιέργειας της χώρας, για την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Το γενικό σύνολο της δαπάνης του προγράμματος για τις ΔΑΟΚ ανέρχεται στο ποσό των 74.120 ευρώ και αναλυτικά ανά κατηγορία δαπάνης:

• Δαπάνη προμήθειας παγίδων και συνοδών υλικών: 22.270 ευρώ.
• Δαπάνη εντός και εκτός έδρας μετακινήσεις των επιθεωρητών των φορέων: 31.650 ευρώ.
• Δαπάνη Παρατηρητών/Παραγωγών: 16.000 ευρώ.
• Δαπάνες εκτύπωσης ΔΓΠ και λοιπές δαπάνες: 4.200 ευρώ.

Η συνολική δαπάνη εντός και εκτός έδρας των συντονιστών των Π.Κ.Π.Φ.Π. & Φ.Ε ανέρχεται σε 12.000 ευρώ.

Το πρόγραμμα Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας της Βαμβακοκαλλιέργειας της χώρας για την καλλιεργητική περίοδο έτους 2026, το οποίο περιλαμβάνει 21 υποπρογράμματα, ανά Περιφερειακή Ενότητα.

Ειδικότερα στοιχεία του προγράμματος: Χωροταξική αναφορά προγράμματος: Το σύνολο της έκτασης βαμβακιού των 20 Περιφερειακών Ενοτήτων που θα καλλιεργηθεί κατά την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Σκοπός: Η μεγιστοποίηση της ποσοτικής παραγωγής ποιοτικών και ασφαλών προϊόντων βάμβακος, με διατήρηση και βελτίωση της οικονομικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας των βαμβακοκαλλιεργειών.

Στόχοι:

3.1 Η τακτική παρακολούθηση της καλλιεργητικής εξέλιξης του βαμβακιού και της βιολογικής και πληθυσμιακής εξέλιξης των πληθυσμών του πράσινου σκουληκιού (Helicoverpa armigera) και του ρόδινου σκουληκιού (Pectinophora gossypiella).
Η τακτική παρακολούθηση άλλων επιβλαβών οργανισμών της καλλιέργειας του βαμβακιού όπως αφίδες (Aphididae), τετράνυχοι (Tetranychus spp), θρίπες (Thysanoptera), ιασσσίδες (Empoasca spp) λύγκος (Lygus pratensis ή L. Bugs), κ.α..
Η έκδοση και διάδοση επιστημονικά ορθών ενημερωτικών Δελτίων Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας (ΔΓΠ).

3.2 Η υποστήριξη των βαμβακοκαλλιεργητών, με την διάδοση του Εγχειριδίου της Δ/νσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής με «Οδηγίες Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας στη Βαμβακοκαλλιέργεια», που βρίσκονται καταχωρημένες στην ιστοσελίδα του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (http://www.minagric.gr) με επιλογή (Αγρότης-Επιχειρηματίας > Γεωργικές Προειδοποιήσεις > Βαμβακοκαλλιέργεια > Βαμβακοκαλλιέργεια 2026 >Αποφάσεις- Έγγραφα) και αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της παρούσας Απόφασης.

3.3 Η χρήση των καθορισθέντων κατώτατων ορίων πληθυσμιακής πυκνότητας των επιβλαβών οργανισμών της βαμβακοκαλλιέργειας για τη λήψη απόφασης επέμβασης με φυτοπροστατευτικά προϊόντα, σύμφωνα με τις γενικές αρχές Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας [άρθρο 28 και Παράρτημα Δ του Ν.4036/2012 (Α΄8)] όπως ισχύει.

Οι παραπάνω δράσεις συμβάλλουν ώστε οι βαμβακοπαραγωγοί να είναι ενημερωμένοι, ώστε να ελέγχουν τις βαμβακοφυτείες τους και να αποφασίζουν τελικά για τις φυτοπροστατευτικές ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβούν με την υποχρεωτική εφαρμογή των γενικών αρχών της ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας (στήλη 1 του Εγχειριδίου) και με την εθελοντική εφαρμογή των ειδικών κατευθυντήριων γραμμών Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας (στήλη 2 του Εγχειριδίου).

Δικτύωση προγράμματος:

4.1 Φορέας εφαρμογής του υποπρογράμματος ανά Περιφερειακή Ενότητα (Π.Ε.) είναι η αρμόδια Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ).

4.2 Συντονιστής των φορέων της Περιφέρειας είναι το αρμόδιο Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου (Π.Κ.Π.Φ.Π.&Φ.Ε)

4.3 Κεντρικός συντονιστής του Προγράμματος της Χώρας είναι η Δ/νση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

4.4 Φορέας ενημέρωσης των βαμβακοπαραγωγών και λοιπών ενδιαφερομένων στο επίπεδο του Δήμου, είναι το Γραφείο Γεωργικής Ανάπτυξης (Γ.Γ.Α.) του Δήμου, με το γεωπονικό και τεχνολογικό στελεχιακό δυναμικό του, για όσους Δήμους επιβεβαιώσουν την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα.

Για τεχνική υποστήριξη εφόσον απαιτηθεί, οι φορείς υλοποίησης του προγράμματος, μπορούν να απευθυνθούν στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο στους Δρ Μυλωνά Παναγιώτη, Γενικό Διευθυντή και Δρ Παπαχρήστο Δημήτριο του τμήματος Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας.

Διαβάστε την απόφαση

Η έκδοση της πρόσκλησης για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα, έχει προγραμματισθεί για τον Ιούνιο, σύμφωνα με τις διαχειριστικές αρχές.

Η προδημοσίευση της 1ης πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες», πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. € εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. €.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες και συγκεκριμένα βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Οι ενισχύσεις ανά στρέμμα περιλαμβάνουν:

• 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως για το βαμβάκι,
• 70,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για τη βιομηχανική ντομάτα,
• 42,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για την κινόα.

