Ξεκίνησε συγκομιδή Μεσσηνιακής πατάτας, παραμένουν απούλητες περσινές παραγωγές, απογοήτευση με τιμές και εισαγωγές

Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν το τελευταίο χρονικό διάστημα δημιουργούν περιβάλλον αυξημένης επιφυλακής για την εξέλιξη μυκητολογικών ασθενειών. Ειδικότερα, τα πρόσφατα δεδομένα του Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας καταγράφουν συνθήκες που ευνοούν την έναρξη προσβολών από περονόσπορο και αλτερνάρια.

Στη Μεσσηνία, το φύτρωμα ξεκίνησε από το πρώτο 10-ημερο του Ιανουαρίου και ελάχιστες καλλιέργειες βρίσκονται στο κλείσιμο. Στην πρώιμη παραλιακή ζώνη της Αχαΐας & Ηλείας το φύτρωμα ξεκίνησε από τις αρχές του Φλεβάρη. Σε όλες τις περιοχές υπάρχουν πατατοφυτείες σε στάδιο ευαίσθητο στις προσβολές από την ασθένεια του περονόσπορου. Οι παρατεταμένες βροχοπτώσεις σε συνδυασμό με τη διάρκεια διύγρανσης του φυλλώματος και τη θερμοκρασία, δημιούργησαν πρώιμα ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες για το ξεκίνημα προσβολών, πρωτίστως στη Μεσσηνία και ακολούθως στις πρώιμες περιοχές της Αχαΐας και Ηλείας. Αντίστοιχα για την Αλτερνάρια, ο καιρός ευνοεί προσβολές σε όλες τις περιοχές.

Περονόσπορος (Phytophthora infestans)

Το παθογόνο προσβάλει επίσης την τομάτα και μπορεί να μεταδοθεί μεταξύ γειτονικών καλλιεργειών. Ο μύκητας διαχειμάζει σε μολυσμένους κονδύλους ή φυτικά υπολείμματα και, την άνοιξη, με ευνοϊκές συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας, παράγει σποριάγγεια που μεταφέρονται με τον άνεμο ή τη βροχή και προκαλούν νέες μολύνσεις. Η ασθένεια ευνοείται από υγρό και δροσερό καιρό. Θερμοκρασίες 10–25°C με υψηλή σχετική υγρασία και παρατεταμένη διαβροχή του φυλλώματος ευνοούν την εξάπλωσή της. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να μολυνθούν και οι κόνδυλοι, ιδίως όταν βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια ή το έδαφος παρουσιάζει ρωγμές, ενώ θερμοκρασίες άνω των 25°C περιορίζουν την ανάπτυξη του παθογόνο

Η προσβολή εκδηλώνεται με κηλίδες στα φύλλα και μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα. Σε ευνοϊκές συνθήκες η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε σύντομο χρονικό διάστημα. Εκτός από το φύλλωμα, δυνατόν να προσβληθούν και οι κόνδυλοι, ιδίως όταν δεν έχει γίνει επαρκές παράχωμα ή όταν το έδαφος παρουσιάζει ρωγμές, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σήψεις κατά την αποθήκευση 

Αντιμετώπιση και Στρατηγική ψεκασμών 

Οι ψεκασμοί κατά του περονόσπορου πρέπει να γίνονται προληπτικά, πριν από τη μόλυνση και πολύ πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων. Η έναρξη τοποθετείται συνήθως πριν από το κλείσιμο των γραμμών, όταν οι συνθήκες γίνονται ευνοϊκές, ενώ σε περιπτώσεις αυξημένου μολύσματος μπορεί να απαιτηθεί νωρίτερα. Η καλλιέργεια πρέπει να παραμένει καλυμμένη όσο διαρκούν ευνοϊκές συνθήκες, με επαναλήψεις ανά 7–10 ή 10–14 ημέρες, ανάλογα με το σκεύασμα και την πίεση του μολύσματος.

Στο στάδιο της ταχείας ανάπτυξης συνιστώνται διασυστηματικά μυκητοκτόνα για την προστασία της νέας βλάστησης, ενώ σε βροχερές περιόδους προτιμώνται μυκητοκτόνα με διελασματική κίνηση. Η επαναλαμβανόμενη χρήση της ίδιας ομάδας μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτικότητα, γι’ αυτό συνιστάται εναλλαγή ομάδων δράσης και τήρηση του μέγιστου αριθμού εφαρμογών ανά καλλιεργητική περίοδο.

Η χημική προστασία πρέπει να συνδυάζεται με καλλιεργητικά μέτρα, όπως η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών και πιστοποιημένου υγιούς πατατόσπορου, η καταστροφή υπολειμμάτων και εθελοντών φυτών, η αποφυγή γειτνίασης πατάτας και τομάτας και ο περιορισμός της υπερβολικής υγρασίας σε υπό κάλυψη καλλιέργειες. Σε φυτείες με προσβολές στο φύλλωμα, πριν από τη συγκομιδή συνιστάται αποξήρανση του υπέργειου μέρους και αναμονή περίπου 14 ημερών για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης των κονδύλων.

Αλτερνάρια (Alternaria solani)

Πρόκειται για ασθένεια διαδεδομένη, η οποία προσβάλλει κυρίως τα φύλλα και σπανιότερα τους κονδύλους. Στα φύλλα, ιδιαίτερα στα κατώτερα, εμφανίζονται ωοειδείς κηλίδες σκούρου χρώματος. Στους νεκρούς ιστούς διακρίνονται χαρακτηριστικοί ομόκεντροι κύκλοι που θυμίζουν στόχο. Σε σοβαρή προσβολή αναπτύσσεται μεγάλος αριθμός κηλίδων που οδηγεί σε ξήρανση και πτώση των φύλλων.  

Στους κονδύλους μπορεί να εμφανιστούν κηλίδες ξηρής σήψης, καστανού χρώματος, ελαφρά βυθισμένες, με σαφή διαχωρισμό από τους υγιείς ιστούς. Η μόλυνση ξεκινά από προσβεβλημένα υπολείμματα φυτών που παραμένουν στο χωράφι. Το παθογόνο προσβάλλει κυρίως φυτά με μειωμένη ευρωστία, ενώ η ανάπτυξη της ασθένειας ευνοείται από διαδοχή υγρού και ξηρού καιρού με υψηλές θερμοκρασίες (άριστη 26–30°C). Για την αποφυγή της ασθένειας απαιτούνται μέτρα που εξασφαλίζουν καλή ευρωστία των φυτών, ιδίως σωστή και ισορροπημένη θρέψη. Πολλά από τα μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούνται για τον περονόσπορο ελέγχουν και την αλτερναρίωση.  

Το Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας συστήνει:

Οι φυτείες που βρίσκονται σε ευαίσθητο στάδιο προσβολής από τον Περονόσπορο (ύψος μεγαλύτερο από 15–20 εκ.) πρέπει να προστατεύονται με 7-ήμερες επεμβάσεις. Να ληφθεί υπόψη η ανάγκη κάλυψης και του νέου φυλλώματος. Η προστασία πρέπει να είναι κυρίως προληπτική. Επίσης, συνιστάται η έναρξη των επεμβάσεων για την αλτερνάρια.

Να χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα μυκητοκτόνα σκευάσματα, σύμφωνα με τις οδηγίες του σχεδίου φυτοπροστασίας του γεωπόνου για την επιλογή φυτοπροστατευτικού, δοσολογίας και μεσοδιαστήματος εφαρμογής. Θα πρέπει να λαμβάνεται πρόνοια για την αποφυγή ανάπτυξης ανθεκτικότητας, την προστασία του αγρότη, του καταναλωτή, των ωφέλιμων οργανισμών και του περιβάλλοντος.

Πηγές:

-Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2011, «Περονόσπορος πατάτας και τομάτας», Γιαννοπολίτης Κ.Ν. σελ. 64–72 

-Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 6/2011 «Μυκητολογικές ασθένειες της πατάτας», Καλομοίρα Ε. & Αντωνίου Π., σελ. 73–84.

-Δελτίο Γ.Π. Φυτοπροστασίας – Πατάτα. Περιφερειακό Κέντρο Αχαΐας Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου, διαθέσιμο εδώ

Μετά το σχετικό άρθρο του ΑγροΤύπου για την ανάγκη στήριξης με ενισχύσεις de minimis των πατατοπαραγωγών έχουμε την κατάθεση σχετικού αιτήματος από κυβερνητικούς βουλευτές.

Συγκεκριμενα ο βουλευτής Καβάλας και Θάσου, Γιάννης Πασχαλίδης, συνυπέγραψε μαζί με άλλους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας Ερώτηση με θέμα: «Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος των πατατοπαραγωγών της Χώρας».

Με την ερώτηση τους οι Βουλευτές ζήτησαν από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ.Κώστα Τσιάρα να ενεργοποιηθούν  χρηματοδοτικά εργαλεία για την έμπρακτη στήριξη των πατατοπαραγωγών από τη σημειωθείσα απώλεια εισοδήματος.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

«Στο πλαίσιο της πρόσφατης συνάντησης των εκπροσώπων των αγροτών με τον κύριο Πρωθυπουργό προς αναζήτηση ρεαλιστικών, εφικτών και αμοιβαία επωφελών λύσεων για την αντιμετώπιση των χρόνιων και πολυπληθών ζητημάτων, που απασχολούν το σύνολο του πρωτογενούς τομέα παραγωγής, ετέθη, μεταξύ άλλων, επί τάπητος και η αναγκαία στήριξη των πατατοπαραγωγών.

Κατά την φετινή καλλιεργητική περίοδο, η παραγωγή της πατάτας στο σύνολο της επικράτειας, (συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων και των Περιφερειακών Ενοτήτων Δράμας, Καβάλας, Σερρών, Κοζάνης, Φλώρινας, Μεσσηνίας, Αχαΐας) αλλά ιδιαίτερα στο Κάτω Νευροκόπι Δράμας, όπου αποτελεί εγκεκριμένο προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) και σχεδόν μονοκαλλιέργεια, σημείωσε μείωση, της τάξης του 30%. Η εμφάνιση παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών, ως συνέπεια της εντεινόμενης κλιματικής κρίσης, σε συνδυασμό με τις ελλιπείς αρδευτικές υποδομές, που δεν μπορούν να ανταποκριθούν πια στις νέες συνθήκες, προκάλεσαν την μείωση της παραγόμενης ποσότητας.

Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά χαμηλές τιμές διάθεσης και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος καλλιέργειας (κόστος ενέργειας, σπόρων, λιπασμάτων, νέων ιδιωτικών αρδευτικών έργων, άρδευση, συλλογή, αποθήκευση, κ.α.) προκάλεσαν μία άνευ προηγουμένου οικονομική ζημιά, που θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση των πατατοπαραγωγών και την εγχώρια παραγωγή πατάτας.

Και δεν είναι μόνο οι ευμετάβλητες και απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες που απειλούν την βιωσιμότητα της πατάτας και πλήττουν το εισόδημα των παραγωγών. Οι πατατοπαραγωγοί μας καλούνται να αντιμετωπίσουν και την αθρόα εισαγωγή από τρίτες χώρες, παρόμοιων προϊόντων, αμφιβόλου ποιότητας και θρεπτικής αξίας.

Παρά λοιπόν την αδιαμφισβήτητη εμπορική και διατροφική της αξία, η επιβίωση της πατάτας απειλείται από αβεβαιότητα, κυρίως λόγω του διαρκώς αυξανόμενου κόστους καλλιέργειας. Η καλλιέργεια της, στο μεγαλύτερο μέρος της, πραγματοποιείται μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές , όπου επικρατούν συγκεκριμένες εδαφολογικές και κλιματικές συνθήκες, που ευνοούν την ευδοκίμηση της. Στις περισσότερες μάλιστα περιπτώσεις, σε αυτές τις περιοχές δεν υπάρχει η δυνατότητα για εναλλακτικές καλλιέργειες ούτε η ευελιξία αντικατάστασης της καλλιέργειας πατάτας.

Το τέλος της πατατοπαραγωγής θα σημάνει αυτόματα και την εγκατάλειψη και την ερήμωση αυτών των περιοχών της υπαίθρου, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν οξύ δημογραφικό πρόβλημα, ενώ οι κάτοικοι της υπαίθρου, επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα είναι οι πρώτοι, που έρχονται αντιμέτωποι με τις οξείες συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Η καλλιέργεια πατάτας, εν αντιθέσει με άλλες πιο διαδεδομένες, όπως τα δημητριακά, παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες, άγνωστες στο ευρύ κοινό και αποτελεί μια καλλιέργεια, τόσο έντασης εργασίας, όσο και έντασης κεφαλαίου.

Ενόψει των ανωτέρω, και προς αποκατάσταση του εισοδήματος των καλλιεργητών πατάτας, ερωτάσθε κύριε Υπουργέ:

Ποια χρηματοδοτικά εργαλεία προτίθεται να ενεργοποιήσει το Υπουργείο, προκειμένου να στηρίξει εμπράκτως τους παραγωγούς από την σημειωθείσα απώλεια εισοδήματος και να κρατήσει ζωντανή την καλλιέργεια ενός προϊόντος, που συνδέεται με τις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές που βάλλονται από την δημογραφική κρίση;».

Δείτε το άρθρο του ΑγροΤύπου

Συνεχίζεται η άσχημη φετινή χρονιά για τους παραγωγούς πατάτας της χώρας, με πολλές ποσότητες να μένουν απούλητες και τις τιμές να έχουμε πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Όπως καταγγέλουν οι παραγωγοί στον ΑγροΤύπο η αγορά έχει γεμίσει με φτηνές εισαγόμενες πατάτες, κάτι που έφερε μια κατάρρευση τιμών. Ζητούν φέτος να ενισχυθεί η καλλιέργεια με de minimis γιατί δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οι παραγωγοί στο αυξημένο κόστος.   

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, ζητάμε να καταβληθούν ενισχύσεις de minimis γιατί η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Υπάρχουν μεγάλες ποσότητες και να έχει μειωθεί πάρα πολύ η ζήτηση. Επίσης έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή που πουλήθηκαν φέτος οι πατάτες της περιοχής είναι στα 27 λεπτά το κιλό, που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Επίσης έχουν μείνει πολλές ποσότητες πατάτας απούλητες στην περιοχή μας αλλά και σε όλες τις σκάλες της χώρας. Με τόσο χαμηλές τιμές ο παραγωγός δεν βγάζει ούτε το κόστος. Για αυτό θα πρέπει το ΥπΑΑΤ να στηρίξει την καλλιέργεια με ενίσχυση de minimis. 

Από την πλευρά του ο κ. Αχιλλέας Γιαλαμάς, παραγωγός από την Φλώρινα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μαζί με τη Δράμα είμαστε από τις τελευταίες σκάλες στην χώρα. Αυτή την περίοδο έχουμε πολλές απούλητες πατάτες, που όσο περνάει ο καιρός όλο και πιο δύσκολο είναι να πουληθούν. Οι τιμές, τόσο για τις νωπές όσο και για τις βιομηχανικές πατάτες, κυμαίνονται συνεχώς σε χαμηλά επίπεδα. Έγιναν πολλές εισαγωγές από Αίγυπτο την περασμένη άνοιξη κάτι που έφερε πιο πήγαν πιο πίσω τις συγκομιδές. Από την άλλη είχαμε μια υπερπαραγωγή στην Ευρώπη, κάτι που είχε σαν αποτέλεσμα να μην μπορέσουμε να κάνουμε εξαγωγές. Αυτή την περίοδο εισάγονται πατάτες σε πολύ χαμηλές τιμές που δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε. Φέτος η παραγωγή θα πρέπει να στηριχτεί γιατί είναι μια καλλιέργεια με υψηλό κόστος. Αν δεν καταβληθούν ενισχύσεις de minimis θα αναγκαστούν οι παραγωγοί να εγκαταλλείψουν την καλλιέργεια.

