Η παραγωγή γάλακτος στα αιγοπρόβατα δεν εξαρτάται μόνο από τη φυλή ή τις συνθήκες εκτροφής, αλλά σε μεγάλο βαθμό από τη διατροφή των ζώων. Το επίπεδο της γαλακτοπαραγωγής επηρεάζει άμεσα το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης και, κατ’ επέκταση, τη βιωσιμότητά της. Το κόστος της διατροφής αποτελεί τη σημαντικότερη εισροή για τον κτηνοτρόφο και είναι ο παράγοντας εκείνος όπου υπάρχει πραγματικό περιθώριο παρέμβασης. Για τον λόγο αυτό, η ορθολογική διατροφή δεν αφορά απλώς την κάλυψη των αναγκών των ζώων, αλλά τη σωστή διαχείριση της παραγωγής και του κόστους.
Παραγωγή, κόστος και πραγματικότητα της εκτροφής
Το οικονομικό αποτέλεσμα μιας αιγοπροβατοτροφικής μονάδας καθορίζεται από το ισοζύγιο εισροών και εκροών. Οι τιμές του γάλακτος και του κρέατος διαμορφώνονται από την αγορά και δεν βρίσκονται στον έλεγχο του παραγωγού. Εκεί που υπάρχει πραγματικό περιθώριο παρέμβασης είναι η παραγωγικότητα των ζώων και το κόστος διατροφής, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών δαπανών. Η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής, η καλύτερη αναπαραγωγική λειτουργία, η μακροβιότητα των ζώων και η μείωση των απωλειών λόγω υγείας συνδέονται άμεσα με το πώς και τι τρώνε τα αιγοπρόβατα σε κάθε στάδιο της παραγωγικής τους ζωής.
Τι σημαίνει πραγματικά «ισόρροπο σιτηρέσιο»
Ισόρροπη διατροφή δεν σημαίνει περισσότερη τροφή. Σημαίνει ακριβής κάλυψη των αναγκών του ζώου σε ενέργεια, πρωτεΐνες, ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες, ανάλογα με το παραγωγικό στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Όταν το σιτηρέσιο καλύπτει σωστά αυτές τις ανάγκες, το ζώο μπορεί να αξιοποιήσει πλήρως το παραγωγικό του δυναμικό. Η έλλειψη ενέργειας ή πρωτεΐνης οδηγεί σε μειωμένη γαλακτοπαραγωγή. Αντίστοιχα, η περίσσεια δεν αυξάνει το παραγόμενο γάλα, αλλά μεταφράζεται σε εναπόθεση λίπους και άσκοπη αύξηση του κόστους. Με άλλα λόγια, ούτε η υποσίτιση ούτε η υπερσίτιση είναι λύση.
Η ποιότητα της τροφής κάνει τη διαφορά
Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν αρκεί η ποσότητα της τροφής. Η χημική σύσταση και ο συνδυασμός των ζωοτροφών παίζουν καθοριστικό ρόλο. Σιτηρέσια που καλύπτουν θεωρητικά τις ίδιες ανάγκες σε ενέργεια και πρωτεΐνη μπορεί να δώσουν διαφορετικά αποτελέσματα στην πράξη, όταν η ποιότητα και η συμπλήρωση με ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες διαφέρει. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιλογή ζωοτροφών με μοναδικό κριτήριο την τιμή του σακιού αποτελεί συχνά λάθος. Φθηνότερη αγορά δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερο κόστος παραγωγής γάλακτος.
Η μη ισόρροπη διατροφή δεν επιβαρύνει μόνο το κόστος. Η υπερβολική κάλυψη αναγκών, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους, μπορεί να οδηγήσει σε υπερπάχυνση και σοβαρά προβλήματα υγείας, με άμεσες απώλειες ζωικού κεφαλαίου και παραγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το οικονομικό αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης πλήττεται διπλά
Οικονομική αξιολόγηση ζωοτροφών: το σημείο που κρίνεται το αποτέλεσμα
Η σωστή επιλογή ζωοτροφών προϋποθέτει οικονομική αξιολόγηση. Το κόστος ανά μονάδα ενέργειας και ανά μονάδα πρωτεΐνης είναι πιο ουσιαστικός δείκτης από την τιμή αγοράς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο παραγωγός μπορεί να επιλέξει εκείνες τις ζωοτροφές που καλύπτουν τις ανάγκες των ζώων με το μικρότερο δυνατό κόστος, λαμβάνοντας υπόψη και τη διαθεσιμότητα των πρώτων υλών.
Η κατάρτιση σιτηρεσίων δεν είναι συνταγή γενικής χρήσης. Κάθε εκμετάλλευση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες: φυλή, επίπεδο παραγωγής, διαθέσιμους βοσκότοπους, κλιματολογικές συνθήκες, συνθήκες στέγασης. Όλα αυτά επηρεάζουν τις ανάγκες των ζώων και, κατά συνέπεια, τη διατροφική στρατηγική.
Τι σημαίνει στην πράξη για τον κτηνοτρόφο
Η διατροφή των αιγοπροβάτων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που βρίσκονται στον άμεσο έλεγχο του παραγωγού. Η ισόρροπη κάλυψη των αναγκών των ζώων, ούτε λιγότερη ούτε περισσότερη από όσο απαιτείται, μπορεί να στηρίξει τη γαλακτοπαραγωγή και να συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους, χωρίς να επιβαρύνει την υγεία των ζώων. Η ορθολογική διατροφή δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια πρακτική επιλογή καθημερινής διαχείρισης, που επηρεάζει άμεσα την απόδοση της εκτροφής και τη μακροχρόνια λειτουργία της.
Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2019, «Διατροφή αιγοπροβάτων – Ορθολογική διατροφή με στόχο την αύξηση της παραγωγής γάλακτος», Γ. Ζέρβας, σελ. 70–72.