Πρόκειται για μια πιλοτικού χαρακτήρα παρέμβαση, στην οποία η ενίσχυση σχετίζεται με τη διαχείριση των καλλιεργειών και το περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.

Δικαιούχοι της δράσης είναι ενεργοί γεωργοί (φυσικά και νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων), οι οποίοι πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού. Η παρέμβαση θα υλοποιηθεί σε όλη τη χώρα και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) ,και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Έχει συνταχθεί σχέδιο Υπουργικής απόφασης το οποίο αναμένεται να αποσταλεί έως τέλος Μαΐου στην ΑΑΔΕ για διατύπωση απόψεων και σχόλια.

Οι προδιαγραφές για την ανάπτυξη του Πληροφοριακού Συστήματος διαβιβάστηκαν στον Οργανισμό Πληρωμών τον Οκτώβριο του 2025.

Το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών (USDA) στις πρόσφατες προβλέψεις που έκανε αναφέρει μια χαμηλότερη παγκόσμια παραγωγή βαμβακιού και τελικά αποθέματα, παράλληλα με μια υψηλότερη κατανάλωση για το 2026/2027.

Η έκθεση, που ανακοινώθηκε τον Μάιο του 2026, παρουσιάζει μια αισιόδοξη προοπτική, η οποία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη μείωση της παγκόσμιας προσφοράς βαμβακιού.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα χρηματιστηριακή τιμή για τα συμβόλαια Δεκεμβρίου την Τετάρτη (13/5), να φτάσει σε νέο υψηλό στα 86,46 σεντς ανά λίμπρα, ενώ υπήρξε μια νέα διόρθωση την Πέμπτη (14/5) με την τιμή να παραμένει όμως πάνω από τα 84 σεντς.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει το USDA, για το επόμενο έτος εμπορίας 2026/2027, η παγκόσμια παραγωγή βαμβακιού προβλέπεται να μειωθεί, κατά 5%, σε 116,0 εκατομμύρια μπάλες.

Αυτή η μείωση της παραγωγής αποδίδεται στη χαμηλότερη παραγωγή στις μεγάλες χώρες εξαγωγής, συμπεριλαμβανομένης της Αυστραλίας, της Βραζιλίας, της Κίνας, του Πακιστάν και των ΗΠΑ, η οποία υπεραντισταθμίζει αναμένόμενη αύξηση παραγωγής στην Ινδία και την Αργεντινή.

Αντίθετα, η πρόβλεψη για την παγκόσμια κατανάλωση αυξάνεται, στο υψηλό εξαετίας, των 121,7 εκατομμυρίων μπαλών. Αυτή η αύξηση της ζήτησης οφείλεται στην αυξημένη τιμή του πετρελαίου, που έχει αυξήσει το κόστος των συνθετικών ινών, καθιστώντας το βαμβάκι πιο ανταγωνιστικό ως προς την τιμή για τους παγκόσμιους κατασκευαστές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων.

Όσον αφορά την παραγωγή βαμβακιού στις ΗΠΑ για το 2026/2027 προβλέπεται να φτάσει τα 13,3 εκατομμύρια μπάλες, μειωμένες κατά 600.000 μπάλες, σε σχέση με την περίοδο 2025/2026, ενώ τα τελικά αποθέματα των ΗΠΑ αναμένεται επίσης να μειωθούν στα 3,9 εκατομμύρια μπάλες. Αντανακλώντας τις προβλέψεις για μειωμένες προμήθειες, η μέση τιμή παραγωγού για το βαμβάκι της φετινής σεζόν προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά στα 73 σεντς ανά λίβρα, από τα 61 σεντς ανά λίβρα που κυμάνθηκε την προηγούμενη περίοδο εμπορίας.

Σε μια περίοδο όπου το βαμβάκι εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στον αγροτικό κόσμο, τόσο λόγω των περσινών χαμηλών τιμών όσο και λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο κ. Α. Πετάλα από την Ένωση Αγροτών Σερρών, προκειμένου να αποτυπώσουμε την εικόνα που επικρατεί αυτή τη στιγμή στις βαμβακοκαλλιέργειες της περιοχής.

Η συζήτηση κινήθηκε γύρω από την πορεία των σπορών, τις πρώτες δυσκολίες που εμφανίστηκαν στο χωράφι, αλλά και το γενικότερο κλίμα που επικρατεί στους παραγωγούς μετά τη δύσκολη περσινή χρονιά. 

Οι σπορές προχωρούν, αλλά με λιγότερα στρέμματα και περισσότερα προβλήματα στο φύτρωμα

Όπως εξήγησε ο ίδιος, οι σπορές στην περιοχή βρίσκονται πλέον στο τελικό τους στάδιο, καθώς έχουν απομείνει ελάχιστοι παραγωγοί που δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη τις εργασίες στα χωράφια τους. Παράλληλα, παρατηρείται μια μείωση στα βαμβακοστρέμματα της περιοχής σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, χωρίς όμως αυτή να χαρακτηρίζεται «δραματική». Η περσινή οικονομική εικόνα του βαμβακιού επηρέασε αρκετούς παραγωγούς, οι οποίοι «όσο μπορούσαν, μείωσαν στρέμματα», αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις. Ωστόσο, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «καμία άλλη καλλιέργεια δεν δείχνει αυτή τη στιγμή ότι μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τον παραγωγό», γεγονός που κρατά αρκετούς ακόμη στο βαμβάκι.

