Περονόσπορος στην πατάτα: Η έγκαιρη πρόληψη είναι το κλειδί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση

Σε εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή ανοιξιάτικης πατάτας, ενώ ήδη έχουν ξεκινήσει οι φυτεύσεις για την φθινοπωρινή πατάτα. Αυτή την εποχή λόγω και του τουρισμού η ζήτηση κυμαίνεται σε καλά επίπεδα και οι τιμές είναι καλύτερες σε σχέση με τις περσινές.

Ο κ. Κώστας Παπαδάκης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Θήβας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή είμαστε στο τοπ της συγκομιδής πατάτας στην περιοχή. Οι αποδόσεις φέτος είναι μειωμένες σε σχέση με τις περσινές. Η ροή της παραγωγής είναι σε κανονικά επίπεδα για την εποχή γιατί βέβαια έχουμε καλή ζήτηση λόγω του τουρισμού που έχουμε αυτή την περίοδο. Ωστόσο θα πρέπει να περιοριστούν οι εισαγωγές πατάτας γιατί στην χώρα μας έχουμε πολύ υψηλό το κόστος της καλλιέργειας και δεν μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί. Βέβαια η οικονομική κρίση έχει οδηγήσει τους καταναλωτές να επιλέγουν το πιο φτηνό προϊόν από το ράφι που είναι οι εισαγόμενες. Όσον αφορά τις τιμές παραγωγού είναι λίγο καλύτερες σε σχέση με τις περσινές. Η τιμή παραγωγού είναι αυτή την εποχή στα 37 λεπτά το κιλό, όταν πέρσι ήταν στα 30 λεπτά το κιλό. Η συγκομιδή πατάτας αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τις 15 Αυγούστου. Στο μεταξύ είναι σε εξελιξη και η φύτευση της φθινοπωρινής πατάτας στην περιοχή, οι οποίες συγκομίζονται από το Νοέμβριο μέχρι και το Δεκέμβιο, οι οποίες όμως έχουν μειωμένα στρέμματα σε σχέση με τις ανοιξιάτικες.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου, Δημήτρης Καπούνης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι σε εξέλιξη βρίσκεται αυτή την εποχή η συγκομιδή πατάτας στο νησί. Τα τελευταία χρόνια είναι ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα της πατάτας Νάξου. Η συνολική παραγωγή μετά βίας αγγίζει τους 4.500 τόνους, έναντι 12.000 τόνων παραγωγής ετησίως που είχαμε πριν από δύο δεκαετίες. Η καλλιέργεια αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, όπως η έλλειψη υποδομών, η λειψυδρία, η αύξηση του κόστους παραγωγής και η ανάγκη προστασίας της πατάτας Νάξου ως προϊόντος Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).

Ο κ. Σωκράτης Βοϊτσίδης, που ασχολείται με την παραγωγή και εμπορία πατάτας, από την Πτολεμαΐδα της Κοζάνης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή βρίσκεται σε εξέλιξη η συγκομιδή της βιομηχανικής πατάτας. Οι παραγωγοί έχουν υπογράψει συμβόλαια με τις εταιρείες βιομηχανιών παραγωγής chips και οι τιμές είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα. Για τις επιτραπέζιες πατάτες οι παραγωγοί αναμένεται να ξεκινήσουν την συγκομιδή μετά από το πρώτο 10ήμερο του Αυγούστου και αναμένουν φέτος μια καλή πορεία των τιμών. Η καλλιέργεια έχει εξελιχθεί ομαλά και δεν υπάρχουν ζημιές λόγω των καιρικών συνθηκών. 

Από την πλευρά του ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια της πατάτας. Μετά από τις 10 Απριλίου ξεκίνησαν οι φυτεύσεις στην περιοχή και ολοκληρώθηκαν χωρίς προβλήματα. Η παραγωγή πατάτας αναμένεται φέτος να έχει καλή ποιότητα. Από τις 10 έως 15 Αυγούστου θα ξεκινήσει η συγκομιδή στην περιοχή μας. Φαίνεται ότι φέτος θα είναι καλή η εξέλιξη των τιμών. Βλέπουμε να υπάρχουν προβλήματα στην παραγωγή της Ευρώπης λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και της λειψυδρίας. Αυτό που θα πρέπει να επισημάνουμε είναι ότι πέρσι είχαμε μια πολύ δύσκολη χρονιά και πολλά προβλήματα με την μειωμένη ζήτηση και τις χαμηλές τιμές στις πατάτες λόγω της υπερπροσφοράς που είχαμε στην Ευρώπη. Όμως αν και στην χώρα μας δόθηκαν ενισχύσεις de minimis για μια σειρά καλλιεργειών λόγω της απώλειας εισοδήματος, οι παραγωγοί πατάτας δεν πήραν καμιά οικονομική στήριξη. 

Ο κ. Βασίλης Μιχτσόγλου, παραγωγός πατάτας από την Άνω Βροντού στις Σέρρες, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι φέτος η καλλιέργεια έχει εξελιχθεί ομαλά και σε αυτό βοήθησαν οι καιρικές συνθήκες και οι βροχοπτώσεις που είχαμε το προηγούμενο χρονικό διάστημα. Η συγκομιδή πατάτας στην περιοχή αναμένεται να ξεκινήσει μετά από τις 20 Σεπτεμβρίου. Πάντως βλέπουμε ότι η φετινή χρονιά αναμένεται να είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή, που είχαμε πολλές ποσότητες να μένουν αδιάθετες. Μέχρι στιγμής φαίνεται η ζήτηση να είναι καλή και ελπίζουμε να έχουμε καλές τιμές με το ξεκίνημα της συγκομιδής. 

Η θρέψη επηρεάζει καθοριστικά την ανάπτυξη της πατατοκαλλιέργειας, τον σχηματισμό και τη μεγέθυνση των κονδύλων, καθώς και την τελική ποιότητά τους. Οι θρεπτικές ανάγκες της καλλιέργειας, ωστόσο, μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή φύτευσης, το στάδιο ανάπτυξης και την κατάσταση του εδάφους.

Αυτή την περίοδο συνυπάρχουν ανοιξιάτικες φυτεύσεις που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο και νεότερες καλοκαιρινές φυτεύσεις, ορισμένες από τις οποίες βρίσκονται στην αρχή της κονδυλοποίησης. Η διαφοροποίηση αυτή καθορίζει ποιες επεμβάσεις μπορούν ακόμη να πραγματοποιηθούν και με ποια περιθώρια ασφάλειας.

Για τις δυνατότητες παρέμβασης σε κάθε στάδιο, τα συχνότερα λάθη στη λίπανση και τους παράγοντες που επηρεάζουν την αξιοποίηση των θρεπτικών στοιχείων μιλά στον ΑγροΤύπο ο έμπειρος γεωπόνος κ. Ηλίας Ελευθεριάδης, τέως μέλος του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμας.

Περιορισμένες οι δυνατότητες παρέμβασης στις προχωρημένες ανοιξιάτικες φυτεύσεις

Στις ανοιξιάτικες πατατοκαλλιέργειες που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, οι δυνατότητες παρέμβασης είναι πλέον ιδιαίτερα περιορισμένες. «Οι επεμβάσεις στην πατάτα πρακτικά είναι ολοκληρωμένες», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Ελευθεριάδης, διευκρινίζοντας ότι ορισμένα περιθώρια παρέμβασης μπορεί να εξακολουθούν να υπάρχουν σε όψιμες φυτεύσεις ή σε ποικιλίες με μεγάλο βιολογικό κύκλο, πάντοτε ανάλογα με την περιοχή και το ακριβές στάδιο ανάπτυξης.

Στις περιπτώσεις αυτές μπορούν να εξεταστούν στοχευμένες εφαρμογές καλίου και μαγνησίου, καθώς και υδρολίπανση με νιτρικό ασβέστιο ή υδατοδιαλυτά αζωτούχα λιπάσματα, αλλά μόνο σε ιδιαίτερα χαμηλές δόσεις.

Περισσότερη προσοχή απαιτείται όταν έχει σχηματιστεί μεγάλος αριθμός κονδύλων, παρατηρείται αδυναμία μεγέθυνσής τους και παράλληλα δεν υπάρχουν επαρκή αποθέματα αζώτου στο έδαφος. Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να εξεταστεί συμπληρωματική χορήγηση αζώτου. «Αυτό πρέπει να γίνει με πολύ μεγάλη μεθοδικότητα», τονίζει, εξηγώντας ότι είναι αναγκαίο να υπάρχει εικόνα των αποθεμάτων του εδάφους πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή. Η υπερβολική χορήγηση αζώτου σε αυτή τη φάση μπορεί να προκαλέσει παραμορφώσεις στους κονδύλους, κουφώματα και σχισίματα.

Συνεπώς, στις προχωρημένες ανοιξιάτικες φυτεύσεις δεν υπάρχει περιθώριο για γενικευμένες εφαρμογές. Κάθε συμπληρωματική επέμβαση πρέπει να βασίζεται σε πραγματική ανάγκη και να πραγματοποιείται με ακρίβεια ως προς τη δόση και τον χρόνο εφαρμογής.

Κρίσιμη η αρχή της κονδυλοποίησης στις καλοκαιρινές φυτεύσεις

Περισσότερες δυνατότητες διαχείρισης της θρέψης υπάρχουν στις καλοκαιρινές φυτεύσεις που βρίσκονται στην αρχή της κονδυλοποίησης, όταν ξεκινά ο σχηματισμός των κονδύλων και αυξάνονται σταδιακά οι ανάγκες της καλλιέργειας σε διαθέσιμα θρεπτικά στοιχεία.

Όπου διαπιστώνονται ελλείψεις μπορούν να πραγματοποιηθούν διαφυλλικές εφαρμογές στοιχείων, όπως βορίου και μαγνησίου. Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο φώσφορος, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Ελευθεριάδη, επηρεάζει σημαντικά τη διαδικασία της κονδυλοποίησης. Σε περίπτωση διαπιστωμένης ανεπάρκειας μπορούν να εξεταστούν διαφυλλικές εφαρμογές κατάλληλων φωσφορικών υδατοδιαλυτών λιπασμάτων.

Στα πολύ φτωχά εδάφη, τα οποία δεν έχουν τη δυνατότητα να συγκρατούν επαρκείς ποσότητες θρεπτικών στοιχείων και να λειτουργούν ως «αποθήκη» για την καλλιέργεια, ο γεωπόνος αναφέρεται σε μια πρακτική τμηματικής εφαρμογής της βασικής λίπανσης. Συγκεκριμένα, το 70% της βασικής λίπανσης εφαρμόζεται κατά τη φύτευση, ενώ το υπόλοιπο 30% χορηγείται περίπου στην αρχή της κονδυλοποίησης. Η πρακτική αυτή επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι τα θρεπτικά στοιχεία θα είναι διαθέσιμα κατά το διάστημα των αυξημένων αναγκών της πατάτας.

Οι μέγιστες απαιτήσεις της καλλιέργειας αρχίζουν, όπως αναφέρει, από το στάδιο κατά το οποίο η πατάτα «κάνει το λεγόμενο γόνατο», δηλαδή από τη στιγμή που ξεκινά η μεγέθυνση των κονδύλων. «Θέλουμε σε εκείνο το διάστημα να έχουμε στο έδαφος τη μέγιστη δυνατή συγκέντρωση διαθέσιμων θρεπτικών στοιχείων», επισημαίνει, ώστε να υποστηριχθούν σωστά η κονδυλοποίηση, η μεγέθυνση και η συσσώρευση ξηράς ουσίας στους κονδύλους.

Αντίθετα, η υπερβολική παρουσία θρεπτικών στοιχείων στα αρχικά στάδια, και ιδιαίτερα του αζώτου, δεν είναι επιθυμητή. Η αυξημένη αζωτούχος λίπανση οδηγεί σε υπερβολική ανάπτυξη της φυλλομάζας, ευνοεί προσβολές από περονόσπορο που στη συνέχεια είναι δύσκολο να περιοριστούν και παράλληλα παρεμποδίζει σοβαρά την κονδυλοποίηση, αποτελώντας, σύμφωνα με τον κ. Ελευθεριάδη, ένα από τα σημαντικότερα λάθη στην πατατοκαλλιέργεια.

Ως προς τη γενικότερη κατάταξη των απαιτήσεων της πατάτας, ο γεωπόνος τοποθετεί πρώτο το κάλιο και στη συνέχεια το μαγνήσιο και το ασβέστιο. Ακολουθεί το θείο, ενώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το βόριο. Ο κ. Ελευθεριάδης αναφέρεται ενδεικτικά σε περίπου 30 μονάδες καλίου, 8 μονάδες ασβεστίου και αντίστοιχη ποσότητα μαγνησίου, επισημαίνοντας ταυτόχρονα τη μεγάλη σημασία του καλίου για την καλλιέργεια. Οι ποσότητες αυτές δεν αποτελούν ενιαία σύσταση για κάθε πατατοκαλλιέργεια, καθώς η τελική εφαρμογή πρέπει να προσαρμόζεται στην κατάσταση του εδάφους, στο στάδιο ανάπτυξης και στις πραγματικές ανάγκες της φυτείας. Στην περίπτωση του βορίου, όταν διαπιστώνεται ανεπάρκεια στο έδαφος, οι διαφυλλικές εφαρμογές κατά τα πρώτα στάδια της φυτείας μπορούν, σύμφωνα με τον ίδιο, να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές.

Εδαφολογική ανάλυση και φυλλοδιαγνωστική δεν λειτουργούν ανεξάρτητα

Η ορθολογική διαχείριση της θρέψης προϋποθέτει γνώση της κατάστασης του εδάφους, αλλά και παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο ανταποκρίνεται η καλλιέργεια στις εφαρμογές. Η εδαφολογική ανάλυση αποτελεί βασικό σημείο εκκίνησης, καθώς δίνει μια αρχική εικόνα των αποθεμάτων και της κατάστασης του εδάφους. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Ελευθεριάδης, «η εδαφολογική ανάλυση είναι μια στατική εικόνα της κατάστασης του εδάφους», καθώς δεν μπορεί να αποδώσει πλήρως παραμέτρους όπως η κινητικότητα των θρεπτικών στοιχείων και η κατάσταση του μικροβιώματος ή της μικροχλωρίδας του εδάφους.

Έτσι, είναι δυνατόν ένα στοιχείο να βρίσκεται σε επαρκή ποσότητα στο έδαφος, αλλά να μην αξιοποιείται αποτελεσματικά από το φυτό. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε ανταγωνισμούς μεταξύ των στοιχείων, στη χαμηλή κινητικότητά τους ή σε παράγοντες που σχετίζονται με τη βιολογική κατάσταση του εδάφους.

Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη αξία η φυλλοδιαγνωστική, καθώς δείχνει κατά πόσο οι εφαρμογές που σχεδιάστηκαν με βάση την εδαφολογική ανάλυση είχαν τελικά το αναμενόμενο αποτέλεσμα στην καλλιέργεια. Με βάση τα αποτελέσματα της φυλλοδιαγνωστικής μπορούν να προγραμματιστούν διορθωτικές κινήσεις για τις επόμενες καλλιεργητικές περιόδους. Παράλληλα, εφόσον το επιτρέπει το στάδιο της φυτείας, μπορεί να υπάρχει ακόμη περιθώριο για διορθωτικές παρεμβάσεις μέσω διαφυλλικών εφαρμογών ή υδρολίπανσης.

Την αποτελεσματικότητα της θρέψης επηρεάζουν, όμως, και οι συνθήκες που επικρατούν στο χωράφι. Κρίσιμη παράμετρος είναι η κατάσταση του εδάφους και ιδιαίτερα η παρουσία νερού. Οι συνθήκες αυξημένης εδαφικής υγρασίας μπορούν να προκαλέσουν αναγωγικά φαινόμενα, να επηρεάσουν την οξυγόνωση του ριζικού συστήματος και να μεταβάλουν την κινητικότητα και την απορρόφηση του αζώτου και των υπόλοιπων θρεπτικών στοιχείων.

Σημαντική είναι και η επίδραση της θερμοκρασίας. Στις υψηλές θερμοκρασίες μεταβάλλεται η κινητικότητα του αζώτου και επηρεάζεται η απορρόφηση των λοιπών στοιχείων, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση της θρεπτικής κατάστασης της καλλιέργειας.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η σχέση μεταξύ των κατιόντων. Το κάλιο, ως μονοσθενές κατιόν, και το μαγνήσιο και το ασβέστιο, ως δισθενή κατιόντα, πρέπει να βρίσκονται σε ισορροπημένες αναλογίες. Μια μη ισορροπημένη σχέση μεταξύ τους μπορεί να προκαλέσει ανταγωνισμούς και να παρεμποδίσει την απορρόφηση κάποιου στοιχείου, ακόμη και αν αυτό υπάρχει στο έδαφος σε επαρκή ποσότητα.

Τι δείχνουν τα φύλλα και ποια λάθη πρέπει να αποφεύγονται

Πέρα από τις αναλύσεις, η εικόνα των φυτών στο χωράφι μπορεί να δώσει ενδείξεις για πιθανές ελλείψεις, χωρίς όμως τα ορατά συμπτώματα να πρέπει να αξιολογούνται αποσπασματικά. Η έλλειψη φωσφόρου μπορεί να εκδηλωθεί με ιώδη ή ανθοκυανικό χρωματισμό των φύλλων. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνότερα στα αρχικά στάδια της φυτείας, ιδιαίτερα όταν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες. Στην περίπτωση του αζώτου, χαρακτηριστική είναι η γενική καχεξία ή χλώρωση της καλλιέργειας. Οι ελλείψεις καλίου και μαγνησίου εμφανίζουν ορισμένες ομοιότητες και εκδηλώνονται κυρίως στα κατώτερα φύλλα με χλωρώσεις.

Αντίθετα, ελλείψεις μικροστοιχείων, όπως του σιδήρου και του μαγγανίου, μπορούν να γίνουν εμφανείς στα ανώτερα ή νεότερα φύλλα με χαρακτηριστικές χλωρώσεις. Στην περίπτωση του βορίου εμφανίζεται ο τυπικός σχηματισμός «ρόδακα», ένα σύμπτωμα γνωστό στους γεωπόνους, αλλά λιγότερο αναγνωρίσιμο από τους παραγωγούς.

Παρότι τα συμπτώματα μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμη ένδειξη, η τελική αξιολόγηση πρέπει να συνδυάζεται με τη συνολική εικόνα της φυτείας και, όπου είναι δυνατόν, με τα αποτελέσματα των αναλύσεων. Σε επίπεδο εφαρμογών, ο κ. Ελευθεριάδης επισημαίνει ότι ιδιαίτερα οι νεότεροι ή λιγότερο έμπειροι καλλιεργητές της πατάτας οδηγούνται συχνά σε υπερβάσεις αζώτου, αλλά και σε υπερβολικές φωσφορούχες λιπάνσεις.

Προβλήματα παρατηρούνται και στη διαχείριση των μικροστοιχείων. Αν και γίνονται διαφυλλικές εφαρμογές, αυτές δεν πραγματοποιούνται πάντοτε με συγκεκριμένο σχεδιασμό και μεθοδικότητα. «Πρέπει να ξέρεις τι κάνεις και να έχεις κάτι σοβαρό στα χέρια σου», τονίζει, επισημαίνοντας ότι οι εφαρμογές δεν πρέπει να γίνονται μηχανικά, αλλά να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα της καλλιέργειας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «πολλές φορές οι υπερβάσεις μπορεί να είναι απλές υπερβάσεις, μπορεί όμως να εξελιχθούν και σε υπερβολές».

Η πατάτα συγκαταλέγεται στις καλλιέργειες με τις υψηλότερες απαιτήσεις σε νερό, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους υψηλών θερμοκρασιών, όταν εντείνονται οι ανάγκες του φυτού. Ωστόσο, η επιτυχία της άρδευσης δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητα του νερού, αλλά κυρίως από τη διατήρηση σταθερής εδαφικής υγρασίας, καθώς τόσο η έλλειψη όσο και η υπερβολή μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη, την ποιότητα και την υγεία των κονδύλων.

Την περίοδο αυτή, στις περισσότερες περιοχές της χώρας, η ανοιξιάτικη πατάτα βρίσκεται -ανάλογα με την πρωιμότητα της καλλιέργειας και τις τοπικές κλιματικές συνθήκες- κυρίως στο στάδιο της μεγέθυνσης των κονδύλων, μία από τις πιο απαιτητικές φάσεις ως προς την παροχή νερού. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον πολύπειρο γεωπόνο κ. Ηλία Ελευθεριάδη, τέως μέλος του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμας, ο οποίος ανέλυσε τις βασικές αρχές της σωστής άρδευσης και τα σημεία που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή από τους παραγωγούς.

Σταθερή εδαφική υγρασία και όχι υπερβολές ή ελλείψεις

Όπως επισημαίνει ο κ. Ελευθεριάδης, η πατάτα έχει υψηλές απαιτήσεις σε νερό λόγω της μεγάλης παραγωγής ξηρής ουσίας, γεγονός που συνεπάγεται αυξημένη κατανάλωση νερού κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι το ζητούμενο δεν είναι η χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων νερού, αλλά η διατήρηση σταθερής εδαφικής υγρασίας. «Αυτό που θέλει η πατάτα είναι σταθερή εδαφική υγρασία, ούτε πλεονασματική ούτε ελλειμματική», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η έλλειψη νερού περιορίζει τη βιοσύνθεση και τη φωτοσύνθεση του φυτού, ενώ η υπερβολική άρδευση δημιουργεί διαφορετικού τύπου προβλήματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διόγκωση των φακιδίων των κονδύλων, που ευνοεί την είσοδο παθογόνων, καθώς και προσβολές από περονόσπορο των κονδύλων, βακτηριώσεις και ριζοκτονίες. Επιπλέον, στα πρώτα στάδια της καλλιέργειας μπορεί να προκληθεί ακόμη και καταστροφή των στολώνων.

