Σε μία κρίσιμη φάση για την εξέλιξη των καρπών εισέρχεται αυτή την περίοδο η καλλιέργεια της φυστικιάς, με τους παραγωγούς που διαθέτουν αρδευτική δυνατότητα να ξεκινούν τα ποτίσματά τους. Παρότι πρόκειται για δέντρο με συγκριτικά περιορισμένες απαιτήσεις σε νερό και σημαντική προσαρμογή σε ξηροθερμικές συνθήκες, η άρδευση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την ομαλή ωρίμανση, το άνοιγμα των καρπών και την ποιότητα της παραγωγής.
Οι μεταβολές των καιρικών συνθηκών και οι παρατεταμένες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια διαφοροποιούν τα δεδομένα σε σχέση με το παρελθόν, καθιστώντας αναγκαία την προσεκτικότερη διαχείριση του διαθέσιμου νερού.
Η περίοδος των ποτισμάτων και ο στόχος της άρδευσης
Όπως εξηγεί ο κ. Ζυγομήτρος, η φυστικιά δεν συγκαταλέγεται στις δενδρώδεις καλλιέργειες με πολύ υψηλές απαιτήσεις σε νερό. Για τον λόγο αυτόν, αρκετοί φυστικεώνες εξακολουθούν να καλλιεργούνται χωρίς συστηματική άρδευση, είτε επειδή δεν υπάρχει η απαιτούμενη υποδομή είτε επειδή, με βάση τις συνθήκες της περιοχής και την έως τώρα εμπειρία των παραγωγών, το πότισμα δεν θεωρούνταν απολύτως απαραίτητο.
Στους αρδευόμενους φυστικεώνες, τα ποτίσματα αρχίζουν συνήθως προς τα τέλη Ιουλίου ή τις αρχές Αυγούστου και συνεχίζονται κατά την κρίσιμη περίοδο εξέλιξης και ωρίμανσης των καρπών. Ο ίδιος έχει ήδη ξεκινήσει την άρδευση στον φυστικεώνα του, ενώ αντίστοιχα κινούνται και μέλη του Συνεταιρισμού που έχουν πρόσβαση σε νερό.
Βασικός στόχος είναι να υποστηριχθεί η ομαλή ανάπτυξη και ωρίμανση του καρπού και, σε έναν βαθμό, να ευνοηθεί το καλύτερο άνοιγμα του κελύφους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ποτίσματα συνδυάζονται και με λίπανση μέσω του αρδευτικού δικτύου.
Η άρδευση δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση ότι όλοι οι καρποί θα ανοίξουν. Μπορεί, ωστόσο, να συμβάλει ουσιαστικά στον περιορισμό προβλημάτων, ιδιαίτερα όταν υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται με έλλειψη εδαφικής υγρασίας. «Όπου υπάρχει δυνατότητα άρδευσης, αυτά τα προβλήματα μετριάζονται στο ελάχιστο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Υπάρχουν, πάντως, και παραγωγοί οι οποίοι, παρότι μπορούν να ποτίσουν, επιλέγουν να περιορίζουν την άρδευση, προκειμένου να αποφεύγουν την αυξημένη υγρασία και τα προβλήματα που ενδέχεται να τη συνοδεύουν. Επομένως, η πρακτική δεν μπορεί να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους φυστικεώνες.
Η άρδευση περιορίζει τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών
Η σημασία της επαρκούς εδαφικής υγρασίας γίνεται περισσότερο εμφανής όταν επικρατούν παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες. Σύμφωνα με τον κ. Ζυγομήτρο, η καταπόνηση της φυστικιάς δεν εκδηλώνεται συνήθως με έντονη μάρανση ή φυλλόπτωση. Το δέντρο δεν δείχνει εύκολα από το φύλλωμά του ότι διψάει, με τις βασικότερες επιπτώσεις να αποτυπώνονται στον καρπό.
Υπό δυσμενείς συνθήκες, οι καρποί ενδέχεται να μην ολοκληρώσουν φυσιολογικά την ωρίμανσή τους και να μην ανοίξουν. Η εξωτερική φλούδα παραμένει επάνω τους, δυσκολεύονται να αποκολληθούν από το δέντρο και δημιουργούνται προβλήματα κατά τη συγκομιδή.
Τα τελευταία χρόνια έχουν επίσης παρατηρηθεί περιπτώσεις κατά τις οποίες οι καρποί αρχίζουν να ζαρώνουν, παρουσιάζοντας εικόνα παρόμοια με εκείνη των ελιών όταν βρίσκονται υπό υδατική καταπόνηση, ενώ εμφανίζονται και σημάδια στις άκρες τους. Η εμπειρία των δύο προηγούμενων καλλιεργητικών περιόδων είναι ενδεικτική. Την περασμένη χρονιά, σε κτήματα της περιοχής, παρουσιάστηκε έντονα το φαινόμενο της παραμονής των καρπών επάνω στα δέντρα και της δυσκολίας στη συγκομιδή, ενώ αυξήθηκε σημαντικά και το ποσοστό του κλειστού φιστικιού.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το κλειστό φιστίκι αντιστοιχεί περίπου στο 10%-15% της παραγωγής. Την περασμένη χρονιά, όμως, υπήρξαν παραγωγοί στους οποίους το ποσοστό έφθασε ακόμη και στο 70%. Την αμέσως προηγούμενη περίοδο, ένας έντονος και πολυήμερος καύσωνας στην περιοχή είχε επίσης οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής.
Για τον λόγο αυτόν, όταν προβλέπεται η έλευση καύσωνα, είναι σημαντικό να υπάρχει επαρκής υγρασία στο έδαφος πριν αρχίσει η άνοδος της θερμοκρασίας. Όπου είναι δυνατόν, το πότισμα πρέπει να προηγείται και όχι να εφαρμόζεται αφού ο φυστικεώνας έχει ήδη στεγνώσει και τα δέντρα έχουν βρεθεί υπό έντονο στρες. «Όταν έχουμε προβλέψεις για καύσωνα, καλό είναι να είμαστε προετοιμασμένοι, ώστε το δέντρο να μη σοκαριστεί από τις συνθήκες αυτές», επισημαίνει.
Μικρότερες ποσότητες και συχνότερα ποτίσματα
Η αποτελεσματικότητα της άρδευσης δεν εξαρτάται μόνο από το αν θα ποτιστεί ένας φυστικεώνας, αλλά και από τον τρόπο εφαρμογής του νερού. Σύμφωνα με τον κ. Ζυγομήτρο, ούτε η υπερβολική άρδευση είναι επιθυμητή ούτε μία τόσο περιορισμένη ποσότητα που δεν μπορεί να επιφέρει ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Η γενική κατεύθυνση είναι συχνότερα ποτίσματα με μικρότερες ποσότητες νερού, ώστε να επιτυγχάνεται καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου πόρου και να περιορίζονται οι απώλειες. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένα ενιαίο πρόγραμμα που να μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους φυστικεώνες. Η συχνότητα και η διάρκεια των αρδεύσεων καθορίζονται από τον παραγωγό με βάση τις παρατηρήσεις και την εμπειρία του, τον τύπο του εδάφους, το μικροκλίμα, την πορεία της καλλιέργειας και τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες.
Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης όχι μόνο το συνολικό ύψος των βροχοπτώσεων, αλλά και η χρονική κατανομή τους. Μία μεγάλη βροχόπτωση τον Μάρτιο δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του δέντρου κατά τους θερινούς μήνες. Αντίθετα, βροχές κατανεμημένες σταδιακά μέσα στην καλλιεργητική περίοδο μπορούν να καλύψουν μέρος των αναγκών και να βοηθήσουν ιδιαίτερα τους μη αρδευόμενους φυστικεώνες.