Στην περιοχή, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, οι συνεργαζόμενες εκτάσεις κινούνται περίπου μεταξύ 5.000 και 7.000 στρεμμάτων, με τη διακύμανση να εξαρτάται τόσο από τα μέλη του συνεταιρισμού όσο και από εξωτερικούς παραγωγούς που επιλέγουν να συνεργαστούν ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πρώτες εικόνες από το φύτρωμα. Σύμφωνα με τον κ. Πετάλα, φέτος καταγράφηκαν περισσότερα προβλήματα σε σχέση με άλλες χρονιές, κυρίως μυκητολογικής αλλά και εντομολογικής φύσης, με ορισμένες περιπτώσεις να οδηγούν ακόμη και σε επανασπορές. Όπως μας ανέφερε, το βαμβάκι είναι μια ιδιαίτερα ευαίσθητη καλλιέργεια στο αρχικό στάδιο εγκατάστασης, καθώς επηρεάζεται έντονα τόσο από τις χαμηλές θερμοκρασίες όσο και από τις βροχοπτώσεις που δημιουργούν «κρούστα» στο έδαφος και δυσκολεύουν το φύτρωμα.

Παράλληλα, στάθηκε και σε μια αλλαγή που – όπως εκτιμάται από την εικόνα του χωραφιού – φαίνεται να επηρεάζει την αντοχή του σπόρου. Όπως σημείωσε, «έχουν φύγει κάποιες ουσίες που επικάλυπταν τους σπόρους» λόγω αλλαγών στο επιτρεπόμενο πλαίσιο φυτοπροστασίας, με αποτέλεσμα να παρατηρείται μεγαλύτερη ευαισθησία των φυτών στα πρώτα στάδια ανάπτυξης. Πρόκειται, όπως τόνισε, για μια εικόνα που δεν εμφανιζόταν με την ίδια ένταση τα προηγούμενα χρόνια.

Παρόλα αυτά, οι καιρικές συνθήκες των επόμενων ημερών εκτιμάται ότι θα βοηθήσουν σημαντικά την ανάπτυξη των φυτών, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας αναμένεται να ενεργοποιήσει τα βαμβάκια που μέχρι τώρα «περίμεναν» στο χωράφι λόγω ψυχρότερων συνθηκών.

Αυξημένο κόστος και «κατήφια» στην αγορά παρά τη μικρή ανάκαμψη

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα που κυριαρχεί στις συζητήσεις των παραγωγών είναι το οικονομικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί μετά την περσινή χρονιά. Όπως περιέγραψε ο γεωπόνος της Ένωσης, η περσινή περίοδος άφησε έντονο αποτύπωμα στον κόσμο του βαμβακιού, καθώς οι χαμηλές τιμές ανάγκασαν πολλούς να κρατήσουν το προϊόν για μεγάλο χρονικό διάστημα αναμένοντας καλύτερες συνθήκες στην αγορά.

«Υπάρχει μια κατήφια», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως οι παραγωγοί μπορεί να ελπίζουν σε μια καλύτερη χρονιά σε σχέση με την περσινή, ωστόσο δεν υπάρχουν ακόμη τα δεδομένα που να επιτρέπουν πραγματική αισιοδοξία.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό παίζει το αυξημένο κόστος παραγωγής και κυρίως η άνοδος της τιμής του πετρελαίου ακριβώς την περίοδο της προετοιμασίας των χωραφιών και των σπορών. Όπως εξήγησε, οι παραγωγοί χρειάστηκε να μπουν στη νέα καλλιεργητική περίοδο με σημαντικά ακριβότερες καλλιεργητικές εργασίες, από τα οργώματα και τις προετοιμασίες μέχρι τη σπορά, κάτι που «εκτόξευσε» το αρχικό κόστος. «Αυτό το κόστος δεν καλύπτεται εύκολα αργότερα, ακόμη κι αν υπάρξει μια μικρή βελτίωση στην τιμή», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παρά τη μικρή ανάκαμψη που φαίνεται να καταγράφεται το τελευταίο διάστημα στην αγορά του βαμβακιού, το κλίμα στις παραγωγικές περιοχές παραμένει επιφυλακτικό, με τους περισσότερους να περιμένουν την εξέλιξη της χρονιάς χωρίς ιδιαίτερα υψηλές προσδοκίες.

Την προηγούμενη εβδομάδα πραγματοποιήθηκε επικοινωνία της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Νομού Λάρισας (ΕΟΑΣΝΛ) με τον Διοικητή της ΑΑΔΕ κ. Πιτσιλή για το πρόβλημα που είχε προκύψει με την δυσλειτουργία των servers του συστήματος για την πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης Βάμβακος.

Εξαιτίας αυτού του προβλήματος στο πληροφορικό σύστημα ο Συνεταιρισμός Πλατυκάμπου, ενώ κατέθεσε έγκαιρα την λίστα με τους δικαιούχους παραγωγούς δεν μπόρεσε να καταθέσει τα υπόλοιπα δικαιολογητικά με αποτέλεσμα να μην πληρωθούν την συνδεδεμένη ενίσχυση.

Μετά την παρέμβαση της ΕΟΑΣΝΛ και την αποστολή των αποδεικτικών στοιχείων στην ΑΑΔΕ από τον Συνεταιρισμό Πλατυκάμπου το σύστημα άνοιξε ξανά και έγινε κατάθεση όλων των απαραίτητων δικαιολογητικών των συναδέλφων βαμβακοπαραγωγών.

Όπως αναφέρει η ΕΟΑΣΝΛ, ευελπιστούμε ότι στην επόμενη πληρωμή που θα γίνει άμεσα όπως μας διαβεβαίωσαν, θα συμπεριληφθούν οι συνάδελφοι αλλά και όλοι οι υπόλοιποι συνάδελφοι αφού υπάρχουν ακόμη απλήρωτοι παραγωγοί της συνδεδεμένης με διάφορες αιτιολογίες.

Πάντως επειδή έχουν παρατηρηθεί πολλές φορές ανάλογα τέτοια φαινόμενα δυσλειτουργίας διάφορων πληροφοριακών συστημάτων τονίζει την αναγκαιότητα να παρθούν όλα τα απαραίτητα τεχνικά μέτρα ώστε να λειτουργούν απρόσκοπτα το χρονικό διάστημα που δίνονται οι προθεσμίες από το Υπουργείο και διάφορους Οργανισμούς.