Ο κ. Βασίλης Μιχτσόγλου, παραγωγός πατάτας και πρόεδρος της Άνω Βροντού στις Σέρρες, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι χιλιάδες τόνοι πατάτας από την περιοχή μας παραμένουν απούλητες. Μιλάμε για περίπου το 80 έως 90% της παραγωγής μας δεν μπορούμε να το πουλήσουμε, λόγω των εισαγωγών, τις οποίες οι μεταπωλητές «βαφτίζουν» ελληνικές. Η διαφορά τιμής των ντόπιων με τις εισαγόμενες είναι μεγάλη. Η μεγάλη προσφορά έχει σαν αποτέλεσμα να μην υπάρχει εμπορικό ενδιαφέρον, ενώ οι τιμές παραγωγού (στο χωράφι) είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα, γύρω στα 25 έως 30 λεπτά. Άν δεν διατεθούν τα προϊόντα μας, άμεσα, μέχρι τα τέλη Μαρτίου, θα αναγκαστούμε να τα πετάξουμε.

Η πατάτα υπήρξε για δεκαετίες μία από τις πιο σταθερές καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας. Παρούσα σχεδόν σε κάθε αγροτική ζώνη της χώρας, συνδεδεμένη με τη διατροφική επάρκεια, την αυτάρκεια και την τοπική παραγωγή, αποτέλεσε βασικό πυλώνα της φυτικής παραγωγής. Τα στοιχεία του FAOSTAT για την Ελλάδα, με συνεχή καταγραφή από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, επιτρέπουν μια καθαρή ανάγνωση της πορείας της καλλιέργειας, αποτυπώνοντας πώς μεταβλήθηκαν οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, η συνολική παραγωγή και οι αποδόσεις στο πέρασμα περισσότερων από έξι δεκαετιών.

Οι εκτάσεις: από δεκάδες χιλιάδες στρέμματα σε ιστορικό χαμηλό

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η πατάτα αποτελούσε μια από τις πλέον εκτεταμένες καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας, με παρουσία σχεδόν σε κάθε αγροτική ζώνη της χώρας. Το 1961, η καλλιεργούμενη έκταση ξεπερνούσε τα 56.000 εκτάρια, ενώ η ανοδική πορεία συνεχίστηκε τις επόμενες δύο δεκαετίες. Στη δεκαετία του 1970 οι εκτάσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω και το 1980 η καλλιέργεια έφτασε στο υψηλότερο σημείο της, με περίπου 65.000 εκτάρια, αποτυπώνοντας μια περίοδο σταθερής και ευρείας ανάπτυξης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και μετά, η εικόνα αρχίζει να αλλάζει. Οι εκτάσεις περιορίζονται σταδιακά, χωρίς απότομες διακυμάνσεις, υποχωρώντας από τα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας προς τα 50.000 εκτάρια και συνεχίζοντας πτωτικά τα επόμενα χρόνια. Κατά τις δεκαετίες του 2000 και του 2010, η συρρίκνωση εξελίσσεται με σχετικά ήπιους ρυθμούς, γεγονός που δείχνει ότι η καλλιέργεια χάνει σταδιακά έδαφος, χωρίς ωστόσο να αμφισβητείται ακόμη ο ρόλος της στο παραγωγικό μοντέλο.

Η πραγματική καμπή έρχεται μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2010. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις μειώνονται αισθητά, περνώντας από τα επίπεδα των 20.000 εκταρίων σε ακόμη χαμηλότερα μεγέθη. Στα τέλη της δεκαετίας, και ειδικότερα την περίοδο 2018–2020, η πτώση δεν ανακόπτεται, αλλά σταθεροποιείται σε χαμηλά επίπεδα, σηματοδοτώντας τη μετάβαση της πατάτας σε μια νέα, σαφώς πιο περιορισμένη φάση. Η εικόνα αυτή παγιώνεται την τελευταία τετραετία. Οι εκτάσεις συνεχίζουν να κινούνται πτωτικά, καταλήγοντας το 2024 σε λίγο πάνω από 10.000 εκτάρια. Σε σύγκριση με τα επίπεδα της δεκαετίας του 1980, η μείωση ξεπερνά το 80%, γεγονός που καταδεικνύει ότι η συρρίκνωση της καλλιέργειας δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα μιας μακράς και σταδιακής μεταβολής στον τρόπο και στον χώρο όπου παράγεται πλέον η πατάτα στην Ελλάδα.

Η παραγωγή: υψηλά επίπεδα παρά τη συρρίκνωση της βάσης

Παρά τη σταδιακή μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, η συνολική παραγωγή πατάτας στην Ελλάδα διατήρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα αξιοσημείωτη αντοχή. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η παραγωγή ανερχόταν σε 400.184 τόνους, ενώ μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία κατέγραψε εντυπωσιακή άνοδο. Το 1970 έφτασε τους 756.109 τόνους και το 1980 κορυφώθηκε στους 1.084.000 τόνους, ακολουθώντας την επέκταση των εκτάσεων αλλά και τη σταδιακή βελτίωση των καλλιεργητικών πρακτικών. Η εικόνα αυτή δεν ανατρέπεται άμεσα με τη μείωση των εκτάσεων που ξεκινά από τη δεκαετία του 1990. Αντίθετα, η παραγωγή παραμένει σε υψηλά επίπεδα για αρκετά χρόνια, γεγονός που αποτυπώνει μια μετατόπιση του παραγωγικού μοντέλου. Το 1990 η συνολική παραγωγή διαμορφώθηκε στους 953.035 τόνους, ενώ το 2000 ξεπέρασε εκ νέου το όριο του ενός εκατομμυρίου τόνων, φτάνοντας τους 1.011.601 τόνους, παρά το γεγονός ότι η καλλιεργούμενη βάση είχε ήδη περιοριστεί σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Κατά την επόμενη δεκαετία, η παραγωγή αρχίζει να παρουσιάζει πιο σταδιακή κάμψη, χωρίς όμως απότομη κατάρρευση. Το 2010 διαμορφώθηκε στους 924.000 τόνους, παραμένοντας σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα της δεκαετίας του 1990. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η μείωση των εκτάσεων αντισταθμίστηκε σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση της παραγωγικότητας. Η ουσιαστική μεταβολή καταγράφεται μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2010, όταν η συρρίκνωση της καλλιεργούμενης βάσης αρχίζει πλέον να αποτυπώνεται πιο καθαρά και στη συνολική παραγωγή. Το 2014 η παραγωγή περιορίστηκε στους 710.000 τόνους, ενώ τα επόμενα χρόνια ακολούθησε σταθερά πτωτική πορεία. Την περίοδο 2018–2020 η παραγωγή κινήθηκε κοντά στους 500.000 τόνους, αντανακλώντας τη νέα κλίμακα της καλλιέργειας.

Την τελευταία τετραετία, η πτώση γίνεται εντονότερη. Το 2021 η παραγωγή μειώθηκε περαιτέρω, ενώ το 2024 διαμορφώθηκε στους 332.910 τόνους, σε συνθήκες πλέον πολύ περιορισμένης καλλιεργούμενης βάσης. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, σε αντίθεση με τις προηγούμενες δεκαετίες, η συρρίκνωση των εκτάσεων δεν μπορεί πλέον να αντισταθμιστεί πλήρως από την παραγωγικότητα, σηματοδοτώντας μια νέα πραγματικότητα για την καλλιέργεια της πατάτας στην Ελλάδα.

Οι αποδόσεις: τεχνολογική πρόοδος και εντατικοποίηση

Η εξέλιξη των αποδόσεων ανά εκτάριο αποτελεί το πιο σταθερό και αποκαλυπτικό στοιχείο στη διαχρονική πορεία της καλλιέργειας της πατάτας στην Ελλάδα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, οι αποδόσεις κινούνταν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Το 1961, η μέση απόδοση ανερχόταν σε 7.121 κιλά ανά εκτάριο, αντανακλώντας τις τεχνικές και παραγωγικές δυνατότητες της εποχής. Η βελτίωση είναι εμφανής ήδη από τις επόμενες δεκαετίες. Το 1970 οι αποδόσεις αυξήθηκαν στα 12.903 κιλά ανά εκτάριο και το 1980 έφτασαν τα 16.677 κιλά, ακολουθώντας την ευρύτερη εξέλιξη των καλλιεργητικών πρακτικών, των εισροών και του γενετικού υλικού. Η ανοδική αυτή πορεία συνεχίστηκε και τη δεκαετία του 1990, με τις αποδόσεις να ξεπερνούν τα 18.900 κιλά ανά εκτάριο το 1990, δείχνοντας ότι η παραγωγικότητα της καλλιέργειας ενισχύεται ακόμη και όταν οι εκτάσεις αρχίζουν να περιορίζονται.

Κατά τη δεκαετία του 2000, οι αποδόσεις σταθεροποιούνται σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Το 2000 αγγίζουν τα 20.700 κιλά ανά εκτάριο, ενώ το 2010 παραμένουν κοντά σε αυτά τα μεγέθη, γεγονός που υποδηλώνει μια φάση ωρίμανσης του παραγωγικού μοντέλου. Σε αυτό το διάστημα, η αύξηση της συνολικής παραγωγής δεν στηρίζεται πλέον στην επέκταση της καλλιέργειας, αλλά στη βελτίωση της απόδοσης ανά μονάδα γης. Η πιο έντονη άνοδος καταγράφεται την τελευταία δεκαετία, παρά – ή ακριβώς λόγω – της σημαντικής συρρίκνωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Οι αποδόσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, αντανακλώντας τη συγκέντρωση της παραγωγής σε πιο εντατικά και αποδοτικά συστήματα. Το 2024, η μέση απόδοση ανήλθε στα 31.585 κιλά ανά εκτάριο, επίπεδο υπερτετραπλάσιο σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η εικόνα αυτή δείχνει με σαφήνεια ότι η πατάτα στην Ελλάδα μετασχηματίστηκε σταδιακά από μια εκτεταμένη καλλιέργεια βάσης σε μια πιο συγκεντρωμένη και εντατική δραστηριότητα, όπου η αύξηση της παραγωγικότητας αποτέλεσε τον βασικό μηχανισμό αντιστάθμισης της απώλειας καλλιεργούμενης γης.

Η πατάτα σε μια νέα πραγματικότητα

Η διαχρονική πορεία της πατάτας στην Ελλάδα δείχνει μια καλλιέργεια που μεταβλήθηκε σταδιακά, περνώντας από μια εκτεταμένη παρουσία σε ένα πιο περιορισμένο και συγκεντρωμένο μοντέλο παραγωγής. Για μεγάλο διάστημα, η μείωση των εκτάσεων δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη πτώση της παραγωγής, καθώς η καλλιέργεια στηρίχθηκε στη βελτίωση των αποδόσεων και στη συστηματική προσπάθεια των παραγωγών. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αποτυπώνουν πλέον ένα νέο πλαίσιο για την πατάτα στην ελληνική γεωργία, με σαφώς μικρότερη κλίμακα αλλά διατηρούμενη σημασία για πολλές αγροτικές περιοχές. Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι εκείνη της εξαφάνισης, αλλά της προσαρμογής, μέσα από την οποία η καλλιέργεια συνεχίζει να υπάρχει με διαφορετικούς όρους από το παρελθόν.

Πηγή: FAOSTAT – FAO

Με έντονη αβεβαιότητα, πιεσμένες τιμές και αυξημένο κόστος παραγωγής εξελίσσεται η φετινή χρονιά για την πατάτα, με τους παραγωγούς σε πολλές περιοχές της χώρας να κάνουν λόγο για μία από τις πιο δύσκολες περιόδους. Η φθινοπωρινή καλλιέργεια επηρεάστηκε έντονα τόσο από τις καιρικές συνθήκες όσο και από τις συνθήκες της αγοράς, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οδήγησε ακόμη και σε εγκατάλειψη της παραγωγής. Την ίδια στιγμή, η μετάβαση στη θερινή και ανοιξιάτικη πατάτα γίνεται με επιφυλακτικότητα, καθώς οι αποφάσεις των παραγωγών διαμορφώνονται υπό το βάρος των χαμηλών τιμών, των εισαγωγών και της αυξημένης οικονομικής πίεσης.

Η εικόνα της πατάτας ανά την Ελλάδα

Δράμα

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Ξεκίνησε με χαμηλές τιμές παραγωγού και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Αυτή την περίοδο οι πατάτες της Δράμας έχουν τιμή στα 25 έως 30 λεπτά το κιλό, που είναι πολύ χαμηλή σε σχέση με το κόστος. Σε πολλές περιοχές φέτος οι παραγωγοί στράφηκαν στην πατάτα με αποτέλεσμα να έχουμε πολλές ποσότητες και να έχει μειωθεί η ζήτηση. Επίσης έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Όλα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα να ξεκινήσει φέτος η τιμή παραγωγού από τα 40 λεπτά και να έχει συνεχώς μια φθίνουσα πορεία. Μια μέση τιμή φέτος στα 27 λεπτά το κιλό είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Με τόσο χαμηλές τιμές ο παραγωγός δεν βγάζει το κόστος. Η πατάτα Νευροκοπίου θα μείνει στην ελληνική αγορά μέχρι τον Φεβρουάριο έως και τον Μάρτιο. Όμως από τον Φεβρουάριο αναμένεται να ξεκινήσει η εισαγωγή πατάτας από Αίγυπτο που θα μας δημιουργήσει πρόβλημα και θα φέρει ακόμη μεγαλύτερη «πίεση» στις τιμές».

Από την πλευρά του ο κ. Ιωσήφ Κοκκινίδης, από το Περιθώρι της Δράμας, που ασχολείται με την παραγωγή και την εμπορία πατάτας μέσω της Ομάδας Παραγωγών Πατάτας «Agroteam», τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι δεν είναι καλή χρονιά η φετινή για την πατάτα της Δράμας. Αυτή την περίοδο αναγκαζόμαστε να πουλάμε την καλής ποιότητας πατάτα στα 30 λεπτά το κιλό, όταν στο παρελθόν αυτή την εποχή πουλάγαμε στα 50 λεπτά. Από την αρχή της εμπορικής περιόδου είχαμε αυξημένες ποσότητες με πατάτες στην αγορά και αυτό έφερε μειωμένες τιμές. Επίσης φέτος είχαμε αυξημένο κόστος καλλιέργειες λόγω προβλημάτων στην άρδευση. Περιμένουμε σε ένα μήνα περίπου να κάνουν την εμφάνισή τους στην εγχώρια αγορά οι πατάτες της Αιγύπτου που θα φέρουν πρόσθετα προβλήματα στην εγχώρια παραγωγή. Η εγχώρια αγορά προτιμά τις αιγυπτιακές πατάτες αυτή την περίοδο γιατί είναι πιο φρέσκες».

Γενικότερα στην χώρα μας εισάγονται περίπου 255.000 τόνους πατάτες ετησίως, εκ των οποίων οι 160.000 τόνοι προέρχονται από την Αίγυπτο.