Όπως εξηγεί, ο στόχος είναι η διατήρηση της υγρασίας στον λεγόμενο «ρώγο» ή, όπως συχνά αναφέρουν οι παραγωγοί, στο «τάβι», δηλαδή στο επίπεδο εκείνο της υγρασίας που θεωρείται ιδανικό για κάθε τύπο εδάφους. Ένας απλός πρακτικός τρόπος ελέγχου είναι να λαμβάνεται μια μικρή ποσότητα χώματος στο χέρι και να σχηματίζεται μια μπάλα. Εφόσον αυτή συγκρατείται, αλλά διαλύεται εύκολα όταν πέσει στο έδαφος χωρίς να αφήνει αίσθηση υγρασίας στην παλάμη, τότε η εδαφική υγρασία βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο.

Η εικόνα των φυτών δεν αρκεί για να αποφασιστεί το πότισμα

Η εκτίμηση των αναγκών άρδευσης δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στην εικόνα της φυτείας, ιδιαίτερα τις θερμές ώρες της ημέρας. «Αν πάμε το μεσημέρι με 35 βαθμούς και δούμε τα φυτά μαραμένα, δεν σημαίνει ότι έχουν ανάγκη από άρδευση. Απλώς παρουσιάζουν συμπτώματα θερμοπληξίας», σημειώνει ο κ. Ελευθεριάδης.

Όπως εξηγεί, η πατάτα φωτοσυνθέτει ιδανικά έως περίπου τους 28°C. Σε υψηλότερες θερμοκρασίες, ακόμη και όταν το έδαφος διαθέτει επαρκή υγρασία, τα φυτά μπορεί να εμφανίζονται προσωρινά μαραμένα. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση της σπαργής των φύλλων και της πραγματικής κατάστασης της φυτείας θα πρέπει να γίνεται όταν η θερμοκρασία κυμαίνεται περίπου μεταξύ 28 και 30°C.

Αναφορικά με τη συχνότητα των ποτισμάτων, ο γεωπόνος εξηγεί ότι αυτή μεταβάλλεται ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας. Στα πρώτα στάδια, όταν αναπτύσσεται κυρίως το φύλλωμα και δεν έχουν ακόμη εγκατασταθεί οι κόνδυλοι, η άρδευση πραγματοποιείται περίπου ανά 5 ημέρες. Αντίθετα, όταν ξεκινά η μεγέθυνση των κονδύλων, δηλαδή στο στάδιο με τη μεγαλύτερη ζήτηση νερού, απαιτούνται συχνότερα ποτίσματα, περίπου ανά 3 ημέρες, με μικρές ποσότητες κάθε φορά, ώστε να χορηγείται μόνο το νερό που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών του φυτού, χωρίς υπερβολές.

Όπως αναφέρει, κατά τη φάση πλήρους ανάπτυξης της φυτείας, η ημερήσια κατανάλωση νερού μπορεί να φτάσει περίπου τα 5-7 κυβικά μέτρα ανά στρέμμα ημερησίως, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες και την εξατμισοδιαπνοή της κάθε περιοχής.

Η απότομη εναλλαγή από την ξηρασία στην υπερβολική άρδευση δημιουργεί νέα προβλήματα

Ένα ακόμη σημείο στο οποίο στέκεται ιδιαίτερα ο κ. Ελευθεριάδης αφορά τη διαχείριση του υδατικού στρες. Όπως επισημαίνει, η πατάτα δεν διαθέτει μεγάλη ικανότητα επαναφοράς μετά από έντονη έλλειψη νερού. «Η πατάτα δεν έχει καλή επαναφορά», τονίζει, εξηγώντας ότι σε αντίθεση με καλλιέργειες όπως ο ηλίανθος, ο οποίος μπορεί να ανακάμψει γρήγορα μετά από ένα πότισμα, η πατάτα επηρεάζεται περισσότερο από τις απότομες μεταβολές της εδαφικής υγρασίας.

Για τον λόγο αυτό, όταν μια φυτεία έχει υποστεί έλλειψη νερού, η επαναφορά της πρέπει να γίνεται σταδιακά, μέσα από δύο ή τρία διαδοχικά ποτίσματα, και όχι με μία μεγάλη εφαρμογή νερού. Διαφορετικά, μεταβάλλεται απότομα ο ρυθμός μεγέθυνσης των κονδύλων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε παραμορφώσεις και σχισίματα.

Μάλιστα, όπως επισημαίνει, εφόσον εξακολουθεί να υπάρχει περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού, είναι προτιμότερο η καλλιέργεια να διατηρηθεί σε κατάσταση ήπιου υδατικού στρες, παρά να παρουσιάζει συνεχείς εναλλαγές μεταξύ ξηρασίας και υπερβολικής υγρασίας.

Παράλληλα, αναφέρει ότι κατά τους ψεκασμούς φυτοπροστασίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν υλικά όπως ο ζεόλιθος και ο καολίνης, τα οποία συμβάλλουν τόσο στην προστασία των φυτών όσο και στον περιορισμό των επιπτώσεων της θερμοπληξίας και της έντονης εξατμισοδιαπνοής.

Η σωστή άρδευση μέχρι την ωρίμανση συμβάλλει και στη φυτοπροστασία

Καθώς η καλλιέργεια πλησιάζει προς την ωρίμανση και τα φυτά έχουν ξαπλώσει, ενώ η φυτεία αρχίζει να χάνει τη φυλλική της επιφάνεια, οι ανάγκες σε νερό μειώνονται και τα ποτίσματα αραιώνουν, φτάνοντας περίπου σε ένα πότισμα ανά επτά ημέρες ή και λίγο αραιότερα.

Ο κ. Ελευθεριάδης επισημαίνει ότι ένας πρακτικός δείκτης υπερβολικής άρδευσης είναι η εμφάνιση των χαρακτηριστικών διογκώσεων στα φακίδια των κονδύλων, τα γνωστά στους παραγωγούς «μπιμπίκια», τα οποία υποδηλώνουν ότι έχει εφαρμοστεί περισσότερο νερό από όσο απαιτείται.

Παράλληλα, εξηγεί ότι όταν οι κόνδυλοι έχουν αποκτήσει το τελικό τους μέγεθος και ξεκινά η συσσώρευση αμύλου, η πατάτα χάνει νερό, αυξάνει την ξηρή ουσία της και αποκτά βάρος. Κατά το σημαντικό αυτό στάδιο παραμένει απαραίτητη η διατήρηση της κατάλληλης εδαφικής υγρασίας. Σε αντίθετη περίπτωση αυξάνεται ο κίνδυνος σοβαρών προσβολών από σιδηροσκώληκα, ενώ η ξηρασία προκαλεί ρωγμές στο έδαφος, οι οποίες ευνοούν την ωοτοκία της φθοριμαίας πάνω στους κονδύλους.

«Για τη σωστή φυτοπροστασία πρέπει επίσης να διατηρούμε σωστή εδαφική υγρασία», υπογραμμίζει, προσθέτοντας ότι η υγρασία πρέπει να διατηρείται γενικά στα κατάλληλα επίπεδα, αλλά αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν η φυτεία έχει χάσει το φύλλωμά της και η συγκομιδή δεν πραγματοποιείται άμεσα, ώστε οι κόνδυλοι να παραμείνουν προστατευμένοι μέχρι την έξοδό τους από το χωράφι.

Συνεχίζονται τα προβλήματα στο εμπόριο πατάτας στην χώρα, με τις τιμές να κυμαίνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ το κόστος παραγωγής φέτος είναι αυξημένο.

Η έλλειψη εμπορικού ενδιαφέροντος φαίνεται ότι θα έχει σαν αποτέλεσμα πολλές ποσότητες στην Ηλεία να μείνουν απούλητες και να σαπίσουν στα χωράφια.

Στο μεταξύ τις προηγούμενες ημέρες ξεκίνησαν οι εισαγωγές στην χώρα μας για τις φρέσκιες πατάτες από την Αίγυπτο.

Το δεύτερο εξάμηνο του 2026 πάντως είναι κρίσιμο για την καλλιέργεια πατάτας σε όλη την Ευρώπη και θα φανεί αν θα υπάρξει μια εξισορρόπηση της αγοράς, που ξεκίνησε το 2026 με μεγάλη «πίεση» λόγω της υπερπροσφοράς.

Ο κ. Διονύσιος Μάλιαρης, μεγάλος παραγωγός στην περιοχή της Ηλείας που έχει και συσκευαστήριο, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο είμαστε κοντά στην ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην Ηλεία. Δεν υπάρχει καθόλου ζήτηση ούτε στην εγχώρια αγορά ούτε για εξαγωγές. Φέτος είχε ένα καλό ξεκίνημα η πρώιμη πατάτα της Μεσσηνίας, στα μέσα Απριλίου, όμως στην συνέχεια που βγήκαν στην αγορά οι μεγάλες ποσότητες έχουμε μια πτώση του εμπορικού ενδιαφέροντος αλλά και των τιμών στο χωράφι. Αυτή την περίοδο μεγάλες ποσότητες πατάτας έχουν μείνει απούλητες στα χωράφια. Με τις υψηλές θερμοκρασίες οι πατάτες που είναι στα χωράφια δεν μπορούν να πουληθούν και τις επόμενες ημέρες θα σαπίζουν. Όσοι μπορούν προσπαθούν να μισθώσουν στα ψυγεία να τις αποθηκεύσουν για να σώσουν την παραγωγή τους. Όμως όπως φαίνεται δεν πρόκειται να αλλάξει κάτι στην αγορά γιατί και οι άλλες σκάλες θα συνεχίσουν να συγκομίζουν πατάτες που θα μένουν στα αζήτητα. Μιλάμε για μεγάλη οικονομική καταστροφή φέτος στους παραγωγούς πατάτας. Με τιμές παράδοσεις στις εισαγόμενες πατάτες από Αίγυπτο στα 30 λεπτά το κιλό, δεν υπάρχουν προοπτικές για κάποια καλύτερη εικόνα στην εγχώρια παραγωγή.

Αυτή την περίοδο οι τιμές παραγωγού για την καλή ποιότητα κυμαίνονται από 25 έως 30 λεπτά το κιλό. Και δυσκολευόμαστε να τις πουλήσουμε σε τόσο χαμηλές τιμές. Με το υψηλό κόστος (καύσιμα, εργατικά κ.α.) για να καταφέρει να έχει ένα εισόδημα ο παραγωγός θα πρέπει να πουλήσει το προϊόν του τουλάχιστον στα 40 λεπτά το κιλό. Στο παρελθόν κάναμε εξαγωγές πατάτας σε Πολωνία, Ρουμανία και άλλες χώρες της Ευρώπης. Τώρα όμως ο ανταγωνισμός μας έχει βγάλει εκτός εξαγωγών. Και στην εγχώρια αγορά όμως γίνονται μεγάλες εισαγωγές πατάτας σε χαμηλές τιμές και υπάρχει «πίεση» στις τιμές της εγχώριας παραγωγής, αν και η κατανάλωση παραμένει σε σταθερά επίπεδα. Δεν έχουμε μεγάλο ανταγωνισμό από τις παραγωγές της Ευρώπης (π.χ. Γαλλία) αλλά από τις πατάτες της Αιγύπτου. Έχουν πολύ μειωμένο κόστος καλλιέργειας και εργατικών και έχουν γίνει μεγάλες επενδύσεις σε αποθηκευτικούς χώρους και σε συσκευαστήρια. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα αύξηση της παραγωγής και μεγάλες εξαγωγές στις χώρες της ΕΕ. Εκτιμώ ότι τα επόμενα χρόνια θα έχουμε μεγάλη μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας με πατάτες στην χώρα μας λόγω του ανταγωνισμού που υπάρχει από την Αίγυπτο.

Ο παραγωγός και έμπορας πατάτας από την Λακκόπετρα Αχαΐας κ. Ανδρέας Γκοτσόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι έχουμε ολοκληρώσει την συγκομιδή πατάτας στην περιοχή μας. Φέτος είχαμε ζημιές από τα καιρικά φαινόμενα (βροχοπτώσεις κ.α.) και υπήρξε μειωμένη παραγωγή λόγω χαμηλών αποδόσεων. Αν είχαμε καλά κιλά όμως οι πατάτες μας θα σάπιζαν στα χωράφια. Φέτος είχαμε πολύ μειωμένο εμπορικό ενδιαφέρον από την αγορά. Σε όλη την φετινή εμπορική περίοδο οι τιμές παραγωγού για την καλή ποιότητα δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τα 35 λεπτά το κιλό. Αυτό σε συνδιασμό με τις χαμηλές αποδόσεις είχε σαν αποτέλεσμα να έχουμε φέτος μια καταστροφική χρονιά για τους παραγωγούς πατάτας της περιοχής. Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα από το αυξημένο κόστος της καλλιέργειας. Ακόμη οι περισσότεροι παραγωγοί είναι μεγάλης ηλικίας και δεν φαίνεται να υπα΄ρχει ενδιαφέρον από τους νέους να ασχοληθούν με την καλλιέργειας. Επίσης θα πρέπει να υπάρξει ένας επανασχεδιασμός της καλλιέργειας, με μια στροφή των παραγωγών σε ποικιλίες που προτιμούν οι καταναλωτές.

Από την Βοιωτία, ο κ. Χρήστος Σαμπάνης, παραγωγός και μέλος του Αγροτικού Συλλόγου Φυτικής Παραγωγής Θηβών, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ακόμη δεν έχει ξεκινήσει η συγκομιδή πατάτας, με εξαίρεση κάποιες πρώιμες περιοχές. Σε περίπου δέκα ημέρες αναμένεται να βγουν οι πρώτες μεγάλες ποσότητες στην αγορά και θα δούμε την φετινή εξέλιξη των τιμών. Φέτος επειδή σπάρθηκαν αργότερα οι πατάτες λόγω των καιρικών συνθηκών, έχουμε προβλήματα με μειωμένες αποδόσεις. Με τα λιγότερα κιλά αν δεν καταφέρουμε να πιάσουμε μια καλή τιμή θα έχουμε μια καταστροφική χρονιά για το εισόδημα του παραγωγού. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι φέτος έχουμε ένα αυξημένο κόστος καλλιέργειας.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, οι φυτεύσεις στην περιοχή μας ολοκληρώθηκαν μέχρι το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου. Υπήρξαν κάποιες βροχοπτώσεις που βοήθησαν την καλλιέργεια και δεν δημιούργησαν προβλήματα στην παραγωγή. Η συγκομιδή στην περιοχή αναμένεται να ξεκινήσει από τα τέλη του Αυγούστου και να κορυφωθεί στις αρχές Σεπτεμβρίου.
 

Οι ζημιές που προκαλούνται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους είναι συχνά οι πιο δύσκολες να εντοπιστούν και, πολλές φορές, οι πιο δαπανηρές για τον παραγωγό. Στην περίπτωση της πατάτας, μία από τις χαρακτηριστικότερες τέτοιες περιπτώσεις είναι τα σιδηροσκώληκα, ένας εδαφόβιος εχθρός που μπορεί να υποβαθμίσει σημαντικά την ποιότητα των κονδύλων και να μειώσει την εμπορική τους αξία.

Παρότι πρόκειται για έναν οργανισμό γνωστό εδώ και δεκαετίες στους γεωπόνους και τους παραγωγούς, εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα σε αρκετές πατατοπαραγωγικές περιοχές της χώρας. Η αντιμετώπισή του δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς οι προσβολές εκδηλώνονται υπόγεια, ενώ η ένταση του προβλήματος επηρεάζεται από παράγοντες όπως το έδαφος, οι καλλιεργητικές πρακτικές και οι τοπικές συνθήκες.

Για το ζήτημα αυτό συνομιλήσαμε με τον κ. Ηλία Ελευθεριάδη, πολύπειρο γεωπόνο και τέως μέλος του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμας, ο οποίος μίλησε για τη βιολογία του εχθρού, τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει από περιοχή σε περιοχή και τα διαθέσιμα εργαλεία διαχείρισής του σήμερα.

Τα σιδηροσκώληκα: Βιολογία και ζημιές στην πατάτα

Τα σιδηροσκώληκα αποτελούν τις προνύμφες διαφόρων ειδών κολεοπτέρων της οικογένειας Elateridae, με ιδιαίτερη σημασία να αποδίδεται σε είδη του γένους Agriotes, και συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους εδαφόβιους εχθρούς της πατάτας. Πρόκειται για πολυφάγους οργανισμούς που μπορούν να προσβάλλουν ρίζες, βλαστάνοντες σπόρους και κονδύλους διαφόρων καλλιεργειών.

Η πολυφαγία τους αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την κατανόηση του προβλήματος. Οι προνύμφες μπορούν να αναπτυχθούν σε ευρύ φάσμα καλλιεργειών, όπως σιτηρά, δημητριακά, ζαχαρότευτλα, λαχανικά και βαμβάκι, γεγονός που διευκολύνει τη διατήρηση των πληθυσμών τους στο αγροοικοσύστημα. Παρόλα αυτά, η σοβαρότερη οικονομική ζημιά εμφανίζεται συνήθως στην πατάτα, λόγω της άμεσης προσβολής των παραγόμενων κονδύλων.

Ένα από τα χαρακτηριστικά που δυσκολεύουν τη διαχείρισή τους είναι ο μακρύς βιολογικός τους κύκλος, ο οποίος μπορεί να διαρκέσει από τρία έως και πέντε χρόνια, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες και τη διαθεσιμότητα τροφής. Κατά το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρονικού διαστήματος οι προνύμφες παραμένουν στο έδαφος, όπου αναπτύσσονται και τρέφονται πριν ολοκληρώσουν τον κύκλο τους.

Στην πατατοκαλλιέργεια οι σημαντικότερες ζημιές παρατηρούνται στους κονδύλους, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της συγκομιδής. Οι προνύμφες ορύσσουν χαρακτηριστικές στοές στο εσωτερικό των κονδύλων, γεγονός που αποτελεί και τη βασική μορφή ζημιάς που προκαλούν στην καλλιέργεια. Η προσβολή αυτή μειώνει σοβαρά την ποιότητα της πατάτας και μπορεί να καταστήσει τους κονδύλους μη εμπορεύσιμους, ακόμη και όταν η συνολική παραγωγή σε ποσότητα δεν φαίνεται αρχικά ιδιαίτερα μειωμένη.

Ένας εχθρός που δεν συμπεριφέρεται παντού με τον ίδιο τρόπο

Όπως επισημαίνει ο κ. Ελευθεριάδης, τα σιδηροσκώληκα αποτελούν μια ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς η ένταση των προσβολών επηρεάζεται άμεσα από το κλίμα, το έδαφος και το καλλιεργητικό μοντέλο κάθε περιοχής. «Τα σιδηροσκώληκα είναι μια τελείως διαφορετική περίπτωση», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι σε περιοχές όπως το Νευροκόπι, η Κοζάνη ή τα Ιωάννινα, όπου η πατάτα αποτελεί βασική καλλιέργεια και οι εναλλαγές καλλιεργειών είναι περιορισμένες, το πρόβλημα μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονο. Αντίθετα, σε πεδινές περιοχές με περισσότερες καλλιεργητικές περιόδους και διαφορετικά συστήματα παραγωγής, οι προσβολές συνήθως εμφανίζονται με μικρότερη ένταση.

Σύμφωνα με τον κ. Ελευθεριάδη, η διαφοροποίηση αυτή συνδέεται τόσο με το κλιματικό όσο και με το καλλιεργητικό προφίλ κάθε περιοχής. Όπως εξηγεί, σε περιοχές όπου η πατάτα αποτελεί βασική καλλιέργεια και οι εναλλαγές καλλιεργειών είναι περιορισμένες, οι πληθυσμοί των σιδηροσκωλήκων μπορούν να διατηρούνται ευκολότερα. Αντίθετα, σε περιοχές όπως η Αχαΐα ή η Ηλεία, όπου επικρατούν διαφορετικές καλλιεργητικές πρακτικές και περισσότερες καλλιεργητικές περίοδοι μέσα στο έτος, το πρόβλημα συνήθως εμφανίζεται με μικρότερη ένταση, χωρίς βέβαια να αποκλείονται τοπικές εξαιρέσεις ανάλογα με τον τύπο του εδάφους.

Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει ότι η αντιμετώπιση των σιδηροσκωλήκων δεν μπορεί να βασιστεί σε μία ενιαία συνταγή για όλους τους παραγωγούς, αλλά απαιτεί προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε αγροτεμαχίου.

Γιατί τα σιδηροσκώληκα βρίσκονται ξανά στο προσκήνιο

Σύμφωνα με τον κ. Ελευθεριάδη, τα σιδηροσκώληκα συγκαταλέγονται σήμερα στα σημαντικότερα εντομολογικά προβλήματα της πατατοκαλλιέργειας και σε ορισμένες περιοχές αποτελούν το κυρίαρχο πρόβλημα που καλούνται να διαχειριστούν οι παραγωγοί.

Όπως εξηγεί, σημαντικό ρόλο έχει διαδραματίσει η απόσυρση παλαιότερων δραστικών ουσιών που χρησιμοποιούνταν για την αντιμετώπισή τους, όπως τα οργανοφωσφορικά σκευάσματα. Ο ίδιος σημειώνει ότι κατά το παρελθόν είχαν διατυπωθεί ακόμη και προβληματισμοί για πιθανή εμφάνιση ανθεκτικότητας σε ορισμένες περιπτώσεις, χωρίς όμως να υπάρξει συστηματική διερεύνηση του ζητήματος. Σε κάθε περίπτωση, η μείωση των διαθέσιμων επιλογών φυτοπροστασίας έχει καταστήσει τη διαχείριση των πληθυσμών τους πιο απαιτητική σε σχέση με το παρελθόν.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι ενώ άλλοι γνωστοί εχθροί της πατάτας, όπως ο δορυφόρος, εξακολουθούν να υπάρχουν, σήμερα συνήθως προκαλούν μικρότερης οικονομικής σημασίας προβλήματα σε σχέση με τα σιδηροσκώληκα. Η ζημιά από τα σιδηροσκώληκα είναι συχνά πιο ύπουλη, καθώς εκδηλώνεται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους και γίνεται αντιληπτή όταν οι κόνδυλοι έχουν ήδη προσβληθεί.