Εξηγήσεις από την ΑΑΔΕ ζήτησαν οι κ.κ. Ρίζος Μαρούδας, πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων νομού Λάρισας (ΕΟΑΣΝΛ) και Γιάννης Κουκούτσης, του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πλατυκάμπου, γιατί δεν πληρώθηκαν οι παραγωγοί την ειδική ενίσχυση βάμβακος. 

Συγκεκριμένα τηλεφωνική επικοινωνία είχαν ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας και ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού Πλατυκάμπου και μέλος του Δ.Σ της Ομοσπονδίας με τον κ. Γ. Πιτσιλή Διοικητή της ΑΑΔΕ.

Σκοπός της επικοινωνίας ήταν η ενημέρωση της ΑΑΔΕ για το πρόβλημα που είχε προκύψει με τους servers πριν την καταληκτική ημερομηνία υποβολής των δηλώσεων την 9η Μαρτίου με αποτέλεσμα ο Συνεταιρισμός Πλατυκάμπου να μην καταφέρει να στείλει τα απαραίτητα δεδομένα για τους βαμβακοπαραγωγούς και κατά συνέπεια να εξαιρεθούν από την πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης βάμβακος.

Όπως δήλωσαν στον ΑγροΤύπο, ζητήσαμε να ανοίξει το πρόγραμμα ώστε να ολοκληρωθεί η αποστολή όλων των στοιχείων των δικαιούχων και να πληρωθούν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα την συνδεδεμένη.

Επίσης έγινε αποστολή στην ΑΑΔΕ όλων των στοιχείων και της αλληλογραφίας που αποδεικνύουν ότι υπήρχε πρόβλημα με τους servers και όχι υπαιτιότητα του Συνεταιρισμού.

Η ΑΑΔΕ θα μελετήσει όλα τα στοιχεία και δεδομένα που έχουν σταλεί και περιμένουμε απάντηση τις επόμενες ημέρες σχετικά με το αίτημα μας.

Επίσης ζητήσαμε να εξεταστούν όλες οι περιπτώσεις συναδέλφων που για οποιοδήποτε λόγο δεν πληρώθηκαν την συνδεδεμένη ενίσχυση βάμβακος και να λυθούν γρήγορα οι εκκρεμότητες ώστε να υλοποιηθεί η εξόφληση τους.

Για πρώτη φορά μετά από δύο χρόνια, έχει αρχίσει να αυξάνει το ενδιαφέρον των επενδυτών για το βαμβάκι, σηματοδοτώντας μια μετατόπιση από το απαισιόδοξο κλίμα που κυριαρχεί στη διεθνή αγορά τα τελευταία χρόνια.

Να θυμήσουμε ότι οι πρόσφατες προβλέψεις του Διεθνούς Συμβουλίου Βάμβακος (ICAC), για την περίοδο 2026/2027 δείχνουν ότι η παγκόσμια παραγωγή βαμβακιού θα μειωθεί, κατά 4%, στους 24,9 εκατομμύρια τόνους, ενώ η παγκόσμια κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει σταθερή σε περίπου 25 εκατομμύρια τόνους.

Η αναμενόμενη μείωση της παγκόσμιας παραγωγής οφείλεται κυρίως στις χαμηλότερες τιμές του βαμβακιού, την ασθενή ζήτηση και τις μειωμένες προθέσεις σποράς, ιδίως σε μεγάλες χώρες παραγωγής όπως η Βραζιλία και η Αυστραλία.

Επίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι πρώτες έρευνες για τη νέα καλλιεργητική περίοδο αναφέρουν επίσης μια μετατόπιση από το βαμβάκι προς άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες, όπως το καλαμπόκι και η σόγια, που έχουν καλύτερες τιμές.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα όμως οι επενδυτές βλέπουν όλο και περισσότερο τις φυσικές ίνες ως μια ελκυστική εναλλακτική λύση στα συνθετικά υλικά.

Ο κύριος παράγοντας πίσω από αυτή τη μεταβολή είναι οι αυξημένες τιμές του πετρελαίου, οι οποίες έχουν αυξήσει το κόστος των συνθετικών ινών όπως ο πολυεστέρας και το νάιλον. Αυτό έχει ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του βαμβακιού στην παγκόσμια αγορά.

Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας συνδέονται με γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως με τη σύγκρουση που αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν.

Καθώς το κόστος της ενέργειας αυξάνεται, η παραγωγή συνθετικών υλικών γίνεται πιο ακριβή, ωθώντας τους παραγωγούς κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων να στραφούν υπέρ των φυσικών ινών.

Επίσης η αύξηση του κόστους των λιπασμάτων ενδέχεται να μειώσει τις εκτάσεις φύτευσης και την παραγωγή την επόμενη σεζόν, ενώ η συνεχιζόμενη ξηρασία σε βασικές περιοχές καλλιέργειας των ΗΠΑ προσθέτει περαιτέρω αβεβαιότητα.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) βαμβακιού έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, πλησιάζοντας σχεδόν σε υψηλά δύο ετών.

Συγκεκριμένα την Παρασκευή, 17 Απριλίου, οι τιμές του βάμβακος στο χρηματιστήριο στις ΗΠΑ έφτασαν σε υψηλό από τον Μάιο του 2024, με τα συμβόλαια νέας σοδειάς να κλείνουν στα  80,50 σεντς ανά λίμπρα.

Μένει να δούμε αν αυτή η ευνοϊκή συγκυρία θα φανεί και στους βαμβακοπαραγωγούς της χώρας μας όταν θα πουλήσουν την παραγωγή τους.

Μεταβολές στην παραγωγή και το εμπόριο βάμβακος καταγράφουν οι νέες προβλέψεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλίου Βάμβακος - ICAC), με την αγορά να επηρεάζεται από τις χαμηλές τιμές και τις αλλαγές στις καλλιεργητικές επιλογές σε βασικές παραγωγικές χώρες.

