Συγγραφέας: Zoi Dardouma, z.dardouma@nuevo-group.com
Οι ακραίες θερμοκρασίες αποτελούν πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική κτηνοτροφία. Η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε συχνότερα, εντονότερα και παρατεταμένα επεισόδια ανόδου της θερμοκρασίας, με αποτέλεσμα το θερμικό στρες στα μικρά μηρυκαστικά να αναδεικνύεται σε σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει την ευζωία, την υγεία και την παραγωγική απόδοση των εκτροφών. [1][2][4]
Η αξιολόγηση του κινδύνου βασίζεται κυρίως στον Δείκτη Θερμοκρασίας-Υγρασίας (Temperature Humidity Index - THI), ο οποίος συνδυάζει τη θερμοκρασία περιβάλλοντος και τη σχετική υγρασία: [2][5]
- THI < 22.2 (Xωρίς στρες):
Τα ζώα βρίσκονται σε θερμική άνεση χωρίς εμφανείς φυσιολογικές ή παραγωγικές επιπτώσεις. - 22.2 ≤ THI < 23.3 (Μέτρια καταπόνηση):
Παρατηρείται ήπια αύξηση του αναπνευστικού ρυθμού και μικρή μείωση της πρόσληψης τροφής. - 23.3 ≤ THI < 25.6 (Σοβαρή καταπόνηση):
Εμφανίζεται σημαντική πτώση παραγωγικότητας, έντονη ταχύπνοια και μείωση γονιμότητας. - THI ≥ 25.6 (Ακραία θερμική καταπόνηση):
Τα ζώα παρουσιάζουν έντονη θερμική καταπόνηση με κίνδυνο θερμοπληξίας και σοβαρών απωλειών.
Ωστόσο, ο THI δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που καθορίζει το θερμικό φορτίο των ζώων. Η ηλιακή ακτινοβολία, η ταχύτητα του ανέμου, η πυκνότητα των ζώων στον χώρο και ο επαρκής αερισμός των εγκαταστάσεων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πραγματική θερμική επιβάρυνση. Έτσι, ακόμη και όταν οι θερμοκρασίες δεν θεωρούνται ακραίες, οι συνθήκες εκτροφής μπορεί να αυξήσουν σημαντικά τον κίνδυνο θερμικού στρες. [2][5]
Η ένταση των επιπτώσεων του θερμικού στρες διαφέρει μεταξύ των ζώων και επηρεάζεται από παράγοντες όπως η φυλή, η ηλικία, η γαλακτοπαραγωγική φάση, η θρεπτική και σωματική κατάσταση, καθώς και το χρώμα και ο τύπος του τριχώματος. [2][4]
Σε φυσιολογικό επίπεδο, τα ζώα αντιδρούν αυξάνοντας τον αναπνευστικό τους ρυθμό (λαχάνιασμα) και ενεργοποιώντας μηχανισμούς αποβολής θερμότητας, ενώ παράλληλα μειώνεται ο μεταβολικός τους ρυθμός. [2][5]. Οι μεταβολές αυτές δεν επηρεάζουν μόνο την ευζωία των ζώων, αλλά οδηγούν και σε σημαντικές οικονομικές απώλειες για τους παραγωγούς.
Οι σημαντικότερες συνέπειες του θερμικού στρες περιλαμβάνουν:
- Μείωση της γαλακτοπαραγωγής και υποβάθμιση της ποιότητας του γάλακτος
- Χαμηλότερη αξιοποίηση της τροφής
- Μειωμένους ρυθμούς ανάπτυξης
- Εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος
- Αναπαραγωγικά προβλήματα, όπως μειωμένη ποιότητα σπέρματος, χαμηλότερα ποσοστά σύλληψης και αυξημένοι εμβρυϊκοί θάνατοι [3][5][6][7]
Για την αποτελεσματική πρόληψη και διαχείριση του θερμικού στρες, οι παραγωγοί καλούνται να εφαρμόζουν συνδυαστικά κατάλληλα διαχειριστικά μέτρα:
- προσαρμογή του σιτηρεσίου για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών των ζώων κατά τις περιόδους υψηλών θερμοκρασιών
- συνεχής πρόσβαση σε καθαρό και δροσερό νερό
- εξασφάλιση επαρκούς σκίασης και χρήση ανεμιστήρων ή συστημάτων υδρονέφωσης
- κούρεμα των ζώων σε σωστό χρόνο ώστε να διευκολύνεται η αποβολή της θερμότητας
- αποφυγή υπερβολικού συνωστισμού στους στάβλους, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες
- αξιοποίηση σύγχρονων συστημάτων παρακολούθησης των περιβαλλοντικών συνθηκών και των δεικτών ευζωίας των ζώων [2][6]
Η σύγχρονη διαχείριση του θερμικού στρες δεν αφορά μόνο τις συνθήκες εκτροφής και τη διατροφή. Στη nuevo υποστηρίζουμε τους φυσικούς αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού απέναντι στο οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των ζώων στις προκλήσεις της θερμικής καταπόνησης.