Διαχείριση στο χωράφι: εμπειρία, παρακολούθηση και σωστές αποφάσεις

Ο κ. Ελευθεριάδης τονίζει ότι η αντιμετώπιση των σιδηροσκωλήκων δεν εξαντλείται στη χρήση ενός φυτοπροστατευτικού προϊόντος. Όπως αναφέρει, σήμερα υπάρχουν τόσο χημικές όσο και βιολογικές επιλογές που μπορούν να ενταχθούν σε ένα πρόγραμμα ολοκληρωμένης διαχείρισης. Παράλληλα όμως, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι καλλιεργητικοί χειρισμοί και η σωστή διαχείριση του εδάφους.

Όπως επισημαίνει, η ολοκληρωμένη διαχείριση μπορεί να συνδυάζει διαφορετικά εργαλεία ανάλογα με τις συνθήκες του αγρού. Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι πέρα από τις χημικές λύσεις υπάρχουν και βιολογικές επιλογές, όπως σκευάσματα που βασίζονται στον εντομοπαθογόνο μύκητα Beauveria bassiana, τα οποία μπορούν να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα διαχείρισης. Παράλληλα, σε αγροτεμάχια όπου διαπιστώνονται υψηλοί πληθυσμοί του εχθρού, είναι δυνατόν να αξιοποιηθούν και εγκεκριμένα εντομοκτόνα εδάφους κατά τη φύτευση, στις γραμμές φύτευσης, στο πλαίσιο πάντοτε μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής αντιμετώπισης.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και ορισμένα προληπτικά καλλιεργητικά μέτρα. Όπως είναι γνωστό, οι προνύμφες προκαλούν τις σημαντικότερες ζημιές στους ώριμους κονδύλους, γι’ αυτό και η έγκαιρη συγκομιδή μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των απωλειών. Παράλληλα, οι θερινές αρόσεις σε ξηρό έδαφος μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των πληθυσμών, καθώς εκθέτουν αυγά και προνύμφες σε δυσμενείς συνθήκες και ευνοούν την καταστροφή τους.

Η υγρασία του εδάφους, η εμφάνιση ρωγμών και ο τύπος του χωραφιού αποτελούν παράγοντες που πρέπει να αξιολογούνται διαρκώς. Σε εδάφη που εμφανίζουν ρωγμές κατά την ξήρανση, οι αρδεύσεις μπορούν να συμβάλουν στο κλείσιμό τους. Σε πιο αμμώδη εδάφη, η διατήρηση της κατάλληλης υγρασίας είναι επίσης σημαντική, καθώς η ξήρανση διευκολύνει την κίνηση των προνυμφών μέσα στο έδαφος.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η σωστή διαχείριση δεν βασίζεται μόνο στις επεμβάσεις αλλά και στην καθημερινή παρακολούθηση του χωραφιού. Η άρδευση, η διατήρηση της κατάλληλης υγρασίας και η έγκαιρη αξιολόγηση των συνθηκών αποτελούν κρίσιμα στοιχεία, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τύπο του εδάφους και την εμπειρία του παραγωγού. «Ο παραγωγός πρέπει να έχει την εμπειρία να μπορεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η καλλιεργητική γνώση παραμένει αναντικατάστατη ακόμη και στην εποχή των σύγχρονων τεχνολογιών.

Η καλλιέργεια της πατάτας παραμένει μία από τις σημαντικότερες καλλιέργειες στη χώρα, με τη φυτοπροστασία να αποτελεί διαχρονικά κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της παραγωγής και της ποιότητας. Οι ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες, η ένταση της καλλιέργειας αλλά και η συνεχής πίεση από εντομολογικούς εχθρούς καθιστούν αναγκαία τη συστηματική παρακολούθηση του αγρού και τη σωστή διαχείριση των προσβολών από τους παραγωγούς.

Σε αρκετές πατατοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας, και στο λεκανοπέδιο Νευροκοπίου που συγκαταλέγεται διαχρονικά ανάμεσα στις πλέον εξειδικευμένες ζώνες καλλιέργειας πατάτας, η παρουσία εντομολογικών εχθρών αποτελεί σταθερή πρόκληση για τη φυτοϋγειονομική διαχείριση της καλλιέργειας.

Στο πλαίσιο αυτό, συνομιλήσαμε με τον κ. Ηλία Ελευθεριάδη, γεωπόνο με πολυετή εμπειρία στην περιοχή και τέως μέλος του Τμήματος Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμας, για τον δορυφόρο της πατάτας — έναν διαχρονικό εχθρό της καλλιέργειας που εξακολουθεί να απασχολεί τους παραγωγούς, παρότι σήμερα θεωρείται περισσότερο διαχειρίσιμος σε σχέση με παλαιότερες περιόδους

Ένας διαχρονικός εχθρός των σολανωδών καλλιεργειών

Ο δορυφόρος της πατάτας (Leptinotarsa decemlineata) αποτελεί έναν από τους γνωστότερους εντομολογικούς εχθρούς των φυτών της οικογένειας των Σολανωδών (Solanaceae), με σημαντικότερους ξενιστές την πατάτα, την τομάτα και τη μελιτζάνα.

Σύμφωνα και με όσα ανέφερε ο κ. Ελευθεριάδης, τα έντομα διαχειμάζουν στο έδαφος και την άνοιξη μετακινούνται στις καλλιέργειες, όπου τρέφονται από το φύλλωμα των φυτών. Στη χώρα μας εμφανίζει συνήθως έως τρεις γενιές ετησίως, ενώ οι σοβαρότερες ζημιές προκαλούνται κυρίως από τις αδηφάγες προνύμφες του εντόμου.

Σε υψηλούς πληθυσμούς μπορεί να προκληθεί έντονη έως και πλήρης αποφύλλωση των φυτών, με χαρακτηριστική εικόνα «σκελετωμένων» φυτών και παρουσία μαλακών περιττωμάτων πάνω στους βλαστούς και το φύλλωμα.

«Ο δορυφόρος παραμένει υπαρκτός και υπολογίσιμος»

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, ο δορυφόρος της πατάτας εξακολουθεί να αποτελεί έναν υπαρκτό και επίμονο εχθρό για την καλλιέργεια, χωρίς όμως να βρίσκεται σήμερα στην κορυφή των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί της περιοχής, καθώς μεγαλύτερη πίεση ασκούν πλέον άλλοι εντομολογικοί εχθροί. «Ο δορυφόρος είναι ένας έμονος εχθρός», αναφέρει χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ωστόσο ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η ζημιά του παραμένει πλέον διαχειρίσιμη μέσα στο σύγχρονο πρόγραμμα φυτοπροστασίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζει το γεγονός ότι πολλές επεμβάσεις που πραγματοποιούνται έτσι κι αλλιώς για άλλους εχθρούς της πατάτας, όπως αφίδες και δευτερεύοντες εχθροί, συμβάλλουν παράλληλα και στον περιορισμό των πληθυσμών του δορυφόρου. Παρόλα αυτά, επισημαίνει ότι και στον συγκεκριμένο εχθρό έχουν παρατηρηθεί κατά καιρούς ζητήματα μειωμένης αποτελεσματικότητας ορισμένων σκευασμάτων, ιδιαίτερα μετά την απόσυρση παλαιότερων δραστικών ουσιών που χρησιμοποιούνταν επί σειρά ετών στην καλλιέργεια, γεγονός που απαιτεί προσοχή στη διαχείριση και στις επιλογές των επεμβάσεων.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, η επέμβαση με εγκεκριμένα εντομοκτόνα εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εργαλείο στη διαχείριση του δορυφόρου της πατάτας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις αυξημένων πληθυσμών και έντονης προσβολής της καλλιέργειας. Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία έχει η ορθολογική χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και η εναλλαγή δραστικών ουσιών διαφορετικών ομάδων, καθώς η συνεχής χρήση των ίδιων εντομοκτόνων μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας του εντόμου και στη σταδιακή μείωση της αποτελεσματικότητάς τους.

Η κρίσιμη περίοδος της πρώτης γενιάς

Ιδιαίτερη σημασία, σύμφωνα με τον κ. Ελευθεριάδη, έχει η πρώτη γενιά του εντόμου, δηλαδή η περίοδος Απριλίου – Μαΐου, όταν οι συνθήκες μπορούν να ευνοήσουν παρατεταμένη δραστηριότητα των ενηλίκων. Όπως εξηγεί, σε χρονιές με χαμηλότερες θερμοκρασίες και καθυστερημένη άνοδο της θερμοκρασίας του εδάφους, η έξοδος των ακμαίων γίνεται πιο αργή και παρατεταμένη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εμφανίζονται συχνά επικαλύψεις γενεών, γεγονός που δυσκολεύει τη διαχείριση του πληθυσμού στον αγρό.

«Το μόνο πρόβλημα που μας δημιουργεί ο δορυφόρος στην πατάτα είναι στην πρώτη γενιά», σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι εκείνη την περίοδο απαιτείται αυξημένη επιτήρηση της καλλιέργειας ώστε να γίνουν οι παρεμβάσεις στον κατάλληλο χρόνο.

Παρόλα αυτά, διευκρινίζει πως ακόμη και σε περιπτώσεις όπου παρατηρούνται έντονες αποφυλλώσεις στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της καλλιέργειας, η πατάτα συχνά καταφέρνει να αναπληρώσει τη ζημιά και σπάνια προκύπτουν σοβαρές οικονομικές απώλειες, αρκεί να μη συνυπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες ή παρατεταμένη πίεση από τον εχθρό.

Σε επίπεδο ολοκληρωμένης διαχείρισης, θετικά αποτελέσματα μπορεί να προσφέρει και η αμειψισπορά, πρακτική που συμβάλλει στη μείωση της πίεσης από εντομολογικούς εχθρούς και γενικότερα στη βελτίωση της φυτοϋγειονομικής κατάστασης του αγρού. Παρόλα αυτά, σε αρκετές έντονα πατατοπαραγωγικές περιοχές, όπου η πατάτα αποτελεί βασική καλλιεργητική και οικονομική δραστηριότητα, η εφαρμογή τέτοιων πρακτικών δεν είναι πάντοτε εύκολη ή ελκυστική για τους παραγωγούς.

Παρακολούθηση και εμπειρία: Τα βασικά «όπλα» του παραγωγού

Για τον κ. Ελευθεριάδη, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του δορυφόρου δεν εξαρτάται μόνο από τις επεμβάσεις, αλλά και από τη συνολική εικόνα που έχει ο παραγωγός για την καλλιέργεια και τις συνθήκες που διαμορφώνονται στον αγρό. Ο ίδιος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξία της συνεχούς παρακολούθησης της καλλιέργειας και της εμπειρίας του παραγωγού στο χωράφι.

Όπως αναφέρει, η αποτελεσματική διαχείριση εντομολογικών εχθρών όπως ο δορυφόρος δεν βασίζεται αποκλειστικά στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, αλλά κυρίως στην ικανότητα του παραγωγού να «διαβάζει» την καλλιέργεια, να παρατηρεί τις μεταβολές και να αξιοποιεί σωστά τις πληροφορίες που διαθέτει. «Ο αγρότης πρέπει να νιώθει τη γη, να νιώθει την καλλιέργεια, να είναι κοινωνός του οικοσυστήματος», τονίζει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι σήμερα οι παραγωγοί διαθέτουν πολύ περισσότερα εργαλεία σε σχέση με το παρελθόν, όπως μετεωρολογικές προβλέψεις, ψηφιακές εφαρμογές και άμεση ενημέρωση μέσω διαδικτύου και κινητών τηλεφώνων, γεγονός που επιτρέπει ταχύτερη λήψη αποφάσεων και καλύτερη προσαρμογή των καλλιεργητικών χειρισμών.

Η σωστή αξιοποίηση αυτών των εργαλείων, σε συνδυασμό με τη συνεργασία με γεωπόνους και υπηρεσίες φυτοπροστασίας, θεωρείται πλέον απαραίτητη για τη διατήρηση της παραγωγής σε οικονομικά βιώσιμα επίπεδα.

Η διαχείριση του δορυφόρου απαιτεί συνέπεια και όχι εφησυχασμό

Παρότι ο δορυφόρος της πατάτας δεν εμφανίζει σήμερα την ένταση άλλων δεκαετιών σε αρκετές περιοχές, εξακολουθεί να αποτελεί έναν εχθρό που απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση και σωστή παρακολούθηση της καλλιέργειας.

Όπως καταλήγει ο κ. Ελευθεριάδης, η σύγχρονη πατατοκαλλιέργεια δεν απαιτεί μόνο τεχνικά μέσα και επεμβάσεις, αλλά κυρίως παραγωγούς που γνωρίζουν σε βάθος το χωράφι τους και μπορούν να αξιολογούν έγκαιρα τις συνθήκες που διαμορφώνονται στον αγρό.

Προς ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας είμαστε στην περιοχή της Μεσσήνης και της Καλαμάτας, ενώ ξεκίνησε η Λακκόπετρα και τις επόμενες ημέρες θα ξεκινήσει η Ηλεία.

Πέρσι ήταν μια καταστροφική χρονιά για την καλλιέργεια με μεγάλες ποσότητες πατάτας να μένουν απούλητες σε πολλές περιοχές της χώρας.

Φέτος οι εξαγωγές κράτησαν τις τιμές, ενώ στην εγχώρια αγορά οι φτηνές εισαγόμενες πατάτες φαίνεται ότι θα κρατήσουν για ακόμη μια χρονιά σε χαμηλά επίπεδα την ζήτηση και τις τιμές. Ήδη αν και υπάρχουν μειωμένες ποσότητες, λόγω χαμηλών αποδόσεων, έχουμε χαμηλές τιμές παραγωγού.

Οι παραγωγοί ζητάνε την στήριξη της κυβέρνησης, με μια στρεμματική ενίσχυση, για να έχουν οικονομική ρευστότητα, ώστε να συνεχίσουν την καλλιέργεια πατάτας στην χώρα μας, που έχει αυξημένο κόστος (καύσιμα, λιπάσματα κ.α.).

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι βρισκόμαστε αυτή την εποχή στα τελειώματα στην συγκομιδή πατάτας στην περιοχή μας. Φέτος ήταν μια δύσκολη χρονιά για τους παραγωγούς λόγω των αυξημένων βροχοπτώσεων που είχαμε ακόμη και κατά την περίοδο της συγκομιδής. Οι άσχημες καιρικές συνθήκες είχαν σαν αποτέλεσμα να έχουμε μειωμένες απόδόσεις που δεν ήταν πάνω από 2,5 τόνους το στρέμμα. Όσον αφορά τις ζημιές στην καλλιέργεια ήδη κλιμάκια του ΕΛΓΑ έχουν βγει στα πλημμυρισμένα χωράφια για να κάνουν μια πρώτη εκτίμηση.

Το μόνο θετικό που είχαμε την φετινή εμπορική περίοδο ήταν οι εξαγωγές, που έγιναν στην Πολωνία, οι οποίες κατάφεραν να κρατήσουν τις τιμές. Για ένα περίπου μήνα οι τιμές παραγωγού κρατήθηκαν στα επίπεδα των 50 έως 52 λεπτών το κιλό. Αυτό βοήθησε κάπως τους παραγωγούς να μειώσουν την ζημιά λόγω των μειωμένων αποδόσεων.

Από την άλλη η εγχώρια αγορά είχε μεγάλες ποσότητες πατάτας από την Αίγυπτο. Μόνο μετά την Μεγάλη ΕΒδομάδα κατάφερε η φρέσκια πατάτα της Μεσσηνίας να βγει στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Φέτος καλλιεργήθηκαν με πατάτες στην Μεσσηνία περίπου 2.000 στρέμματα. Είχαμε την μικρότερη παραγωγή ιστορικά που είχε η Μεσσηνία με 5.000 τόνους. Αρκεί να αναφέρουμε ότι τη δεκαετία του 90 στην ίδια περιοχή καλλιεργούσαν με πατάτες περίπου 10.000 στρέμματα και έδιναν μια παραγωγή της τάξης των 40.000 τόνων. Υπάρχουν εκτάσεις στην περιοχή με πατάτες που εδώ και τρία χρόνια παραμένουν ακαλλιέργητες.

Πάντως οι παραγωγοί πατάτας στην περιοχή θα πρέπει να έχουν μια οικονομική στήριξη για την απώλεια εισοδήματος που είχαν λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών, κάτι που θα τους βοηθήσει να συνεχίσουν την καλλιέργεια. Η συγκομιδή πατάτας στην Μεσσηνία αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη της επόμενης εβδομάδας.

Ο παραγωγός από τον Μπουρνιά της Μεσσηνίας, Γιώργος Δούβας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι είμαστε προς το τέλος της συγκομιδής πατάτας. Για ακόμη μια χρονιά τα στρέμματα καλλιέργειας είναι μειωμένα σε σχέση με πέρσι. Όμως έχουμε και πολλές ζημιές λόγω των καιρικών συνθηκών. Αρχικά οι αποδόσεις ήταν πολύ μειωμένες τώρα όμως έχουν κάπως βελτιωθεί.

Ευτυχώς που γίνονται εξαγωγές πατάτας γιατί η εγχώρια αγορά δεν δίνει καλές τιμές στον παραγωγό. Με τιμές από 25 έως 35 λεπτά το κιλό που δίνουν τα σούπερ μάρκετ δεν μένει εισόδημα στους παραγωγούς. Επίσης από τους Έλληνες παραγωγούς ζητάνε χαρτί ότι δεν έχουν κάνει ψεκασμό τουλάχιστον 20 ημέρες πριν την συγκομιδή. Αυτό είναι θετικό για τους καταναλωτές. Δεν ζητούν όμως το ίδιο χαρτί από τους εισαγωγείς πατάτας από την Αίγυπτο και τις άλλες τρίτες χώρες.

Ο κ. Φίλιππος Λιάκος, παραγωγός που ασχολείται και με την εμπορία πατάτας από την Λακκόπετρα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος ήταν μια δύσκολη χρονιά για τους παραγωγούς πατάτας. Είχαμε τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες. Τέλος Μαρτίου είχαμε και μια χαλαζόπτωση που μεγάλωσε την ζημιά. Οι απώλειες φέτος λόγω των καιρικών συνθηκών ξεπέρασαν το 50% της παραγωγής στην περιοχή. Από 28 Μαρτίου ξεκίνησε η συγκομιδή πατάτας στην Αχαΐα. Το κόστος καλλιέργειας είναι στα 1.100 έως 1.200 ευρώ το στρέμμα. Οι μέσες αποδόσεις κυμαίνονται από 1 έως 2 τόνους το στρέμμα.

Οι τιμές παραγωγού ξεκίνησαν από τα 55 λεπτά το κιλό και σήμερα έχουν μειωθεί στα 45 λεπτά το κιλό. Οι τιμές αυτές δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος καλλιέργειας. Με τόσο μειωμένη παραγωγή οι τιμές παραγωγού φέτος θα έπρεπε να ξεκινούσαν από 60 λεπτά το κιλό. Το πρόβλημα είναι ότι η εγχώρια αγορά έχει μεγάλες ποσότητες πατάτας από την Αίγυπτο, με τιμές (εισαγωγέα - εμπόρου) στα 30 έως 35 λεπτά το κιλό.

Από την πλευρά του ο ΕΛΓΑ ακόμη δεν ξεκίνησε να κάνει τις εκτιμήσεις των ζημιών. Πάντως, εκτός από τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, η κυβέρνηση θα πρέπει να ενισχύσει τους παραγωγούς με στρεμματικές ενισχύσεις για την φετινή απώλεια του εισοδήματος. Αν δεν γίνει αυτό θα έχουμε μεγάλη εγκατάλειψη της καλλιέργειας πατάτας όχι μόνο στην περιοχή μας αλλά και σε ολόκληρη την χώρα.

Ο κ. Γιώργος Καπώνης, παραγωγός από το Κουρτέση Ηλείας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι στα Δουνέικα έχει ξεκινήσει η συγκομιδή πατάτας με μικρές ποσότητες. Στην υπόλοιπη Ηλεία αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή από 5 έως 10 Μαΐου. Όσες πατάτες φυτεύτηκαν τον Ιανουάριο έχουν μεγάλες ζημιές λόγω των καιρικών συνθηκών και θα έχουμε μεγάλο πρόβλημα απώλειας παραγωγής. Όσες πατάτες φυτεύτηκαν από 25 Φεβρουαρίου και μετά φαίνεται ότι θα έχουν μια καλή παραγωγή ποσοτικά και ποιοτικά. Πάντως οι τιμές παραγωγού αυτή την εποχή είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα γύρω στα 45 λεπτά το κιλό.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, αυτή την εποχή είμαστε στα μέσα των φυτεύσεων στην περιοχή. Μετά την άσχημη περσινή χρονιά είναι σίγουρο ότι θα έχουμε μια μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας. Τα έξοδα είναι αυξημένα λόγω 5των καυσίμων και των λιπασμάτων. Πέρσι ήταν μια καταστροφική χρονιά για τους παραγωγούς. Μεγάλες ποσότητες πατάτας (δεύτερης ποιότητας) έμειναν απούλητες. Αυτό έγινε γιατί είχαν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή που πουλήθηκαν φέτος οι πατάτες της Δράμας είναι στα 27 λεπτά το κιλό, που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Οι παραγωγοί δεν έχουν χρήματα και ζητήσαμε να καταβληθούν στρεμματικές ενισχύσεις de minimis γιατί η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος αλλά ακόμη δεν απάντησαν στο αίτημά μας.