Πώς διαμορφώνεται η παγκόσμια αγορά βάμβακος το 2026/27

Οι πρώιμες εκτιμήσεις για την περίοδο 2026/27 δείχνουν ότι η παγκόσμια παραγωγή εκκοκκισμένου βάμβακος θα μειωθεί κατά 4% και θα διαμορφωθεί στους 24,9 εκατομμύρια τόνους, ενώ η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει σταθερή σε περίπου 25 εκατομμύρια τόνους, σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα.

Η μείωση της παραγωγής αποδίδεται κυρίως στις χαμηλότερες τιμές βάμβακος, την ασθενή ζήτηση και τη μείωση των προθέσεων σποράς, ιδιαίτερα σε μεγάλες παραγωγικές χώρες όπως η Βραζιλία και η Αυστραλία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι πρώτες ενδείξεις από τις έρευνες σποράς δείχνουν στροφή προς ανταγωνιστικές καλλιέργειες, όπως το καλαμπόκι και η σόγια.

Η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει τη θέση της ως ο μεγαλύτερος παραγωγός βάμβακος παγκοσμίως, ενώ σημαντικό ρόλο συνεχίζουν να διαδραματίζουν η Ινδία, η Βραζιλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Το παγκόσμιο εμπόριο εκκοκκισμένου βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 2,5% και να διαμορφωθεί στους 9,6 εκατομμύρια τόνους, αντανακλώντας τόσο τα χαμηλότερα επίπεδα παραγωγής όσο και τη μεταβαλλόμενη ζήτηση. Οι εμπορικές ροές παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες σε δασμούς, εμπορικές συμφωνίες και γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως οι πρόσφατες διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές.

Στο σκέλος των εισαγωγών, το Μπανγκλαντές αναμένεται να παραμείνει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας παγκοσμίως με 1,8 εκατομμύρια τόνους, ενώ ακολουθούν το Βιετνάμ, η Κίνα, το Πακιστάν, η Τουρκία και η Ινδία, καλύπτοντας συνολικά περίπου το 80% της παγκόσμιας ζήτησης εισαγωγών.

Σήμερα πραγματοποιήθηκε το 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο για το Βαμβάκι στο Μουσείο Μπενάκη, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της Περιφέρειας Αττικής, με χορηγό επικοινωνίας τον ΑγροΤύπο. Κατά τις εργασίες του συνεδρίου, εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας, θεσμικοί φορείς, αγροτικοί συνεταιρισμοί, παραγωγοί και εκκοκκιστές συζήτησαν και ανέλυσαν καίρια ζητήματα που απασχολούν την ελληνική βαμβακοκαλλιέργεια. 

Μεταξύ των θεματικών ενοτήτων που αναπτύχθηκαν, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ενότητα «Βαμβάκι και Συνθετικές Ίνες: Η Υγεία, το Περιβάλλον και η Νομοθεσία», με εισηγήσεις από την Elke Hortmayer (Bremen Cotton Exchange) και τον Terry Townsend (Former Executive Director of ICAC), καθώς και συζήτηση πάνελ με τη συμμετοχή του Αντώνη Σιάρκου,( Αναπληρωτή Προέδρου Δ.Ο.Β.), του Δημήτρη Τσιόδρα (Ευρωβουλευτής), του Κώστα Αρβανίτη (Ευρωβουλευτής), του Δημήτρη Σγούρο, (Καθηγητή Δερματολογίας ΕΚΠΑ), και του Σάκη Αρναούτογλου (Ευρωβουλευτής), υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου Τάσου Τέλλογλου.

Στη συζήτηση αναδείχθηκαν συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τη σύγκριση βαμβακιού και συνθετικών ινών, όπως το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η χρήση χημικών ουσιών, τα μικροπλαστικά, αλλά και οι επιπτώσεις των ευρωπαϊκών κανονισμών στην παραγωγή και την αγορά. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η σύγκριση αυτή δεν γίνεται με ίσους όρους, καθώς οι ευρωπαϊκές μεθοδολογίες αξιολόγησης δημιουργούν στρεβλώσεις που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή και την αγορά. Ακολουθούν τα βασικά σημεία των τοποθετήσεων των ομιλητών.

Τι ειπώθηκε για τη σύγκριση βαμβακιού και συνθετικών ινών

«Το μοντέλο PEF οδηγεί σε παραπλανητικά αποτελέσματα, δημιουργώντας στρεβλώσεις εις βάρος των φυσικών ινών»

Η Elke Hortmayer, εκπροσωπώντας το Bremen Cotton Exchange (Χρηματιστήριο Βάμβακος Βρέμης) και συμμετέχοντας στην καμπάνια Make the Label Count, αναφέρθηκε στο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τα κλωστοϋφαντουργικά, με έμφαση στις περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και την επισήμανση προϊόντων. Τόνισε ότι η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ινών οφείλεται κυρίως στις συνθετικές ίνες, με τον πολυεστέρα να κυριαρχεί, γεγονός που οδηγεί σε αυστηρότερες πολιτικές. Επισήμανε ότι το μοντέλο PEF δίνει έμφαση στη φάση παραγωγής, οδηγώντας σε παραπλανητικά αποτελέσματα, όπως το να εμφανίζεται ένα πολυεστερικό ένδυμα από την Κίνα ως περιβαλλοντικά καλύτερο από ένα βαμβακερό, δημιουργώντας στρεβλώσεις εις βάρος των φυσικών ινών χωρίς να αντιμετωπίζονται ζητήματα όπως τα μικροπλαστικά. Αναφέρθηκε επίσης στον κανονισμό ESPR και στις προτάσεις για περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, εκφράζοντας ανησυχία για τις επιπτώσεις του PEF στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Τέλος, σημείωσε ότι η πρωτοβουλία Make the Label Count, με τη συμμετοχή δεκάδων οργανισμών από το 2021, προωθεί δίκαιη αξιολόγηση και ίσους όρους για τις φυσικές ίνες, όπως το βαμβάκι.