Το nuphoria είναι ένα φυσικό προϊόν με υψηλή συγκέντρωση βιοδραστικών συστατικών με αποδεδειγμένη λειτουργική δράση όπως πολυφαινόλες της ελιάς, εσπεριδίνη, θυμόλη, ανηθόλη, ροσμαρινικό οξύ και αλλισίνη.
Το nuphoria βελτιώνει την αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών των ζωοτροφών και συμβάλλει στην ενίσχυση της αντιοξειδωτικής προστασίας και στη ρύθμιση της φλεγμονώδους απόκρισης του οργανισμού. Με τον τρόπο αυτό υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων και βοηθά τα ζώα να ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις συνθήκες θερμικής καταπόνησης.
Μελέτες και εφαρμογές σε πραγματικές συνθήκες εκτροφής έχουν αναδείξει σημαντικά οφέλη, μεταξύ των οποίων:
- αύξηση της γαλακτοπαραγωγής
- βελτίωση της ποιότητας του γάλακτος
- μείωση του αριθμού σωματικών κυττάρων (SCC) και μείωση περιστατικών μαστίτιδας
- ενίσχυση της αντιοξειδωτικής προστασίας του οργανισμού
- καλύτερη αξιοποίηση της τροφής και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των ζώων σε συνθήκες στρες
Συνοψίζοντας, η πρόληψη και η διαχείριση του θερμικού στρες στα μικρά μηρυκαστικά απαιτούν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει σωστή διαχείριση, κατάλληλη διατροφή και υποστήριξη της φυσιολογίας τους, ώστε να διασφαλίζονται η υγεία και η παραγωγικότητά τους.
Βιβλιογραφία
- Ben Moula, A., Kchikich, A., Chentouf, M., Hamdache, A., Bouraada, K., Essafi, M., & Ezziyyani, M. (2024). Climate change impacts on sheep and goat production and reproduction. Journal of Central European Agriculture, 25(4), 910–918. https://doi.org/10.5513/jcea01/25.4.4335
- Berihulay, H., Abied, A., He, X., Jiang, L., & Ma, Y. (2019). Adaptation mechanisms of small ruminants to environmental heat stress. Animals, 9(3), E75. https://doi.org/10.3390/ani9030075
- Finocchiaro, R., van Kaam, J. B. C. H. M., Portolano, B., & Misztal, I. (2005). Effect of heat stress on production of Mediterranean dairy sheep. Journal of Dairy Science, 88(5), 1855–1864. https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(05)72860-5
- Katsarou, E. I., Lianou, D. T., Papadopoulos, E., & Fthenakis, G. C. (2022). Long-term climatic changes in small ruminant farms in Greece and potential associations with animal health. Sustainability, 14(3), 1673. https://doi.org/10.3390/su14031673
- Marai, I. F. M., El-Darawany, A. A., Fadiel, A., & Abdel-Hafez, M. A. M. (2007). Physiological traits as affected by heat stress in sheep—A review. Small Ruminant Research, 71(1–3), 1–12. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2006.10.003
- Mullakkalparambil Velayudhan, S., Gunasekaran, I., Narasingam, B., Ramajothi, A., Arulselvam, V., Dona Mary, E., & Veerasamy, S. (2025). Impacts of heat stress on growth performance and its mitigation in small ruminants. Animal Frontiers, 15(3), 6–20. https://doi.org/10.1093/af/vfaf021
- Salama, A. A. K., Caja, G., Hamzaoui, S., Badaoui, B., Castro-Costa, A., Façanha, D. A. E., & Bozzi, R. (2014). Different levels of response to heat stress in dairy goats. Small Ruminant Research, 121(1), 73–79. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2013.11.021