Ο κ. Βασίλης Μιχτσόγλου, παραγωγός πατάτας και πρόεδρος της Άνω Βροντού στις Σέρρες, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή θα έπρεπε να είμαστε στα χωράφια για να ξεκινήσουμε τις νέες φυτεύσεις. Μετά όμως από μια οικονομική καταστροφή που είχαμε την περσινή περίοδο δεν είναι εύκολο να ξεκινήσουμε τη νέα καλλιεργητική περίοδο. Υπάρχει μεγάλη έλλειψη ρευστότητας και οι παραγωγοί δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει τη νέα καλλιεργητική περίοδο. Χιλιάδες τόνοι πατάτας από την περιοχή μας παραμένουν απούλητες και οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Ανακοινώθηκε από το ΥπΑΑΤ ότι θα κάνουν ξανά νέο Μέτρο 23 για την περσινή χρονιά και θέλουμε να εντάξουν μέσα την καλλιέργεια πατάτας. Με ένα κόστος γύρω στα 1.500 ευρώ το στρέμμα, θα πρέπει να έχουμε αποδόσειςγύρω στους 5 τόνους/στρέμμα και τιμή πάνω από 30 λεπτά για να έχουμε εισόδημα οι παραγωγοί. Στην περιοχή μας η πατάτα αποτελεί μονοκαλλιέργεια.

Ερώτηση Βουλή

Στη Βουλή φέρνουν την κατάσταση των πατατοπαραγωγών της Μεσσήνης οι βουλευτές Αλέξης Χαρίτσης και Χουσεΐν Ζεϊμπέκ της Νέας Αριστεράς, με κοινοβουλευτική Ερώτηση προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ζητώντας άμεσα μέτρα στήριξης και ρύθμισης της αγοράς. Όπως επισημαίνεται, η φετινή καλλιεργητική περίοδος χαρακτηρίζεται από μειωμένες αποδόσεις και χαμηλές τιμές παραγωγού, που δεν καλύπτουν το αυξημένο κόστος. Παρά την ποιότητα του προϊόντος, οι παραγωγοί κάνουν λόγο για οριακή έως ζημιογόνα χρονιά.Την ίδια στιγμή, το κόστος για λιπάσματα, ενέργεια, καύσιμα και εργατικά έχει αυξηθεί σημαντικά, ενώ, σύμφωνα με καταγγελίες, δεν τηρήθηκε συμφωνία για σταθερή τιμή μεταξύ παραγωγών και τυποποιητών, οδηγώντας σε νέα πτώση των τιμών.
Οι βουλευτές τονίζουν επίσης την ανάγκη εντατικοποίησης των ελέγχων στις εισαγωγές πατάτας από τρίτες χώρες, κάνοντας λόγο για συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη συρρίκνωση της καλλιέργειας, καθώς από περίπου 2.500 στρέμματα προηγούμενων ετών, σημαντικό μέρος έχει ήδη εγκαταλειφθεί.
Στην Ερώτηση ζητούν ενημέρωση για μέτρα στήριξης του εισοδήματος, κάλυψη μέρους του αυξημένου κόστους παραγωγής, ελέγχους στις εισαγωγές και παρεμβάσεις για τη μείωση της ψαλίδας μεταξύ τιμής παραγωγού και καταναλωτή. Ζητείται επίσης ο συνολικός σχεδιασμός για την αποτροπή περαιτέρω μείωσης της καλλιέργειας και τη στήριξη της αγροτικής οικονομίας στη Μεσσηνία.

Λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει η νέα σπορά πατάτας στις περιοχές της βόρειας Ελλάδας οι παραγωγοί βρίσκονται σε «οικονομική ασφυξία», αφού πολλές ποσότητες της περσινής παραγωγής παραμένουν ακόμη στις αποθήκες απούλητες.

Όπως καταγγέλουν οι παραγωγοί στον ΑγροΤύπο η αγορά έχει γεμίσει με φτηνές εισαγόμενες πατάτες, κάτι που έφερε μια κατάρρευση τιμών και μείωση της εμπορικής ζήτησης. Από την άλλη το ΥπΑΑΤ δεν φαίνεται να δείχνει κάποιο ενδιαφέρον για την στήριξη της καλλιέργειας.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «ζητάμε να καταβληθούν ενισχύσεις de minimis γιατί η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Μεγάλες ποσότητες περσινής πατάτας βρίσκονται στις αποθήκες και δεν θα μπορέσουν να πουληθούν. Αυτό έγινε γιατί έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή που πουλήθηκαν φέτος οι πατάτες της Δράμας είναι στα 27 λεπτά το κιλό, που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Σε ερώτημα που κατάθεσαν στην Βουλή βουλευτές της Δράμας το ΥπΑΑΤ απάντησε ότι «λαμβάνοντας υπόψιν τα διαθέσιμα στοιχεία και εφόσον κριθεί απαραίτητο θα αναζητηθεί τρόπος χρηματοδότησης της καλλιέργειας». Από τις αρχές Απριλίου στη Δράμα κανονικά θα έπρεπε οι παραγωγοί πατάτας να έμπαιναν στα χωράφια για να ξεκινήσουν την νέα καλλιεργητική περίοδο. Όμως τα έξοδα είναι μεγάλα (σπόροι, πετρέλαια, λιπάσματα κ.α.) και οι παραγωγοί δεν έχουν τα χρήματα για να ξεκινήσουν τις σπορές. Από την άλλη τα καταστήματα εφοδίων δεν δίνουν πιστώσεις. Προβλέπω ότι θα έχουμε μεγάλη μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας αν το ΥπΑΑΤ δεν στηρίξει τους παραγωγούς.

Ο κ. Βασίλης Μιχτσόγλου, παραγωγός πατάτας και πρόεδρος της Άνω Βροντού στις Σέρρες, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι χιλιάδες τόνοι πατάτας από την περιοχή μας παραμένουν απούλητες και οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Σήμερα στις αποθήκες βρίσκεται τουλάχιστον το 50% της περσινής παραγωγής. Όλες αυτές οι πατάτες δεν μπορούν να πουληθούν και θα πεταχτούν. Οι παραγωγοί θα πρέπει να ξεκινήσουν τις νέες σπορές γιατί δεν έχουν χρήματα ούτε για σπόρους ούτε για λιπάσματα ούτε για καύσιμα. Έγιναν μεγάλες εισαγωγές πέρσι και η διαφορά τιμής των ντόπιων με τις εισαγόμενες είναι μεγάλη. Η μεγάλη προσφορά έφερε μειωμένο εμπορικό ενδιαφέρον, ενώ οι τιμές παραγωγού για όσους κατάφεραν να πουλήσουν τις πατάτες τους κυμάνθηκαν γύρω στα 25 έως 30 λεπτά το κιλό. Μετά από μια οικονομική καταστροφή που είχαμε την περσινή περίοδο είναι αδύνατον να μπούμε στα χωράφια για να ξεκινήσουμε τη νέα καλλιεργητική περίοδο, που σε κανονικές συνθήκες θα πρέπει να ξεκινήσει μετά τα μέσα Απριλίου. 

Μεγάλα αποθέματα στην Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή αγορά πατάτας αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα από την υπερβολική προσφορά, κάτι που έχει σαν αποτέλεσμα οι παραγωγοί να μην μπορούν πια να πουλήσουν το προϊόν τους και να αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Το πλήγμα είναι σοβαρό για τους παραγωγούς, οι οποίοι βλέπουν τις τιμές της πατάτας να καταρρέουν.

Σύμφωνα με στοιχεία των Ευρωπαίων Καλλιεργητών Πατάτας (NEPG), ο συνολικός όγκος πλεονασμάτων πατάτας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φτάνει περίπου στους 3,3 εκατομμύρια τόνους. Στο Βέλγιο, περίπου 800 χιλιάδες τόνοι παραμένουν σε αποθήκες, ενώ στη Γαλλία το πλεόνασμα εκτιμάται σε 1 εκατομμύριο τόνους.

Το κόστος αποθήκευσης πατάτας είναι μεγάλο και προς το παρόν δεν υπάρχουν προβλέψεις για βελτίωση στην εικόνα της αγοράς. Ως εκ τούτου, οι παραγωγοί, οι έμποροι και οι συνεταιριστικές οργανώσεις, αναγκάζονται να σταματήσουν να δαπανούν χρήματα για ψυκτικές αποθήκες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες πατάτας πάνε για ζωοτροφή σε πολύ χαμηλές τιμές (90 λεπτά τα 100 κιλά). 

Άρχισε με μικρές ποσότητες η συγκομιδή πρώιμης ανοιξιάτικης πατάτας στην περιοχή της Μεσσήνης και της Καλαμάτας, ενώ υπάρχουν ακόμη απούλητες ποσότητες από περσινές πατάτες στη Δράμα.

Οι χαμηλές τιμές διάθεσης της περσινής παραγωγής και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος καλλιέργειας (κόστος ενέργειας, σπόρων, λιπασμάτων, άρδευσης, συλλογής, αποθήκευσης, κ.α.) προκάλεσαν μία άνευ προηγουμένου οικονομική ζημιά, που θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση των παραγωγών και την εγχώρια παραγωγή πατάτας.

Όπως καταγγέλουν οι παραγωγοί στον ΑγροΤύπο όλη την περσινή εμπορική περίοδο η εγχώρια αγορά ήταν γεμάτη με φτηνές εισαγόμενες πατάτες, ενώ και οι εξαγωγές είχαν πρόβλημα γιατί είχαμε μια υπερπαραγωγή στην Ευρώπη.

Παρόλα αυτά το ΥπΑΑΤ δεν έχει ακόμη ανακοινώσει κάποια ενίσχυσης της πατάτας με de minimis, όπως έχει κάνει και με άλλες καλλιέργειες. 

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησε με μικρές ποσότητες η συγκομιδή πατάτας στην περιοχή, από τις 5 Μαρτίου, με την παραγωγή να κατευθύνεται προς την εγχώρια αγορά. Το πρώτο φορτίο είχε τιμή στα 60 λεπτά το κιλό. Μετά από τις 25 Μαρτίου και κυρίως μέσα στην Μεγάλη Εβδομάδα θα κυριαρχήσουν στην αγορά οι φρέσκιες πατάτες της Μεσσηνίας αλλά αναμένεται να γίνουν και εξαγωγές κυρίως προς την Πολωνία. Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Spunta, που έχει μερίδιο εδώ 50% και μετά οι Voyager και η Farida.

Οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις έφεραν ζημιές και μειωμένες αποδόσεις στην καλλιέργεια. Ωστόσο για ακόμη μια χρονιά τα στρέμματα καλλιέργειας είναι μειωμένα λόγω του υψηλού κόστους καλλιέργειας. Δεν υπάρχει κανένα ενδιαφέρον για την στήριξη της καλλιέργειας. Υπάρχει προβληματισμός με τις τιμές στα λιπάσματα.

Φέτος καλλιεργήθηκαν με πατάτες στην Μεσσηνία περίπου 2.000 στρέμματα που αναμένεται να βγάλουν μια παραγωγή περίπου 7.000 τόνους. Τη δεκαετία του 90 στην ίδια περιοχή καλλιεργούσαν με πατάτες περίπου 10.000 στρέμματα και έδιναν μια παραγωγή της τάξης των 40.000 τόνων. Υπάρχουν εκτάσεις στην περιοχή με πατάτες που εδώ και τρια χρόνια παραμένουν ακαλλιέργητες.

Αυτή την εποχή στην εγχώρια αγορά κυριαρχούν οι πατάτες Αιγύπτου αλλά και οι γαλλικές πατάτες, με τιμές που είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι. Ωστόσο εκτιμώ ότι οι καταναλωτές θα στραφούν στις φρέσκιες πατάτες της χώρας μας.

Ο παραγωγός από τον Μπουρνιά της Μεσσηνίας, Γιώργος Δούβας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «ξεκίνησε η συγκομιδή της πρώιμης πατάτας στην Μεσσσηνίας. Για ακόμη μια χρονιά τα στρέμματα καλλιέργειας είναι μειωμένα σε σχέση με πέρσι. Οι τιμές μπορεί την πρώτη ημέρα να ξεκινούν από υψηλά επίπεδα (γύρω στα 55 λεπτά το κιλό) αλλά στην συνέχεια έχουν κατακόρυφη πτώση και πέφτουν κάτω από 20 λεπτά. Φέτος οι τιμές παραγωγού θα διαμορφωθούν ανάλογα την ζήτηση που θα υπάρξει για εξαγωγές (κυρίως προς Βαλκανικές χώρες και Πολωνία). Πάντως έχουν ξεκινήσει ήδη οι εισαγωγές πατάτας στην χώρα μας από τον περασμένο Ιανουάριο και φαίνεται ότι έχουμε αυξημένες ποσότητες στην αγορά. Την Μεγάλη Εβδομάδα θα έχουμε αυξημένη ζήτηση αλλά δεν είναι σίγουρο ότι θα υπάρξει και αύξηση στην τιμή του παραγωγού.

Ο κ. Φίλιππος Λιάκος, παραγωγός που ασχολείται και με την εμπορία πατάτας από την Λακκόπετρα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουμε μεγάλες ζημιές από τις συνεχόμενες βροχοπτώσεις και τον παγετό. Ο ΕΛΓΑ όμως μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει σε εκτιμήσεις των ζημιών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις αναμένεται να έχουμε ζημιές στο 30% της παραγωγή λόγω των καιρικών συνθηκών. Υπάρχουν ακόμη πλημμυρισμένα χωράφια δίπλα σε ποτάμια. Αναμένουμε μια παραγωγή μειωμένη κατά 40% σε σχέση με την περσινή.

Η συγκομιδή πατάτας στην περιοχή αναμένεται να ξεκινήσει μετά από τις 20 Απριλίου. Όσον αφορά τις τιμές παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Πέρσι ξεκίνησαν από 50 λεπτά, γρήγορα όμως μειώθηκαν στα 15 έως 12 λεπτά το κιλό. Οι λίγες χειμερινές πατάτες κυμάνθηκαν από 25 έως 30 λεπτά το κιλό. Στα 27 λεπτά είναι αυτή την περίοδο οι περσινές πατάτες. Με αυτές τις τιμές δεν μπορεί να βγάλει εισόδημα ο παραγωγός.

Το κόστος καλλιέργειας είναι στα 1.200 ευρώ το στρέμμα. Οι αποδόσεις κυμαίνονται από 3 έως 4 τόνους το στρέμμα. Με μέση τιμή στα 30 λεπτά το κιλό ο παραγωγός δεν μπορεί να καλύψει το κόστος για να βγάλει εισόδημα. Με αυτή την εικόνα της αγοράς θα πρέπει να μειώσουμε το κόστος καλλιέργειας στα 800 ευρώ το στρέμμα. Από την άλλη έχουμε να ανταγωνιστούμε τις πατάτες από την Αίγυπτο που εισάγονται με τιμές (εισαγωγέα - εμπόρου) στα 30 έως 35 λεπτά το κιλό. Μιλάμε για χώρα με πολύ μειωμένο κόστος καλλιέργειας σε σχέση με το δικό μας.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, υπάρχουν ακόμη περσινές πατάτες στις αποθήκες της περιοχής μας. Συνεχίζεται η μειωμένη ζήτηση επειδή έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή που πουλήθηκαν πέρσι οι πατάτες της περιοχής είναι από 25 έως 30 λεπτά το κιλό.

Η περσινή χρονιά ήταν καταστροφική για τους παραγωγούς πατάτας. Από τον Απρίλιο θα ξεκινήσουν οι νέες φυτεύσεις στην περιοχή αλλά οι περισσότεροι παραγωγοί δεν έχουν καταφέρει να πληρώσουν τις περσινές τους υποχρεώσεις. Επίσης προβληματισμός υπάρχει με τις υψηλές τιμές στα λιπάσματα, κάτι που αναμένεται να φέρει μειωμένες αποδόσεις. Με αυτή την εικόνα που έχουμε αναμένεται οι νέες φυτεύσεις να είναι μειωμένες στην περιοχή κατά 30% έως και 50%. Δεν υπάρχει ρευστότητα και τα μαγαζιά εφοδίων δεν δίνουν με πίστωση στους παραγωγούς. Για αυτό ζητάμε από το ΥπΑΑΤ να στηρίξει την καλλιέργεια με ενίσχυση de minimis.

Μεγάλη παραγωγή στην Ευρώπη

Μετά από αρκετές περιόδους περιορισμένης διαθεσιμότητας και υψηλών τιμών, ο τομέας της πατάτας στην ΕΕ αντιμετωπίζει τώρα υπερπροσφορά και μειωμένες τιμές παραγωγού. Το 2025, οι τιμές της πατάτας μειώθηκαν, κατά 22%, σε σύγκριση με το 2024, το οποίο είχε ήδη καταγράψει μείωση.

O κ. Ζεφρουά Ντεβρί, πρόεδρος της εθνικής οργάνωσης παραγωγών πατάτας (UNPT) και επικεφαλής της ομάδας εργασίας για την πατάτα στην Copa-Cogeca,δηλώνει ότι η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ολλανδία συνήθως χρειάζονται περίπου 24 εκατομμύρια τόνους για να καλύψουν τη ζήτηση. Το 2025 όμως συγκομίσαμε 27 εκατομμύρια τόνους. Η Πολωνία επίσης αναφέρει αυξημένα αποθέματα. Οι καλλιεργητές σε όλη τη δυτική και ανατολική Ευρώπη αναφέρουν ότι εξετάζουν μειώσεις εκτάσεων καλλιέργειας για τα επόμενα χρόνια. 

Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν το τελευταίο χρονικό διάστημα δημιουργούν περιβάλλον αυξημένης επιφυλακής για την εξέλιξη μυκητολογικών ασθενειών. Ειδικότερα, τα πρόσφατα δεδομένα του Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας καταγράφουν συνθήκες που ευνοούν την έναρξη προσβολών από περονόσπορο και αλτερνάρια.

Στη Μεσσηνία, το φύτρωμα ξεκίνησε από το πρώτο 10-ημερο του Ιανουαρίου και ελάχιστες καλλιέργειες βρίσκονται στο κλείσιμο. Στην πρώιμη παραλιακή ζώνη της Αχαΐας & Ηλείας το φύτρωμα ξεκίνησε από τις αρχές του Φλεβάρη. Σε όλες τις περιοχές υπάρχουν πατατοφυτείες σε στάδιο ευαίσθητο στις προσβολές από την ασθένεια του περονόσπορου. Οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις σε συνδυασμό με τη διάρκεια διύγρανσης του φυλλώματος και τη θερμοκρασία, δημιούργησαν πρώιμα ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες για το ξεκίνημα προσβολών, πρωτίστως στη Μεσσηνία και ακολούθως στις πρώιμες περιοχές της Αχαΐας και Ηλείας. Αντίστοιχα για την Αλτερνάρια, ο καιρός ευνοεί προσβολές σε όλες τις περιοχές.

Περονόσπορος (Phytophthora infestans)

Το παθογόνο προσβάλει επίσης την τομάτα και μπορεί να μεταδοθεί μεταξύ γειτονικών καλλιεργειών. Ο μύκητας διαχειμάζει σε μολυσμένους κονδύλους ή φυτικά υπολείμματα και, την άνοιξη, με ευνοϊκές συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας, παράγει σποριάγγεια που μεταφέρονται με τον άνεμο ή τη βροχή και προκαλούν νέες μολύνσεις. Η ασθένεια ευνοείται από υγρό και δροσερό καιρό. Θερμοκρασίες 10–25°C με υψηλή σχετική υγρασία και παρατεταμένη διαβροχή του φυλλώματος ευνοούν την εξάπλωσή της. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να μολυνθούν και οι κόνδυλοι, ιδίως όταν βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια ή το έδαφος παρουσιάζει ρωγμές, ενώ θερμοκρασίες άνω των 25°C περιορίζουν την ανάπτυξη του παθογόνο

Η προσβολή εκδηλώνεται με κηλίδες στα φύλλα και μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα. Σε ευνοϊκές συνθήκες η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε σύντομο χρονικό διάστημα. Εκτός από το φύλλωμα, δυνατόν να προσβληθούν και οι κόνδυλοι, ιδίως όταν δεν έχει γίνει επαρκές παράχωμα ή όταν το έδαφος παρουσιάζει ρωγμές, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σήψεις κατά την αποθήκευση 

Αντιμετώπιση και Στρατηγική ψεκασμών 

Οι ψεκασμοί κατά του περονόσπορου πρέπει να γίνονται προληπτικά, πριν από τη μόλυνση και πολύ πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων. Η έναρξη τοποθετείται συνήθως πριν από το κλείσιμο των γραμμών, όταν οι συνθήκες γίνονται ευνοϊκές, ενώ σε περιπτώσεις αυξημένου μολύσματος μπορεί να απαιτηθεί νωρίτερα. Η καλλιέργεια πρέπει να παραμένει καλυμμένη όσο διαρκούν ευνοϊκές συνθήκες, με επαναλήψεις ανά 7–10 ή 10–14 ημέρες, ανάλογα με το σκεύασμα και την πίεση του μολύσματος.

Στο στάδιο της ταχείας ανάπτυξης συνιστώνται διασυστηματικά μυκητοκτόνα για την προστασία της νέας βλάστησης, ενώ σε βροχερές περιόδους προτιμώνται μυκητοκτόνα με διελασματική κίνηση. Η επαναλαμβανόμενη χρήση της ίδιας ομάδας μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτικότητα, γι’ αυτό συνιστάται εναλλαγή ομάδων δράσης και τήρηση του μέγιστου αριθμού εφαρμογών ανά καλλιεργητική περίοδο.

Η χημική προστασία πρέπει να συνδυάζεται με καλλιεργητικά μέτρα, όπως η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών και πιστοποιημένου υγιούς πατατόσπορου, η καταστροφή υπολειμμάτων και εθελοντών φυτών, η αποφυγή γειτνίασης πατάτας και τομάτας και ο περιορισμός της υπερβολικής υγρασίας σε υπό κάλυψη καλλιέργειες. Σε φυτείες με προσβολές στο φύλλωμα, πριν από τη συγκομιδή συνιστάται αποξήρανση του υπέργειου μέρους και αναμονή περίπου 14 ημερών για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης των κονδύλων.