Μεσσηνία

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «τα στρέμματα με την φθινοπωρινή πατάτα στην Μεσσηνία πάντα είναι μειωμένα σε σχέση με την ανοιξιάτικη. Το 2025 είχαμε περίπου 2.000 στρέμματα την Άνοιξη και μόλις 500 στρέμματα το Φθινόπωρο. Επίσης οι παραγωγοί δεν χρησιμοποιούν πιστοποιημένο σπόρο στην φθινοπωρινή πατάτα με αποτέλεσμα να έχουν μειωμένες αποδόσεις. Ακόμη όλη η φθινοπωρινή πατάτα στην Μεσσηνία πάει στην εγχώρια αγορά, ενώ οι ανοιξιάτικη πάει και για εξαγωγές με αποτέλεσμα να έχουμε καλύτερες τιμές.
Αυτή την περίοδο υπάρχουν φθινοπωρινές πατάτες από την Μεσσηνία στην ελληνική αγορά. Επειδή όμως έχουμε μεγάλη προσφορά και μειωμένη ζήτηση οι τιμές είναι σε χαμηλά επίπεδα. Αν και οι πατάτες φέτος ξεκίνησαν με καλές τιμές παραγωγού, στα 40 λεπτά το κιλό, στην συνέχεια μειώθηκαν και έφτασαν στα 30 λεπτά. Επίσης επειδή είχαμε πολλές βροχοπτώσεις υπήρξαν ζημιές στην ποιότητα αλλά και μικροκαρπία. Αυτό δημιουργεί μεγάλο πρόβλημα στους παραγωγούς γιατί τα μικρά μεγέθη πατάτας στην ελληνική αγορά δεν είναι εμπορεύσιμα. Περίπου το 60% της παραγωγής φέτος δεν είναι εμπορεύσιμο και αυτό δημιουργεί πρόσθετη ζημιά στον πατατοπαραγωγό. Πολλοί παραγωγοί φέτος όχι μόνο έχουν μείωση εισοδήματος αλλά θα έχουν και ζημιά. Το κόστος καλλιέργειας της φθινοπωρινής πατάτας ανέρχεται στα 600 ευρώ το στρέμμα.
Όσον αφορά την ανοιξιάτικη πατάτα, από την πώληση πατατόσπορου φαίνεται να έχουμε μείωση των στρεμμάτων. Η φύτευση στην Μεσσηνία ξεκίνησε από τις 12 Νοεμβρίου και σταμάτησε λόγω των βροχοπτώσεων στα τέλη του μήνα. Ξεκίνησε ξανά από τις 14 Δεκεμβρίου και ολοκληρώθηκε λίγο πριν την Πρωτοχρονιά. Στο πρώτο στάδιο (Νοέμβριος) φυτεύτηκαν 700 στρέμματα και στο δεύτερο (Δεκέμβριος) 1.100 στρέμματα. Αν δεν έχουμε κάποια προβλήματα με τις καιρικές συνθήκες αναμένεται την Μεγάλη Εβδομάδα, που υπάρχει αυξημένη ζήτηση στην εγχώρια αγορά και στο εξωτερικό, να βγουν στην αγορά οι πατάτες από την Μεσσηνία.
Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Voyager, η Farida και η Spunta».

Ηλεία

Ο Διονύσιος Μάλλιαρης, παραγωγός από την Ηλεία και αντιπρόεδρος στον Συνεταιρισμό Πατατοπαραγωγών, αναφέρει στον ΑγροΤύπο, ότι φέτος δεν προχώρησε καθόλου σε φύτευση φθινοπωρινής πατάτας, επιλογή που, όπως τονίζει, δεν ήταν συγκυριακή αλλά οριστική. Όπως εξηγεί, τα προβλήματα των τελευταίων ετών έχουν καταστήσει τη φθινοπωρινή καλλιέργεια μη βιώσιμη, γεγονός που οδηγεί και άλλους παραγωγούς της περιοχής στην ίδια απόφαση. Στον Νομό Ηλείας, και ειδικότερα στην περιοχή των Λεχαινά, ο κ. Μάλλιαρης επισημαίνει ότι οι συνεχείς καιρικές ζημιές, η απουσία ουσιαστικών αποζημιώσεων και η πίεση της αγοράς συσκόλεψαν πολύ την φθινοπωρινή πατάτα, ενώ όπως λέει δεν αφήνουν περιθώρια συνέχισης για τον ίδιο αλλά και για άλλους παραγωγούς. Όπως σημειώνει, στους δύο δήμους της περιοχής περίπου το 80% της φθινοπωρινής πατάτας έμεινε ασυγκόμιστο, καθώς από τον Οκτώβριο οι συνεχείς βροχοπτώσεις δεν επέτρεψαν τη συγκομιδή μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου. Παράλληλα, οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες των τελευταίων ημερών αναμένεται να προκαλέσουν πρόσθετες ζημιές στις ποσότητες που έχουν απομείνει στα χωράφια. Όσοι παραγωγοί κατάφεραν τελικά να διαθέσουν προϊόν στην αγορά, το έκαναν σε τιμές γύρω στα 25 λεπτά το κιλό, επίπεδα που δεν κάλυπταν το αυξημένο κόστος παραγωγής, με αποτέλεσμα να μπουν μέσα σχεδόν όλοι οι παραγωγοί της περιοχής.

Σε ό,τι αφορά τη θερινή πατάτα, ο ίδιος αναφέρει ότι οι φυτεύσεις ξεκίνησαν πριν από περίπου μία εβδομάδα, με τον ίδιο να δραστηριοποιείται τόσο στη βιομηχανική πατάτα όσο και στην εξαγωγή. Παρότι η νέα καλλιεργητική περίοδος έχει ξεκινήσει, η εικόνα παραμένει αβέβαιη, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να συνεχίσουν μετά από μια ιδιαίτερα ζημιογόνα φθινοπωρινή χρονιά.

Βοιωτία

Στη Βοιωτία, ο Αθανάσιος Μπάκας, παραγωγός και έμπορος πατάτας από τη Θήβα, καλλιεργεί περίπου 250 στρέμματα και δραστηριοποιείται σε όλο το φάσμα της παραγωγής, από την καλλιέργεια έως την εμπορία και τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά. Όπως σημειώνει, στη Βοιωτία η καθετοποίηση της παραγωγής λειτουργεί ως ανάχωμα στις απώλειες, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει κερδοφορία. Σε ό,τι αφορά τη φθινοπωρινή πατάτα, όπως αναφέρει, η καλλιέργεια στη Βοιωτία εξελίχθηκε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα από καιρικά φαινόμενα, ωστόσο δεν άφησε περιθώρια κέρδους. Οι τιμές παραγωγού κινήθηκαν περίπου στα 30 λεπτά το κιλό, επίπεδα που δεν καλύπτουν το αυξημένο κόστος παραγωγής, με αποτέλεσμα η πατάτα να καλλιεργείται πλέον κυρίως για διατήρηση ρευστότητας.

Σε ό,τι αφορά τις θερινές φυτεύσεις, αυτές δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, καθώς έχουν καθυστερήσει λόγω παγωνιάς και χαμηλών θερμοκρασιών, με την έναρξή τους να αναμένεται τις επόμενες ημέρες. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα στρέμματα αναμένεται να κινηθούν σε παρόμοια επίπεδα με άλλες χρονιές, ωστόσο η πορεία της καλλιέργειας θα εξαρτηθεί από τις καιρικές συνθήκες και την εξέλιξη της αγοράς.

Οι κόνδυλοι και οι ρίζες αποτελούν μία από τις πιο διαχρονικές βάσεις της παγκόσμιας διατροφής. Παρότι συχνά κινούνται εκτός της δημόσιας συζήτησης γύρω από τις αγορές αγροτικών προϊόντων, η παρουσία τους παραμένει καθοριστική για εκατοντάδες εκατομμύρια καταναλωτές, κυρίως σε περιοχές όπου λειτουργούν ως βασικό είδος διατροφής. Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα δείχνει μια κατηγορία με έντονη γεωγραφική συγκέντρωση, σταθερή κατανάλωση και σαφείς τάσεις για τα επόμενα χρόνια.

Στο πλαίσιο αυτό, ο FAO χρησιμοποιεί την κατηγορία «κόνδυλοι και ρίζες» ως ενιαία ομαδοποίηση καλλιεργειών που περιλαμβάνει αμυλούχα είδη βασικής διατροφής, όπως η πατάτα, η κασάβα, η γλυκοπατάτα, τα γιαμ και άλλα συγγενή φυτά. Η κατηγοριοποίηση αυτή χρησιμοποιείται από τον οργανισμό για αναλυτικούς σκοπούς, με στόχο τη συνολική αποτύπωση της παραγωγής, της κατανάλωσης και του εμπορίου της συγκεκριμένης ομάδας καλλιεργειών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η πορεία της παραγωγής

Σε επίπεδο παραγωγής, οι ρίζες και οι κόνδυλοι εμφανίζουν υψηλό βαθμό γεωγραφικής συγκέντρωσης. Η Υποσαχάρια Αφρική κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο, καλύπτοντας περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής έως το 2034. Ακολουθεί η Κίνα με ποσοστό κοντά στο 17%, ενώ η Ινδία και η Ταϊλάνδη συμπληρώνουν τους βασικούς παίκτες της κατηγορίας. Η παραγωγική αυτή εικόνα συνδέεται άμεσα με τον ρόλο που διαδραματίζουν η κατηγορία ως βασική τροφή σε πολλές αναπτυσσόμενες περιοχές. Η κατηγορία χαρακτηρίζεται από υψηλή εγχώρια κατανάλωση, περιορισμένη μεταποίηση σε πολλές χώρες και σχετικά χαμηλή ένταση διεθνούς εμπορίου σε σύγκριση με άλλα αγροτικά προϊόντα.

Κατανάλωση: υψηλή αυτάρκεια και έντονες περιφερειακές διαφοροποιήσεις

Η παγκόσμια κατανάλωση ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τη γεωγραφία της παραγωγής. Η Υποσαχάρια Αφρική απορροφά σχεδόν το 39% της παγκόσμιας κατανάλωσης, γεγονός που επιβεβαιώνει τον ρόλο της κατηγορίας ως βασικού διατροφικού πυλώνα. Η Κίνα ακολουθεί με ποσοστό περίπου 21%, ενώ η Ινδία διατηρεί μερίδιο κοντά στο 6%. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια κατηγορία καλλιεργειών με ισχυρή τοπική κατανάλωση και περιορισμένη εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές. Σε αντίθεση με άλλες ομάδες προϊόντων, οι ρίζες και οι κόνδυλοι καταναλώνονται κατά κύριο λόγο κοντά στον τόπο παραγωγής τους, γεγονός που περιορίζει τη μεταβλητότητα που προκύπτει από τις διεθνείς ροές.

Εμπόριο: λίγοι ισχυροί εξαγωγείς και περιορισμένη διεθνοποίηση

Το διεθνές εμπόριο των ριζών και κονδύλων παραμένει συγκριτικά περιορισμένο. Περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής διακινείται μέσω εμπορίου, με την εξαγωγική δραστηριότητα να συγκεντρώνεται σε λίγες χώρες. Η Ταϊλάνδη ξεχωρίζει ως ο βασικότερος εξαγωγέας, καλύπτοντας περίπου το 66% των παγκόσμιων εξαγωγών έως το 2034. Ακολουθεί το Βιετνάμ με ποσοστό κοντά στο 10%, ενώ οι υπόλοιπες χώρες διατηρούν σαφώς μικρότερα μερίδια. Στην πλευρά των εισαγωγών, η Κίνα κυριαρχεί, απορροφώντας περίπου το 41% των παγκόσμιων εισαγωγών. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία, γεγονός που αποτυπώνει την ύπαρξη ενδοπεριφερειακών ροών στην Ασία, κυρίως για βιομηχανική χρήση και μεταποίηση.

Τι δείχνει η εικόνα για το αύριο

Συνολικά, οι ρίζες και οι κόνδυλοι συνθέτουν μια κατηγορία καλλιεργειών με έντονη περιφερειακή εξειδίκευση και σταθερό διατροφικό ρόλο. Η παραγωγή και η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνουν στενά συνδεδεμένες γεωγραφικά, ενώ το εμπόριο να περιοριστεί σε συγκεκριμένες ροές και χρήσεις. Οι εκτιμήσεις για την επόμενη δεκαετία, δεν υποδηλώνουν αιφνίδιες ανατροπές, αλλά μια συνέχιση της υφιστάμενης δομής, με σταδιακές προσαρμογές και διαφοροποιήσεις ανά περιοχή.

Πηγή: OECD–FAO Agricultural Outlook 2025–2034

Οι πρώιμες πατατοκαλλιέργειες, τόσο στο θερμοκήπιο όσο και στην ύπαιθρο, διατηρούν σταθερά τη θέση τους στον παραγωγικό σχεδιασμό, προσφέροντας σημαντικά πλεονεκτήματα στην αγορά. Ωστόσο, οι χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα και τα φαινόμενα παγετού δημιουργούν κάθε χρόνο αυξημένες απαιτήσεις για την προστασία των φυτών, φέρνοντας τους παραγωγούς αντιμέτωπους με πρόσθετους καλλιεργητικούς χειρισμούς και αυξημένο ρίσκο. Η ανάγκη για έγκαιρη και αποτελεσματική αντιπαγετική προστασία διαφοροποιείται ανάλογα με το αν η καλλιέργεια αναπτύσσεται σε θερμοκήπιο ή στην ύπαιθρο, καθώς και με το στάδιο ανάπτυξης των φυτών.

Θερμοκηπιακή πατάτα: προστασία σε αναπτυγμένα φυτά

Στις περιοχές όπου καλλιεργείται θερμοκηπιακή πατάτα, η καλλιέργεια αναπτύσσεται σε μη θερμαινόμενες εγκαταστάσεις, κοινές και για άλλα πρώιμα κηπευτικά. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν οι θερμοκρασίες πέφτουν απότομα και εμφανίζονται παγετοί, τα φυτά βρίσκονται ήδη σε αναπτυγμένο στάδιο, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας.

Μία πρακτική που εφαρμόζεται ευρέως είναι η κάλυψη των φυτών με ελαφρά ειδικά φύλλα πολυπροπυλενίου. Τα καλύμματα αυτά τοποθετούνται πάνω από την καλλιέργεια τις ημέρες με αυξημένο κίνδυνο παγετού και απομακρύνονται όταν οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα σταθερό μικροκλίμα κοντά στο έδαφος, περιορίζονται οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας και συνεχίζεται η ομαλή ανάπτυξη των φυτών.

Η χρήση των καλυμμάτων αυτών απαιτεί προσοχή, καθώς η αυξημένη υγρασία που εγκλωβίζεται μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση ασθενειών, γι’ αυτό και προηγούνται προληπτικοί καλλιεργητικοί χειρισμοί πριν από την εφαρμογή τους.

Πρώιμη υπαίθρια πατάτα: παγετός πριν την εμφάνιση των φυτών

Στην περίπτωση της πρώιμης υπαίθριας πατάτας, η εικόνα είναι διαφορετική. Η φύτευση ολοκληρώνεται μέσα στον χειμώνα και, σε πολλές περιπτώσεις, τα φυτά δεν έχουν ακόμη φυτρώσει όταν εκδηλώνονται τα πρώτα ψυχρά φαινόμενα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο παγετός να μην επηρεάζει άμεσα την καλλιέργεια, παρά μόνο σε ιδιαίτερα πρώιμες φυτεύσεις.

Όταν απαιτείται προστασία, οι παραγωγοί καταφεύγουν σε μεθόδους όπως η τεχνητή βροχή με λεπτή διασπορά νερού. Η εφαρμογή ξεκινά τις νυχτερινές ώρες, όταν η θερμοκρασία πλησιάζει το μηδέν, και διακόπτεται το πρωί με την άνοδο της θερμοκρασίας. Παράλληλα, επιλέγονται ποικιλίες που παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες, μειώνοντας τον κίνδυνο ζημιών.

Αυξημένες ανάγκες, αυξημένο κόστος

Κοινός παρονομαστής τόσο στη θερμοκηπιακή όσο και στην υπαίθρια πρώιμη πατάτα είναι ότι η αντιπαγετική προστασία συνεπάγεται αυξημένες εισροές και μεγαλύτερη επιβάρυνση για την καλλιέργεια. Τα πρόσθετα μέτρα που απαιτούνται, είτε πρόκειται για κάλυψη των φυτών είτε για παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, εντάσσονται πλέον στην καθημερινότητα των παραγωγών κατά τους χειμερινούς μήνες.

Οι χειρισμοί αυτοί δεν αποτελούν επιλογή πολυτέλειας, αλλά αναγκαία συνθήκη για τη διασφάλιση της παραγωγής σε ένα περιβάλλον με έντονη και αυξημένη καιρική μεταβλητότητα, όπου ο παγετός μπορεί να ανατρέψει μέσα σε λίγες ώρες τον καλλιεργητικό σχεδιασμό.

