Μία θλιβερή εικόνα εργασιακής εκμετάλλευσης συνεχίζει να αμαυρώνει μία μερίδα του αγροτικού χώρου, μέσα από επιτήδειους, η οποία δυστυχώς, αντί να μειώνεται, δυναμώνει.
Αυτή η δραματική πλευρά, όπως των φραουλοχώραφων της Μανωλάδας, για την οποία η χώρα μας καταδικάστηκε από την ευρωπαϊκή δικαιοσύνη, αποκαλύφθηκε ότι ζει και βασιλεύει και σε άλλες περιοχές της χώρας, παρότι δεν έγινε αναφορά σε συγκεκριμένες τοποθεσίες.
Τα παραπάνω έγιναν γνωστά κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Υποεπιτροπής για την Καταπολέμηση Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Ανθρώπων της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Βουλής. Η ενημέρωση έγινε στο πλαίσιο της παρουσίασης και αποτίμησης των ευρημάτων της Ετήσιας Εθνικής Έκθεσης του Εθνικού Μηχανισμού Αναφοράς, για το έτος 2025 δείχνοντας πως ούτε η παιδική εργασία έχει εκλείψει και πως οι όροι και οι κανόνες εξακολουθούν από μία υπαρκτή μειοψηφία, πως δεν ακολουθούνται στα χωράφια.
Στην Ελλάδα, τα ποσοστά εξαναγκαστικής εργασίας αυξήθηκαν κατά 154% σε σύγκριση με το 2024 και στις περισσότερες περιπτώσεις τα θύματα εκμετάλλευσης ήταν άνδρες στον αγροτικό τομέα. Ακολούθησαν περιπτώσεις εργασιακής εκμετάλλευσης πάλι με θύματα άντρες στη βιομηχανία, τη βιοτεχνία και τον κατασκευαστικό τομέα. Η πλειονότητα των θυμάτων είναι πολίτες χωρών της Νότιας και της Νοτιοανατολικής Ασίας αλλά δεν εξέλιπαν και θύματα εμπορίας ανθρώπων, που προέρχονται και από την Ελλάδα ή ακόμη και από τη Λατινική Αμερική.
ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ
Η Ελλάδα για δεύτερη φορά πρωτοστατεί στα δίκτυα εργασιακής εκμετάλλευσης με επίκεντρο την ύπαιθρο. Μάλιστα, για 2η φορά τα τελευταία χρόνια, τα κυκλώματα αυτά υπερτερούν σε σύγκριση με τα δίκτυα σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Μετανάστες, που έρχονται με όνειρα κι ελπίδες για να εργαστούν καταλήγουν από επιτήδειους σε συνθήκες εργασιακής εκμετάλλευσης.
Το 2025 σημειώθηκε κάθετη αύξηση των περιστατικών εργασιακής εκμετάλλευσης από την έναρξη λειτουργίας του μηχανισμού το 2019, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Η ωμή εργασιακή εκμετάλλευση αποτελεί πλέον την κυρίαρχη μορφή εμπορίας ανθρώπων. Αμέσως μετά έρχεται η σεξουαλική εκμετάλλευση ενώ παραμένουν έντονα τα φαινόμενα εκμετάλλευσης παιδιών, εξαναγκαστικών γάμων, επαιτείας και εξαναγκαστικής εγκληματικότητας.
ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΧΩΡΑΦΙΑ
«Η αύξηση των περιστατικών απαιτεί προσοχή. Ταυτόχρονα αποτυπώνει και τη σημαντική βελτίωση των μηχανισμών εντοπισμού, καθώς περισσότερα θύματα αναγνωρίζονται και αποκτούν πρόσβαση στην προστασία που δικαιούνται», επισημάνθηκε κατά την ενημέρωση των μελών της κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Τα στατιστικά στοιχεία έδειξαν πως το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 881 πιθανά θύματα εμπορίας ανθρώπων, εκ των οποίων τα 543 αφορούσαν περιπτώσεις εργασιακής εκμετάλλευσης παρουσιάζοντας αύξηση 154% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Ανάλογη τάση καταγράφεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις εκτεταμένες αστυνομικές επιχειρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε αγροτικές περιοχές της χώρας, οδηγώντας στον εντοπισμό και τη διάσωση αλλοδαπών εργαζομένων, οι οποίοι ζούσαν σε άθλιες συνθήκες.
ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΚΥΡΙΩΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Η σεξουαλική εκμετάλλευση εξακολουθεί να αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη μορφή εμπορίας ανθρώπων, με 252 καταγεγραμμένες περιπτώσεις και αύξηση 38% σε σχέση με το 2024. Τα θύματα είναι σχεδόν αποκλειστικά γυναίκες.
Αντίστοιχα, στην εργασιακή εκμετάλλευση τα θύματα είναι κυρίως άνδρες, χωρίς ωστόσο να απουσιάζουν οι γυναίκες, οι οποίες εργάζονται κυρίως στον τομέα της οικιακής εργασίας (εργάτριες στην καθαριότητα, σε ηλικιωμένους κ.ά.). Η εργασιακή εκμετάλλευση για τους άνδρες αποτελεί τη συντριπτικά κυρίαρχη μορφή εμπορίας, καθώς το 93% των θυμάτων είχε υποστεί τέτοιες οδυνηρές και οριακές καταστάσεις και συμπεριφορές.
ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ - ΕΦΗΒΩΝ
Σύμφωνα με την έκθεση, για πρώτη φορά, η εργασιακή εκμετάλλευση αποτελεί τη συχνότερη μορφή εκμετάλλευσης και σε ανήλικα παιδιά, ξεπερνώντας ακόμη και την επαιτεία, η οποία μέχρι σήμερα βρισκόταν στην πρώτη θέση. Παράλληλα, αυξάνονται και τα περιστατικά εξαναγκαστικής εγκληματικότητας, κυρίως σε βάρος αγοριών. Ανησυχία μάλιστα προξενεί στους επιστήμονες η στρατολόγηση θυμάτων μέσω ψηφιακών πλατφορμών, όχι μόνο για σεξουαλικούς αλλά και για εργασιακούς λόγους. Σύμφωνα με όσα ανέφερε στην εισήγησή της η βουλευτής του ΚΚΕ, Σεμίνα Διγενή στην Έκθεση καταγράφεται ότι στην πλειονότητά τους είναι αγόρια, θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης και Ασυνόδευτα Ανήλικα κυρίως από χώρες της Αφρικής: Αίγυπτο, Σομαλία, Σουδάν.
Από τις 881 συνολικά περιπτώσεις, οι 773 αφορούν ενήλικες και οι 108 παιδιά, εκ των οποίων τα 71 ήταν ασυνόδευτα. Τα περισσότερα θύματα είναι ηλικίας κάτω των 35 ετών, ενώ η πλειονότητα προέρχεται από χώρες της Αφρικής και της Ασίας. Πολλοί από αυτούς είναι αιτούντες άσυλο που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας.
ΠΟΙΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΠΕΦΤΟΥΝ ΘΥΜΑΤΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ
Τα περισσότερα θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τις καταγγελίες και τις αναφορές, είναι ενήλικοι άνδρες, οι οποίοι εργάζονταν στον αγροτικό τομέα και προέρχονται κυρίως από το Νεπάλ, την Ινδονησία, την Ινδία και τις Φιλιππίνες. Πρόκειται για άτομα, που δεν γνωρίζουν συνήθως τη γλώσσα κι έρχονται απροετοίμαστοι για το τι θα συναντήσουν. Στην Ελλάδα, η εκμετάλλευση καταγράφηκε σε 327 περιπτώσεις, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με τα δύο προηγούμενα χρόνια.
ΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ
Όπως εξήγησαν και βουλευτές εξίσου ανησυχητικό είναι πως η εργασιακή εκμετάλλευση πια γίνεται και μέσω των κοινωνικών δικτύων για την προσέλκυση και την εξαπάτηση ατόμων, που πέφτουν θύματα εμπορίας ανθρώπων. Αυτή η ολέθρια και κακοποιητική συμπεριφορά μίας μειοψηφίας εργοδοτών και επιτήδειων, όμως μαυρίζει το όνομα της χώρας και στο εξωτερικό. Αδυνατίζει και τη δυνατότητα προσέλκυσης νέων μεταναστών, που έρχονται για να δουλέψουν, παρότι υπήρξαν 92 περιπτώσεις εκμετάλλευσης, που έγιναν συλλήψεις δραστών από την αστυνομία, λόγω εμπορίας ανθρώπων.