Αλτερνάρια (Alternaria solani)

Πρόκειται για ασθένεια διαδεδομένη, η οποία προσβάλλει κυρίως τα φύλλα και σπανιότερα τους κονδύλους. Στα φύλλα, ιδιαίτερα στα κατώτερα, εμφανίζονται ωοειδείς κηλίδες σκούρου χρώματος. Στους νεκρούς ιστούς διακρίνονται χαρακτηριστικοί ομόκεντροι κύκλοι που θυμίζουν στόχο. Σε σοβαρή προσβολή αναπτύσσεται μεγάλος αριθμός κηλίδων που οδηγεί σε ξήρανση και πτώση των φύλλων.  

Στους κονδύλους μπορεί να εμφανιστούν κηλίδες ξηρής σήψης, καστανού χρώματος, ελαφρά βυθισμένες, με σαφή διαχωρισμό από τους υγιείς ιστούς. Η μόλυνση ξεκινά από προσβεβλημένα υπολείμματα φυτών που παραμένουν στο χωράφι. Το παθογόνο προσβάλλει κυρίως φυτά με μειωμένη ευρωστία, ενώ η ανάπτυξη της ασθένειας ευνοείται από διαδοχή υγρού και ξηρού καιρού με υψηλές θερμοκρασίες (άριστη 26–30°C). Για την αποφυγή της ασθένειας απαιτούνται μέτρα που εξασφαλίζουν καλή ευρωστία των φυτών, ιδίως σωστή και ισορροπημένη θρέψη. Πολλά από τα μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούνται για τον περονόσπορο ελέγχουν και την αλτερναρίωση.  

Το Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας συστήνει:

Οι φυτείες που βρίσκονται σε ευαίσθητο στάδιο προσβολής από τον Περονόσπορο (ύψος μεγαλύτερο από 15–20 εκ.) πρέπει να προστατεύονται με 7-ήμερες επεμβάσεις. Να ληφθεί υπόψη η ανάγκη κάλυψης και του νέου φυλλώματος. Η προστασία πρέπει να είναι κυρίως προληπτική. Επίσης, συνιστάται η έναρξη των επεμβάσεων για την αλτερνάρια.

Να χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα μυκητοκτόνα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες του σχεδίου φυτοπροστασίας του γεωπόνου για την επιλογή φυτοπροστατευτικού, δοσολογίας και μεσοδιαστήματος εφαρμογής. Θα πρέπει να λαμβάνεται πρόνοια για την αποφυγή ανάπτυξης ανθεκτικότητας, την προστασία του αγρότη, του καταναλωτή, των ωφέλιμων οργανισμών και του περιβάλλοντος.

Πηγές:

-Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2011, «Περονόσπορος πατάτας και τομάτας», Γιαννοπολίτης Κ.Ν. σελ. 64–72 

-Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2011 «Μυκητολογικές ασθένειες της πατάτας», Καλομοίρα Ε. & Αντωνίου Π., σελ. 73–84.

-Δελτίο Γ.Π. Φυτοπροστασίας – Πατάτα. Περιφερειακό Κέντρο Αχαΐας Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου, διαθέσιμο εδώ

Μετά το σχετικό άρθρο του ΑγροΤύπου για την ανάγκη στήριξης με ενισχύσεις de minimis των πατατοπαραγωγών έχουμε την κατάθεση σχετικού αιτήματος από κυβερνητικούς βουλευτές.

Συγκεκριμενα ο βουλευτής Καβάλας και Θάσου, Γιάννης Πασχαλίδης, συνυπέγραψε μαζί με άλλους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας Ερώτηση με θέμα: «Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος των πατατοπαραγωγών της Χώρας».

Με την ερώτηση τους οι Βουλευτές ζήτησαν από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ.Κώστα Τσιάρα να ενεργοποιηθούν  χρηματοδοτικά εργαλεία για την έμπρακτη στήριξη των πατατοπαραγωγών από τη σημειωθείσα απώλεια εισοδήματος.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

«Στο πλαίσιο της πρόσφατης συνάντησης των εκπροσώπων των αγροτών με τον κύριο Πρωθυπουργό προς αναζήτηση ρεαλιστικών, εφικτών και αμοιβαία επωφελών λύσεων για την αντιμετώπιση των χρόνιων και πολυπληθών ζητημάτων, που απασχολούν το σύνολο του πρωτογενούς τομέα παραγωγής, ετέθη, μεταξύ άλλων, επί τάπητος και η αναγκαία στήριξη των πατατοπαραγωγών.

Κατά την φετινή καλλιεργητική περίοδο, η παραγωγή της πατάτας στο σύνολο της επικράτειας, (συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων και των Περιφερειακών Ενοτήτων Δράμας, Καβάλας, Σερρών, Κοζάνης, Φλώρινας, Μεσσηνίας, Αχαΐας) αλλά ιδιαίτερα στο Κάτω Νευροκόπι Δράμας, όπου αποτελεί εγκεκριμένο προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) και σχεδόν μονοκαλλιέργεια, σημείωσε μείωση, της τάξης του 30%. Η εμφάνιση παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών, ως συνέπεια της εντεινόμενης κλιματικής κρίσης, σε συνδυασμό με τις ελλιπείς αρδευτικές υποδομές, που δεν μπορούν να ανταποκριθούν πια στις νέες συνθήκες, προκάλεσαν την μείωση της παραγόμενης ποσότητας.

Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά χαμηλές τιμές διάθεσης και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος καλλιέργειας (κόστος ενέργειας, σπόρων, λιπασμάτων, νέων ιδιωτικών αρδευτικών έργων, άρδευση, συλλογή, αποθήκευση, κ.α.) προκάλεσαν μία άνευ προηγουμένου οικονομική ζημιά, που θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση των πατατοπαραγωγών και την εγχώρια παραγωγή πατάτας.

Και δεν είναι μόνο οι ευμετάβλητες και απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες που απειλούν την βιωσιμότητα της πατάτας και πλήττουν το εισόδημα των παραγωγών. Οι πατατοπαραγωγοί μας καλούνται να αντιμετωπίσουν και την αθρόα εισαγωγή από τρίτες χώρες, παρόμοιων προϊόντων, αμφιβόλου ποιότητας και θρεπτικής αξίας.

Παρά λοιπόν την αδιαμφισβήτητη εμπορική και διατροφική της αξία, η επιβίωση της πατάτας απειλείται από αβεβαιότητα, κυρίως λόγω του διαρκώς αυξανόμενου κόστους καλλιέργειας. Η καλλιέργεια της, στο μεγαλύτερο μέρος της, πραγματοποιείται μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές , όπου επικρατούν συγκεκριμένες εδαφολογικές και κλιματικές συνθήκες, που ευνοούν την ευδοκίμηση της. Στις περισσότερες μάλιστα περιπτώσεις, σε αυτές τις περιοχές δεν υπάρχει η δυνατότητα για εναλλακτικές καλλιέργειες ούτε η ευελιξία αντικατάστασης της καλλιέργειας πατάτας.

Το τέλος της πατατοπαραγωγής θα σημάνει αυτόματα και την εγκατάλειψη και την ερήμωση αυτών των περιοχών της υπαίθρου, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν οξύ δημογραφικό πρόβλημα, ενώ οι κάτοικοι της υπαίθρου, επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα είναι οι πρώτοι, που έρχονται αντιμέτωποι με τις οξείες συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Η καλλιέργεια πατάτας, εν αντιθέσει με άλλες πιο διαδεδομένες, όπως τα δημητριακά, παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες, άγνωστες στο ευρύ κοινό και αποτελεί μια καλλιέργεια, τόσο έντασης εργασίας, όσο και έντασης κεφαλαίου.

Ενόψει των ανωτέρω, και προς αποκατάσταση του εισοδήματος των καλλιεργητών πατάτας, ερωτάσθε κύριε Υπουργέ:

Ποια χρηματοδοτικά εργαλεία προτίθεται να ενεργοποιήσει το Υπουργείο, προκειμένου να στηρίξει εμπράκτως τους παραγωγούς από την σημειωθείσα απώλεια εισοδήματος και να κρατήσει ζωντανή την καλλιέργεια ενός προϊόντος, που συνδέεται με τις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές που βάλλονται από την δημογραφική κρίση;».

Δείτε το άρθρο του ΑγροΤύπου

Συνεχίζεται η άσχημη φετινή χρονιά για τους παραγωγούς πατάτας της χώρας, με πολλές ποσότητες να μένουν απούλητες και τις τιμές να έχουμε πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Όπως καταγγέλουν οι παραγωγοί στον ΑγροΤύπο η αγορά έχει γεμίσει με φτηνές εισαγόμενες πατάτες, κάτι που έφερε μια κατάρρευση τιμών. Ζητούν φέτος να ενισχυθεί η καλλιέργεια με de minimis γιατί δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οι παραγωγοί στο αυξημένο κόστος.   

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, ζητάμε να καταβληθούν ενισχύσεις de minimis γιατί η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Υπάρχουν μεγάλες ποσότητες και να έχει μειωθεί πάρα πολύ η ζήτηση. Επίσης έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή που πουλήθηκαν φέτος οι πατάτες της περιοχής είναι στα 27 λεπτά το κιλό, που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Επίσης έχουν μείνει πολλές ποσότητες πατάτας απούλητες στην περιοχή μας αλλά και σε όλες τις σκάλες της χώρας. Με τόσο χαμηλές τιμές ο παραγωγός δεν βγάζει ούτε το κόστος. Για αυτό θα πρέπει το ΥπΑΑΤ να στηρίξει την καλλιέργεια με ενίσχυση de minimis. 

Από την πλευρά του ο κ. Αχιλλέας Γιαλαμάς, παραγωγός από την Φλώρινα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μαζί με τη Δράμα είμαστε από τις τελευταίες σκάλες στην χώρα. Αυτή την περίοδο έχουμε πολλές απούλητες πατάτες, που όσο περνάει ο καιρός όλο και πιο δύσκολο είναι να πουληθούν. Οι τιμές, τόσο για τις νωπές όσο και για τις βιομηχανικές πατάτες, κυμαίνονται συνεχώς σε χαμηλά επίπεδα. Έγιναν πολλές εισαγωγές από Αίγυπτο την περασμένη άνοιξη κάτι που έφερε πιο πήγαν πιο πίσω τις συγκομιδές. Από την άλλη είχαμε μια υπερπαραγωγή στην Ευρώπη, κάτι που είχε σαν αποτέλεσμα να μην μπορέσουμε να κάνουμε εξαγωγές. Αυτή την περίοδο εισάγονται πατάτες σε πολύ χαμηλές τιμές που δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε. Φέτος η παραγωγή θα πρέπει να στηριχτεί γιατί είναι μια καλλιέργεια με υψηλό κόστος. Αν δεν καταβληθούν ενισχύσεις de minimis θα αναγκαστούν οι παραγωγοί να εγκαταλλείψουν την καλλιέργεια.

Ο κ. Βασίλης Μιχτσόγλου, παραγωγός πατάτας και πρόεδρος της Άνω Βροντού στις Σέρρες, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι χιλιάδες τόνοι πατάτας από την περιοχή μας παραμένουν απούλητες. Μιλάμε για περίπου το 80 έως 90% της παραγωγής μας δεν μπορούμε να το πουλήσουμε, λόγω των εισαγωγών, τις οποίες οι μεταπωλητές «βαφτίζουν» ελληνικές. Η διαφορά τιμής των ντόπιων με τις εισαγόμενες είναι μεγάλη. Η μεγάλη προσφορά έχει σαν αποτέλεσμα να μην υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον, ενώ οι τιμές παραγωγού (στο χωράφι) είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα, γύρω στα 25 έως 30 λεπτά. Άν δεν διατεθούν τα προϊόντα μας, άμεσα, μέχρι τα τέλη Μαρτίου, θα αναγκαστούμε να τα πετάξουμε.

Η πατάτα υπήρξε για δεκαετίες μία από τις πιο σταθερές καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας. Παρούσα σχεδόν σε κάθε αγροτική ζώνη της χώρας, συνδεδεμένη με τη διατροφική επάρκεια, την αυτάρκεια και την τοπική παραγωγή, αποτέλεσε βασικό πυλώνα της φυτικής παραγωγής. Τα στοιχεία του FAOSTAT για την Ελλάδα, με συνεχή καταγραφή από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, επιτρέπουν μια καθαρή ανάγνωση της πορείας της καλλιέργειας, αποτυπώνοντας πώς μεταβλήθηκαν οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, η συνολική παραγωγή και οι αποδόσεις στο πέρασμα περισσότερων από έξι δεκαετιών.

Οι εκτάσεις: από δεκάδες χιλιάδες στρέμματα σε ιστορικό χαμηλό

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η πατάτα αποτελούσε μια από τις πλέον εκτεταμένες καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας, με παρουσία σχεδόν σε κάθε αγροτική ζώνη της χώρας. Το 1961, η καλλιεργούμενη έκταση ξεπερνούσε τα 56.000 εκτάρια, ενώ η ανοδική πορεία συνεχίστηκε τις επόμενες δύο δεκαετίες. Στη δεκαετία του 1970 οι εκτάσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω και το 1980 η καλλιέργεια έφτασε στο υψηλότερο σημείο της, με περίπου 65.000 εκτάρια, αποτυπώνοντας μια περίοδο σταθερής και ευρείας ανάπτυξης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και μετά, η εικόνα αρχίζει να αλλάζει. Οι εκτάσεις περιορίζονται σταδιακά, χωρίς απότομες διακυμάνσεις, υποχωρώντας από τα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας προς τα 50.000 εκτάρια και συνεχίζοντας πτωτικά τα επόμενα χρόνια. Κατά τις δεκαετίες του 2000 και του 2010, η συρρίκνωση εξελίσσεται με σχετικά ήπιους ρυθμούς, γεγονός που δείχνει ότι η καλλιέργεια χάνει σταδιακά έδαφος, χωρίς ωστόσο να αμφισβητείται ακόμη ο ρόλος της στο παραγωγικό μοντέλο.

Η πραγματική καμπή έρχεται μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2010. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις μειώνονται αισθητά, περνώντας από τα επίπεδα των 20.000 εκταρίων σε ακόμη χαμηλότερα μεγέθη. Στα τέλη της δεκαετίας, και ειδικότερα την περίοδο 2018–2020, η πτώση δεν ανακόπτεται, αλλά σταθεροποιείται σε χαμηλά επίπεδα, σηματοδοτώντας τη μετάβαση της πατάτας σε μια νέα, σαφώς πιο περιορισμένη φάση. Η εικόνα αυτή παγιώνεται την τελευταία τετραετία. Οι εκτάσεις συνεχίζουν να κινούνται πτωτικά, καταλήγοντας το 2024 σε λίγο πάνω από 10.000 εκτάρια. Σε σύγκριση με τα επίπεδα της δεκαετίας του 1980, η μείωση ξεπερνά το 80%, γεγονός που καταδεικνύει ότι η συρρίκνωση της καλλιέργειας δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα μιας μακράς και σταδιακής μεταβολής στον τρόπο και στον χώρο όπου παράγεται πλέον η πατάτα στην Ελλάδα.

Η παραγωγή: υψηλά επίπεδα παρά τη συρρίκνωση της βάσης

Παρά τη σταδιακή μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, η συνολική παραγωγή πατάτας στην Ελλάδα διατήρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα αξιοσημείωτη αντοχή. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η παραγωγή ανερχόταν σε 400.184 τόνους, ενώ μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο. Το 1970 έφτασε τους 756.109 τόνους και το 1980 κορυφώθηκε στους 1.084.000 τόνους, ακολουθώντας την επέκταση των εκτάσεων αλλά και τη σταδιακή βελτίωση των καλλιεργητικών πρακτικών. Η εικόνα αυτή δεν ανατρέπεται άμεσα με τη μείωση των εκτάσεων που ξεκινά από τη δεκαετία του 1990. Αντίθετα, η παραγωγή παραμένει σε υψηλά επίπεδα για αρκετά χρόνια, γεγονός που αποτυπώνει μια μετατόπιση του παραγωγικού μοντέλου. Το 1990 η συνολική παραγωγή διαμορφώθηκε στους 953.035 τόνους, ενώ το 2000 ξεπέρασε εκ νέου το όριο του ενός εκατομμυρίου τόνων, φτάνοντας τους 1.011.601 τόνους, παρά το γεγονός ότι η καλλιεργούμενη βάση είχε ήδη περιοριστεί σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Κατά την επόμενη δεκαετία, η παραγωγή αρχίζει να παρουσιάζει πιο σταδιακή κάμψη, χωρίς όμως απότομη κατάρρευση. Το 2010 διαμορφώθηκε στους 924.000 τόνους, παραμένοντας σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα της δεκαετίας του 1990. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η μείωση των εκτάσεων αντισταθμίστηκε σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση της παραγωγικότητας. Η ουσιαστική μεταβολή καταγράφεται μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2010, όταν η συρρίκνωση της καλλιεργούμενης βάσης αρχίζει πλέον να αποτυπώνεται πιο καθαρά και στη συνολική παραγωγή. Το 2014 η παραγωγή περιορίστηκε στους 710.000 τόνους, ενώ τα επόμενα χρόνια ακολούθησε σταθερά πτωτική πορεία. Την περίοδο 2018–2020 η παραγωγή κινήθηκε κοντά στους 500.000 τόνους, αντανακλώντας τη νέα κλίμακα της καλλιέργειας.

Την τελευταία τετραετία, η πτώση γίνεται εντονότερη. Το 2021 η παραγωγή μειώθηκε περαιτέρω, ενώ το 2024 διαμορφώθηκε στους 332.910 τόνους, σε συνθήκες πλέον πολύ περιορισμένης καλλιεργούμενης βάσης. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, σε αντίθεση με τις προηγούμενες δεκαετίες, η συρρίκνωση των εκτάσεων δεν μπορεί πλέον να αντισταθμιστεί πλήρως από την παραγωγικότητα, σηματοδοτώντας μια νέα πραγματικότητα για την καλλιέργεια της πατάτας στην Ελλάδα.

Οι αποδόσεις: τεχνολογική πρόοδος και εντατικοποίηση

Η εξέλιξη των αποδόσεων ανά εκτάριο αποτελεί το πιο σταθερό και αποκαλυπτικό στοιχείο στη διαχρονική πορεία της καλλιέργειας της πατάτας στην Ελλάδα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, οι αποδόσεις κινούνταν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Το 1961, η μέση απόδοση ανερχόταν σε 7.121 κιλά ανά εκτάριο, αντανακλώντας τις τεχνικές και παραγωγικές δυνατότητες της εποχής. Η βελτίωση είναι εμφανής ήδη από τις επόμενες δεκαετίες. Το 1970 οι αποδόσεις αυξήθηκαν στα 12.903 κιλά ανά εκτάριο και το 1980 έφτασαν τα 16.677 κιλά, ακολουθώντας την ευρύτερη εξέλιξη των καλλιεργητικών πρακτικών, των εισροών και του γενετικού υλικού. Η ανοδική αυτή πορεία συνεχίστηκε και τη δεκαετία του 1990, με τις αποδόσεις να ξεπερνούν τα 18.900 κιλά ανά εκτάριο το 1990, δείχνοντας ότι η παραγωγικότητα της καλλιέργειας ενισχύεται ακόμη και όταν οι εκτάσεις αρχίζουν να περιορίζονται.

Κατά τη δεκαετία του 2000, οι αποδόσεις σταθεροποιούνται σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Το 2000 αγγίζουν τα 20.700 κιλά ανά εκτάριο, ενώ το 2010 παραμένουν κοντά σε αυτά τα μεγέθη, γεγονός που υποδηλώνει μια φάση ωρίμανσης του παραγωγικού μοντέλου. Σε αυτό το διάστημα, η αύξηση της συνολικής παραγωγής δεν στηρίζεται πλέον στην επέκταση της καλλιέργειας, αλλά στη βελτίωση της απόδοσης ανά μονάδα γης. Η πιο έντονη άνοδος καταγράφεται την τελευταία δεκαετία, παρά – ή ακριβώς λόγω – της σημαντικής συρρίκνωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Οι αποδόσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, αντανακλώντας τη συγκέντρωση της παραγωγής σε πιο εντατικά και αποδοτικά συστήματα. Το 2024, η μέση απόδοση ανήλθε στα 31.585 κιλά ανά εκτάριο, επίπεδο υπερτετραπλάσιο σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η εικόνα αυτή δείχνει με σαφήνεια ότι η πατάτα στην Ελλάδα μετασχηματίστηκε σταδιακά από μια εκτεταμένη καλλιέργεια βάσης σε μια πιο συγκεντρωμένη και εντατική δραστηριότητα, όπου η αύξηση της παραγωγικότητας αποτέλεσε τον βασικό μηχανισμό αντιστάθμισης της απώλειας καλλιεργούμενης γης.

Η πατάτα σε μια νέα πραγματικότητα

Η διαχρονική πορεία της πατάτας στην Ελλάδα δείχνει μια καλλιέργεια που μεταβλήθηκε σταδιακά, περνώντας από μια εκτεταμένη παρουσία σε ένα πιο περιορισμένο και συγκεντρωμένο μοντέλο παραγωγής. Για μεγάλο διάστημα, η μείωση των εκτάσεων δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη πτώση της παραγωγής, καθώς η καλλιέργεια στηρίχθηκε στη βελτίωση των αποδόσεων και στη συστηματική προσπάθεια των παραγωγών. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αποτυπώνουν πλέον ένα νέο πλαίσιο για την πατάτα στην ελληνική γεωργία, με σαφώς μικρότερη κλίμακα αλλά διατηρούμενη σημασία για πολλές αγροτικές περιοχές. Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι εκείνη της εξαφάνισης, αλλά της προσαρμογής, μέσα από την οποία η καλλιέργεια συνεχίζει να υπάρχει με διαφορετικούς όρους από το παρελθόν.

Πηγή: FAOSTAT – FAO

Με έντονη αβεβαιότητα, πιεσμένες τιμές και αυξημένο κόστος παραγωγής εξελίσσεται η φετινή χρονιά για την πατάτα, με τους παραγωγούς σε πολλές περιοχές της χώρας να κάνουν λόγο για μία από τις πιο δύσκολες περιόδους. Η φθινοπωρινή καλλιέργεια επηρεάστηκε έντονα τόσο από τις καιρικές συνθήκες όσο και από τις συνθήκες της αγοράς, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οδήγησε ακόμη και σε εγκατάλειψη της παραγωγής. Την ίδια στιγμή, η μετάβαση στη θερινή και ανοιξιάτικη πατάτα γίνεται με επιφυλακτικότητα, καθώς οι αποφάσεις των παραγωγών διαμορφώνονται υπό το βάρος των χαμηλών τιμών, των εισαγωγών και της αυξημένης οικονομικής πίεσης.