«Περίπου 2.700 χημικές ουσίες σχετίζονται με τον πολυεστέρα, πολλές δυνητικά τοξικές ή ανεπαρκώς αξιολογημένες»

Ο Terry Townsend, Former Executive Director of ICAC, ανέλυσε τον ρόλο και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του πολυεστέρα, αντικρούοντας την άποψη ότι είναι «ασφαλής» για το περιβάλλον και την υγεία. Τόνισε ότι η παραγωγή του βασίζεται σε πετρελαϊκές πρώτες ύλες, με περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου να κατευθύνεται στην πετροχημική βιομηχανία, και περιέγραψε τα στάδια μετατροπής σε PTA και MEG, επισημαίνοντας ότι απαιτούν υψηλή κατανάλωση ενέργειας και χρήση χημικών, μέρος των οποίων δεν αποτυπώνεται στις ευρωπαϊκές μεθοδολογίες (PEF). Υπογράμμισε ότι περίπου 2.700 χημικές ουσίες σχετίζονται με τον πολυεστέρα, πολλές δυνητικά τοξικές ή ανεπαρκώς αξιολογημένες, οι οποίες απελευθερώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του λόγω μη βιοαποδομησιμότητας, συμβάλλοντας στη ρύπανση και στα μικροπλαστικά. Παράλληλα, ανέδειξε το υψηλό υδατικό αποτύπωμα (51.000–71.000 m³ νερού ανά τόνο), καθώς και τη γεωπολιτική διάσταση της παραγωγής, με την Κίνα (~75%) και την Ινδία (~10%) να κυριαρχούν, βασιζόμενες εν μέρει σε ορυκτά καύσιμα από χώρες όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Βενεζουέλα. Τέλος, σημείωσε ότι οι πολιτικές βιωσιμότητας της ΕΕ συχνά εστιάζουν στο βαμβάκι και όχι επαρκώς στον πολυεστέρα, δημιουργώντας στρεβλώσεις και πιθανές μελλοντικές επιπτώσεις στην αγορά.

«Το βαμβάκι είναι ανανεώσιμη και βιοδιασπώμενη ίνα με δυνατότητα ακόμη και αρνητικού αποτυπώματος άνθρακα»

Ο Αντώνης Σιάρκος, Αναπληρωτής Πρόεδρος Δ.Ο.Β., ανέδειξε το βασικό πρόβλημα της βιομηχανίας κλωστοϋφαντουργίας, επισημαίνοντας ότι αποτελεί την τέταρτη σημαντικότερη πηγή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στην Ευρώπη, μετά τα τρόφιμα, τις κατασκευές και τις μεταφορές. Τόνισε ότι η κατανάλωση κλωστοϋφαντουργικών διπλασιάστηκε την περίοδο 2000–2015 και αναμένεται να αυξηθεί κατά 63% έως το 2030, ενώ κάθε δευτερόλεπτο απορρίπτεται παγκοσμίως ένα φορτηγό ρούχων. Απέδωσε την αύξηση αυτή στο μοντέλο «παράγω–καταναλώνω–απορρίπτω» και στη fast fashion, η οποία βασίζεται κυρίως στις συνθετικές ίνες και ειδικά στον πολυεστέρα, που έχει σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2000 έως σήμερα λόγω χαμηλού κόστους και βιομηχανικής σταθερότητας. Υπογράμμισε όμως ότι ο πολυεστέρας είναι παράγωγο πετρελαίου, άρα μη ανανεώσιμη πρώτη ύλη, ενώ κατά τη χρήση του απελευθερώνει μικροπλαστικά που καταλήγουν στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς και ότι δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα συσσώρευσης πλαστικών αποβλήτων στο τέλος του κύκλου ζωής. Αντίθετα, παρουσίασε το βαμβάκι ως ανανεώσιμη, βιοδιασπώμενη ίνα που μέσω της φωτοσύνθεσης δεσμεύει CO₂, με προοπτική ακόμη και αρνητικού αποτυπώματος άνθρακα με σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές. Αναφέρθηκε επίσης στη στρατηγική της ΕΕ για βιώσιμα κλωστοϋφαντουργικά και στον δείκτη PEF, επισημαίνοντας το «παράδοξο» ότι ένα ελληνικό βαμβακερό προϊόν εμφανίζεται περιβαλλοντικά χειρότερο από ένα εισαγόμενο πολυεστερικό, λόγω του ότι δεν λαμβάνονται υπόψη τα μικροπλαστικά, τα πλαστικά απόβλητα και η χρήση μη ανανεώσιμων πόρων. Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία του κλάδου για την Ελλάδα, με περίπου 40.000 παραγωγούς, και την ανάγκη συντονισμένης παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

«οι πολιτικές πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς να επιβαρύνουν  τους Ευρωπαίους παραγωγούς και να πλήττουν την ανταγωνιστικότητά τους»

