Η αιγοπροβατοτροφία αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς κλάδους της Πιερίας. Ωστόσο, η πολύμηνη εφαρμογή περιοριστικών μέτρων λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα στις εκτροφές, επηρεάζοντας τόσο την οικονομική βιωσιμότητα των μονάδων όσο και την καθημερινότητα των κτηνοτρόφων.
Για να αποτυπώσουμε την πραγματική εικόνα της περιοχής, επικοινωνήσαμε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κτηνοτρόφων – Αιγοπροβατοτρόφων Πιερίας, κ. Χαράλαμπο Μπουγάτσια, ο οποίος μετέφερε την κατάσταση όπως τη βιώνουν σήμερα οι παραγωγοί, περιγράφοντας τις δυσκολίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν, αλλά και τις προοπτικές του κλάδου.
Η ανασύσταση των κοπαδιών παραμένει παγωμένη
Παρά τη σημαντική μείωση των κρουσμάτων στην περιοχή, οι επιπτώσεις των μέτρων εξακολουθούν να είναι αισθητές. Όπως εξηγεί ο κ. Μπουγάτσιας, το βασικό πρόβλημα σήμερα είναι ότι η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου εξακολουθεί να μην προχωρά με τον τρόπο που θα περίμεναν οι κτηνοτρόφοι.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, για ένα διάστημα επιτρεπόταν η εισαγωγή ζώων, όμως στη συνέχεια επιβλήθηκαν εκ νέου απαγορεύσεις σε εθνικό επίπεδο λόγω των συνεχιζόμενων κρουσμάτων της νόσου σε διάφορες περιοχές της χώρας. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «αν βρεθεί κρούσμα στην Κρήτη, επηρεάζεται όλη η Ελλάδα», με αποτέλεσμα να παραμένουν σε ισχύ περιορισμοί στις μετακινήσεις, στις αγοραπωλησίες και γενικότερα στις διακινήσεις των ζώων.
Μάλιστα, όπως τόνισε, οι περιορισμοί συνεχίζουν να εφαρμόζονται ακόμη και σε περιοχές όπου δεν καταγράφονται πλέον κρούσματα, γεγονός που αποτυπώνει τη δυσκολία επιστροφής στην κανονικότητα. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι τα κρούσματα στην Πιερία έχουν μειωθεί σημαντικά και πλέον καταγράφεται περίπου ένα περιστατικό τον μήνα, ωστόσο ακόμη και αυτά αρκούν ώστε να συνεχίζονται οι περιορισμοί που επηρεάζουν ολόκληρο τον κλάδο.
Το κόστος εκτροφής αυξάνεται όσο τα ζώα παραμένουν κλεισμένα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρόεδρος του συνεταιρισμού στις οικονομικές συνέπειες που δημιουργεί η παρατεταμένη παραμονή των ζώων στους στάβλους. Όπως εξήγησε, τα αιγοπρόβατα βρίσκονται εδώ και μήνες σε μια κατάσταση όπου δεν μπορούν να αξιοποιήσουν κανονικά τους διαθέσιμους χώρους βόσκησης, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τις ανάγκες σε ζωοτροφές. «Άλλο να βγαίνει το ζώο έξω και άλλο να είναι μέσα κλεισμένο», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η κατάσταση αυτή επηρεάζει τόσο το κόστος παραγωγής όσο και την ευζωία των ζώων.
Παράλληλα, οι τιμές των ζωοτροφών παραμένουν υψηλές. Ο κ. Μπουγάτσιας συνέδεσε τις αυξήσεις με το αυξημένο κόστος ενέργειας και καυσίμων, σημειώνοντας ότι «το πετρέλαιο τα παρασύρει όλα». Σε συνδυασμό με την αδυναμία αξιοποίησης των βοσκοτόπων, το κόστος συντήρησης των κοπαδιών έχει επιβαρυνθεί σημαντικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αρκετοί κτηνοτρόφοι δυσκολεύονται πλέον να καλύψουν τις ανάγκες των εκτροφών τους και εξετάζουν ακόμη και το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν το επάγγελμα. «Υπάρχουν αρκετοί κτηνοτρόφοι που δεν μπορούν να τα συντηρήσουν και σκέφτονται να φύγουν από το επάγγελμα», ανέφερε.
Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία ότι όσο παρατείνονται οι περιορισμοί τόσο δυσκολότερη γίνεται η κατάσταση για τα κοπάδια και τους παραγωγούς. Όπως σημείωσε, στόχος είναι να περάσει το απαραίτητο διάστημα χωρίς νέα προβλήματα ώστε να αρθούν πλήρως τα μέτρα και να μπορέσουν οι κτηνοτρόφοι να επιστρέψουν σε πιο φυσιολογικές συνθήκες εκτροφής.