Η εικόνα της πατάτας ανά την Ελλάδα

Δράμα

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Ξεκίνησε με χαμηλές τιμές παραγωγού και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Αυτή την περίοδο οι πατάτες της Δράμας έχουν τιμή στα 25 έως 30 λεπτά το κιλό, που είναι πολύ χαμηλή σε σχέση με το κόστος. Σε πολλές περιοχές φέτος οι παραγωγοί στράφηκαν στην πατάτα με αποτέλεσμα να έχουμε πολλές ποσότητες και να έχει μειωθεί η ζήτηση. Επίσης έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Όλα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα να ξεκινήσει φέτος η τιμή παραγωγού από τα 40 λεπτά και να έχει συνεχώς μια φθίνουσα πορεία. Μια μέση τιμή φέτος στα 27 λεπτά το κιλό είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Με τόσο χαμηλές τιμές ο παραγωγός δεν βγάζει το κόστος. Η πατάτα Νευροκοπίου θα μείνει στην ελληνική αγορά μέχρι τον Φεβρουάριο έως και τον Μάρτιο. Όμως από τον Φεβρουάριο αναμένεται να ξεκινήσει η εισαγωγή πατάτας από Αίγυπτο που θα μας δημιουργήσει πρόβλημα και θα φέρει ακόμη μεγαλύτερη «πίεση» στις τιμές».

Από την πλευρά του ο κ. Ιωσήφ Κοκκινίδης, από το Περιθώρι της Δράμας, που ασχολείται με την παραγωγή και την εμπορία πατάτας μέσω της Ομάδας Παραγωγών Πατάτας «Agroteam», τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι δεν είναι καλή χρονιά η φετινή για την πατάτα της Δράμας. Αυτή την περίοδο αναγκαζόμαστε να πουλάμε την καλής ποιότητας πατάτα στα 30 λεπτά το κιλό, όταν στο παρελθόν αυτή την εποχή πουλάγαμε στα 50 λεπτά. Από την αρχή της εμπορικής περιόδου είχαμε αυξημένες ποσότητες με πατάτες στην αγορά και αυτό έφερε μειωμένες τιμές. Επίσης φέτος είχαμε αυξημένο κόστος καλλιέργειες λόγω προβλημάτων στην άρδευση. Περιμένουμε σε ένα μήνα περίπου να κάνουν την εμφάνισή τους στην εγχώρια αγορά οι πατάτες της Αιγύπτου που θα φέρουν πρόσθετα προβλήματα στην εγχώρια παραγωγή. Η εγχώρια αγορά προτιμά τις αιγυπτιακές πατάτες αυτή την περίοδο γιατί είναι πιο φρέσκες».

Γενικότερα στην χώρα μας εισάγονται περίπου 255.000 τόνους πατάτες ετησίως, εκ των οποίων οι 160.000 τόνοι προέρχονται από την Αίγυπτο.

Μεσσηνία

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «τα στρέμματα με την φθινοπωρινή πατάτα στην Μεσσηνία πάντα είναι μειωμένα σε σχέση με την ανοιξιάτικη. Το 2025 είχαμε περίπου 2.000 στρέμματα την Άνοιξη και μόλις 500 στρέμματα το Φθινόπωρο. Επίσης οι παραγωγοί δεν χρησιμοποιούν πιστοποιημένο σπόρο στην φθινοπωρινή πατάτα με αποτέλεσμα να έχουν μειωμένες αποδόσεις. Ακόμη όλη η φθινοπωρινή πατάτα στην Μεσσηνία πάει στην εγχώρια αγορά, ενώ οι ανοιξιάτικη πάει και για εξαγωγές με αποτέλεσμα να έχουμε καλύτερες τιμές.
Αυτή την περίοδο υπάρχουν φθινοπωρινές πατάτες από την Μεσσηνία στην ελληνική αγορά. Επειδή όμως έχουμε μεγάλη προσφορά και μειωμένη ζήτηση οι τιμές είναι σε χαμηλά επίπεδα. Αν και οι πατάτες φέτος ξεκίνησαν με καλές τιμές παραγωγού, στα 40 λεπτά το κιλό, στην συνέχεια μειώθηκαν και έφτασαν στα 30 λεπτά. Επίσης επειδή είχαμε πολλές βροχοπτώσεις υπήρξαν ζημιές στην ποιότητα αλλά και μικροκαρπία. Αυτό δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα στους παραγωγούς γιατί τα μικρά μεγέθη πατάτας στην ελληνική αγορά δεν είναι εμπορεύσιμα. Περίπου το 60% της παραγωγής φέτος δεν είναι εμπορεύσιμο και αυτό δημιουργεί πρόσθετη ζημιά στον πατατοπαραγωγό. Πολλοί παραγωγοί φέτος όχι μόνο έχουν μείωση εισοδήματος αλλά θα έχουν και ζημιά. Το κόστος καλλιέργειας της φθινοπωρινής πατάτας ανέρχεται στα 600 ευρώ το στρέμμα.
Όσον αφορά την ανοιξιάτικη πατάτα, από την πώληση πατατόσπορου φαίνεται να έχουμε μείωση των στρεμμάτων. Η φύτευση στην Μεσσηνία ξεκίνησε από τις 12 Νοεμβρίου και σταμάτησε λόγω των βροχοπτώσεων στα τέλη του μήνα. Ξεκίνησε ξανά από τις 14 Δεκεμβρίου και ολοκληρώθηκε λίγο πριν την Πρωτοχρονιά. Στο πρώτο στάδιο (Νοέμβριος) φυτεύτηκαν 700 στρέμματα και στο δεύτερο (Δεκέμβριος) 1.100 στρέμματα. Αν δεν έχουμε κάποια προβλήματα με τις καιρικές συνθήκες αναμένεται την Μεγάλη Εβδομάδα, που υπάρχει αυξημένη ζήτηση στην εγχώρια αγορά και στο εξωτερικό, να βγουν στην αγορά οι πατάτες από την Μεσσηνία.
Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Voyager, η Farida και η Spunta».

Ηλεία

Ο Διονύσιος Μάλλιαρης, παραγωγός από την Ηλεία και αντιπρόεδρος στον Συνεταιρισμό Πατατοπαραγωγών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο, ότι φέτος δεν προχώρησε καθόλου σε φύτευση φθινοπωρινής πατάτας, επιλογή που, όπως τονίζει, δεν ήταν συγκυριακή αλλά οριστική. Όπως εξηγεί, τα προβλήματα των τελευταίων ετών έχουν καταστήσει τη φθινοπωρινή καλλιέργεια μη βιώσιμη, γεγονός που οδηγεί και άλλους παραγωγούς της περιοχής στην ίδια απόφαση. Στον Νομό Ηλείας, και ειδικότερα στην περιοχή των Λεχαινά, ο κ. Μάλλιαρης επισημαίνει ότι οι συνεχείς καιρικές ζημιές, η απουσία ουσιαστικών αποζημιώσεων και η πίεση της αγοράς συσκόλεψαν πολύ την φθινοπωρινή πατάτα, ενώ όπως λέει δεν αφήνουν περιθώρια συνέχισης για τον ίδιο αλλά και για άλλους παραγωγούς. Όπως σημειώνει, στους δύο δήμους της περιοχής περίπου το 80% της φθινοπωρινής πατάτας έμεινε ασυγκόμιστο, καθώς από τον Οκτώβριο οι συνεχείς βροχοπτώσεις δεν επέτρεψαν τη συγκομιδή μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου. Παράλληλα, οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες των τελευταίων ημερών αναμένεται να προκαλέσουν πρόσθετες ζημιές στις ποσότητες που έχουν απομείνει στα χωράφια. Όσοι παραγωγοί κατάφεραν τελικά να διαθέσουν προϊόν στην αγορά, το έκαναν σε τιμές γύρω στα 25 λεπτά το κιλό, επίπεδα που δεν κάλυπταν το αυξημένο κόστος παραγωγής, με αποτέλεσμα να μπουν μέσα σχεδόν όλοι οι παραγωγοί της περιοχής.

Σε ό,τι αφορά τη θερινή πατάτα, ο ίδιος αναφέρει ότι οι φυτεύσεις ξεκίνησαν πριν από περίπου μία εβδομάδα, με τον ίδιο να δραστηριοποιείται τόσο στη βιομηχανική πατάτα όσο και στην εξαγωγή. Παρότι η νέα καλλιεργητική περίοδος έχει ξεκινήσει, η εικόνα παραμένει αβέβαιη, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να συνεχίσουν μετά από μια ιδιαίτερα ζημιογόνα φθινοπωρινή χρονιά.

Βοιωτία

Στη Βοιωτία, ο Αθανάσιος Μπάκας, παραγωγός και έμπορος πατάτας από τη Θήβα, καλλιεργεί περίπου 250 στρέμματα και δραστηριοποιείται σε όλο το φάσμα της παραγωγής, από την καλλιέργεια έως την εμπορία και τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά. Όπως σημειώνει, στη Βοιωτία η καθετοποίηση της παραγωγής λειτουργεί ως ανάχωμα στις απώλειες, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει κερδοφορία. Σε ό,τι αφορά τη φθινοπωρινή πατάτα, όπως αναφέρει, η καλλιέργεια στη Βοιωτία εξελίχθηκε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα από καιρικά φαινόμενα, ωστόσο δεν άφησε περιθώρια κέρδους. Οι τιμές παραγωγού κινήθηκαν περίπου στα 30 λεπτά το κιλό, επίπεδα που δεν καλύπτουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, με αποτέλεσμα η πατάτα να καλλιεργείται πλέον κυρίως για διατήρηση ρευστότητας.

Σε ό,τι αφορά τις θερινές φυτεύσεις, αυτές δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, καθώς έχουν καθυστερήσει λόγω παγωνιάς και χαμηλών θερμοκρασιών, με την έναρξή τους να αναμένεται τις επόμενες ημέρες. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα στρέμματα αναμένεται να κινηθούν σε παρόμοια επίπεδα με άλλες χρονιές, ωστόσο η πορεία της καλλιέργειας θα εξαρτηθεί από τις καιρικές συνθήκες και την εξέλιξη της αγοράς.

Οι κόνδυλοι και οι ρίζες αποτελούν μία από τις πιο διαχρονικές βάσεις της παγκόσμιας διατροφής. Παρότι συχνά κινούνται εκτός της δημόσιας συζήτησης γύρω από τις αγορές αγροτικών προϊόντων, η παρουσία τους παραμένει καθοριστική για εκατοντάδες εκατομμύρια καταναλωτές, κυρίως σε περιοχές όπου λειτουργούν ως βασικό είδος διατροφής. Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα δείχνει μια κατηγορία με έντονη γεωγραφική συγκέντρωση, σταθερή κατανάλωση και σαφείς τάσεις για τα επόμενα χρόνια.

Στο πλαίσιο αυτό, ο FAO χρησιμοποιεί την κατηγορία «κόνδυλοι και ρίζες» ως ενιαία ομαδοποίηση καλλιεργειών που περιλαμβάνει αμυλούχα είδη βασικής διατροφής, όπως η πατάτα, η κασάβα, η γλυκοπατάτα, τα γιαμ και άλλα συγγενή φυτά. Η κατηγοριοποίηση αυτή χρησιμοποιείται από τον οργανισμό για αναλυτικούς σκοπούς, με στόχο τη συνολική αποτύπωση της παραγωγής, της κατανάλωσης και του εμπορίου της συγκεκριμένης ομάδας καλλιεργειών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η πορεία της παραγωγής

Σε επίπεδο παραγωγής, οι ρίζες και οι κόνδυλοι εμφανίζουν υψηλό βαθμό γεωγραφικής συγκέντρωσης. Η Υποσαχάρια Αφρική κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο, καλύπτοντας περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής έως το 2034. Ακολουθεί η Κίνα με ποσοστό κοντά στο 17%, ενώ η Ινδία και η Ταϊλάνδη συμπληρώνουν τους βασικούς παίκτες της κατηγορίας. Η παραγωγική αυτή εικόνα συνδέεται άμεσα με τον ρόλο που διαδραματίζουν η κατηγορία ως βασική τροφή σε πολλές αναπτυσσόμενες περιοχές. Η κατηγορία χαρακτηρίζεται από υψηλή εγχώρια κατανάλωση, περιορισμένη μεταποίηση σε πολλές χώρες και σχετικά χαμηλή ένταση διεθνούς εμπορίου σε σύγκριση με άλλα αγροτικά προϊόντα.

Κατανάλωση: υψηλή αυτάρκεια και έντονες περιφερειακές διαφοροποιήσεις

Η παγκόσμια κατανάλωση ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τη γεωγραφία της παραγωγής. Η Υποσαχάρια Αφρική απορροφά σχεδόν το 39% της παγκόσμιας κατανάλωσης, γεγονός που επιβεβαιώνει τον ρόλο της κατηγορίας ως βασικού διατροφικού πυλώνα. Η Κίνα ακολουθεί με ποσοστό περίπου 21%, ενώ η Ινδία διατηρεί μερίδιο κοντά στο 6%. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια κατηγορία καλλιεργειών με ισχυρή τοπική κατανάλωση και περιορισμένη εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές. Σε αντίθεση με άλλες ομάδες προϊόντων, οι ρίζες και οι κόνδυλοι καταναλώνονται κατά κύριο λόγο κοντά στον τόπο παραγωγής τους, γεγονός που περιορίζει τη μεταβλητότητα που προκύπτει από τις διεθνείς ροές.

Εμπόριο: λίγοι ισχυροί εξαγωγείς και περιορισμένη διεθνοποίηση

Το διεθνές εμπόριο των ριζών και κονδύλων παραμένει συγκριτικά περιορισμένο. Περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής διακινείται μέσω εμπορίου, με την εξαγωγική δραστηριότητα να συγκεντρώνεται σε λίγες χώρες. Η Ταϊλάνδη ξεχωρίζει ως ο βασικότερος εξαγωγέας, καλύπτοντας περίπου το 66% των παγκόσμιων εξαγωγών έως το 2034. Ακολουθεί το Βιετνάμ με ποσοστό κοντά στο 10%, ενώ οι υπόλοιπες χώρες διατηρούν σαφώς μικρότερα μερίδια. Στην πλευρά των εισαγωγών, η Κίνα κυριαρχεί, απορροφώντας περίπου το 41% των παγκόσμιων εισαγωγών. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία, γεγονός που αποτυπώνει την ύπαρξη ενδοπεριφερειακών ροών στην Ασία, κυρίως για βιομηχανική χρήση και μεταποίηση.

Τι δείχνει η εικόνα για το αύριο

Συνολικά, οι ρίζες και οι κόνδυλοι συνθέτουν μια κατηγορία καλλιεργειών με έντονη περιφερειακή εξειδίκευση και σταθερό διατροφικό ρόλο. Η παραγωγή και η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνουν στενά συνδεδεμένες γεωγραφικά, ενώ το εμπόριο να περιοριστεί σε συγκεκριμένες ροές και χρήσεις. Οι εκτιμήσεις για την επόμενη δεκαετία, δεν υποδηλώνουν αιφνίδιες ανατροπές, αλλά μια συνέχιση της υφιστάμενης δομής, με σταδιακές προσαρμογές και διαφοροποιήσεις ανά περιοχή.

Πηγή: OECD–FAO Agricultural Outlook 2025–2034

Οι πρώιμες πατατοκαλλιέργειες, τόσο στο θερμοκήπιο όσο και στην ύπαιθρο, διατηρούν σταθερά τη θέση τους στον παραγωγικό σχεδιασμό, προσφέροντας σημαντικά πλεονεκτήματα στην αγορά. Ωστόσο, οι χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα και τα φαινόμενα παγετού δημιουργούν κάθε χρόνο αυξημένες απαιτήσεις για την προστασία των φυτών, φέρνοντας τους παραγωγούς αντιμέτωπους με πρόσθετους καλλιεργητικούς χειρισμούς και αυξημένο ρίσκο. Η ανάγκη για έγκαιρη και αποτελεσματική αντιπαγετική προστασία διαφοροποιείται ανάλογα με το αν η καλλιέργεια αναπτύσσεται σε θερμοκήπιο ή στην ύπαιθρο, καθώς και με το στάδιο ανάπτυξης των φυτών.

Θερμοκηπιακή πατάτα: προστασία σε αναπτυγμένα φυτά

Στις περιοχές όπου καλλιεργείται θερμοκηπιακή πατάτα, η καλλιέργεια αναπτύσσεται σε μη θερμαινόμενες εγκαταστάσεις, κοινές και για άλλα πρώιμα κηπευτικά. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν οι θερμοκρασίες πέφτουν απότομα και εμφανίζονται παγετοί, τα φυτά βρίσκονται ήδη σε αναπτυγμένο στάδιο, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας.

Μία πρακτική που εφαρμόζεται ευρέως είναι η κάλυψη των φυτών με ελαφρά ειδικά φύλλα πολυπροπυλενίου. Τα καλύμματα αυτά τοποθετούνται πάνω από την καλλιέργεια τις ημέρες με αυξημένο κίνδυνο παγετού και απομακρύνονται όταν οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα σταθερό μικροκλίμα κοντά στο έδαφος, περιορίζονται οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας και συνεχίζεται η ομαλή ανάπτυξη των φυτών.

Η χρήση των καλυμμάτων αυτών απαιτεί προσοχή, καθώς η αυξημένη υγρασία που εγκλωβίζεται μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση ασθενειών, γι’ αυτό και προηγούνται προληπτικοί καλλιεργητικοί χειρισμοί πριν από την εφαρμογή τους.

Πρώιμη υπαίθρια πατάτα: παγετός πριν την εμφάνιση των φυτών

Στην περίπτωση της πρώιμης υπαίθριας πατάτας, η εικόνα είναι διαφορετική. Η φύτευση ολοκληρώνεται μέσα στον χειμώνα και, σε πολλές περιπτώσεις, τα φυτά δεν έχουν ακόμη φυτρώσει όταν εκδηλώνονται τα πρώτα ψυχρά φαινόμενα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο παγετός να μην επηρεάζει άμεσα την καλλιέργεια, παρά μόνο σε ιδιαίτερα πρώιμες φυτεύσεις.

Όταν απαιτείται προστασία, οι παραγωγοί καταφεύγουν σε μεθόδους όπως η τεχνητή βροχή με λεπτή διασπορά νερού. Η εφαρμογή ξεκινά τις νυχτερινές ώρες, όταν η θερμοκρασία πλησιάζει το μηδέν, και διακόπτεται το πρωί με την άνοδο της θερμοκρασίας. Παράλληλα, επιλέγονται ποικιλίες που παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες, μειώνοντας τον κίνδυνο ζημιών.

Αυξημένες ανάγκες, αυξημένο κόστος

Κοινός παρονομαστής τόσο στη θερμοκηπιακή όσο και στην υπαίθρια πρώιμη πατάτα είναι ότι η αντιπαγετική προστασία συνεπάγεται αυξημένες εισροές και μεγαλύτερη επιβάρυνση για την καλλιέργεια. Τα πρόσθετα μέτρα που απαιτούνται, είτε πρόκειται για κάλυψη των φυτών είτε για παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, εντάσσονται πλέον στην καθημερινότητα των παραγωγών κατά τους χειμερινούς μήνες.

Οι χειρισμοί αυτοί δεν αποτελούν επιλογή πολυτέλειας, αλλά αναγκαία συνθήκη για τη διασφάλιση της παραγωγής σε ένα περιβάλλον με έντονη και αυξημένη καιρική μεταβλητότητα, όπου ο παγετός μπορεί να ανατρέψει μέσα σε λίγες ώρες τον καλλιεργητικό σχεδιασμό.

Ένα στοίχημα κάθε χειμώνα

Για τους παραγωγούς πρώιμης πατάτας, ο χειμώνας παραμένει ένα κρίσιμο διάστημα. Η έγκαιρη προστασία μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια ομαλή καλλιεργητική πορεία και σε απώλειες που δύσκολα αναπληρώνονται. Σε κάθε περίπτωση, η αντιπαγετική θωράκιση της καλλιέργειας αποτελεί ένα στοίχημα που κρίνεται νύχτα με τη νύχτα, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2017, «Αντιπαγετική προστασία θερμοκηπιακής και πρώιμης υπαίθριας πατάτας», σελ. 70–71.

Μια πολύ άσχημη χρονιά είναι η φετινή για τους παραγωγούς πατάτας, με πολλές ποσότητες να μένουν απούλητες και τις τιμές να έχουμε πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, είμαστε στην ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην περιοχή. Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Σε πολλές περιοχές οι παραγωγοί στράφηκαν στην πατάτα με αποτέλεσμα να έχουμε πολλές ποσότητες και να έχει μειωθεί η ζήτηση. Επίσης έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή είναι στα 27 λεπτά το κιλό που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Έχουν μείνει πολλές ποσότητες πατάτας απούλητες σε όλες τις σκάλες. Με τόσο χαμηλές τιμές ο παραγωγός δεν βγάζει το κόστος. Είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά φέτος για τους παραγωγούς. Για αυτό αύριο Τρίτη (4/11) έχουμε συνάντηση στην Κομοτηνή όλοι οι Αγροτικοί Σύλλογοι της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης για να αποφασίσουμε αν θα προχωρήσουμε σε κινητοποιήσεις.