Ο Δημήτρης Τσιόδρας, Ευρωβουλευτής, αναφέρθηκε στην ανάγκη ισορροπίας μεταξύ Πράσινης Μετάβασης και διατήρησης της ευρωπαϊκής παραγωγής, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς να επιβαρύνουν  τους Ευρωπαίους παραγωγούς και να πλήττουν την ανταγωνιστικότητά τους. Τόνισε ότι η ΕΕ κινείται προς μια «λογική προσαρμογή» του πλαισίου, μέσω εργαλείων όπως η Στρατηγική για τα Κλωστοϋφαντουργικά, το EcoDesign και το Green Claims Directive, αν και το τελευταίο «πάγωσε» λόγω στρεβλώσεων που ευνοούσαν εταιρείες fast fashion. Υπογράμμισε τη σημασία του βαμβακιού για χώρες όπως η Ελλάδα, που είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός στην ΕΕ, και τη στήριξή του μέσω της ΚΑΠ, με ειδικές ενισχύσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία για επενδύσεις (π.χ. άρδευση, νέες πρακτικές). Επισήμανε την ανάγκη μετάβασης σε καλλιέργειες με λιγότερες εισροές (νερό, φυτοφάρμακα) μέσω νέων τεχνικών – όχι γενετικά τροποποιημένων οργανισμών – ώστε να μειωθεί το κόστος και να αυξηθεί η ανθεκτικότητα. Παράλληλα, ανέδειξε το πρόβλημα του αθέμιτου ανταγωνισμού από εισαγόμενα προϊόντα που δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, τονίζοντας ότι απαιτούνται αυστηρότεροι έλεγχοι και ενίσχυση της αρχής της αμοιβαιότητας. Τέλος, αναφέρθηκε σε δράσεις προώθησης ευρωπαϊκών προϊόντων (π.χ. «Enjoy it’s from Europe») και στην ανάγκη ανάδειξης της ποιότητας τους, ώστε να στηριχθεί η εγχώρια παραγωγή χωρίς προστατευτισμό.

«το βαμβάκι μπορεί είτε να πιεστεί από την αγορά και την κλιματική κρίση είτε να αποτελέσει βασικό πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης, απασχόλησης και ευρωπαϊκής αυτάρκειας» 

Ο Κώστας Αρβανίτης, Ευρωβουλευτής, ανέδειξε τη στρατηγική σημασία του βαμβακιού για την ελληνική οικονομία και κοινωνία, τονίζοντας ότι περίπου το 80% της παραγωγής βαμβακιού της ΕΕ προέρχεται από την Ελλάδα και ότι δεκάδες χιλιάδες παραγωγοί εξαρτώνται από αυτό, γεγονός που συνδέεται ακόμη και με ζητήματα δημογραφικού και περιφερειακής συνοχής. Επισήμανε ότι η ΕΕ διατηρεί ειδικό καθεστώς ενίσχυσης για το βαμβάκι, ενώ μέσω της νέας ΚΑΠ (2023–2027) δίνεται έμφαση σε αποτελέσματα, οικολογικά σχήματα, επενδύσεις και συμβουλευτική για πιο ανθεκτική και βιώσιμη παραγωγή. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις ευρωπαϊκές πολιτικές για τα κλωστοϋφαντουργικά και τα μικροπλαστικά, σημειώνοντας ότι περίπου το 60% των ινών είναι συνθετικές, κυρίως πολυεστέρας, και ότι η ΕΕ αναγνωρίζει τη συμβολή τους στη ρύπανση, εισάγοντας μέτρα όπως το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος και την ευθύνη παραγωγού. Υπογράμμισε τις αντιφάσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής, λόγω οικονομικών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών, και την ανάγκη για συμμαχίες και κοινή γραμμή των ευρωβουλευτών. Τέλος, πρότεινε τη διατήρηση και ενίσχυση των ενισχύσεων για το βαμβάκι, επενδύσεις σε υδατική ανθεκτικότητα και υποδομές, καθώς και σύνδεση του ευρωπαϊκού βαμβακιού με την ποιότητα και την ιχνηλασιμότητα, τονίζοντας ότι το βαμβάκι μπορεί είτε να πιεστεί από την αγορά και την κλιματική κρίση είτε να αποτελέσει βασικό πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης, απασχόλησης και ευρωπαϊκής αυτάρκειας.

«τα συνθετικά υφάσματα δημιουργούν ένα μικροπεριβάλλον αυξημένης θερμότητας και υγρασίας πάνω στο δέρμα»

Ο Δημήτρης Σγούρος, Καθηγητής Δερματολογίας ΕΚΠΑ, προσέγγισε το θέμα από την πλευρά της ανθρώπινης υγείας, επισημαίνοντας ότι τα συνθετικά υφάσματα, όπως ο πολυεστέρας, το νάιλον και η ελαστάνη, παρουσιάζουν χαμηλή διαπνοή, δημιουργώντας ένα μικροπεριβάλλον αυξημένης θερμότητας και υγρασίας πάνω στο δέρμα. Αυτό, όπως ανέφερε από την κλινική εμπειρία, οδηγεί σε επιδείνωση δερματοπαθειών, όπως ατοπική δερματίτιδα, ακμή στη ράχη και ερεθισμούς, ιδιαίτερα σε άτομα που αθλούνται ή έχουν ευαίσθητο δέρμα, ενώ καταγράφονται και αυξημένες αλλεργικές αντιδράσεις, συχνά δύσκολα ανιχνεύσιμες. Αντίθετα, το 100% βαμβάκι, λόγω καλύτερης διαπνοής, συμβάλλει σε βελτίωση συμπτωμάτων, κάτι που επιβεβαιώνεται και από μελέτες και την εμπειρία ασθενών. Τόνισε επίσης ότι το βαμβάκι θεωρείται ασφαλές για όλες τις ηλικίες, από νεογνά έως ηλικιωμένους και ασθενείς, ενώ χρησιμοποιείται και στην ιατρική πράξη (π.χ. γάζες) για καλύτερη επούλωση τραυμάτων. Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για τη χρήση χημικών στην παραγωγή πολυεστέρα – αναφέροντας τα περίπου 2.700 χημικά που έχουν επισημανθεί – και για τις πιθανές επιπτώσεις τους, καθώς και για την εισπνοή μικροπλαστικών. Τέλος, σχολίασε ότι, παρά τους στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής για μείωση μικροπλαστικών και αποβλήτων, υπάρχουν αντιφάσεις στον τρόπο αξιολόγησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

«οι παραγωγοί δεν ζητούν προνόμια αλλά δίκαιους όρους ανταγωνισμού»