Αν, λόγω βλάβης ή άλλου απρόβλεπτου λόγου, χαθεί ένα προγραμματισμένο πότισμα, αυτό δεν σημαίνει ότι η καλλιέργεια δεν μπορεί να επανέλθει, καθώς η φυστικιά διαθέτει σημαντικές αντοχές. Η πορεία της, ωστόσο, πρέπει να παρακολουθείται, ώστε οι επόμενες παρεμβάσεις να προσαρμόζονται στις πραγματικές συνθήκες του φυστικεώνα.
Υπόγεια και επιφανειακή στάγδην άρδευση
Στους φυστικεώνες της περιοχής εφαρμόζονται τόσο υπόγεια όσο και επιφανειακά συστήματα στάγδην άρδευσης. Ο κ. Ζυγομήτρος χρησιμοποιεί υπόγεια στάγδην άρδευση, ενώ αρκετά μέλη του Συνεταιρισμού αρδεύουν με επιφανειακούς σταλάκτες.
Η υπόγεια στάγδην άρδευση αποτελεί ακριβότερη επένδυση και προϋποθέτει πολύ καθαρό νερό, προκειμένου να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη λειτουργία του δικτύου. Βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι περιορίζει τις απώλειες από την εξάτμιση και επιτρέπει καλύτερη αξιοποίηση του νερού.
Η επιφανειακή στάγδην άρδευση αποτελεί επίσης αξιόπιστη επιλογή, με χαμηλότερο κόστος εγκατάστασης σε σχέση με την υπόγεια. Η τελική απόφαση εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του παραγωγού, τις συνθήκες του χωραφιού και την ποιότητα του διαθέσιμου νερού.
Η τελευταία αναδεικνύεται, σύμφωνα με τον κ. Ζυγομήτρο, σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για το μέλλον της καλλιέργειας, καθώς η επάρκεια και η καταλληλότητα του νερού θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα διατήρησης των καλλιεργειών τα επόμενα χρόνια. «Το σημαντικότερο ζήτημα στο μέλλον θα είναι το νερό. Αν δεν υπάρχει νερό, δεν θα μπορεί να υπάρξει καλλιέργεια», τονίζει.
«Χωρίς άρδευση δεν θα έχουμε τα αποτελέσματα που περιμένουμε»
Απευθυνόμενος ιδιαίτερα στους παραγωγούς που βρίσκονται στα πρώτα χρόνια της καλλιέργειας, ο κ. Ζυγομήτρος επισημαίνει ότι η αντίληψη πως η φυστικιά δεν χρειάζεται άρδευση πρέπει πλέον να επανεξεταστεί. Οι καιρικές συνθήκες έχουν αλλάξει σε σχέση με μία ή δύο δεκαετίες πριν και η διαχείριση του νερού χρειάζεται να αποτελεί μέρος του συνολικού σχεδιασμού του φυστικεώνα.
«Χωρίς άρδευση δεν θα έχουμε τα αποτελέσματα που περιμένουμε όσον αφορά το μέγεθος και την ποιότητα της παραγωγής», αναφέρει.
Μέχρι στιγμής, η φετινή χρονιά εξελίσσεται φυσιολογικά για την εποχή, χωρίς να έχουν σημειωθεί παρατεταμένες ακραίες θερμοκρασίες αντίστοιχες με εκείνες των προηγούμενων ετών. Οι παραγωγοί που διαθέτουν νερό και κρίνουν ότι η καλλιέργεια χρειάζεται άρδευση έχουν αρχίσει τα ποτίσματα, ενώ στους μη αρδευόμενους φυστικεώνες η εξέλιξη της παραγωγής εξαρτάται περισσότερο από τις καιρικές συνθήκες και από ενδεχόμενες βροχοπτώσεις.
Η φυστικιά παραμένει ανθεκτικό δέντρο, αλλά η ανθεκτικότητά της δεν πρέπει να συγχέεται με την απουσία αναγκών. Η έγκαιρη και μετρημένη άρδευση, προσαρμοσμένη στις συνθήκες κάθε φυστικεώνα, μπορεί να στηρίξει την ομαλή ωρίμανση, να περιορίσει τα προβλήματα στους καρπούς και να συμβάλει στη διατήρηση της ποιότητας και της εμπορικής αξίας της παραγωγής.