Ένα στοίχημα κάθε χειμώνα

Για τους παραγωγούς πρώιμης πατάτας, ο χειμώνας παραμένει ένα κρίσιμο διάστημα. Η έγκαιρη προστασία μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια ομαλή καλλιεργητική πορεία και σε απώλειες που δύσκολα αναπληρώνονται. Σε κάθε περίπτωση, η αντιπαγετική θωράκιση της καλλιέργειας αποτελεί ένα στοίχημα που κρίνεται νύχτα με τη νύχτα, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2017, «Αντιπαγετική προστασία θερμοκηπιακής και πρώιμης υπαίθριας πατάτας», σελ. 70–71.

Μια πολύ άσχημη χρονιά είναι η φετινή για τους παραγωγούς πατάτας, με πολλές ποσότητες να μένουν απούλητες και τις τιμές να έχουμε πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, είμαστε στην ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην περιοχή. Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη φέτος για τους παραγωγούς. Σε πολλές περιοχές οι παραγωγοί στράφηκαν στην πατάτα με αποτέλεσμα να έχουμε πολλές ποσότητες και να έχει μειωθεί η ζήτηση. Επίσης έχουν γίνει μεγάλες εισαγωγές φτηνής πατάτας από το εξωτερικό. Μια μέση τιμή είναι στα 27 λεπτά το κιλό που είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα σε σχέση με το κόστος. Έχουν μείνει πολλές ποσότητες πατάτας απούλητες σε όλες τις σκάλες. Με τόσο χαμηλές τιμές ο παραγωγός δεν βγάζει το κόστος. Είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά φέτος για τους παραγωγούς. Για αυτό αύριο Τρίτη (4/11) έχουμε συνάντηση στην Κομοτηνή όλοι οι Αγροτικοί Σύλλογοι της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης για να αποφασίσουμε αν θα προχωρήσουμε σε κινητοποιήσεις.

Από την πλευρά του ο κ. Γιάννης Μυλωνάκης, παραγωγός από Δράμα, πολύ δύσκολη η φετινή χρονιά για τις πατάτες του Νευροκοπίου. Δεν υπάρχει ζήτηση αν και οι τιμές είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα κάτω του κόστους. Στη Δράμα λόγω της ξηρασίας μειώσαμε τα στρέμματα καλλιέργειας αλλά αυτό δεν έγινε και στην υπόλοιπη χώρα. Αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλες ποσότητες και να μένουν απούλητες. Στην περιοχή έχουν γεμίσει οι αποθήκες με πατάτες και πολλές βρίσκονται στα χωράφια σκεπασμένες με κίνδυνο αν πέσει η θερμοκρασία κάτω από -5 βαθμούς Κελσίου να μην είναι εμπορεύσιμες. Η τιμές παραγωγού είναι από 20 έως 33 λεπτά το κιλό. Πολλές όμως ποικιλίες είναι στα αζήτητα. Αυτή την εποχή άλλες χρονιές η αγορά είχε πολύ υψηλή ροή αλλά φέτος οι παραγωγοί παρακαλάνε τους εμπόρους να τους αγοράσουν τις πατάτες τους.    

Ο κ. Ιωσήφ Κοκκινίδης, από το Περιθώρι της Δράμας, που ασχολείται με την παραγωγή και την εμπορία πατάτας μέσω της Ομάδας Παραγωγών Πατάτας «Agroteam», αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι εδώ και δύο ημέρες έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή στην περιοχή. Αν και φέτος έχουμε μειωμένες αποδόσεις επειδή έχουν μπει πολλά στρέμματα καλλιέργειας σε όλη την χώρα έχουμε αυξημένες ποσότητες και πολύ μειωμένη ζήτηση. Αποτέλεσμα να έχουμε μια μεγάλη μείωση στις τιμές παραγωγού (κατά 50% σε σχέση με πέρσι) και μάλιστα σε μια χρονιά που είχαμε αυξημένο κόστος άρδευσης. Η ζήτηση από την αγορά είναι μειωμένη και η τιμή παραγωγού για την καλή ποιότητα πατάτας είναι στα 25 λεπτά το κιλό, ενώ η σκούπα στο χωράφια είναι στα 17 λεπτά το κιλό. Με αυτές τις τιμές για κάποιες ποικιλίες που έχουν μειωμένα κιλά ο παραγωγός έχει ζημιά. Αυτή την εποχή είναι πολύ μειωμένες οι ροές της εμπορίας στην αγορά της Αθήνας, που είναι η βασική αγορά της χώρας.   

Ο κ. Σωκράτης Βοϊτσίδης, που ασχολείται με την παραγωγή και εμπορία πατάτας, από την Πτολεμαΐδα της Κοζάνης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος είναι μια πολύ άσχημη χρονιά για την πατάτα. Επειδή τα προηγούμενα χρόνια είχαμε καλές τιμές πολλοί παραγωγοί από όλη την χώρα και την περιοχή μου στράφηκαν στην καλλιέργεια. Αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλες ποσότητες και να έχουν μείνει απούλητες. Υπάρχει μεγάλη προσφορά και πολύ μειωμένη ζήτηση. Φέτος δεν βοήθησε ούτε ο τουρισμός την κατανάλωση. Αυτή την εποχή δεν υπάρχει καθόλου ζήτηση για πατάτες και οι τιμές τώρα έχουν πέσει κάτω του κόστους (μειώθηκαν κατά 50% σε σχέση με πέρσι). Πέρσι οι πατάτες της Κοζάνης είχαν πουληθεί όλες μέχρι τις 10 Οκτωβρίου. Φέτος είμαστε αρχές Νοεμβρίου και πολλές πατάτες είναι ακόμη ασυγκόμιστες στα χωράφια και δεν πρόκειται να συγκομιστούν.

Ο κ. Κωνσταντίνος Κατσογιάννης, παραγωγός πατάτας με συσκευαστήριο από το Νεοχώρι της Αρκαδίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αν και στην αρχή της συγκομιδή είχαμε αυξημένη ζήτηση για πατάτες στην συνέχεια έγιναν πολλές εισαγωγές και η ροή απορρόφησης του προϊόντος από την αγορά είναι πολύ μειωμένη. Τώρα έχουμε μεγάλες ποσότητες στις αποθήκες μας και οι έμποροι έχουν μειώσει πολύ τις τιμές. Φέτος είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά για την πατάτα.

Ο κ. Μιχάλης Βερνίκος, Διευθυντής παραγωγής της ΕΑΣ Νάξου, τόνισε στον ΑγροΤύπο ότι έχει πουληθεί όλη η παραγωγή πατάτας του συνεταιρισμού που συγκομίστηκε το καλοκαίρι. Όμως οι σπορές φθινοπωρινής πατάτας καθυστέρησαν φέτος λόγω της λειψυδρίας. Τελικά έγιναν οι φυτεύσεις μετά τα μέσα Αυγούστου και ευτυχώς είχαμε κάποιες βροχοπτώσεις που βοήθησαν την καλλιέργεια, ενώ η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει από τα τέλη Δεκεμβρίου και μετά. 

Η φετινή φθινοπωρινή πατάτα καταγράφει διαφορετικές ταχύτητες ανά περιοχή, με το κλίμα, τη ζήτηση και τα κόστη να καθορίζουν τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας.

Στη Δράμα η συγκομιδή προχωρά με καλές αποδόσεις αλλά μειωμένες τιμές, στη Νάξο οι παραγωγοί βρίσκονται ακόμη στα πρώτα στάδια και αγωνιούν για βροχή, ενώ στην Ηλεία και την Αχαΐα φέτος πολλοί παραγωγοί εγκατέλειψαν τη φθινοπωρινή πατάτα, ύστερα από διαδοχικές χρονιές ζημιών, υψηλά κόστη και αθέμιτο ανταγωνισμό.

Η φθινοπωρινή πατάτα ανά περιοχή

Από τη Δράμα με καλές αποδόσεις αλλά μειωμένες τιμές, μέχρι τη Νάξο που περιμένει βροχή και την Ηλεία όπου αρκετοί εγκατέλειψαν τη φετινή καλλιέργεια, η φθινοπωρινή πατάτα δείχνει φέτος τα όρια της βιωσιμότητάς της.

Δράμα: Καλή ποιότητα αλλά πίεση στις τιμές

Η συγκομιδή της φθινοπωρινής πατάτας στη Δράμα ξεκίνησε από τον Σεπτέμβριο και έχει ολοκληρωθεί περίπου στο 50%. «Παραγωγικά είμαστε καλύτερα από πέρυσι», αναφέρει ο υπεύθυνος της ΕΑΣ Δράμας. «Οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές, δεν είχαμε προβλήματα και ποσοτικά είμαστε πάνω από τον μέσο όρο».

Ωστόσο, εμπορικά η εικόνα είναι πιο δύσκολη. «Όλες οι περιοχές έχουν πατάτες, η ζήτηση είναι μειωμένη και υπάρχει στενότητα στην ευρωπαϊκή αγορά. Αν δεν έχουμε άλλες βροχές, η συγκομιδή θα κυλήσει ομαλά μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου», εξηγεί. «Από θέμα τιμής δεν είμαστε καλά· πέρυσι οι παραγωγοί πληρώθηκαν 0,45–0,50 ευρώ καθαρά, ενώ φέτος κινούνται στα 0,25–0,35», σημειώνει.

Τα προβλήματα κόστους και λειψυδρίας εξακολουθούν να πιέζουν τους παραγωγούς. «Είχαμε λειψυδρία τα προηγούμενα 2–3 χρόνια, όχι ότι ξεπεράστηκε πλήρως φέτος. Τα έξοδα από γεωτρήσεις και αντλητικά παραμένουν υψηλά, ενώ το κόστος του σπόρου ανέβηκε 40%», τονίζει.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στις ελληνοποιήσεις: «Έρχονται πατάτες από την Ευρώπη ασυσκεύαστες και βαφτίζονται όπως θέλουν. Δεν είμαστε κατά των εισαγωγών – να πουλιούνται ως γαλλικές, αλλά όχι να βαφτίζονται ελληνικές. Θέλουμε να ανταγωνιστούμε επί ίσοις όροις».

Ο ίδιος επισημαίνει την ανάγκη συλλογικής οργάνωσης: «Αν δεν οργανωθούμε, δεν θα προχωρήσουμε. Τα επόμενα χρόνια θα είναι δύσκολα για μεμονωμένους παραγωγούς. Θέλουμε η πολιτεία να μας προστατεύσει στις πωλήσεις, να μειωθούν τα κοστολόγια και να πουλά ο καθένας με το όνομά του». Και προσθέτει: «Είναι σημαντικό να οργανωθεί ο πρωτογενής τομέας, να υπάρξει σχεδιασμός από τις ΔΑΟΚ και επενδύσεις που θα κρατήσουν τον παραγωγό στο χωράφι».

Νάξος: Η λειψυδρία δοκιμάζει την παραγωγή

Στη Νάξο, η φθινοπωρινή πατάτα βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια ανάπτυξης, καθώς η φύτευση καθυστέρησε φέτος λόγω λειψυδρίας. Όπως αναφέρει ο υπεύθυνος παραγωγής της ΕΑΣ Νάξου, «είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για τη φετινή παραγωγή. Οι παραγωγοί καθυστέρησαν να φυτέψουν γιατί δεν υπήρχε νερό και περίμεναν κάποιες βροχές».

Κανονικά η φύτευση γίνεται τον Αύγουστο, όμως φέτος πραγματοποιήθηκε στα μέσα με τέλη Σεπτεμβρίου, «με την ελπίδα ότι θα υπάρξουν νερά τον Οκτώβριο ώστε να γλιτώσουμε ποτίσματα». Οι φυτείες βρίσκονται τώρα σε ανάπτυξη και, όπως εξηγεί, «αν βρέξει έχουμε ελπίδες για καλή παραγωγή – αν όχι, θα έχουμε μικροκαρπία». Οι εκτάσεις παραμένουν ίδιες με πέρυσι, ενώ η συγκομιδή αναμένεται τέλη Δεκεμβρίου.

«Το πρόβλημα είναι το νερό», τονίζει. «Στα αρχικά στάδια χρειάζεται καλό νερό για την άρδευση, στα τελικά αν ποτίσουμε με νερό από πηγάδια παλεύεται η κατάσταση. Παρακαλάμε να βρέξει – κι ας κάνει και ζημιά». Η έλλειψη νερού, όπως σημειώνει, επιδεινώνεται και από τον τουρισμό: «Οι ανάγκες του τουριστικού τομέα απορροφούν μεγάλο μέρος του διαθέσιμου νερού».

Παρά το μειωμένο κόστος σπόρου –καθώς χρησιμοποιούν ιδιοπαραγόμενο– τα υπόλοιπα έξοδα έχουν αυξηθεί σημαντικά. «Άρδευση, φυτοφάρμακα, λιπάσματα, εργατικά… όλα έχουν ανέβει», λέει. Αν και η καθαρή τιμή παραγωγού αναμένεται γύρω στο 1 ευρώ, «ο παραγωγός είναι οριακά».

Σοβαρό πρόβλημα αποτελεί και η νοθευμένη πατάτα. «Κυκλοφορεί κατά κόρον, οι έλεγχοι θα έπρεπε να είναι πιο αυστηροί», υπογραμμίζει. Ήδη όμως η ΕΑΣ Νάξου συνεργάζεται με τον ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ και το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης για την ταυτοποίηση του μικροβιώματος της πατάτας Νάξου, ώστε να δημιουργηθεί βάση δεδομένων που θα επιτρέπει τον εντοπισμό νοθευμένων προϊόντων.

Ηλεία: Τρεις λόγοι που οι παραγωγοί εγκατέληψαν φέτος 

Μετά από 44 χρόνια καλλιέργειας πατάτας, ο Διονύσιος Μάλλιαρης, παραγωγός από την Ηλεία και αντιπρόεδρος στον Συνεταιρισμό Πατατοπαραγωγών, δηλώνει πως φέτος σταμάτησε οριστικά τη φθινοπωρινή πατάτα. Όπως εξηγεί, η απόφαση αυτή δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα τριών βασικών λόγων που καθιστούν την καλλιέργεια πλέον ασύμφορη.

Η αρχή του τέλους, όπως αναφέρει, ήρθε με τις συνεχείς ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. «Γινόταν μια νεροποντή, έπαιρνε τα χώματα και παθαίναμε ζημιές στα αμμουδερά χωράφια», λέει, προσθέτοντας πως «οι πατάτες πρασίνιζαν, ενώ στα πιο βαριά χωράφια είχαμε σκασίματα». Οι απώλειες αυτές επαναλαμβάνονταν κάθε χρόνο, κάνοντας την καλλιέργεια ασύμφορη.

Το δεύτερο μεγάλο πλήγμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η απουσία αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ. «Πλήρωνα 40 ευρώ το στρέμμα ασφάλεια και όταν είχαμε καταστροφή δεν αποζημιωνόμασταν», σημειώνει. «Πλήρωνα, αλλά δεν γινόταν τίποτα. Μας κοροϊδεύανε». Για τον Διονύση, χωρίς κρατική στήριξη, το ρίσκο είναι πια δυσβάσταχτο: «Όταν δεν έχεις ανταπόκριση και το κόστος αυξάνεται, δεν υπάρχει λόγος να συνεχίσεις».

Η χαριστική βολή, όπως τονίζει, ήρθε από τις ελληνοποιήσεις και τις αθέμιτες πρακτικές στην αγορά. «Φέρνουν πατάτες από την Αίγυπτο και τις βαφτίζουν ελληνικές. Πώς να ανταποκριθούμε εμείς;» διερωτάται. Με τέτοιες συνθήκες, «η φθινοπωρινή πατάτα στην Ηλεία και την Αχαΐα δεν έχει πλέον κανένα περιθώριο επιβίωσης».

Η φθινοπωρινή πατάτα σε σταυροδρόμι

Παρά τις διαφορετικές συνθήκες από περιοχή σε περιοχή, η φθινοπωρινή πατάτα δείχνει φέτος πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία ανάμεσα στο κόστος, το κλίμα και την αγορά. Οι παραγωγοί ζητούν σταθερότητα και στήριξη, ώστε να συνεχίσουν μια καλλιέργεια που άλλοτε αποτελούσε σταθερό πυλώνα της ελληνικής γεωργίας.

Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις και η σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη του περονοσπόρου της πατάτας, μιας από τις σοβαρότερες και καταστροφικότερες ασθένειες της καλλιέργειας. Ο μύκητας Phytophthora infestans μπορεί να καταστρέψει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα ολόκληρο το χωράφι, εάν δεν ληφθούν εγκαίρως προληπτικά μέτρα προστασίας.

Οι φθινοπωρινές πατατοφυτείες στις περιοχές Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας, Ηλείας, Μεσσηνίας, Κεφαλληνίας, Ζακύνθου και Ιθάκης βρίσκονται αυτή την περίοδο σε ευπαθές στάδιο απέναντι στον περονόσπορο. Οι γεωπόνοι προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός πλημμυρισμένων εδαφών με δροσερό και υγρό καιρό δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη του παθογόνου και την εκδήλωση επιδημικών φαινομένων.

Όπως τονίζει το Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας, οι παρατεταμένες υγρασίες και οι χαμηλότερες θερμοκρασίες των τελευταίων ημερών έχουν δημιουργήσει ιδιαίτερα πρόσφορες συνθήκες για την εξάπλωση του περονοσπόρου, καθιστώντας αναγκαία την έγκαιρη προληπτική προστασία.

Πώς εκδηλώνεται η ασθένεια

Ο περονόσπορος προσβάλλει φύλλα, στελέχη και κονδύλους της πατάτας. Στα φύλλα εμφανίζονται αρχικά ανοιχτοπράσινες κηλίδες που σύντομα παίρνουν καστανό χρώμα, ενώ στην κάτω επιφάνειά τους σχηματίζεται λευκό «χνούδι» – οι καρποφορίες του μύκητα. Όταν η υγρασία παραμένει υψηλή, οι κηλίδες εξαπλώνονται ραγδαία, καταλαμβάνοντας ολόκληρο το φύλλωμα.

Στα στελέχη σχηματίζονται σκουρόχρωμες νεκρωτικές περιοχές, ενώ σε έντονες προσβολές το υπέργειο μέρος των φυτών νεκρώνεται και η καλλιέργεια αποκτά όψη «καψαλισμένης».
Οι κόνδυλοι, όταν μολυνθούν, εμφανίζουν καστανές έως κοκκινωπές κηλίδες και εσωτερικό μεταχρωματισμό τύπου «σκουριάς». Οι σήψεις αυτές μπορεί να επιδεινωθούν αργότερα στην αποθήκευση, ειδικά αν η συγκομιδή γίνει σε βροχερό καιρό ή αν δεν αφαιρεθεί εγκαίρως το υπέργειο τμήμα των φυτών.

Ευνοϊκές συνθήκες και εξάπλωση

Η ασθένεια ξεκινά συνήθως από μολυσμένο πατατόσπορο ή από κονδύλους που παρέμειναν στο χωράφι από την προηγούμενη καλλιέργεια, οι οποίοι φυτρώνουν και αποτελούν πηγή μολύσματος. Πηγή μόλυνσης μπορεί επίσης να είναι οι ασθενείς κόνδυλοι που απορρίπτονται στις άκρες του χωραφιού κατά τη συγκομιδή. Σύμφωνα με το Κέντρο Προστασίας Φυτών Αχαΐας, οι πρόσφατες βροχοπτώσεις, η σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας και τα πλημμυρισμένα εδάφη συντελούν στη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη του παθογόνου, ιδιαίτερα στις φθινοπωρινές πατατοφυτείες που βρίσκονται σε ευπαθές στάδιο.

Η εξάπλωση του περονοσπόρου ευνοείται από εναλλαγές ψυχρού και θερμού καιρού με παράλληλες νεφώσεις και βροχοπτώσεις. Δύο συνεχόμενες ημέρες με θερμοκρασία πάνω από 10°C και σχετική υγρασία άνω του 90% για τουλάχιστον 11 ώρες είναι ιδανικές για την ανάπτυξη του μύκητα Phytophthora infestans. Νύχτες με υψηλή υγρασία που ακολουθούνται από νεφοσκεπείς, βροχερές ημέρες με ψιχάλες ή ομίχλες δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για μολύνσεις, ενώ θερμοκρασίες πάνω από 25°C και ξηρός καιρός αναστέλλουν προσωρινά την εξέλιξη της ασθένειας. Για τον λόγο αυτό, ο περονόσπορος στη χώρα μας είναι πιο επικίνδυνος το φθινόπωρο και, σε μικρότερο βαθμό, την άνοιξη όταν επικρατεί βροχερός καιρός.

Μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης

Οι γεωπόνοι συνιστούν στους παραγωγούς να δώσουν έμφαση στην προληπτική προστασία, καθώς ο περονόσπορος είναι εξαιρετικά δύσκολο να περιοριστεί μετά την εγκατάστασή του.
Ειδικότερα, το Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας προτείνει οι φυτείες που βρίσκονται σε ευαίσθητο στάδιο προσβολής — δηλαδή όταν το ύψος των φυτών ξεπερνά τα 15–20 εκατοστά — να προστατεύονται με επτά ημερήσιες επεμβάσεις, φροντίζοντας να καλύπτεται επαρκώς και το νέο φύλλωμα. Όπως επισημαίνει το Κέντρο, η προστασία πρέπει να είναι κυρίως προληπτική, ώστε να αποτραπεί η εγκατάσταση του παθογόνου.

Παράλληλα, συστήνονται καλλιεργητικά μέτρα όπως η επιλογή υγιούς πατατόσπορου, η καταστροφή των “εθελοντών” φυτών που φυτρώνουν από παλιούς κονδύλους, το καλό παράχωμα (ώστε οι νέοι κόνδυλοι να βρίσκονται σε βάθος τουλάχιστον 10–15 εκ.) και η έγκαιρη απομάκρυνση του υπέργειου μέρους των φυτών περίπου 15 ημέρες πριν τη συγκομιδή, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος προσβολής των κονδύλων.

Όσον αφορά τους ψεκασμούς, προτιμάται η εναλλαγή μυκητοκτόνων επαφής, διελασματικής και διασυστηματικής δράσης, για να αποφευχθεί η ανάπτυξη ανθεκτικότητας του μύκητα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη μη επαναλαμβανόμενη χρήση σκευασμάτων της ίδιας ομάδας δραστικών ουσιών, όπως των φαινυλαμιδίων (π.χ. benalaxyl, metalaxyl-M).

Τέλος, υπενθυμίζεται ότι οι παραγωγοί πρέπει να χρησιμοποιούν μόνο εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες της ετικέτας, τις δοσολογίες και τα μέτρα προστασίας για τον χρήστη και το περιβάλλον. Η εναλλαγή σκευασμάτων διαφορετικής ομάδας δράσης παραμένει κρίσιμη για την αποφυγή ανάπτυξης ανθεκτικότητας του παθογόνου.

Επαγρύπνηση και έγκαιρη δράση

Ο περονόσπορος της πατάτας παραμένει μία από τις πιο επικίνδυνες ασθένειες της καλλιέργειας, ικανή να προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε παραγωγή και ποιότητα. Με την εμφάνιση των πρώτων βροχοπτώσεων και τη σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας, οι συνθήκες στις φθινοπωρινές πατατοφυτείες της Δυτικής Ελλάδας και των Ιονίων Νήσων καθίστανται ιδιαίτερα ευνοϊκές για την ανάπτυξη του παθογόνου. Οι παραγωγοί στις περιοχές αυτές καλούνται να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, παρακολουθώντας τα φυτά και εφαρμόζοντας συστηματικά προληπτικά μέτρα, όπως συνιστούν οι γεωπονικές υπηρεσίες.

Η έγκαιρη δράση αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την αποφυγή εκτεταμένων ζημιών. Η συνεχής παρακολούθηση των φυτειών, η εφαρμογή ψεκασμών σε τακτά χρονικά διαστήματα και η τήρηση των οδηγιών για τη χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την προστασία της καλλιέργειας. Η πιστή εφαρμογή των γεωπονικών συστάσεων και η πρόληψη πριν από την εγκατάσταση της ασθένειας παραμένουν το πιο αποτελεσματικό «όπλο» απέναντι σε έναν μύκητα που συγκαταλέγεται στους πιο επιθετικούς εχθρούς της πατάτας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πηγές:

Δελτίο Γεωργικών Προειδοποιήσεων Φυτοπροστασίας – Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Αχαΐας

Περιοδικό Γεωργία και Κτηνοτροφία, «Ο περονόσπορος της πατάτας και η αντιμετώπισή του», Έτος 2008, Τεύχος 4, σελ. 38–42.

Στα αζήτητα είναι οι πατάτες αυτή την περίοδο, με τις τιμές να κυμαίνονται στα 20 λεπτά, ενώ το κόστος παραγωγής φτάνει στα 40 λεπτά. Πολλές ποσότητες στην Ηλεία θα μείνουν απούλητες στα χωράφια.

Ο κ. Διονύσιος Μάλιαρης, μεγάλος παραγωγός στην περιοχή της Ηλείας που έχει και συσκευαστήριο, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μεγάλες ποσότητες πατάτας σήμερα έχουν μείνει απούλητες στα χωράφια. Δεν υπάρχει κανένα εμπορικό ενδιαφέρον στην αγορά. Αυτή την στιγμή με τις υψηλές θερμοκρασίες οι πατάτες που είναι στα χωράφια δεν μπορούν να πουληθούν. Μιλάμε για μεγάλη οικονομική καταστροφή φέτος στους παραγωγούς πατάτας. Αυτό οφείλεται στο ότι όταν ξεκίνησε η συγκοπμιδή στην Ηλεία μετά την Μεσσηνία και ενώ στην εγχώρια αγορά είχαμε μικρές ποσότητες έγιναν εισαγωγές από τρίτες χώρες με χαμηλές τιμές. Το κράτος όφειλε να κάνει ελέγχους στις εισαγωγές για να προστατέψει τους Έλληνες παραγωγούς. Ασφαλιζόμαστε στον ΕΛΓΑ και πληρώνουμε 44 ευρώ το στρέμμα και ποτέ δεν έχουμε δίκαιες αποζημιώσεις. Η ύπαιθρος ζει από το αγροτικό εισόδημα αλλά οι αγρότες με τιμές κάτω του κόστους δεν μπορούν να είναι βιώσιμοι επιχειρηματίες. Από τέλη Απριλίου οι τιμές παραγωγού στις πατάτες έπεσαν στα 20 έως τα 25 λεπτά το κιλό.

Ο κ. Αρτέμης Κούγιας, παραγωγός από την περιοχή της Βάρδας Ηλείας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «ακόμη έχει ποσότητες η Ηλεία. Προσωπικά έχω ολοκληρώσει την συγκομιδή αλλά υπάρχουν παραγωγοί που καθυστέρησαν την συγκομιδή. Αυτή την εποχή όμως έχει μειωθεί πολύ η ζήτηση. Στην περιοχή η μέση τιμή που πούλησε ο παραγωγός τις πατάτες κυμάνθηκε από 35 λεπτά το κιλό. Μπορεί αυτή την τιμή στο παρελθόν να την θεωρούσαμε υψηλή αλλά σήμερα έχουν αλλάξει πολλά στο κόστος παραγωγής, που έχει φτάσει στα 40 λεπτά. Όταν όμως αυξάνει η τιμή μειώνεται αμέσως η ζήτηση γιατί οι καταναλωτές δεν μπορούν να πληρώσουν. Στην συνέχεια γίνονται εισαγωγές από χώρες με χαμηλό κόστος παραγωγής και καλύπτουν την ζήτηση. Με αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί ο παραγωγός να έχει ένα καλό εισόδημα.

Ο κ. Φίλιππος Λιάκος, παραγωγός που ασχολείται και με την εμπορία πατάτας από την Λακκόπετρα, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος δεν είχε πρόβλημα η παραγωγή, είχαμε καλές αποδόσεις και ποιότητα. Όμως οι τιμές παραγωγού δεν είχαν την πορεία που θα θέλαμε. Ξεκίνησαν από καλά επίπεδα στα 50 έως 55 λεπτά αλλά από τον Μάιο και μετά άρχισαν να μειώνονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα και σήμερα έφτασαν στα 20 λεπτά. Το 2025 ήταν μια μέτρια χρονιά από άποψης τιμών για τους παραγωγούς πατάτας.

Ο παραγωγός και έμπορας πατάτας από την Λακκόπετρα Αχαΐας κ. Ανδρέας Γκοτσόπουλος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «είμαστε κοντά στην ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην περιοχή. Έχουν απομείνει λίγες ποσότητες ακόμη στην περιοχή. Φέτος δεν ήταν καλή χρονιά για τους παραγωγούς της περιοχής. Αν και ξεκίνησαν από καλά επίπεδα οι τιμές παραγωγού, στα 50 λεπτά το κιλό, όταν βγήκαμε στην αγορά μετά το Πάσχα μέχρι και τον Μάιο. Στην συνέχεια όμως λόγω των εισαγωγών είχαμε μια σταδιακή πτώση της τιμής. Σήμερα έχει φτάσει η πατάτα να έχει τιμή παραγωγού στα 20 λεπτά το κιλό. Επίσης έχουν σταματήσει αυτή την εποχή οι εξαγωγές κάτι που δεν βοηθά την τιμή να μείνει σε καλά επίπεδα.  

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, οι φυτεύσεις στην περιοχή έγιναν τον Απρίλιο. Την περσινή χρονιά είχαμε μεγάλα προβλήματα λόγω της ξηρασίας. Φέτος είχαμε περισσότερες βροχοπτώσεις και το φράγμα Λευκογείων στο Νευροκόπι έχει περισσότερες σε σχέση με πέρσι ποσότητες. Καθυστερήσαμε να ξεκινήσουμε τα ποτίσματα. Πριν 20 ημέρες είχαμε κάποια τοπικά χαλάζι που έκαναν ζημιές. Παρόλα αυτά τα στρέμματα είναι στα ίδια επίπεδα σε σχέση με πέρσι (17.000 στρέμματα) και η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει από τον Αύγουστο και να κορυφωθεί αρχές Σεπτεμβρίου. 

Σύμφωνα με στοιχεία του Incofruit-Hellas, στην χώρα μας εισάγονται περίπου 255.000 τόνους πατάτες ετησίως, εκ των οποίων οι 160.000 τόνοι προέρχονται από την Αίγυπτο. Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 εισήχθησαν 117.893 τόνοι πατάτες, έναντι 130.730 τόνων το αντίστοιχο περσινό διάστημα, προερχόμενες κυρίως από Γαλλία, Αίγυπτο και Κύπρο. Οι εισαγωγές φέτος μπορεί να φαίνονται μειωμένες αλλά έχουμε αυξημένη παραγωγή, σε σχέση με πέρσι, για αυτό έχουμε πίεση των τιμών.

Καλά πήγαν την περίοδο του Πάσχα τα πράγματα με την φετινή παραγωγή της πρώιμης, ανοιξιάτικης πατάτας στην περιοχή της Μεσσήνης και της Καλαμάτας, της πιο πρώιμης περιοχής στην χώρα.

Η τιμή παραγωγού έχει καταφέρει να παραμείνει σταθερή και υπάρχει ζήτηση για το προϊόν στην εσωτερική αγορά αλλά και στο εξωτερικό.

Το ζήτημα είναι αυτή η τιμή και η ζήτηση να συνεχιστεί μέχρι την ολοκλήρωση της παραγωγής, που φέτος είναι αισθητά μειωμένη, ώστε οι παραγωγοί να έχουν τη δύναμη να συνεχίσουν την καλλιέργεια.

Ο παραγωγός από τον Μπουρνιά, Γιώργος Δούβας, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι «η συγκομιδή για την πατάτα Μεσσηνίας ξεκίνησε φέτος από τις 8 Απριλίου. Οι φυτεύσεις φέτος με πατάτες ήταν μειωμένες σε σχέση με πέρσι λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής.
Επίσης οι καιρικές συνθήκες του περασμένου χειμώνα με τις απότομες εναλλαγές της θερμοκρασίας δημιούργησαν προβλήματα στην καλλιέργεια και μειωμένες αποδόσεις, που ξεκίνησαν από 2,5 τόνους το στρέμμα αλλά στην συνέχεια αυξήθηκαν στα 3,5 τόνους.
Η τιμή παραγωγού φέτος κρατήθηκε σε καλά επίπεδα από 52 έως και 55 λεπτά το κιλό, ανάλογα με την ποιότητα. Μέχρι τώρα έχει συγκομιστεί περίπου το 60% της παραγωγής πατάτας. Το θετικό είναι ότι αν και έχουν γίνει εισαγωγές οι καταναλωτές στην Αθήνα ζητούν να αγοράσουν ελληνικές πατάτες και όχι εισαγόμενες. Αυτό βοήθησε και κρατήθηκαν οι τιμές παραγωγού σε αυτά τα επίπεδα».

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «από αρχές Απριλίου ξεκίνησε η συγκομιδή με τις πατάτες να είναι ανάρπαστες στην εγχώρια αγορά αλλά και στις εξαγωγές. Λόγω του ήπιου χειμώνα οι αποδόσεις κυμαίνονται σε ικανοποιητικά επίπεδα. Μέχρι σήμερα έχει συγκομιστεί το 50% της παραγωγής και αναμένεται να ολοκληρωθεί τις επόμενες τρεις εβδομάδες. Η εταιρεία μας έδωσε στους παραγωγούς που συνεργάζεται τιμή στα 55 λεπτά το κιλό ανεξάρτητα μεγέθους από την έναρξη της συγκομιδής μέχρι τις ημέρες του Πάσχα. Μετά το Πάσχα η τιμή είναι στα 53 λεπτά το κιλό. Εκτιμώ ότι η τιμή αυτή θα παραμείνει μέχρι της ολοκλήρωση της συγκομιδής πατάτας στην Μεσσηνία.

Εκτός πάντως από την εγχώρια αγορά φέτος είχαμε αυξημένες ροές στις εξαγωγές πατάτας, κυρίως προς Πολωνία, που συνεχίζονται ακόμη και σήμερα. Σε αυτό βοήθησε ότι το Πάσχα των Καθολικών έπεσε μαζί με το Ορθόδοξο αλλά και η αυξημένη ζήτηση για φρέσκια πατάτα στην Ευρώπη.

Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Spunta, που έχει μερίδιο εδώ 50% και μετά οι Voyager και η Farida.

Στο μεταξύ ξεκίνησε αυτές τις ημέρες με μικρές ποσότητες η συγκομιδή πατάτας στην Αχαΐα. Οι καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια των φυτεύσεων καθυστέρησαν τις σπορές με αποτέλεσμα να πάει πίσω η συγκομιδή. Αναμένεται μετά τις 5 Μαΐου να ξεκινήσουν οι συγκομιδές των μεγάλων ποσοτήτων πατάτας στην Αχαΐα. Η τιμή παραγωγού ξεκίνησε από 52 λεπτά το κιλό και αυτή την περίοδο είναι στα 50 λεπτά. Πολλές ποσότητες πάνε για εξαγωγή και εκτιμώ ότι θα παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα οι τιμές και στην Αχαΐα.

Φέτος είχαμε ένα καλό ξεκίνημα για τους παραγωγούς πατάτας και ελπίζω να βοηθήσει στο να παραμείνουν στην καλλιέργεια, επειδή τα τελευταία χρόνια είχαμε μια μεγάλη μείωση των στρεμμάτων. Πρέπει να ενθαρρύνουμε τους παραγωγούς να παραμείνουν στην καλλιέργεια, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, αφού οι αγορές ζητούν την ελληνική πατάτα, που φημίζεται για τη φρεσκάδα και την γεύση της».

Συνεχίζονται χωρίς προβλήματα οι φυτεύσεις ανοιξιάτικης πατάτας και αναμένεται να ολοκληρωθούν τις επόμενες ημέρες.

Προβλήματα δημιούργησαν οι βροχές του Δεκεμβρίου, με αποτέλεσμα σε κάποιες περιοχές να είναι όψιμη η καλλιέργεια.

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, παραγωγός πατάτας από Μεσσηνία και ιδιοκτήτης της Agrexpo, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι φυτεύσεις ξεκίνησαν από 15 Νοεμβρίου και έγιναν σταδιακά λόγω των βροχοπτώσεων του Δεκεμβρίου. Αυτή την εποχή έχουν ολοκληρωθεί και όσον αφορά τα στρέμματα αναμένεται να είναι μειωμένα σε σχέση με πέρυσι κατά 15%.

Φέτος είναι μια κρίσιμη χρονιά για την καλλιέργεια πατάτας στην Μεσσηνία. Σημειώνουμε πως τη δεκαετία του '90 είχαμε 8.000 στρέμματα με πατάτα και σήμερα είναι γύρω στα 1.800 στρέμματα. Κυριότερες ποικιλίες που καλλιεργούνται στην περιοχή είναι η Spunta, που έχει μερίδιο εδώ 50% και μετά οι Voyager και η Farida.

Πάντως μέχρι στιγμής οι καιρικές συνθήκες βοηθούν και η καλλιέργεια εξελίσσεται ομαλά. Υπάρχει όμως αυξημένο κόστος καλλιέργειας και φέτος, με την τιμή στον πατατόσπορο να έχει αυξηθεί, κατά 20%, σε σχέση με πέρυσι. Ακόμη έχουμε αύξηση στην ενέργεια και στα πετρέλαια.

Αυτή την εποχή στην εγχώρια αγορά υπάρχουν λίγα αποθέματα με πατάτες από την Θήβα και την Αχαΐα. Έχουν γίνει εισαγωγές γαλλικής πατάτας, ενώ αυτή την εποχή ξεκινούν οι εισαγωγές και από Αίγυπτο. Το θετικό είναι ότι υπάρχει αυξημένη ζήτηση στην εγχώρια αγορά αλλά και για εξαγωγές, κυρίως προς Πολωνία.

Προβλέπω ότι φέτος τον Απρίλιο, αν δεν έχουμε ακραία καιρικά φαινόμενα, αναμένεται να κάνει ένα καλό ξεκίνημα στην αγορά η πατάτα της Μεσσηνίας. Το χρειάζονται οι παραγωγοί για να συνεχίσουν να καλλιεργούν και να σταματήσει η φθίνουσα πορεία της καλλιέργειας των τελευταίων ετών».

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο παραγωγός και έμπορας πατάτας από την Λακκόπετρα κ. Ανδρέας Γκοτσόπουλος, «ολοκληρώθηκαν στην περιοχή οι φυτεύσεις πατάτας. Οι βροχές του Δεκεμβρίου μας καθυστέρησαν τις φυτεύσεις, έγιναν κάποιες αρχές του μήνα και οι υπόλοιπες μετά τα Χριστούγεννα. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε φετος μια όψιμη χρονιά. Με κανονικές συνθήκες η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει από τα τέλη Απριλίου, ενώ τα προηγούμενα χρόνια μπαίναμε στο χωράφι για συγκομιδή από 5 έως 10 Απριλίου. Αυτό βέβαια θα σημάνει ζημιά για τους παραγωγούς γιατί χάνουν την αγορά κατά τις ημέρες του Πάσχα. Τα στρέμματα καλλιέργειας στην περιοχή παραμένουν σε σταθερά επίπεδα».

Ο κ. Αρτέμης Κούγιας, παραγωγός από την περιοχή της Βάρδας Ηλείας, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι «συνεχίζονται χωρίς προβλήματα οι φυτεύσεις πατάτας στην περιοχή και αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τέλος της εβδομάδας. Τα στρέμματα θα είναι περίπου στα ίδια επίπεδα. Πρόβλημα είναι το αυξημένο κόστος παραγωγής λόγω των τιμών της ενέργειας και του πετρελαίου. Επίσης στην περιοχή δεν γίνεται σωστή διαχείριση του νερού άρδευσης με αποτέλεσμα να χάνονται πολλές ποσότητες στην θάλασσα. Από αρχές Απριλίου θα ξεκινήσει η συγκομιδή στην Μεσσηνία και από αρχές Μαΐου σε Ηλεία και Αχαΐα. Η μέση τιμή που πούλησε πέρυσι ο παραγωγός τις πατάτες κυμάνθηκε από 35 έως 40 λεπτά το κιλό. Η χώρα μας είναι ελλειματική στην πατάτα και την ζήτηση την καλύπτει από εισαγωγές. Εισάγουμε κυρίως από Γαλλία και Αίγυπτο. Πολλές από τις αιγυπτιακές πατάτες όμως ελληνοποιούνται στην ελληνική αγορά».

Ο κ. Κωνσταντίνος Κατσογιάννης, παραγωγός πατάτας με συσκευαστήριο από το Νεοχώρι της Αρκαδίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «οι φυτεύσεις πατάτας στην Αρκαδία θα ξεκινήσουν από τέλη Μαρτίου αν βοηθήσει και ο καιρός. Πέρυσι είχαμε σοβαρά προβλήματα από την ξηρασία και τις προσβολές των σιδηροσκούληκων. Στην περιοχή της Αρκαδίας καλλιεργούνται περίπου 6.000 στρέμματα πατάτας και οι συγκομιδές ξεκινούν από αρχές Αυγούστου. Οι τιμές παραγωγού πέρυσι κυμάνθηκαν από 50 έως 55 λεπτά το κιλό».

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «οι φυτεύσεις στην περιοχή ξεκινούν από αρχές Απριλίου. Την περσινή χρονιά είχαμε μεγάλα προβλήματα λόγω της ξηρασίας. Στο φράγμα Λευκογείων στο Νευροκόπι τα προηγούμενα χρόνια είχαμε νερό για άρδευση γύρω στα εκατ. κυβικά μέτρα νερό. Πέρσι είχαμε περίπου 1,8 εκατ. κυβικά, ενώ μέχρι σήμερα το φράγμα έχει στα 1,5 εκατ. κυβικά. Αν συνεχιστεί αυτή η εικόνα αναμένεται να υπάρχουν και φέτος προβλήματα στην άρδευση της καλλιέργειας. Αυτό σημαίνει μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας και κάποια χωράφια δεν θα καταφέρουν να ποτιστούν».

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο κ. Γεώργιος Χαριτάκης, γεωπόνος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Οροπεδίου Λασιθίου, «στην περιοχή οι φυτεύσεις πατάτας ξεκινούν από Απρίλιο και ολοκληρώνονται τον Μάιο. Καλλιεργούμε περίπου 6 έως 8 χιλιάδες στρέμματα με πατάτες. Πέρσι υπήρχαν σοβαρά προβλήματα λόγω της ξηρασίας. Το θετικό είναι ότι η συγκομιδή γίνεται το καλοκαίρι, που υπάρχει αυξημένη ζήτηση λόγω του τουρισμού στην εγχώρια αγορά, με αποτέλεσμα να έχουμε καλή ροή του προϊόντος στο εμπόριο».

Μεγάλο πρόβλημα λόγω της λειψυδρίας υπάρχει στη Νάξο. Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου κ. Δημήτρη Καπούνη, «από 6.000 τόνους πατάτας Νάξου που είχε παραγωγή στο παρελθόν το νησί πέρσι είχε μόλις 1.800 τόνους επειδή δεν υπάρχει νερό για άρδευση».

Στα τάρταρα έφτασε φέτος η παραγωγή πατάτας Νάξου λόγω της ξηρασίας που μαστίζει το νησί ενώ η πολιτεία ακόμη δεν έχει προχωρήσει στην κατασκευή των αναγκαίων μέτρων για να γίνει η άρδευση της καλλιέργειας.

Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΑΣ) Νάξου διοργάνωσε τη 15η Γιορτή της Πατάτας Νάξου, η οποία, σε αντίθεση με τον εορταστικό χαρακτήρα που είχε τα προηγούμενα χρόνια, φέτος πήρε τη μορφή διαμαρτυρίας.

Φέτος οι υπεύθυνοι του Αγροτικού Συνεταιρισμού του νησιού, επέλεξαν να της δώσουν μια μορφή έντονης διαμαρτυρίας, με κυριότερο θέμα αυτό της λειψυδρίας η οποία απειλεί τη καλλιέργεια πατάτας.

Σύμφωνα με στοιχεία που εμφάνισαν η ακαρπία έχει οδηγήσει φέτος σε μείωση της παραγωγής πατάτας, κατά 70%, ενώ μέχρι πέρυσι οι 300 παραγωγοί πατάτας είχαν σοδειά 6.000 τόνων σε ετήσια βάση, με τη φετινή να εκτιμάται μόλις στους 1.800 τόνους.

Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) και άλλων συνεταιρισμών από κάθε γωνιά της χώρας βρέθηκαν στη Νάξο και διαπίστωσαν ιδίοις όμμασι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο αγροτοκτηνοτροφικός κόσμος του νησιού, τα ίδια που ταλανίζουν τον πρωτογενή τομέα όλης της χώρας, με κυριότερα όλων την ανομβρία και τη λειψυδρία που έχουν μετατραπεί σε εφιάλτη για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων έγινε συνεδρίαση των συνεταιριστών στην οποία συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ, Παύλος Σατολιάς, ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αγελαδοτρόφων και Προβατοτρόφων της πολύπαθης Δυτικής Θεσσαλίας, Γιώργος Βαϊόπουλος, η Πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αμύνταιου, Διαμάντω Κρητικού και ο Πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αιγιαλείας, Θανάσης Σωτηρόπουλος.

Κατά τη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε οι πρόεδροι των συνεταιρισμών υπογράμμισαν ότι υπάρχει ο κίνδυνος αφανισμού της καλλιέργειας πατάτας Νάξου, ενώ κατήγγειλαν την αδράνεια των αρμόδιων κεντρικών, περιφερειακών και τοπικών οργάνων, για την αδυναμία έγκαιρης πρόληψης της κατάστασης και τη λήψη συντονισμένων και προγραμματισμένων ενεργειών εξασφάλισης νερού άρδευσης.

Η Πολιτεία οφείλει να στηρίξει τον ενεργό παραγωγό και πρέπει να υλοποιηθούν τα στρατηγικά έργα, όπως το Ύδωρ 2.0, που εξαγγέλθηκε πρόσφατα. Η Νάξος είναι μια μικρογραφία του τι συμβαίνει με την ξηρασία σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι πρόεδροι των συνεταιρισμών με προτάσεις τους σημείωσαν ότι πρέπει να επιδοτηθεί η ακαρπία και η μεσοκαρπία μέσω των μέτρων ήσσονος σημασίας (de minimis) διότι η Πατάτα Νάξου αποτελεί ΠΓΕ προϊόν.

Ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, υπέγραψε τις εγκρίσεις αδειών προσωρινής εγκατάστασης και λειτουργίας μονάδων αφαλάτωσης στις νήσους Νάξο και Σέριφο, προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα της λειψυδρίας.

Συγκεκριμένα οι σχετικές αποφάσεις αφορούν:

• Στη νήσο Νάξο την άδεια προσωρινής εγκατάστασης και λειτουργίας δύο μονάδων αφαλάτωσης, συνολικής δυναμικότητας 1600μ3/d, στη θέση «ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ» της Χώρας Νάξου για λογαριασμό του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων
• Στη νήσο Σέριφο την άδεια προσωρινής εγκατάστασης και λειτουργίας μιας μονάδας αφαλάτωσης δυναμικότητας 600μ3/d, στην περιοχή «Αυλόμωνας» για λογαριασμό του Δήμου Σερίφου.

Ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Στέφανος Γκίκας, σχετικά με το θέμα, δήλωσε: «Οι ιδιαίτερα πιεστικές ανάγκες και τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί από το παρατεταμένο πρόβλημα της λειψυδρίας στα νησιά, μας υποχρεώνουν να κινηθούμε άμεσα, αποτελεσματικά και ευέλικτα προκειμένου οι τοπικές κοινωνίες να ξεπεράσουν τις δυσκολίες και οι οικονομίες των νησιών μας να μην αντιμετωπίσουν πρόβλημα.
Ήδη το πρώτο επτάμηνο του 2024 έχουν εκδοθεί 16 άδειες προσωρινής λειτουργίας μονάδων αφαλάτωσης, όταν στην περίοδο 2018-2023 είχαν εκδοθεί συνολικά 25.
Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, υπό τις κατευθύνσεις του Υπουργού Χρήστου Στυλιανίδη, με συγκεκριμένες αποφάσεις και σειρά παρεμβάσεων στο νησιωτικό χώρο, δίνει λύσεις στα ζητήματα που αφορούν στη διαχείριση του νερού. Η Κυβέρνησή μας, στηρίζει έμπρακτα τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης των νησιωτικών περιοχών, στις πρωτόγνωρες καταστάσεις που βιώνουμε λόγω της κλιματικής κρίσης».

Στο πρόβλημα της λειψυδρίας στη Νάξο έχει αναφερθεί σε δηλώσεις του ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου και μέλος της ΕΘΕΑΣ, κ. Δημήτρης Καπούνης. Όπως τόνισε από 6.000 τόνους πατάτας Νάξου που είχε παραγωγή στο παρελθόν φέτος είχε 1.800 τόνους επειδή δεν υπάρχει νερό στο νησί. Στην περιοχή του Λιβαδιού, πηγάδια 60 ετών και είναι από 15 έως 18 μέτρα αυτή τη στιγμή είναι ξερά.

Αυτές τις ημέρες ξεκίνησε η συγκομιδή πατάτας στην περιοχή του Νευροκοπίου της Δράμας, με σοβαρά προβλήματα φέτος να αντιμετωπίζει η καλλιέργεια λόγω της ανομβρίας.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «ξεκίνησε σε κάποια χωράφια η συγκομιδή πατάτας αν και με μικρές ακόμη ποσότητες. Οι πρώιμες ποικιλίες θα ξεκινήσουν να συγκομίζονται με αυξημένους ρυθμούς από τον Αύγουστο.

Φέτος δεν είχαμε προβλήματα στις φυτεύσεις όπως είχαμε στην περσινή χρονιά. Υπάρχει όμως σοβαρό πρόβλημα λόγω της ξηρασίας. Πριν 5 ημέρες είχαμε μια κανονική ποτιστική βροχή.

Αν δεν έχουμε βροχές - όπως φέτος - η καλλιέργεια πατάτας θέλει 14 ποτίσματα. Μιλάμε για μεγάλη αύξηση του κόστους σχεδόν τριπλάσια σε σχέση με άλλες χρονιές.

Αρκεί να σας επισημάνω ότι στο φράγμα Λευκόγεια στο Νευροκόπι τα προηγούμενα χρόνια είχαμε νερό για άρδευση γύρω στα 8 εκατ. κυβικά νερό και φέτος μόλις 2 εκατ. κυβικά. Κάποια χωράφια δεν κατάφεραν να ποτιστούν.

Επίσης οι υψηλές θερμοκρασίες για μεγάλο χρονικό διάστημα θα έχουν σαν αποτέλεσμα μικροκαρπία και λιγότερα κιλά, άρα μειωμένο εισόδημα για τον παραγωγό.

Πάντως ζήτηση υπάρχει αν και οι ποσότητες πατάτας στη Δράμα θα είναι μειωμένες. Φέτος έχουμε μια μείωση, κατά 30%, των στρεμμάτων καλλιέργειας και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα προβλήματα της άρδευσης».

Τις επόμενες ημέρες θα ξεκινήσει η συγκομιδή πατάτας και στην Αρκαδία.

Ο κ. Κωνσταντίνος Κατσογιάννης, παραγωγός πατάτας με συσκευαστήριο από το Νεοχώρι της Αρκαδίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «τις επόμενες δέκα ημέρες αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή πατάτας στην περιοχή. Προβλήματα δεν είχαμε στις φυτεύσεις αλλά από τις υψηλές θερμοκρασίες. Οι πατάτες δεν έχουν καταφέρει να πάρουν μέγεθος και θα έχουμε πρόβλημα μικροκαρπίας».

Στο 60% της παραγωγής είναι η συγκομιδή πατάτας στην Μεσσηνία, ακολουθεί η Αχαΐα με να είναι στο 20% και αυτές τις ημέρες ξεκίνησε η συγκομιδή στην Ηλεία.

Ο κ. Γιώργος Γκούμας, μεγαλοπαραγωγός και έμπορος πατάτας από την Μεσσηνία, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι καιρικές συνθήκες τη φετινή χρονιά ήταν ευνοϊκές και έχουμε καλύτερη ποιότητα σε σχέση με πέρυσι.

Στην Μεσσηνία καλλιεργούνται 2.500 στρέμματα πατάτας τα οποία συνεχώς δέχονται συρρίκνωση λόγω της πίεσης από την εισαγωγή Αιγυπτιακής πατάτας, με τις βασικές ποικιλίες να είναι οι Voyager, Farida και Spounta.

Η ζήτηση ικανοποιητική τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ήδη από αυτή την εβδομάδα η ζήτηση από τα σούπερ μάρκετ είναι αυξημένη, ενώ παράλληλα έχουμε καλή ροή και στις εξαγωγές. Οι εξαγωγές όταν πάνε καλά βοηθούν σε μεγάλο βαθμό να κρατηθούν οι τιμές παραγωγού σε καλά επίπεδα.

Οι αποδόσεις λόγω των καιρικών συνθηκών είναι σε καλά επίπεδα. Μέση απόδοση κυμαίνεται από 3,5 έως 4 τόνους το στρέμμα, ενώ τις επόμενες εβδομάδες θα αυξηθούν πάνω από 4 τόνους.

Η συγκομιδή στην περιοχή ξεκίνησε από τις αρχές Απριλίου με καλή ζήτηση. Τις δύο πρώτες εβδομάδες οι τιμές παραγωγού για μεγάλα μεγέθη ήταν στα 60 λεπτά το κιλό και για μικρά μεγέθη στα 50 λεπτά. Την τρίτη εβδομάδα μπήκε στην παραγωγή και η Αχαΐα και υπήρξε ένας πανικός από τους παραγωγούς με αποτέλεσμα να έχουμε πτώση τιμών. Παρόλα αυτά η Μεσσηνία είχε μια αυξημένη τιμή παραγωγού σε σχέση με την Αχαΐα κατά 5 - 6 λεπτά. Αυτή την περίοδο η μέση τιμή παραγωγού στην Μεσσηνία είναι στα 45 λεπτά, ενώ στην Αχαΐα στα 38 λεπτά. Θα πρέπει οι παραγωγοί να κρατούν την ψυχραιμία τους και να μην βιαστούν κάνουν πρώιμη συγκομιδή.

Οι εξαγωγές γίνονται κυρίως προς την Πολωνία (ζητάνε μικρά μεγέθη πατάτας) και τη Ρουμανία (ζητάνε μεγάλα μεγέθη).

Η πατάτα της Μεσσηνίας θα είναι στην αγορά μέχρι τις 15 Μαΐου».

Ο κ. Φίλιππος Λιάκος, παραγωγός που ασχολείται και με την εμπορία πατάτας από την Λακκόπετρα της Αχαΐας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «το κόστος της καλλιέργειας πατάτας στην χώρα μας είναι υψηλό. Κυμαίνεται από 1.000 έως 1.200 ευρώ το στρέμμα. Με αυτό το κόστος δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε τις πατάτες της Αιγύπτου. Αυτή την περίοδο η ελληνική είναι 10 λεπτά ακριβότερη από την αιγυπτιακή πατάτα. Οι ελληνικές είναι πιο ποιοτικές πατάτες αλλά δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τις τιμές των αιγυπτιακών.

Θα έπρεπε όμως και το ΥπΑΑΤ να στηρίξει τους πατατοπαραγωγούς της χώρας μας και να κάνει αυστηρούς ελέγχους για υπολείμματα στις εισαγωγές.

Στην περιοχή καλλιεργούνται περίπου 6.000 στρέμματα με πατάτες αλλά πολλοί εγκαταλείπουν την καλλιέργεια λόγω υψηλού κόστους. Φέτος είχαμε μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειας και οι παραγωγοί περίμεναν ότι οι μειωμένες ποσότητες θα έφερναν και καλύτερες τιμές.

Αν και είχαμε ένα καλό ξεκίνημα με τιμή παραγωγού στα 60 λεπτά το κιλό στην συνέχεια είχαμε πτώση τιμών και σήμερα έχει φτάσει η μέση τιμή στα 40 λεπτά. Η πατάτα θα πρέπει να φεύγει από το χωράφι στα 50 λεπτά για να δίνει εισόδημα στον παραγωγό. Οι καιρικές συνθήκες ήταν ευνοϊκές και δεν είχαμε ζημιές, ενώ οι αποδόσεις κυμάνθηκαν από 3 έως 4 τόνους το στρέμμα.

Πάντως η ζήτηση στην αγορά τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας θα αυξηθεί και εκτιμώ ότι θα παραμείνει σε καλά επίπεδα και μετά το Πάσχα. Ελπίζω να έχουμε και μια αύξηση της τιμής. Θα πρέπει όμως οι παραγωγοί να μην βιάζονται να κάνουν συγκομιδή πριν την ωρίμανση.

Στις εξαγωγές τα μικρά μεγέθη πάνε προς Πολωνία, Τσεχία και Λιθουανία, ενώ τα μεγάλα μεγέθη στη Ρουμανία και την εγχώρια αγορά».

Από τα μέσα Απριλίου περίπου ξεκινάει η συγκομιδή της πατάτας στην Πελοπόννησο και σε καλά επίπεδα φαίνεται πως θα κινηθούν από τώρα ως και το Πάσχα οι τιμές για τους παραγωγούς.
Σύμφωνα με τον κ. Γκούμα Γιώργο, μεγαλοπαραγωγό και έμπορο πατάτας στη Μεσσηνία «στο Νομό αυτή τη στιγμή καλλιεργούνται 2,500 στρέμματα πατάτας τα οποία συνεχώς δέχονται συρρίκνωση λόγω της πίεσης από την εισαγωγή Αιγυπτιακής πατάτας».
Όπως τονίζει «οι καιρικές συνθήκες τη φετινή χρονιά ήταν ευνοϊκές και η συγκομιδή της πατάτας ξεκίνησε ήδη δειλά αυτή την εβδομάδα στη Μεσσηνία για τις ποικιλίες Voyager, Farida και Spounta, ενώ αναμένεται να ενταθεί τις επόμενες εβδομάδες, ιδίως μετά τις 20/04 και οδεύοντας προς το Πάσχα. Στους νομούς Ηλείας και Αχαϊας αναμένεται να ακολουθήσει η συγκομιδή με 1 εδβομάδα περίπου καθυστέρηση.
Η ποιότητα είναι πολύ καλή και η ζήτηση αρκετά ικανοποιητική τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό.
Οι τιμές για τον παραγωγό είναι περίπου 0,60 λεπτά το κιλό για τις μεγαλύτερες πατάτες οι οποίες πάνε σε μεγάλες αγορές όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και τα super markets, ενώ για τις μικρότερες πατάτες οι οποίες εξάγονται στην Κεντρική Ευρώπη, η τιμή για τον παραγωγό είναι περίπου στα 0,50 λεπτά το κιλό.»

Ο κ. Καπώνης Γιώργος ασχολείται με την καλλιέργεια των ποικιλιών El mundo, Tyson, Laperla και Universa στο Κουρτέση Ηλείας και αναφέρει χαρακτηριστικά στον ΑγροΤύπο πως «ο καιρός ήταν καλός αν και η έλλειψη του νερού άρδευσης δημιούργησε προβλήματα στην παραγωγή. Η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει περίπου στις 20/04 για τις πρώιμες ποικιλίες και 15/05 για τις ώριμες. Οι Αιγυπτιακές πατάτες είναι λιγοστές φέτος με αποτέλεσμα οι τιμές να είναι καλές για τον παραγωγό, περίπου 0,55 λεπτά το κιλό σε σύγκριση με 0,37 λεπτά πέρυσι.»

Ο κ. Κουτρουμάνης Νίκος είναι παραγωγός στο Καγκάδι Αχαΐας με καλλιέργειες των ποικιλιών Fabula, Laperla και Rashida, μίλησε στον ΑγροΤύπο: «Ο καιρός φέτος ήταν καλός, αν και οι βροχές ήταν πολλές κατά το σκάλισμα. Η συγκομιδή θα ξεκινήσει στα τέλη Απρίλη και η τιμή ως το Πάσχα για τον παραγωγό αναμένεται να μείνει στα επίπεδα που είναι και τώρα, δηλαδή 0,55 – 0,60 λεπτά το κιλό».

Ο ΑγροΤύπος μίλησε και με τον κ. Βέρρα Χαράλαμπο, ο οποίος καλλιεργεί τις ανοιξιάτικες ποικιλίες Safrane, Liseta, Mondial στoν Άραξο Αχαΐας εδώ και τουλάχιστον 40 χρόνια: «Ο καλός καιρός και η ζέστη δείχνουν ως τώρα ότι όλα θα πάνε καλά με την παραγωγή άνευ απροόπτου. Η συγκομιδή στο νομό ξεκινάει σιγά σιγά, αλλά στη δική μου παραγωγή φαίνεται πως θα ξεκινήσει κοντά στις 5/05. Δυστυχώς η εισαγωγή από την Αίγυπτο είναι μεγάλη όπως πάντα. Δεν μπορώ να προβλέψω πως θα πάνε ακριβώς οι τιμές, αλλά φέτος έχουν φυτευτεί στην περιοχή πολλές περισσότερες πατάτες από πέρυσι. Εάν η εξαγωγή βοηθήσει θα πάνε όλα καλά.»

Σύμφωνα με τον κ. Μπαλαλά Σπύρο, καλλιεργητή και έμπορο των ποικιλιών Mondial, Farida και Rashida από την περιοχή Λακκόπετρα της Αχαΐας «φέτος οι παραγωγές θα είναι καλές. Η συγκομιδή αναμένεται μετά τις 15-20/04.Η χρονιά ήταν καλή και οι τιμές ακριβές. Η Ευρώπη είναι άδεια από πατάτες και περιμένουμε καλή ζήτηση. Λογικά οι τιμές θα ανέβουν λίγο ακόμα ως το Πάσχα».

Επίσημη διαμαρτυρία από την Κύπρο ότι κάνουμε στην χώρα μας «βαφτίσια πατάτας».

Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Λευτέρης Αυγενάκης, επισκέφτηκε επίσημα την Κύπρο και συναντήθηκε με τον Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος κ. Πέτρο Ξενοφώντος.