Από την πλευρά του ο κ. Γιάννης Μυλωνάκης, παραγωγός από Δράμα, πολύ δύσκολη η φετινή χρονιά για τις πατάτες του Νευροκοπίου. Δεν υπάρχει ζήτηση αν και οι τιμές είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα κάτω του κόστους. Στη Δράμα λόγω της ξηρασίας μειώσαμε τα στρέμματα καλλιέργειας αλλά αυτό δεν έγινε και στην υπόλοιπη χώρα. Αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλες ποσότητες και να μένουν απούλητες. Στην περιοχή έχουν γεμίσει οι αποθήκες με πατάτες και πολλές βρίσκονται στα χωράφια σκεπασμένες με κίνδυνο αν πέσει η θερμοκρασία κάτω από -5 βαθμούς Κελσίου να μην είναι εμπορεύσιμες. Η τιμές παραγωγού είναι από 20 έως 33 λεπτά το κιλό. Πολλές όμως ποικιλίες είναι στα αζήτητα. Αυτή την εποχή άλλες χρονιές η αγορά είχε πολύ υψηλή ροή αλλά φέτος οι παραγωγοί παρακαλάνε τους εμπόρους να τους αγοράσουν τις πατάτες τους.    

Ο κ. Ιωσήφ Κοκκινίδης, από το Περιθώρι της Δράμας, που ασχολείται με την παραγωγή και την εμπορία πατάτας μέσω της Ομάδας Παραγωγών Πατάτας «Agroteam», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι εδώ και δύο ημέρες έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στην περιοχή. Αν και φέτος έχουμε μειωμένες αποδόσεις επειδή έχουν μπει πολλά στρέμματα καλλιέργειας σε όλη την χώρα έχουμε αυξημένες ποσότητες και πολύ μειωμένη ζήτηση. Αποτέλεσμα να έχουμε μια μεγάλη μείωση στις τιμές παραγωγού (κατά 50% σε σχέση με πέρσι) και μάλιστα σε μια χρονιά που είχαμε αυξημένο κόστος άρδευσης. Η ζήτηση από την αγορά είναι μειωμένη και η τιμή παραγωγού για την καλή ποιότητα πατάτας είναι στα 25 λεπτά το κιλό, ενώ η σκούπα στο χωράφια είναι στα 17 λεπτά το κιλό. Με αυτές τις τιμές για κάποιες ποικιλίες που έχουν μειωμένα κιλά ο παραγωγός έχει ζημιά. Αυτή την εποχή είναι πολύ μειωμένες οι ροές της εμπορίας στην αγορά της Αθήνας, που είναι η βασική αγορά της χώρας.   

Ο κ. Σωκράτης Βοϊτσίδης, που ασχολείται με την παραγωγή και εμπορία πατάτας, από την Πτολεμαΐδα της Κοζάνης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια πολύ άσχημη χρονιά για την πατάτα. Επειδή τα προηγούμενα χρόνια είχαμε καλές τιμές πολλοί παραγωγοί από όλη την χώρα και την περιοχή μου στράφηκαν στην καλλιέργεια. Αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλες ποσότητες και να έχουν μείνει απούλητες. Υπάρχει μεγάλη προσφορά και πολύ μειωμένη ζήτηση. Φέτος δεν βοήθησε ούτε ο τουρισμός την κατανάλωση. Αυτή την εποχή δεν υπάρχει καθόλου ζήτηση για πατάτες και οι τιμές τώρα έχουν πέσει κάτω του κόστους (μειώθηκαν κατά 50% σε σχέση με πέρσι). Πέρσι οι πατάτες της Κοζάνης είχαν πουληθεί όλες μέχρι τις 10 Οκτωβρίου. Φέτος είμαστε αρχές Νοεμβρίου και πολλές πατάτες είναι ακόμη ασυγκόμιστες στα χωράφια και δεν πρόκειται να συγκομιστούν.

Ο κ. Κωνσταντίνος Κατσογιάννης, παραγωγός πατάτας με συσκευαστήριο από το Νεοχώρι της Αρκαδίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αν και στην αρχή της συγκομιδή είχαμε αυξημένη ζήτηση για πατάτες στην συνέχεια έγιναν πολλές εισαγωγές και η ροή απορρόφησης του προϊόντος από την αγορά είναι πολύ μειωμένη. Τώρα έχουμε μεγάλες ποσότητες στις αποθήκες μας και οι έμποροι έχουν μειώσει πολύ τις τιμές. Φέτος είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά για την πατάτα.

Ο κ. Μιχάλης Βερνίκος, Διευθυντής παραγωγής της ΕΑΣ Νάξου, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι έχει πουληθεί όλη η παραγωγή πατάτας του συνεταιρισμού που συγκομίστηκε το καλοκαίρι. Όμως οι σπορές φθινοπωρινής πατάτας καθυστέρησαν φέτος λόγω της λειψυδρίας. Τελικά έγιναν οι φυτεύσεις μετά τα μέσα Αυγούστου και ευτυχώς είχαμε κάποιες βροχοπτώσεις που βοήθησαν την καλλιέργεια, ενώ η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει από τα τέλη Δεκεμβρίου και μετά. 

Η φετινή φθινοπωρινή πατάτα καταγράφει διαφορετικές ταχύτητες ανά περιοχή, με το κλίμα, τη ζήτηση και τα κόστη να καθορίζουν τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας.

Στη Δράμα η συγκομιδή προχωρά με καλές αποδόσεις αλλά μειωμένες τιμές, στη Νάξο οι παραγωγοί βρίσκονται ακόμη στα πρώτα στάδια και αγωνιούν για βροχή, ενώ στην Ηλεία και την Αχαΐα φέτος πολλοί παραγωγοί εγκατέλειψαν τη φθινοπωρινή πατάτα, ύστερα από διαδοχικές χρονιές ζημιών, υψηλά κόστη και αθέμιτο ανταγωνισμό.

Η φθινοπωρινή πατάτα ανά περιοχή

Από τη Δράμα με καλές αποδόσεις αλλά μειωμένες τιμές, μέχρι τη Νάξο που περιμένει βροχή και την Ηλεία όπου αρκετοί εγκατέλειψαν τη φετινή καλλιέργεια, η φθινοπωρινή πατάτα δείχνει φέτος τα όρια της βιωσιμότητάς της.

Δράμα: Καλή ποιότητα αλλά πίεση στις τιμές

Η συγκομιδή της φθινοπωρινής πατάτας στη Δράμα ξεκίνησε από τον Σεπτέμβριο και έχει ολοκληρωθεί περίπου στο 50%. «Παραγωγικά είμαστε καλύτερα από πέρυσι», αναφέρει ο υπεύθυνος της ΕΑΣ Δράμας. «Οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές, δεν είχαμε προβλήματα και ποσοτικά είμαστε πάνω από τον μέσο όρο».

Ωστόσο, εμπορικά η εικόνα είναι πιο δύσκολη. «Όλες οι περιοχές έχουν πατάτες, η ζήτηση είναι μειωμένη και υπάρχει στενότητα στην ευρωπαϊκή αγορά. Αν δεν έχουμε άλλες βροχές, η συγκομιδή θα κυλήσει ομαλά μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου», εξηγεί. «Από θέμα τιμής δεν είμαστε καλά· πέρυσι οι παραγωγοί πληρώθηκαν 0,45–0,50 ευρώ καθαρά, ενώ φέτος κινούνται στα 0,25–0,35», σημειώνει.

Τα προβλήματα κόστους και λειψυδρίας εξακολουθούν να πιέζουν τους παραγωγούς. «Είχαμε λειψυδρία τα προηγούμενα 2–3 χρόνια, όχι ότι ξεπεράστηκε πλήρως φέτος. Τα έξοδα από γεωτρήσεις και αντλητικά παραμένουν υψηλά, ενώ το κόστος του σπόρου ανέβηκε 40%», τονίζει.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στις ελληνοποιήσεις: «Έρχονται πατάτες από την Ευρώπη ασυσκεύαστες και βαφτίζονται όπως θέλουν. Δεν είμαστε κατά των εισαγωγών – να πουλιούνται ως γαλλικές, αλλά όχι να βαφτίζονται ελληνικές. Θέλουμε να ανταγωνιστούμε επί ίσοις όροις».

Ο ίδιος επισημαίνει την ανάγκη συλλογικής οργάνωσης: «Αν δεν οργανωθούμε, δεν θα προχωρήσουμε. Τα επόμενα χρόνια θα είναι δύσκολα για μεμονωμένους παραγωγούς. Θέλουμε η πολιτεία να μας προστατεύσει στις πωλήσεις, να μειωθούν τα κοστολόγια και να πουλά ο καθένας με το όνομά του». Και προσθέτει: «Είναι σημαντικό να οργανωθεί ο πρωτογενής τομέας, να υπάρξει σχεδιασμός από τις ΔΑΟΚ και επενδύσεις που θα κρατήσουν τον παραγωγό στο χωράφι».

Νάξος: Η λειψυδρία δοκιμάζει την παραγωγή

Στη Νάξο, η φθινοπωρινή πατάτα βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια ανάπτυξης, καθώς η φύτευση καθυστέρησε φέτος λόγω λειψυδρίας. Όπως αναφέρει ο υπεύθυνος παραγωγής της ΕΑΣ Νάξου, «είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για τη φετινή παραγωγή. Οι παραγωγοί καθυστέρησαν να φυτέψουν γιατί δεν υπήρχε νερό και περίμεναν κάποιες βροχές».

Κανονικά η φύτευση γίνεται τον Αύγουστο, όμως φέτος πραγματοποιήθηκε στα μέσα με τέλη Σεπτεμβρίου, «με την ελπίδα ότι θα υπάρξουν νερά τον Οκτώβριο ώστε να γλιτώσουμε ποτίσματα». Οι φυτείες βρίσκονται τώρα σε ανάπτυξη και, όπως εξηγεί, «αν βρέξει έχουμε ελπίδες για καλή παραγωγή – αν όχι, θα έχουμε μικροκαρπία». Οι εκτάσεις παραμένουν ίδιες με πέρυσι, ενώ η συγκομιδή αναμένεται τέλη Δεκεμβρίου.

«Το πρόβλημα είναι το νερό», τονίζει. «Στα αρχικά στάδια χρειάζεται καλό νερό για την άρδευση, στα τελικά αν ποτίσουμε με νερό από πηγάδια παλεύεται η κατάσταση. Παρακαλάμε να βρέξει – κι ας κάνει και ζημιά». Η έλλειψη νερού, όπως σημειώνει, επιδεινώνεται και από τον τουρισμό: «Οι ανάγκες του τουριστικού τομέα απορροφούν μεγάλο μέρος του διαθέσιμου νερού».

Παρά το μειωμένο κόστος σπόρου –καθώς χρησιμοποιούν ιδιοπαραγόμενο– τα υπόλοιπα έξοδα έχουν αυξηθεί σημαντικά. «Άρδευση, φυτοφάρμακα, λιπάσματα, εργατικά… όλα έχουν ανέβει», λέει. Αν και η καθαρή τιμή παραγωγού αναμένεται γύρω στο 1 ευρώ, «ο παραγωγός είναι οριακά».

Σοβαρό πρόβλημα αποτελεί και η νοθευμένη πατάτα. «Κυκλοφορεί κατά κόρον, οι έλεγχοι θα έπρεπε να είναι πιο αυστηροί», υπογραμμίζει. Ήδη όμως η ΕΑΣ Νάξου συνεργάζεται με τον ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ και το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης για την ταυτοποίηση του μικροβιώματος της πατάτας Νάξου, ώστε να δημιουργηθεί βάση δεδομένων που θα επιτρέπει τον εντοπισμό νοθευμένων προϊόντων.

Ηλεία: Τρεις λόγοι που οι παραγωγοί εγκατέληψαν φέτος 

Μετά από 44 χρόνια καλλιέργειας πατάτας, ο Διονύσιος Μάλλιαρης, παραγωγός από την Ηλεία και αντιπρόεδρος στον Συνεταιρισμό Πατατοπαραγωγών, δηλώνει πως φέτος σταμάτησε οριστικά τη φθινοπωρινή πατάτα. Όπως εξηγεί, η απόφαση αυτή δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα τριών βασικών λόγων που καθιστούν την καλλιέργεια πλέον ασύμφορη.

Η αρχή του τέλους, όπως αναφέρει, ήρθε με τις συνεχείς ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. «Γινόταν μια νεροποντή, έπαιρνε τα χώματα και παθαίναμε ζημιές στα αμμουδερά χωράφια», λέει, προσθέτοντας πως «οι πατάτες πρασίνιζαν, ενώ στα πιο βαριά χωράφια είχαμε σκασίματα». Οι απώλειες αυτές επαναλαμβάνονταν κάθε χρόνο, κάνοντας την καλλιέργεια ασύμφορη.

Το δεύτερο μεγάλο πλήγμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η απουσία αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ. «Πλήρωνα 40 ευρώ το στρέμμα ασφάλεια και όταν είχαμε καταστροφή δεν αποζημιωνόμασταν», σημειώνει. «Πλήρωνα, αλλά δεν γινόταν τίποτα. Μας κοροϊδεύανε». Για τον Διονύση, χωρίς κρατική στήριξη, το ρίσκο είναι πια δυσβάσταχτο: «Όταν δεν έχεις ανταπόκριση και το κόστος αυξάνεται, δεν υπάρχει λόγος να συνεχίσεις».

Η χαριστική βολή, όπως τονίζει, ήρθε από τις ελληνοποιήσεις και τις αθέμιτες πρακτικές στην αγορά. «Φέρνουν πατάτες από την Αίγυπτο και τις βαφτίζουν ελληνικές. Πώς να ανταποκριθούμε εμείς;» διερωτάται. Με τέτοιες συνθήκες, «η φθινοπωρινή πατάτα στην Ηλεία και την Αχαΐα δεν έχει πλέον κανένα περιθώριο επιβίωσης».

Η φθινοπωρινή πατάτα σε σταυροδρόμι

Παρά τις διαφορετικές συνθήκες από περιοχή σε περιοχή, η φθινοπωρινή πατάτα δείχνει φέτος πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία ανάμεσα στο κόστος, το κλίμα και την αγορά. Οι παραγωγοί ζητούν σταθερότητα και στήριξη, ώστε να συνεχίσουν μια καλλιέργεια που άλλοτε αποτελούσε σταθερό πυλώνα της ελληνικής γεωργίας.

Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις και η σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη του περονοσπόρου της πατάτας, μιας από τις σοβαρότερες και καταστροφικότερες ασθένειες της καλλιέργειας. Ο μύκητας Phytophthora infestans μπορεί να καταστρέψει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα ολόκληρο το χωράφι, εάν δεν ληφθούν εγκαίρως προληπτικά μέτρα προστασίας.

Οι φθινοπωρινές πατατοφυτείες στις περιοχές Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Ηλείας, Μεσσηνίας, Κεφαλληνίας, Ζακύνθου και Ιθάκης βρίσκονται αυτή την περίοδο σε ευπαθές στάδιο απέναντι στον περονόσπορο. Οι γεωπόνοι προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός πλημμυρισμένων εδαφών με δροσερό και υγρό καιρό δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του παθογόνου και την εκδήλωση επιδημικών φαινομένων.

Όπως τονίζει το Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας, οι παρατεταμένες υγρασίες και οι χαμηλότερες θερμοκρασίες των τελευταίων ημερών έχουν δημιουργήσει ιδιαίτερα πρόσφορες συνθήκες για την εξάπλωση του περονοσπόρου, καθιστώντας αναγκαία την έγκαιρη προληπτική προστασία.

Πώς εκδηλώνεται η ασθένεια

Ο περονόσπορος προσβάλλει φύλλα, στελέχη και κονδύλους της πατάτας. Στα φύλλα εμφανίζονται αρχικά ανοιχτοπράσινες κηλίδες που σύντομα παίρνουν καστανό χρώμα, ενώ στην κάτω επιφάνειά τους σχηματίζεται λευκό «χνούδι» – οι καρποφορίες του μύκητα. Όταν η υγρασία παραμένει υψηλή, οι κηλίδες εξαπλώνονται ραγδαία, καταλαμβάνοντας ολόκληρο το φύλλωμα.

Στα στελέχη σχηματίζονται σκουρόχρωμες νεκρωτικές περιοχές, ενώ σε έντονες προσβολές το υπέργειο μέρος των φυτών νεκρώνεται και η καλλιέργεια αποκτά όψη «καψαλισμένης».
Οι κόνδυλοι, όταν μολυνθούν, εμφανίζουν καστανές έως κοκκινωπές κηλίδες και εσωτερικό μεταχρωματισμό τύπου «σκουριάς». Οι σήψεις αυτές μπορεί να επιδεινωθούν αργότερα στην αποθήκευση, ειδικά αν η συγκομιδή γίνει σε βροχερό καιρό ή αν δεν αφαιρεθεί εγκαίρως το υπέργειο τμήμα των φυτών.

Ευνοϊκές συνθήκες και εξάπλωση

Η ασθένεια ξεκινά συνήθως από μολυσμένο πατατόσπορο ή από κονδύλους που παρέμειναν στο χωράφι από την προηγούμενη καλλιέργεια, οι οποίοι φυτρώνουν και αποτελούν πηγή μολύσματος. Πηγή μόλυνσης μπορεί επίσης να είναι οι ασθενείς κόνδυλοι που απορρίπτονται στις άκρες του χωραφιού κατά τη συγκομιδή. Σύμφωνα με το Κέντρο Προστασίας Φυτών Αχαΐας, οι πρόσφατες βροχοπτώσεις, η σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας και τα πλημμυρισμένα εδάφη συντελούν στη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη του παθογόνου, ιδιαίτερα στις φθινοπωρινές πατατοφυτείες που βρίσκονται σε ευπαθές στάδιο.

Η εξάπλωση του περονοσπόρου ευνοείται από εναλλαγές ψυχρού και θερμού καιρού με παράλληλες νεφώσεις και βροχοπτώσεις. Δύο συνεχόμενες ημέρες με θερμοκρασία πάνω από 10°C και σχετική υγρασία άνω του 90% για τουλάχιστον 11 ώρες είναι ιδανικές για την ανάπτυξη του μύκητα Phytophthora infestans. Νύχτες με υψηλή υγρασία που ακολουθούνται από νεφοσκεπείς, βροχερές ημέρες με ψιχάλες ή ομίχλες δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για μολύνσεις, ενώ θερμοκρασίες πάνω από 25°C και ξηρός καιρός αναστέλλουν προσωρινά την εξέλιξη της ασθένειας. Για τον λόγο αυτό, ο περονόσπορος στη χώρα μας είναι πιο επικίνδυνος το φθινόπωρο και, σε μικρότερο βαθμό, την άνοιξη όταν επικρατεί βροχερός καιρός.

Μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης

Οι γεωπόνοι συνιστούν στους παραγωγούς να δώσουν έμφαση στην προληπτική προστασία, καθώς ο περονόσπορος είναι εξαιρετικά δύσκολο να περιοριστεί μετά την εγκατάστασή του.
Ειδικότερα, το Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας προτείνει οι φυτείες που βρίσκονται σε ευαίσθητο στάδιο προσβολής — δηλαδή όταν το ύψος των φυτών ξεπερνά τα 15–20 εκατοστά — να προστατεύονται με επτά ημερήσιες επεμβάσεις, φροντίζοντας να καλύπτεται επαρκώς και το νέο φύλλωμα. Όπως επισημαίνει το Κέντρο, η προστασία πρέπει να είναι κυρίως προληπτική, ώστε να αποτραπεί η εγκατάσταση του παθογόνου.

Παράλληλα, συστήνονται καλλιεργητικά μέτρα όπως η επιλογή υγιούς πατατόσπορου, η καταστροφή των “εθελοντών” φυτών που φυτρώνουν από παλιούς κονδύλους, το καλό παράχωμα (ώστε οι νέοι κόνδυλοι να βρίσκονται σε βάθος τουλάχιστον 10–15 εκ.) και η έγκαιρη απομάκρυνση του υπέργειου μέρους των φυτών περίπου 15 ημέρες πριν τη συγκομιδή, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος προσβολής των κονδύλων.

Όσον αφορά τους ψεκασμούς, προτιμάται η εναλλαγή μυκητοκτόνων επαφής, διελασματικής και διασυστηματικής δράσης, για να αποφευχθεί η ανάπτυξη ανθεκτικότητας του μύκητα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη μη επαναλαμβανόμενη χρήση σκευασμάτων της ίδιας ομάδας δραστικών ουσιών, όπως των φαινυλαμιδίων (π.χ. benalaxyl, metalaxyl-M).

Τέλος, υπενθυμίζεται ότι οι παραγωγοί πρέπει να χρησιμοποιούν μόνο εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες της ετικέτας, τις δοσολογίες και τα μέτρα προστασίας για τον χρήστη και το περιβάλλον. Η εναλλαγή σκευασμάτων διαφορετικής ομάδας δράσης παραμένει κρίσιμη για την αποφυγή ανάπτυξης ανθεκτικότητας του παθογόνου.

Επαγρύπνηση και έγκαιρη δράση

Ο περονόσπορος της πατάτας παραμένει μία από τις πιο επικίνδυνες ασθένειες της καλλιέργειας, ικανή να προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε παραγωγή και ποιότητα. Με την εμφάνιση των πρώτων βροχοπτώσεων και τη σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας, οι συνθήκες στις φθινοπωρινές πατατοφυτείες της Δυτικής Ελλάδας και των Ιονίων Νήσων καθίστανται ιδιαίτερα ευνοϊκές για την ανάπτυξη του παθογόνου. Οι παραγωγοί στις περιοχές αυτές καλούνται να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, παρακολουθώντας τα φυτά και εφαρμόζοντας συστηματικά προληπτικά μέτρα, όπως συνιστούν οι γεωπονικές υπηρεσίες.

Η έγκαιρη δράση αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την αποφυγή εκτεταμένων ζημιών. Η συνεχής παρακολούθηση των φυτειών, η εφαρμογή ψεκασμών σε τακτά χρονικά διαστήματα και η τήρηση των οδηγιών για τη χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την προστασία της καλλιέργειας. Η πιστή εφαρμογή των γεωπονικών συστάσεων και η πρόληψη πριν από την εγκατάσταση της ασθένειας παραμένουν το πιο αποτελεσματικό «όπλο» απέναντι σε έναν μύκητα που συγκαταλέγεται στους πιο επιθετικούς εχθρούς της πατάτας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πηγές:

Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Φυτοπροστασίας – Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας

Περιοδικό Γεωργία και Κτηνοτροφία, «Ο περονόσπορος της πατάτας και η αντιμετώπισή του», Έτος 2008, Τεύχος 4, σελ. 38–42.

Στα αζήτητα είναι οι πατάτες αυτή την περίοδο, με τις τιμές να κυμαίνονται στα 20 λεπτά, ενώ το κόστος παραγωγής φτάνει στα 40 λεπτά. Πολλές ποσότητες στην Ηλεία θα μείνουν απούλητες στα χωράφια.

Ο κ. Διονύσιος Μάλιαρης, μεγάλος παραγωγός στην περιοχή της Ηλείας που έχει και συσκευαστήριο, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μεγάλες ποσότητες πατάτας σήμερα έχουν μείνει απούλητες στα χωράφια. Δεν υπάρχει κανένα εμπορικό ενδιαφέρον στην αγορά. Αυτή την στιγμή με τις υψηλές θερμοκρασίες οι πατάτες που είναι στα χωράφια δεν μπορούν να πουληθούν. Μιλάμε για μεγάλη οικονομική καταστροφή φέτος στους παραγωγούς πατάτας. Αυτό οφείλεται στο ότι όταν ξεκίνησε η συγκοπμιδή στην Ηλεία μετά την Μεσσηνία και ενώ στην εγχώρια αγορά είχαμε μικρές ποσότητες έγιναν εισαγωγές από τρίτες χώρες με χαμηλές τιμές. Το κράτος όφειλε να κάνει ελέγχους στις εισαγωγές για να προστατέψει τους Έλληνες παραγωγούς. Ασφαλιζόμαστε στον ΕΛΓΑ και πληρώνουμε 44 ευρώ το στρέμμα και ποτέ δεν έχουμε δίκαιες αποζημιώσεις. Η ύπαιθρος ζει από το αγροτικό εισόδημα αλλά οι αγρότες με τιμές κάτω του κόστους δεν μπορούν να είναι βιώσιμοι επιχειρηματίες. Από τέλη Απριλίου οι τιμές παραγωγού στις πατάτες έπεσαν στα 20 έως τα 25 λεπτά το κιλό.

Ο κ. Αρτέμης Κούγιας, παραγωγός από την περιοχή της Βάρδας Ηλείας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «ακόμη έχει ποσότητες η Ηλεία. Προσωπικά έχω ολοκληρώσει την συγκομιδή αλλά υπάρχουν παραγωγοί που καθυστέρησαν την συγκομιδή. Αυτή την εποχή όμως έχει μειωθεί πολύ η ζήτηση. Στην περιοχή η μέση τιμή που πούλησε ο παραγωγός τις πατάτες κυμάνθηκε από 35 λεπτά το κιλό. Μπορεί αυτή την τιμή στο παρελθόν να την θεωρούσαμε υψηλή αλλά σήμερα έχουν αλλάξει πολλά στο κόστος παραγωγής, που έχει φτάσει στα 40 λεπτά. Όταν όμως αυξάνει η τιμή μειώνεται αμέσως η ζήτηση γιατί οι καταναλωτές δεν μπορούν να πληρώσουν. Στην συνέχεια γίνονται εισαγωγές από χώρες με χαμηλό κόστος παραγωγής και καλύπτουν την ζήτηση. Με αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί ο παραγωγός να έχει ένα καλό εισόδημα.

Ο κ. Φίλιππος Λιάκος, παραγωγός που ασχολείται και με την εμπορία πατάτας από την Λακκόπετρα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος δεν είχε πρόβλημα η παραγωγή, είχαμε καλές αποδόσεις και ποιότητα. Όμως οι τιμές παραγωγού δεν είχαν την πορεία που θα θέλαμε. Ξεκίνησαν από καλά επίπεδα στα 50 έως 55 λεπτά αλλά από τον Μάιο και μετά άρχισαν να μειώνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα και σήμερα έφτασαν στα 20 λεπτά. Το 2025 ήταν μια μέτρια χρονιά από άποψης τιμών για τους παραγωγούς πατάτας.

Ο παραγωγός και έμπορας πατάτας από την Λακκόπετρα Αχαΐας κ. Ανδρέας Γκοτσόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «είμαστε κοντά στην ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην περιοχή. Έχουν απομείνει λίγες ποσότητες ακόμη στην περιοχή. Φέτος δεν ήταν καλή χρονιά για τους παραγωγούς της περιοχής. Αν και ξεκίνησαν από καλά επίπεδα οι τιμές παραγωγού, στα 50 λεπτά το κιλό, όταν βγήκαμε στην αγορά μετά το Πάσχα μέχρι και τον Μάιο. Στην συνέχεια όμως λόγω των εισαγωγών είχαμε μια σταδιακή πτώση της τιμής. Σήμερα έχει φτάσει η πατάτα να έχει τιμή παραγωγού στα 20 λεπτά το κιλό. Επίσης έχουν σταματήσει αυτή την εποχή οι εξαγωγές κάτι που δεν βοηθά την τιμή να μείνει σε καλά επίπεδα.  

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, οι φυτεύσεις στην περιοχή έγιναν τον Απρίλιο. Την περσινή χρονιά είχαμε μεγάλα προβλήματα λόγω της ξηρασίας. Φέτος είχαμε περισσότερες βροχοπτώσεις και το φράγμα Λευκογείων στο Νευροκόπι έχει περισσότερες σε σχέση με πέρσι ποσότητες. Καθυστερήσαμε να ξεκινήσουμε τα ποτίσματα. Πριν 20 ημέρες είχαμε κάποια τοπικά χαλάζι που έκαναν ζημιές. Παρόλα αυτά τα στρέμματα είναι στα ίδια επίπεδα σε σχέση με πέρσι (17.000 στρέμματα) και η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει από τον Αύγουστο και να κορυφωθεί αρχές Σεπτεμβρίου. 

Σύμφωνα με στοιχεία του Incofruit-Hellas, στην χώρα μας εισάγονται περίπου 255.000 τόνους πατάτες ετησίως, εκ των οποίων οι 160.000 τόνοι προέρχονται από την Αίγυπτο. Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 εισήχθησαν 117.893 τόνοι πατάτες, έναντι 130.730 τόνων το αντίστοιχο περσινό διάστημα, προερχόμενες κυρίως από Γαλλία, Αίγυπτο και Κύπρο. Οι εισαγωγές φέτος μπορεί να φαίνονται μειωμένες αλλά έχουμε αυξημένη παραγωγή, σε σχέση με πέρσι, για αυτό έχουμε πίεση των τιμών.

Καλά πήγαν την περίοδο του Πάσχα τα πράγματα με την φετινή παραγωγή της πρώιμης, ανοιξιάτικης πατάτας στην περιοχή της Μεσσήνης και της Καλαμάτας, της πιο πρώιμης περιοχής στην χώρα.

Η τιμή παραγωγού έχει καταφέρει να παραμείνει σταθερή και υπάρχει ζήτηση για το προϊόν στην εσωτερική αγορά αλλά και στο εξωτερικό.

Το ζήτημα είναι αυτή η τιμή και η ζήτηση να συνεχιστεί μέχρι την ολοκλήρωση της παραγωγής, που φέτος είναι αισθητά μειωμένη, ώστε οι παραγωγοί να έχουν τη δύναμη να συνεχίσουν την καλλιέργεια.

Ο παραγωγός από τον Μπουρνιά, Γιώργος Δούβας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «η συγκομιδή για την πατάτα Μεσσηνίας ξεκίνησε φέτος από τις 8 Απριλίου. Οι φυτεύσεις φέτος με πατάτες ήταν μειωμένες σε σχέση με πέρσι λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής.
Επίσης οι καιρικές συνθήκες του περασμένου χειμώνα με τις απότομες εναλλαγές της θερμοκρασίας δημιούργησαν προβλήματα στην καλλιέργεια και μειωμένες αποδόσεις, που ξεκίνησαν από 2,5 τόνους το στρέμμα αλλά στην συνέχεια αυξήθηκαν στα 3,5 τόνους.
Η τιμή παραγωγού φέτος κρατήθηκε σε καλά επίπεδα από 52 έως και 55 λεπτά το κιλό, ανάλογα με την ποιότητα. Μέχρι τώρα έχει συγκομιστεί περίπου το 60% της παραγωγής πατάτας. Το θετικό είναι ότι αν και έχουν γίνει εισαγωγές οι καταναλωτές στην Αθήνα ζητούν να αγοράσουν ελληνικές πατάτες και όχι εισαγόμενες. Αυτό βοήθησε και κρατήθηκαν οι τιμές παραγωγού σε αυτά τα επίπεδα».

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «από αρχές Απριλίου ξεκίνησε η συγκομιδή με τις πατάτες να είναι ανάρπαστες στην εγχώρια αγορά αλλά και στις εξαγωγές. Λόγω του ήπιου χειμώνα οι αποδόσεις κυμαίνονται σε ικανοποιητικά επίπεδα. Μέχρι σήμερα έχει συγκομιστεί το 50% της παραγωγής και αναμένεται να ολοκληρωθεί τις επόμενες τρεις εβδομάδες. Η εταιρεία μας έδωσε στους παραγωγούς που συνεργάζεται τιμή στα 55 λεπτά το κιλό ανεξάρτητα μεγέθους από την έναρξη της συγκομιδής μέχρι τις ημέρες του Πάσχα. Μετά το Πάσχα η τιμή είναι στα 53 λεπτά το κιλό. Εκτιμώ ότι η τιμή αυτή θα παραμείνει μέχρι της ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην Μεσσηνία.

Εκτός πάντως από την εγχώρια αγορά φέτος είχαμε αυξημένες ροές στις εξαγωγές πατάτας, κυρίως προς Πολωνία, που συνεχίζονται ακόμη και σήμερα. Σε αυτό βοήθησε ότι το Πάσχα των Καθολικών έπεσε μαζί με το Ορθόδοξο αλλά και η αυξημένη ζήτηση για φρέσκια πατάτα στην Ευρώπη.

Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Spunta, που έχει μερίδιο εδώ 50% και μετά οι Voyager και η Farida.

Στο μεταξύ ξεκίνησε αυτές τις ημέρες με μικρές ποσότητες η συγκομιδή πατάτας στην Αχαΐα. Οι καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια των φυτεύσεων καθυστέρησαν τις σπορές με αποτέλεσμα να πάει πίσω η συγκομιδή. Αναμένεται μετά τις 5 Μαΐου να ξεκινήσουν οι συγκομιδές των μεγάλων ποσοτήτων πατάτας στην Αχαΐα. Η τιμή παραγωγού ξεκίνησε από 52 λεπτά το κιλό και αυτή την περίοδο είναι στα 50 λεπτά. Πολλές ποσότητες πάνε για εξαγωγή και εκτιμώ ότι θα παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα οι τιμές και στην Αχαΐα.

Φέτος είχαμε ένα καλό ξεκίνημα για τους παραγωγούς πατάτας και ελπίζω να βοηθήσει στο να παραμείνουν στην καλλιέργεια, επειδή τα τελευταία χρόνια είχαμε μια μεγάλη μείωση των στρεμμάτων. Πρέπει να ενθαρρύνουμε τους παραγωγούς να παραμείνουν στην καλλιέργεια, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, αφού οι αγορές ζητούν την ελληνική πατάτα, που φημίζεται για τη φρεσκάδα και την γεύση της».

Συνεχίζονται χωρίς προβλήματα οι φυτεύσεις ανοιξιάτικης πατάτας και αναμένεται να ολοκληρωθούν τις επόμενες ημέρες.

Προβλήματα δημιούργησαν οι βροχές του Δεκεμβρίου, με αποτέλεσμα σε κάποιες περιοχές να είναι όψιμη η καλλιέργεια.

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι φυτεύσεις ξεκίνησαν από 15 Νοεμβρίου και έγιναν σταδιακά λόγω των βροχοπτώσεων του Δεκεμβρίου. Αυτή την εποχή έχουν ολοκληρωθεί και όσον αφορά τα στρέμματα αναμένεται να είναι μειωμένα σε σχέση με πέρυσι κατά 15%.

Φέτος είναι μια κρίσιμη χρονιά για την καλλιέργεια πατάτας στην Μεσσηνία. Σημειώνουμε πως τη δεκαετία του '90 είχαμε 8.000 στρέμματα με πατάτα και σήμερα είναι γύρω στα 1.800 στρέμματα. Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Spunta, που έχει μερίδιο εδώ 50% και μετά οι Voyager και η Farida.

Πάντως μέχρι στιγμής οι καιρικές συνθήκες βοηθούν και η καλλιέργεια εξελίσσεται ομαλά. Υπάρχει όμως αυξημένο κόστος καλλιέργειας και φέτος, με την τιμή στον πατατόσπορο να έχει αυξηθεί, κατά 20%, σε σχέση με πέρυσι. Ακόμη έχουμε αύξηση στην ενέργεια και στα πετρέλαια.

Αυτή την εποχή στην εγχώρια αγορά υπάρχουν λίγα αποθέματα με πατάτες από την Θήβα και την Αχαΐα. Έχουν γίνει εισαγωγές γαλλικής πατάτας, ενώ αυτή την εποχή ξεκινούν οι εισαγωγές και από Αίγυπτο. Το θετικό είναι ότι υπάρχει αυξημένη ζήτηση στην εγχώρια αγορά αλλά και για εξαγωγές, κυρίως προς Πολωνία.

Προβλέπω ότι φέτος τον Απρίλιο, αν δεν έχουμε ακραία καιρικά φαινόμενα, αναμένεται να κάνει ένα καλό ξεκίνημα στην αγορά η πατάτα της Μεσσηνίας. Το χρειάζονται οι παραγωγοί για να συνεχίσουν να καλλιεργούν και να σταματήσει η φθίνουσα πορεία της καλλιέργειας των τελευταίων ετών».

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο παραγωγός και έμπορας πατάτας από την Λακκόπετρα κ. Ανδρέας Γκοτσόπουλος, «ολοκληρώθηκαν στην περιοχή οι φυτεύσεις πατάτας. Οι βροχές του Δεκεμβρίου μας καθυστέρησαν τις φυτεύσεις, έγιναν κάποιες αρχές του μήνα και οι υπόλοιπες μετά τα Χριστούγεννα. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε φετος μια όψιμη χρονιά. Με κανονικές συνθήκες η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει από τα τέλη Απριλίου, ενώ τα προηγούμενα χρόνια μπαίναμε στο χωράφι για συγκομιδή από 5 έως 10 Απριλίου. Αυτό βέβαια θα σημάνει ζημιά για τους παραγωγούς γιατί χάνουν την αγορά κατά τις ημέρες του Πάσχα. Τα στρέμματα καλλιέργειας στην περιοχή παραμένουν σε σταθερά επίπεδα».

Ο κ. Αρτέμης Κούγιας, παραγωγός από την περιοχή της Βάρδας Ηλείας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «συνεχίζονται χωρίς προβλήματα οι φυτεύσεις πατάτας στην περιοχή και αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τέλος της εβδομάδας. Τα στρέμματα θα είναι περίπου στα ίδια επίπεδα. Πρόβλημα είναι το αυξημένο κόστος παραγωγής λόγω των τιμών της ενέργειας και του πετρελαίου. Επίσης στην περιοχή δεν γίνεται σωστή διαχείριση του νερού άρδευσης με αποτέλεσμα να χάνονται πολλές ποσότητες στην θάλασσα. Από αρχές Απριλίου θα ξεκινήσει η συγκομιδή στην Μεσσηνία και από αρχές Μαΐου σε Ηλεία και Αχαΐα. Η μέση τιμή που πούλησε πέρυσι ο παραγωγός τις πατάτες κυμάνθηκε από 35 έως 40 λεπτά το κιλό. Η χώρα μας είναι ελλειματική στην πατάτα και την ζήτηση την καλύπτει από εισαγωγές. Εισάγουμε κυρίως από Γαλλία και Αίγυπτο. Πολλές από τις αιγυπτιακές πατάτες όμως ελληνοποιούνται στην ελληνική αγορά».

Ο κ. Κωνσταντίνος Κατσογιάννης, παραγωγός πατάτας με συσκευαστήριο από το Νεοχώρι της Αρκαδίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «οι φυτεύσεις πατάτας στην Αρκαδία θα ξεκινήσουν από τέλη Μαρτίου αν βοηθήσει και ο καιρός. Πέρυσι είχαμε σοβαρά προβλήματα από την ξηρασία και τις προσβολές των σιδηροσκούληκων. Στην περιοχή της Αρκαδίας καλλιεργούνται περίπου 6.000 στρέμματα πατάτας και οι συγκομιδές ξεκινούν από αρχές Αυγούστου. Οι τιμές παραγωγού πέρυσι κυμάνθηκαν από 50 έως 55 λεπτά το κιλό».

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «οι φυτεύσεις στην περιοχή ξεκινούν από αρχές Απριλίου. Την περσινή χρονιά είχαμε μεγάλα προβλήματα λόγω της ξηρασίας. Στο φράγμα Λευκογείων στο Νευροκόπι τα προηγούμενα χρόνια είχαμε νερό για άρδευση γύρω στα εκατ. κυβικά μέτρα νερό. Πέρσι είχαμε περίπου 1,8 εκατ. κυβικά, ενώ μέχρι σήμερα το φράγμα έχει στα 1,5 εκατ. κυβικά. Αν συνεχιστεί αυτή η εικόνα αναμένεται να υπάρχουν και φέτος προβλήματα στην άρδευση της καλλιέργειας. Αυτό σημαίνει μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας και κάποια χωράφια δεν θα καταφέρουν να ποτιστούν».

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο κ. Γεώργιος Χαριτάκης, γεωπόνος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Οροπεδίου Λασιθίου, «στην περιοχή οι φυτεύσεις πατάτας ξεκινούν από Απρίλιο και ολοκληρώνονται τον Μάιο. Καλλιεργούμε περίπου 6 έως 8 χιλιάδες στρέμματα με πατάτες. Πέρσι υπήρχαν σοβαρά προβλήματα λόγω της ξηρασίας. Το θετικό είναι ότι η συγκομιδή γίνεται το καλοκαίρι, που υπάρχει αυξημένη ζήτηση λόγω του τουρισμού στην εγχώρια αγορά, με αποτέλεσμα να έχουμε καλή ροή του προϊόντος στο εμπόριο».

Μεγάλο πρόβλημα λόγω της λειψυδρίας υπάρχει στη Νάξο. Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου κ. Δημήτρη Καπούνη, «από 6.000 τόνους πατάτας Νάξου που είχε παραγωγή στο παρελθόν το νησί πέρσι είχε μόλις 1.800 τόνους επειδή δεν υπάρχει νερό για άρδευση».

Στα τάρταρα έφτασε φέτος η παραγωγή πατάτας Νάξου λόγω της ξηρασίας που μαστίζει το νησί ενώ η πολιτεία ακόμη δεν έχει προχωρήσει στην κατασκευή των αναγκαίων μέτρων για να γίνει η άρδευση της καλλιέργειας.

Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΑΣ) Νάξου διοργάνωσε τη 15η Γιορτή της Πατάτας Νάξου, η οποία, σε αντίθεση με τον εορταστικό χαρακτήρα που είχε τα προηγούμενα χρόνια, φέτος πήρε τη μορφή διαμαρτυρίας.

Φέτος οι υπεύθυνοι του Αγροτικού Συνεταιρισμού του νησιού, επέλεξαν να της δώσουν μια μορφή έντονης διαμαρτυρίας, με κυριότερο θέμα αυτό της λειψυδρίας η οποία απειλεί τη καλλιέργεια πατάτας.

Σύμφωνα με στοιχεία που εμφάνισαν η ακαρπία έχει οδηγήσει φέτος σε μείωση της παραγωγής πατάτας, κατά 70%, ενώ μέχρι πέρυσι οι 300 παραγωγοί πατάτας είχαν σοδειά 6.000 τόνων σε ετήσια βάση, με τη φετινή να εκτιμάται μόλις στους 1.800 τόνους.

Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) και άλλων συνεταιρισμών από κάθε γωνιά της χώρας βρέθηκαν στη Νάξο και διαπίστωσαν ιδίοις όμμασι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο αγροτοκτηνοτροφικός κόσμος του νησιού, τα ίδια που ταλανίζουν τον πρωτογενή τομέα όλης της χώρας, με κυριότερα όλων την ανομβρία και τη λειψυδρία που έχουν μετατραπεί σε εφιάλτη για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων έγινε συνεδρίαση των συνεταιριστών στην οποία συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ, Παύλος Σατολιάς, ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αγελαδοτρόφων και Προβατοτρόφων της πολύπαθης Δυτικής Θεσσαλίας, Γιώργος Βαϊόπουλος, η Πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμύνταιου, Διαμάντω Κρητικού και ο Πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αιγιαλείας, Θανάσης Σωτηρόπουλος.

Κατά τη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε οι πρόεδροι των συνεταιρισμών υπογράμμισαν ότι υπάρχει ο κίνδυνος αφανισμού της καλλιέργειας πατάτας Νάξου, ενώ κατήγγειλαν την αδράνεια των αρμόδιων κεντρικών, περιφερειακών και τοπικών οργάνων, για την αδυναμία έγκαιρης πρόληψης της κατάστασης και τη λήψη συντονισμένων και προγραμματισμένων ενεργειών εξασφάλισης νερού άρδευσης.

Η Πολιτεία οφείλει να στηρίξει τον ενεργό παραγωγό και πρέπει να υλοποιηθούν τα στρατηγικά έργα, όπως το Ύδωρ 2.0, που εξαγγέλθηκε πρόσφατα. Η Νάξος είναι μια μικρογραφία του τι συμβαίνει με την ξηρασία σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι πρόεδροι των συνεταιρισμών με προτάσεις τους σημείωσαν ότι πρέπει να επιδοτηθεί η ακαρπία και η μεσοκαρπία μέσω των μέτρων ήσσονος σημασίας (de minimis) διότι η Πατάτα Νάξου αποτελεί ΠΓΕ προϊόν.