Ένα τρίτο των μονάδων χάθηκε – Η Πιερία βλέπει την κτηνοτροφία της να συρρικνώνεται
Η πιο ανησυχητική ίσως διαπίστωση αφορά τη συρρίκνωση του παραγωγικού δυναμικού της περιοχής, τόσο ως άμεση συνέπεια της ευλογιάς όσο και ως συνέχεια μιας πτωτικής πορείας που είχε ήδη ξεκινήσει τα προηγούμενα χρόνια. Όπως δήλωσε ο κ. Μπουγάτσιας, περίπου 90 μονάδες επλήγησαν από την ευλογιά στην Πιερία και από αυτές ελάχιστοι παραγωγοί εμφανίζονται διατεθειμένοι να επανεκκινήσουν την εκτροφή τους. Με δεδομένο ότι στον νομό λειτουργούσαν περίπου 300 μονάδες, η απώλεια αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του κλάδου.
Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος. «Υπάρχει πολύ μεγάλη έλλειψη στο πρόβειο γάλα», τόνισε, εξηγώντας ότι η περιορισμένη προσφορά έχει οδηγήσει σε καλύτερες τιμές για όσους παραγωγούς παρέμειναν ενεργοί.
Την ίδια στιγμή, η γαλακτοπαραγωγική περίοδος συνεχίζεται, χωρίς όμως να βρίσκεται πλέον στο αποκορύφωμά της. Όπως εξήγησε ο πρόεδρος του συνεταιρισμού, η παραγωγή γάλακτος ακολουθεί πλέον πτωτική πορεία, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο αυτή την εποχή. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, η τιμή στο πρόβειο γάλα που διαθέτουν οι παραγωγοί μέσω του συνεταιρισμού κινείται περίπου στα 1,65 ευρώ το κιλό, ενώ στην αγορά επικρατεί η εκτίμηση ότι οι τιμές μπορεί να παρουσιάσουν περαιτέρω άνοδο και την επόμενη περίοδο.
Παρότι η εξέλιξη αυτή προσφέρει μια οικονομική ανάσα σε όσους συνεχίζουν να παράγουν, ο πρόεδρος του συνεταιρισμού ξεκαθάρισε ότι δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τις συνολικές απώλειες που έχει υποστεί ο κλάδος. Όπως ανέφερε, όταν ιδρύθηκε ο συνεταιρισμός το 2012, στην Πιερία λειτουργούσαν περίπου 740 κτηνοτροφικές μονάδες. Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν παραμένουν ούτε 200.
Η μείωση αυτή, όπως εξήγησε, συνδέεται και με τη γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού. «Το 70% των κτηνοτρόφων είναι μεγάλης ηλικίας και δεν έχουν κάποιον να τους διαδεχθεί», σημείωσε, προσθέτοντας ότι πολλά χωριά της Πιερίας έχουν χάσει πλέον το μεγαλύτερο μέρος της κτηνοτροφικής τους δραστηριότητας. Σε περιοχές όπου παλαιότερα υπήρχαν δέκα κοπάδια, σήμερα λειτουργούν ένα ή δύο, ενώ υπάρχουν και χωριά χωρίς κανένα κοπάδι.
Χρειάζεται στήριξη ο κλάδος
Ερωτηθείς για το ποιο μέτρο θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση στους παραγωγούς, ο πρόεδρος του συνεταιρισμού στάθηκε κυρίως στο κόστος των ζωοτροφών. Όπως ανέφερε, η πιο αποτελεσματική παρέμβαση θα ήταν η παροχή ενός πριμ ή μιας οικονομικής ενίσχυσης που θα μείωνε το τελικό κόστος αγοράς ζωοτροφών για τους κτηνοτρόφους. Όπως σημείωσε, παρόμοιες πρακτικές είχαν εφαρμοστεί στο παρελθόν και θα μπορούσαν να δώσουν σήμερα μια ουσιαστική ανάσα στις εκτροφές.
Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί εξακολουθούν να αναμένουν τις ενισχύσεις που έχουν εξαγγελθεί για την κάλυψη μέρους του αυξημένου κόστους ζωοτροφών, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα για το ύψος και τον χρόνο καταβολής τους.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ο ρόλος του συνεταιρισμού σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία είναι κυρίως ενημερωτικός και υποστηρικτικός. Όπως ανέφερε, ο συνεταιρισμός προσπαθεί να ενημερώνει τα μέλη του για τις εξελίξεις, να τα καθοδηγεί ως προς τα μέτρα που ισχύουν και να τους δίνει το απαραίτητο κουράγιο ώστε να αντέξουν μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο για την κτηνοτροφία.
Παρά τις δυσκολίες, ο κ. Μπουγάτσιας εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος για όσους παραμένουν ενεργοί στον κλάδο. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «αυτοί που μείναμε, με τις σημερινές τιμές μπορούμε και επιβιώνουμε». Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο συνεταιρισμός συνεχίζει να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος. Όπως τόνισε, οι κανόνες ποιότητας που εφαρμόζονται ισχύουν εδώ και χρόνια και παραμένουν αδιαπραγμάτευτοι, με στόχο να διασφαλίζεται ότι το προϊόν που παραδίδεται ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της αγοράς και των μεταποιητικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, το μεγάλο ζητούμενο παραμένει αν η ελληνική αιγοπροβατοτροφία και ειδικότερα η Πιερία θα καταφέρουν να ανακόψουν τη συνεχιζόμενη απώλεια παραγωγών και μονάδων τα επόμενα χρόνια.