Στο πλαίσιο της συνάντησης, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, συζητήθηκαν θέματα κοινού ενδιαφέροντος καθώς και τρόποι περαιτέρω ενίσχυσης της στενής συνεργασίας με την Ελλάδα, στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων των δύο Υπουργείων, τόσο σε διμερές, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παράλληλα έγινε συζήτηση για την αύξηση του Γεωργικού Αποθεματικού και την ανάγκη ύπαρξης μόνιμου Ταμείου στήριξης των χωρών που υφίστανται τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, ενώ ο Κύπριος υπουργός χαρακτήρισε την εμπειρία του από την επίσκεψή του στη Θεσσαλία συγκλονιστική.
Επιπλέον, συζητήθηκε η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με διάφορα ακαδημαϊκά κρατικά και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας στους τομείς της γεωργικής εκπαίδευσης, της έξυπνης γεωργίας και της εφαρμογής νέων τεχνολογιών στη γεωργία και σε θέματα βιολογικής γεωργίας. Επισημάνθηκε ότι η συνεργασία με ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας θεωρείται ωφέλιμη και η διεύρυνσή της στοχεύει στη διάχυση της γνώσης σε γεωργούς, μέσω της οργάνωσης εκπαιδευτικών προγραμμάτων στα οποία θα συμμετέχουν ως εκπαιδευτές ακαδημαϊκοί και ερευνητές από την Ελλάδα.

Συζητήθηκαν, επίσης, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο γεωργοκτηνοτροφικός τομέας μέσα στο συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, με δεδομένες τις δυσμενείς επιπτώσεις που προκαλεί η κλιματική κρίση και η ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πάταξη του φαινομένου βαφτίσματος ελληνικών γεωργικών προϊόντων ως κυπριακά. Συγκεκριμένα, το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, μετά από σχετικές καταγγελίες Κύπριων εμπόρων πατατών κατανάλωσης και οργανωμένων συνόλων, απέστειλε σχετικό υλικό προς την αρμόδια αρχή του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της Ελλάδας. Στόχος είναι ο εντοπισμός και η πάταξη του φαινομένου του βαφτίσματος πατατών προέλευσης Ελλάδας, Αιγύπτου και ενδεχομένως άλλων χωρών ως κυπριακές και η διάθεσή τους στην αγορά της Ελλάδας.

Καίριο θέμα συζήτησης αποτέλεσαν τα θαλάσσια ξενικά είδη, δηλαδή τα θαλάσσια είδη που, λόγω ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, βρίσκονται εκτός των ορίων της ιστορικά φυσικής τους γεωγραφικής κατανομής, καθώς αυτό αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και για την Ελλάδα, όπως ο λαγοκέφαλος και το λεοντόψαρο.

Τέλος, συμφωνήθηκε η συνέχιση της στενής συνεργασίας που ήδη υπάρχει σε επίπεδο Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ, για τη διαμόρφωση πολιτικών και προώθηση των συμφερόντων των δύο χωρών, όπως επίσης και η ενδυνάμωσή της σε διμερές επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίστηκε η επικαιροποίηση του Προγράμματος Συνεργασίας, στη βάση της Συμφωνίας των Κυβερνήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελληνικής Δημοκρατίας, για συνεργασία στο αγροτικό τομέα, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 1991, σε θέματα αρμοδιοτήτων των δύο Υπουργείων.

Με μειωμένη παραγωγή και απώλειες εισοδήματος για τους παραγωγούς συνεχίζεται η συγκομιδή της πατάτας στη Δράμα.

Η ζήτηση πάντως παραμένει σε υψηλά επίπεδα γιατί ακόμη δεν έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην αγορά εισαγόμενες πατάτες.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «αυτή την εποχή είμαστε στο τοπ της συγκομιδής πατάτας στο οροπέδιο.

Η ζήτηση είναι καλή και οι τιμές μέχρι στιγμής στην αγορά είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα. Αυτή την εποχή κυμαίνονται από 50 έως 55 λεπτά το κιλό τιμή παραγωγού.

Όμως έχουμε μειωμένες αποδόσεις (λόγω καιρικών συνθηκών) αλλά και οι εκτάσεις καλλιέργειας είναι μειωμένες.

Φέτος η παραγωγή πατάτας Νευροκοπίου είναι μειωμένη πάνω από 40%.

Η Ομάδα Παραγωγών σε συνεργασία με τον Σύλλογο και τη ΔΑΟΚ Δράμας έχουν συντάξει φάκελο και τον έχουν στείλει στο ΥπΑΑΤ με τον οποίο ζητούν την στήριξη των πατατοπαραγωγών για την απώλεια εισοδήματος που έχουν το 2023 λόγω των δυσμενών συνθηκών που υπήρξαν κατά την εποχή των φυτεύσεων.

Η καθυστέρηση στην συγκομιδή οφείλεται στις άσχημες καιρικές συνθήκες που είχαμε κατά την διάρκεια της φύτευσης που πήγαν πιο πίσω την καλλιέργεια και είχαμε προβλήματα στις αποδόσεις.

Συνήθως η πατάτα της Δράμας είναι στην εγχώρια αγορά μέχρι τον Μάρτιο αλλά φέτος που είναι λιγότερες οι ποσότητες δεν γνωρίζουμε μέχρι πότε θα είμαστε στην αγορά. Πάντως αυτό θα εξαρτηθεί και από τις εισαγωγές που θα γίνουν το επόμενο διάστημα».

Ξεκίνησε, με αρκετή καθυστέρηση, η συγκομιδή πατάτας από τις περιοχές της Αρκαδίας και Δράμας, με τις ποσότητες να είναι μειωμένες λόγω καιρικών συνθηκών και προβλημάτων στην φύτευση.

Στην αγορά βρίσκονται αυτή την εποχή οι πατάτες από την Κοζάνη, που έχουν μειωμένη ζήτηση αν και οι ποσότητες δεν είναι μεγάλες.

Ο κ. Σωκράτης Βοϊτσίδης, που ασχολείται με την παραγωγή και εμπορία πατάτας, με μια έκταση 1.000 στρεμμάτων στην Πτολεμαΐδα της Κοζάνης, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «οι πατάτες της Κοζάνης θα είναι στην αγορά μέχρι τον Οκτώβριο. Φέτος αν και ακόμη δεν έχουν βγει στην αγορά οι πατάτες από τις περιοχές της Δράμας και της Αρκαδίας - δηλαδή έχουμε μειωμένες ποσότητες - η ζήτηση είναι υποτονική. Ίσως αυτό να οφείλεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τουρισμός. Πάντως οι τιμές κυμαίνονται στα ίδια με τα περσινά επίπεδα, συσκευασμένες στα 55 - 57 λεπτά το κιλό και τιμή παραγωγού στο χωράφι στα 50 λεπτά».

Ο κ. Κωνσταντίνος Κατσογιάννης, παραγωγός πατάτας με συσκευαστήριο από το Νεοχώρι της Αρκαδίας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι «έχει ξεκινήσει με μικρές ποσότητες η συγκομιδή στην περιοχή. Από την ερχόμενη εβδομάδα θα αυξηθούν οι ποσότητες και η συγκομιδή θα γίνει με πιο εντατικούς ρυθμούς. Η καθυστέρηση στην συγκομιδή οφείλεται στις άσχημες καιρικές συνθήκες που είχαμε κατά την διάρκεια της φύτευσης που πήγαν πιο πίσω την καλλιέργεια».

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «ξεκίνησαν αυτές τις ημέρες να συγκομίζονται κάποιες πρώιμες ποικιλίες που πρόλαβαν να φυτευθούν πριν ξεκινήσουν οι βροχοπτώσεις (5% της παραγωγής). Μιλάμε όμως για πολύ μικρή παραγωγή. Η κανονική συγκομιδή στο Οροπέδιο Νευροκοπίου θα ξεκινήσει σε περίπου 15 ημέρες και βέβαια αν βοηθησει ο καιρός. Το σίγουρο είναι ότι θα έχουμε μειωμένες αποδόσεις (λόγω καιρικών συνθηκών) αλλά και οι εκτάσεις καλλιέργειας θα είναι μειωμένες. Εκτιμάται ότι η παραγωγή φέτος θα είναι μειωμένη κατά 30 - 40% σε σχέση με πέρσι. Οι τιμές μέχρι στιγμής στην αγορά είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα. Αναμένουμε να δούμε πως θα εξελιχθούν όταν συγκομιστούν οι μεγάλες ποσότητες σε Δράμα, Κοζάνη και Αρκαδία».

Σε υψόμετρο 1.400 μέτρων, στις πλαγιές της Πίνδου, καλλιεργείται η πατάτα Χρυσοβίτσας. Μεγάλη καθυστέρηση είχαν φέτος στην σπορά της πατάτας λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών.

Ο κ. Χρήστος Παλαιοπάνος, παραγωγός πατάτας από την Χρυσοβίτσα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι «φέτος είχαμε μεγάλα προβλήματα στις σπορές. Κάθε μέρα έβρεχε και οι θερμοκρασίες ήταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Κανονικά τις άλλες χρονιές κάναμε φυτεύσεις από 20 Μαΐου και συγκομίζαμε από 20 Σεπτεμβρίου. Φέτος όμως πήγαν πίσω οι σπορές κατά 1,5 περίπου μήνα. Αυτό δεν έχει ξαναγίνει στην περιοχή και κανείς δεν γνωρίζει φέτος πότε θα γίνει η συγκομιδή. Επίσης η μεγάλη και ξαφνική εναλλαγή της θερμοκρασίας, από βροχές και κρύα σε καύσωνες, έχει δημιουργήσει σοκ στα φυτά. Αυτή την εποχή έχουν ύψος 15 - 20 πόντους αλλά φαίνονται καχεκτικά. Σίγουρα θα έχουμε μειωμένες αποδόσεις. Φέτος η πατάτα στη βόρεια Ελλάδα δεν θα έχει ποσότητες και αναμένεται να αυξηθεί η τιμή της».

Στο μεταξύ το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών & Ποιοτικού Ελέγχου Ιωαννίνων αναφέρει ότι από επιτόπιες παρατηρήσεις στο οροπέδιο της Χρυσοβίτσας, διαπιστώθηκε ότι οι περισσότερες καλλιέργειες πατάτας είναι σε σχετικά νεαρό στάδιο και μόνο στα πρωιμότερα πατατοχώραφα τα φυτά πλησιάζουν στο κλείσιμο των γραμμών της καλλιέργειας. Δεν εντοπίσαμε πουθενά συμπτώματα προσβολών από τον μύκητα. Οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν αυτή την εποχή κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι αποτρεπτικές για την εμφάνιση της ασθένειας.

Ωστόσο κατά τις βραδινές ώρες που υποχωρεί η θερμοκρασία και υγροποιούνται οι υδρατμοί της ατμόσφαιρας με αποτέλεσμα τα φύλλα των φυτών να παραμένουν βρεγμένα για πολλές ώρες δημιουργούνται συνθήκες σαφώς πιο ευνοϊκές για την εκδήλωση της ασθένειας. Συνιστάται ο πρώτος ψεκασμός να γίνεται νωρίτερα από το κλείσιμο των γραμμών της καλλιέργειας όταν τα φυτά έχουν ύψος 15-20 εκατοστά. Οι ψεκασμοί κατά του περονόσπορου πρέπει να γίνονται προληπτικά, δηλαδή όταν οι συνθήκες αναμένεται να γίνουν ευνοϊκές για τη μόλυνση των φυτών, και πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων, καθότι μετά καθίσταται πιο δύσκολη η αντιμετώπιση.

Για τους πρώτους προληπτικούς ψεκασμούς, στο στάδιο της ταχείας ανάπτυξης των φυτών της καλλιέργειας, συνιστάται να προτιμώνται τα διεισδυτικά και διασυστηματικά μυκητοκτόνα ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία της νέας βλάστησης που αναπτύσσεται στο μεσοδιάστημα. Για να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο της εμφάνισης ανθεκτικότητας στα μυκητοκτόνα συνιστάται να γίνεται εναλλαγή των μυκητοκτόνων, ώστε να αποφεύγεται η επαναλαμβανόμενη χρήση ενός ή περισσοτέρων μυκητοκτόνων της ίδιας χημικής ομάδας

Με λίγες ποσότητες αποθεμάτων και καλές εξαγωγές κλείνει η φετινή συγκομιδή πατάτας στις περιοχές Ηλείας και Αχαΐας.

Στην Λακκόπετρα της Δυτικής Αχαΐας έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή, ενώ συνεχίζεται με τις τελευταίες ποσότητες στις περιοχές της Ηλείας.

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο κ. Διονύσιος Μάλιαρης, μεγάλος παραγωγός στην περιοχή της Ηλείας που έχει και συσκευαστήριο, «είμαστε στα τελειώματα της συγκομιδής πατάτας. Οι ποσότητες που έχουν μείνει στα χωράφια είναι λίγες και θα πρέπει να συγκομιστούν τις επόμενες ημέρες γιατί αυξάνει η θερμοκρασία.

Οι βροχές και οι υγρασίες τους προηγούμενους μήνες έφεραν προβλήματα περονόσπορου με αποτέλεσμα να έχουμε απώλειες στην παραγωγή αλλά και αύξηση των ψεκασμών και του κόστους καλλιέργειας.

Αυτή την εποχή έχουν ολοκληρωθεί οι εξαγωγές και όση παραγωγή βρίσκεται στα ψυγεία πάει για την εγχώρια αγορά. Φέτος δεν ξεκίνησε καλά η εμπορική χρονιά τον Απρίλιο αλλά στην συνέχεια υπήρξε αυξημένη ζήτηση για εξαγωγές. Αυτό έδωσε μια αλλαγή εικόνας και είχαμε καλή πορεία στις τιμές παραγωγού.

Συγκεκριμένα οι τιμές παραγωγού ξεκίνησαν από 35 - 40 λεπτά. Στην συνέχεια όμως είχαμε μια αύξηση και σταθεροποιήθηκαν στα επίπεδα των 40 έως 45 λεπτών το κιλό

Από 10 έως 30 Μαΐου, που συγκομίζονται οι μεγάλες ποσότητες πατάτας στην περιοχή, είχαμε αυξημένη ζήτηση για εξαγωγή προς την Ρουμανία, Πολωνία, Βουλγαρία και Τσεχία. Οι Πολωνοί ζητούν τα μεσαία μεγέθη και οι Ρουμάνοι τα χοντρά μεγέθη. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχουν μειωμένα αποθέματα και έτσι αναμένεται να συνεχιστεί η καλή πορεία των τιμών και όταν μπουν σητν συγκομιδή οι υπόλοιπες περιοχές της χώρας».

Οι φυτεύσεις της πατάτας Νευροκοπίου γίνονται κάθε χρόνο από τις αρχές Απριλίου μέχρι το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου. Όμως φέτος οι συνεχόμενες βροχοπτώσεις είχαν αποτέλεσμα να πάνε πίσω οι σπορές που ολοκληρώθηκαν στις αρχές της εβδομάδας. Αποτέλεσμα να έχουμε μια μεγάλη οψίμιση της παραγωγής.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Απόστολος Βέσμελης, παραγωγός και πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου της Δράμας, «φέτος θα έχουμε μια μεγάλη οψίμιση της παραγωγής πατάτας στο οροπέδιο. Όσοι πρόλαβαν να σπείρουν μέχρι τέλος Μαρτίου ήταν τυχεροί. Ακολούθησαν συνεχόμενες βροχοπτώσεις και μεγάλη καθυστέρηση στην σπορά. Αναμένεται να έχουμε συγκομιδή γύρω στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Εκτός όμως από όψιμη παραγωγή έχουμε και πολλά προβλήματα με προσβολές από περονόσπορο λόγω της μεγάλης υγρασίας. Είναι δεδομένο ότι φέτος θα έχουμε μειωμένες αποδόσεις και πτώση της παραγωγής το θέμα είναι πόσο κάτω θα είμαστε.

Θα πρέπει κάποια στιγμή να προχωρήσει ο ΕΛΓΑ σε αναπροσαρμογή αποζημιώσεων και ασφαλίστρων. Δεν είναι δυνατόν με τόσες ζημιές να πληρώνουν πάντα οι ίδιοι και να μην εισπράττουν αποζημιώσεις. Επίσης θα πρέπει να γίνουν σωστές και δίκαιες εκτιμήσεις ζημιών. Ο ΕΛΓΑ δεν μας κάνει χάρη αλλά διαχειρίζεται τα δικά μας χρήματα».