Η φετινή πορεία συσσώρευσης ψύχους στη Νάουσα μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου κινείται σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα που είχαν καταγραφεί την ίδια ημερομηνία σε χρονιές που έδωσαν ικανοποιητική παραγωγή, όπως το 2021 και το 2024, επισημαίνουν στον ΑγροΤύπο, οι Δρ Γεώργιος Παντελίδης και Δρ Παυλίνα Δρογούδη, ερευνητές στο Τμήμα Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων του Ινστιτούτου Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ. Μέχρι τις 12 Φεβρουαρίου είχαν καταγραφεί 67 μερίδες ψύχους.
Συγκεκριμένα, στις περισσότερες ποικιλίες ροδάκινου έχουν ήδη καλυφθεί οι ανάγκες σε ψύχος, για να ανθίσουν σωστά την άνοιξη. Αντίστοιχα, καλύφθηκαν και οι ανάγκες της ποικιλίας ακτινιδιάς Hayward, μιας ποικιλίας με ιδιαίτερη οικονομική σημασία για την περιοχή.
Για τα ροδάκινα το παραπάνω διάγραμμα δείχνει απαιτήσεις σε ψύχος για τη διάσπαση του ληθάργου ποικιλιών ροδακινιάς που καλλιεργούνται στην Ελλάδα, όπως εκτιμήθηκαν με το Δυναμικό Μοντέλο και εκφράζονται σε Μονάδες Ψύχους (Chill Portions). Οι κάθετες γραμμές υποδηλώνουν το σωρευτικό ψύχος που καταγράφηκε στη Νάουσα και στο Βελεστίνο έως τις 12 Φεβρουαρίου 2026.
Διαφορετική είναι η εικόνα στη βερικοκιά, όπου 19 από τις 43 ποικιλίες δεν έχουν ακόμη συμπληρώσει τις απαιτήσεις τους σε ψύχος. Αντίστοιχα, ορισμένες ποικιλίες μηλιάς και κερασιάς υπολείπονται ακόμη. Ωστόσο απομένει το υπόλοιπο του Φεβρουαρίου, διάστημα που πιστεύουμε πως θα υπάρξει ικανοποιητικό ψύχος για να καλύψει το κενό.
Για τα βερίκοκα αντίστοιχα στο διάγραμμα που παρουσιάζεται φαίνονται οι απαιτήσεις σε ψύχος για τη διάσπαση του ληθάργου ποικιλιών βερικοκιάς που καλλιεργούνται στην Ελλάδα, όπως εκτιμήθηκαν με το Δυναμικό Μοντέλο και εκφράζονται σε Μονάδες Ψύχους (Chill Portions). Οι κάθετες γραμμές υποδηλώνουν το σωρευτικό ψύχος που καταγράφηκε στη Νάουσα και στο Βελεστίνο έως τις 12 Φεβρουαρίου 2026.
Διαφορές μεταξύ περιοχών
Σύγκριση με δεδομένα από το Βελεστίνο δείχνει μικρότερη συσσώρευση ψύχους (60 μερίδες), όπως ήταν αναμενόμενο λόγω ηπιότερων συνθηκών. Εκεί, σημαντικός αριθμός ποικιλιών ροδακινιάς, βερικοκιάς και άλλων ειδών δεν έχει ακόμη καλύψει τις ανάγκες του, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει την ομαλή άνθηση και παραγωγή.
Γιατί είναι κρίσιμη η γνώση των απαιτήσεων μίας ποικιλίας και η συσσώρευση ψύχους σε μία περιοχή
Η σωστή επιλογή ποικιλίας πριν από τη φύτευση είναι καθοριστική για την επιτυχία μιας καλλιέργειας. Κάθε ποικιλία έχει συγκεκριμένες ανάγκες σε ψύχος τον χειμώνα και, αν αυτές δεν καλυφθούν, μπορεί να παρουσιαστούν προβλήματα στην άνθηση και στην παραγωγή.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι στο Τμήμα Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων «μελετούμε το θέμα αυτό από το 2016». «Σήμερα συμμετέχουμε στο έργο CLIMPACT, όπου εξετάζουμε πώς οι αλλαγές στο κλίμα επηρεάζουν τη συσσώρευση ψύχους και τι σημαίνει αυτό για τις ποικιλίες των φυλλοβόλων οπωροφόρων δένδρων». Παράλληλα επισημαίνουν ότι στόχος τους είναι να δίνουν στους παραγωγούς αξιόπιστες πληροφορίες, ώστε να επιλέγουν τις κατάλληλες ποικιλίες και να μειώνουν τον κίνδυνο απωλειών.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις μη αυτογόνιμες ποικιλίες, οι οποίες χρειάζονται άλλη ποικιλία για επικονίαση. Εάν οι ποικιλίες επικονίασης δεν έχουν παρόμοιες απαιτήσεις σε ψύχος, υπάρχει κίνδυνος να μην ανθίσουν ταυτόχρονα, με σοβαρές επιπτώσεις στην καρπόδεση. Για τον λόγο αυτό συνιστάται η φύτευση τουλάχιστον δύο κατάλληλων ποικιλιών επικονίασης.
Ποια μοντέλα πρόβλεψης είναι αξιόπιστα
Ευρέως χρησιμοποιείται το μοντέλο των «ωρών ψύχους» (0–7,2°C) γιατί είναι περισσότερο εύκολη η εφαρμογή τους, ωστόσο η διεθνής έρευνα έχει δείξει ότι δεν είναι ιδιαίτερα αξιόπιστο. Αντίθετα, τα μοντέλα «Δυναμικό» (που υπολογίζει τις λεγόμενες μερίδες ψύχους – Chill Portions) και «Utah» παρουσιάζουν σημαντικά μεγαλύτερη ακρίβεια.
Επιπλέον οι ερευνητές αναφέρουν ότι, σε πρόσφατη μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με 11 ερευνητικούς φορείς από ευρωπαϊκές χώρες, παρακολουθήθηκε η άνθηση 14 ποικιλιών ροδακινιάς. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το Δυναμικό μοντέλο ήταν το πιο αξιόπιστο για την πρόβλεψη του χρόνου άνθησης με βάση τις ωριαίες θερμοκρασίες του χειμώνα. Πολύ καλή απόδοση παρουσίασαν επίσης τα μοντέλα Utah και Positive Utah, ενώ το μοντέλο των ωρών ψύχους εμφάνισε χαμηλή ακρίβεια.
Χρήσιμο εργαλείο για τους παραγωγούς
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι καλλιεργητές που διαθέτουν πρόσβαση σε δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς μπορούν να υπολογίζουν τη συσσώρευση ψύχους της περιοχής τους μέσω ειδικού υπολογιστικού φύλλου (Excel), διαθέσιμου στην ιστοσελίδα του Τμήματος Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων.