Ο Σάκης Αρναούτογλου, Ευρωβουλευτής και μέλος των Επιτροπών Περιβάλλοντος, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αναφέρθηκε στην ανάγκη θέσπισης δίκαιων και επιστημονικά τεκμηριωμένων κανόνων στην ευρωπαϊκή πολιτική για τα κλωστοϋφαντουργικά, επισημαίνοντας τα προβλήματα του φαινομένου “greenwashing”. Τόνισε ότι, αν και η ΕΕ σωστά επιχειρεί να προστατεύσει τον καταναλωτή, εργαλεία όπως το PEF δεν αποτυπώνουν πλήρως κρίσιμες παραμέτρους, όπως τα μικροπλαστικά, τα πλαστικά απόβλητα, η κυκλικότητα και η διάρκεια ζωής των προϊόντων, γεγονός που οδηγεί σε στρεβλώσεις και άδικες συγκρίσεις μεταξύ φυσικών και συνθετικών ινών. Υπογράμμισε ότι το βαμβάκι αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, εισόδημα για χιλιάδες οικογένειες και σημαντικό εξαγωγικό προϊόν, και ότι οι παραγωγοί δεν ζητούν προνόμια αλλά δίκαιους όρους ανταγωνισμού. Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο των ευρωπαϊκών επιτροπών στην αξιολόγηση των πολιτικών (επιστημονικά δεδομένα, επιπτώσεις στον παραγωγό και στις τοπικές οικονομίες), επισημαίνοντας την ανάγκη χρήσης επικαιροποιημένων στοιχείων για το βαμβάκι και ουσιαστικής στήριξης μέσω της ΚΑΠ. Τέλος, τόνισε ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι δίκαιη, με εμπιστοσύνη του καταναλωτή και χωρίς να αφήνει τους αγρότες εκτεθειμένους.

Στην καθοριστική σημασία του βάμβακος για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα, αλλά και στις προοπτικές του μέσα σε ένα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον, αναφέρθηκε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για το βαμβάκι, που πραγματοποιείται στην Αθήνα.

Ο Υπουργός χαρακτήρισε το βαμβάκι ως ένα προϊόν που «έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού πρωτογενούς τομέα», επισημαίνοντας ότι ιδιαίτερα από τη δεκαετία του ’70 και μετά «δημιούργησε μια εντελώς διαφορετική δυναμική για την αγροτική οικονομία της χώρας».

Παράλληλα, υπογράμμισε τη συμβολή περιοχών όπως η Θεσσαλία και η Καρδίτσα, σημειώνοντας ότι πρόκειται για περιοχές που «συμβάλλουν πραγματικά στην παραγωγή του βαμβακιού και δίνουν τη δυνατότητα για ισχυρή παρουσία του ελληνικού προϊόντος στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς».

Αναφερόμενος στη σημερινή εικόνα του κλάδου, ο κ. Τσιάρας σημείωσε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να παράγει περίπου το 80% της ευρωπαϊκής παραγωγής βαμβακιού, με περίπου δύο εκατομμύρια στρέμματα καλλιέργειας, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για «μια δυναμική καλλιέργεια που στηρίζει το εισόδημα χιλιάδων παραγωγών» .

Ο Υπουργός αναγνώρισε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας, επισημαίνοντας ότι «υπάρχει μεγάλη πίεση από την παγκόσμια αγορά σε ό,τι αφορά στην εμπορική τιμή του βάμβακος», ενώ ανέδειξε την ανάγκη να διαμορφωθεί μια σαφής στρατηγική για το μέλλον του κλάδου.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις δυνατότητες ενίσχυσης της καλλιέργειας μέσα από στοχευμένες πολιτικές, αναφέροντας ότι «καταφέραμε να διασφαλίσουμε την ένταξη του βάμβακος στο πρόγραμμα μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα», γεγονός που επιτρέπει την παροχή ενίσχυσης ύψους 31,7 ευρώ ανά στρέμμα, υπό προϋποθέσεις, για την υποστήριξη βιώσιμων πρακτικών.

Μάλιστα, υπογράμμισε ότι από την ανακατανομή των πόρων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, σημαντικό μέρος των ποσών που προέκυψαν από τους ελέγχους κατευθύνεται προς το βαμβάκι, με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση των παραγωγών. Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια παρέμβαση με σαφή προσανατολισμό, που ενισχύει στην πράξη έναν κλάδο με κρίσιμη σημασία για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η κυβέρνηση έχει ως στρατηγική επιλογή τη στήριξη του βαμβακιού, τονίζοντας ότι «είναι επιλογή της κυβέρνησης να στηριχθεί με κάθε δυνατό τρόπο μια καλλιέργεια στην οποία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό ο ελληνικός πρωτογενής τομέας».

Ο κ. Τσιάρας ανέδειξε επίσης τη σημασία της ποιοτικής αναβάθμισης της παραγωγής, επισημαίνοντας την ανάγκη για «δημιουργία συγκεκριμένης ταυτότητας για το ελληνικό βαμβάκι» και επένδυση σε πρακτικές που ενισχύουν τη μοναδικότητα και την ανταγωνιστικότητά του.

Αναφορά έκανε και στον σχεδιασμό για την ενίσχυση των υποδομών, σημειώνοντας ότι προχωρούν «δεκάδες αρδευτικά έργα», τα οποία σε συνδυασμό με σύγχρονες πρακτικές άρδευσης μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κόστους παραγωγής και στη βελτίωση των προοπτικών της καλλιέργειας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεργασία με τη Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος, την οποία χαρακτήρισε εξαιρετική, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια κοινή προσπάθεια «που αντιμετωπίζει ένα-ένα τα ζητήματα της καλλιέργειας και αναδεικνύει τα επίκαιρα θέματα του κλάδου».

Κλείνοντας, ο Υπουργός εξέφρασε αισιοδοξία για την πορεία του τομέα, σημειώνοντας ότι «παρά τις δυσκολίες και τις πιέσεις της αγοράς, το μέλλον του βαμβακιού δεν μπορεί παρά να είναι ευοίωνο», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η στήριξη του πρωτογενούς τομέα αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση.