Βαμβάκι: Περισσότερα καρύδια, λιγότερα κιλά στη συγκομιδή – Πού οφείλεται;

Η παγκόσμια παραγωγή βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 3,8% την περίοδο 2026/27, ενώ η κατανάλωση αναμένεται να την ξεπεράσει, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Βάμβακος – ICAC).

Μείωση της παραγωγής και αύξηση της κατανάλωσης

Η παγκόσμια παραγωγή βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 3,8% την περίοδο 2026/27, υποχωρώντας στους 25,94 εκατ. τόνους από 26,98 εκατ. τόνους την προηγούμενη περίοδο. Αντίθετα, η κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,1%, από 25,85 εκατ. τόνους σε 26,14 εκατ. τόνους, ξεπερνώντας την παραγωγή.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί αντιστροφή του παγκόσμιου ισοζυγίου βάμβακος, καθώς, ενώ την περίοδο 2025/26 η παραγωγή εκτιμάται ότι υπερβαίνει την κατανάλωση κατά περίπου 1,13 εκατ. τόνους, το 2026/27 η κατανάλωση προβλέπεται να ξεπεράσει την παραγωγή κατά περίπου 201.000 τόνους. Η μείωση της παραγωγής αποδίδεται κυρίως στον περιορισμό των καλλιεργούμενων εκτάσεων στις περισσότερες από τις σημαντικότερες βαμβακοπαραγωγικές χώρες.

Διεθνές εμπόριο και παγκόσμια αποθέματα βάμβακος

Οι παγκόσμιες εξαγωγές βάμβακος προβλέπεται να μειωθούν ελαφρώς την περίοδο 2026/27, από περίπου 9,87 εκατ. τόνους σε 9,70 εκατ. τόνους, καταγράφοντας υποχώρηση της τάξης του 1,7%.Η μείωση αυτή αναμένεται παρά την ελαφρά αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης, καθώς η χρήση βάμβακος από την κλωστοϋφαντουργική βιομηχανία προβλέπεται να ενισχυθεί, την ώρα που οι όγκοι του διεθνούς εμπορίου εκτιμάται ότι θα περιοριστούν.

Παράλληλα, τα παγκόσμια τελικά αποθέματα βάμβακος αναμένεται να μειωθούν από περίπου 17,70 εκατ. τόνους την περίοδο 2025/26 σε 17,50 εκατ. τόνους την περίοδο 2026/27, σημειώνοντας υποχώρηση περίπου 1,1%.

Ο συνδυασμός της χαμηλότερης παραγωγής, της ελαφρώς αυξημένης κατανάλωσης και της μείωσης των τελικών αποθεμάτων υποδηλώνει ότι η παγκόσμια αγορά βάμβακος αναμένεται να παρουσιάσει στενότερο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης την περίοδο 2026/27.

Δυτική Αφρική: Παραγωγή και προοπτικές ανάπτυξης

Η Δυτική Αφρική έχει εξελιχθεί από μια περιοχή με σχετικά περιορισμένη βαμβακοπαραγωγή στα μέσα του 20ού αιώνα σε μία από τις σημαντικότερες παγκοσμίως πηγές βάμβακος με εξαγωγικό προσανατολισμό. Η μέση ετήσια παραγωγή αυξήθηκε από περίπου 27.000 τόνους τη δεκαετία του 1940 σε περισσότερους από 1 εκατ. τόνους τη δεκαετία του 2020, με μεγάλο μέρος της αύξησης να προέρχεται από την επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων και όχι από τη βελτίωση των αποδόσεων.

Για την περίοδο 2026/27, η παραγωγή βάμβακος στη Δυτική Αφρική προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 6%, φτάνοντας τους 960.000 τόνους, με σχεδόν το σύνολό της να αναμένεται να κατευθυνθεί στις εξαγωγές. Στις βασικές προκλήσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα περιλαμβάνονται οι τιμές παραγωγού, η πρόσβαση σε γεωργικά εφόδια, η πίεση από εχθρούς της καλλιέργειας και οι ακανόνιστες καιρικές συνθήκες. Παράλληλα, αναδεικνύονται δυνατότητες βελτίωσης της παραγωγικότητας και δημιουργίας μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας στην περιοχή.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ακτή Ελεφαντοστού, όπου οι αποδόσεις του βάμβακος αυξήθηκαν από περίπου 259 κιλά ανά εκτάριο την περίοδο 2022/23 σε 483 κιλά ανά εκτάριο την περίοδο 2025/26. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν η βελτιωμένη διαχείριση των εχθρών της καλλιέργειας, η καλύτερη πρόσβαση σε γεωργικά εφόδια και η προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες βροχόπτωσης.

Περαιτέρω δυνατότητες δημιουργίας προστιθέμενης αξίας εντοπίζονται στην επέκταση της εγχώριας μεταποίησης, στην αξιοποίηση των υποπροϊόντων του βάμβακος, στην παραγωγή βιοάνθρακα (biochar) και Bokashi, καθώς και στην ανάπτυξη νέων εξαγωγικών συνεργασιών. Την περίοδο 2025/26, η Ινδία αύξησε τις εισαγωγές βάμβακος από αρκετές χώρες της Δυτικής Αφρικής, ενώ η διεύρυνση της πρόσβασης στην κινεζική αγορά με μηδενικούς δασμούς θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες ευκαιρίες για τους Αφρικανούς εξαγωγείς βάμβακος.

Οι προβλέψεις της ICAC για την αγορά και τις τιμές βάμβακος

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της ICAC, οι βασικοί δείκτες της παγκόσμιας αγοράς βάμβακος για την περίοδο 2026/27 διαμορφώνονται ως εξής:

Παραγωγή: 25,94 εκατ. τόνοι, έναντι 26,98 εκατ. τόνων την προηγούμενη περίοδο.

Κατανάλωση: 26,14 εκατ. τόνοι, έναντι 25,85 εκατ. τόνων.

Εξαγωγές: 9,70 εκατ. τόνοι, έναντι 9,87 εκατ. τόνων.

Τελικά αποθέματα: 17,50 εκατ. τόνοι, έναντι 17,70 εκατ. τόνων.

Συνολικά, οι προβλέψεις υποδηλώνουν σχετικά περιορισμένες ετήσιες μεταβολές στους βασικούς δείκτες της παγκόσμιας αγοράς βάμβακος, αλλά και μια σημαντική αλλαγή στο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης, καθώς η κατανάλωση αναμένεται να υπερβεί την παραγωγή.

Όσον αφορά τις διεθνείς τιμές, σύμφωνα με τις προβλέψεις της ICAC, ο δείκτης Cotlook A Index για την περίοδο 2026/27 αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 65 και 99 σεντς του δολαρίου ΗΠΑ ανά λίβρα, με κεντρική εκτίμηση τα 80 σεντς ανά λίβρα.

Η συγκομιδή του βαμβακιού βρίσκεται σε εξέλιξη στις παραγωγικές περιοχές της χώρας, με τις πρόσφατες βροχοπτώσεις να έχουν επηρεάσει κατά τόπους την πορεία των εργασιών. Οι πρώτες ενδείξεις για τις αποδόσεις και την ποιότητα ποικίλλουν ανά περιοχή, ενώ οι χαμηλές τιμές που αναφέρουν οι παραγωγοί, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος καλλιέργειας, εντείνουν τον προβληματισμό για το φετινό εισόδημα και τις προοπτικές της καλλιέργειας.

Λάρισα

Ο κ. Σάββας Παχατίρογλου, παραγωγός, γεωπόνος, και πρόεδρος του συνεταιρισμού Cotton Farsala, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την περίοδο είμαστε στο 50% - 60% της συγκομιδής βάμβακος.Οι αποδόσεις στο χωράφι είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα και κυμαίνονται από 450 έως 500 κιλά το στρέμμα. Είχαμε κάποιες βροχοπτώσεις αλλά από τις αναλύσεις που κάναμε είδαμε ότι δεν επηρέασαν την ποιότητα του βάμβακος. Ελπίζουμε η συγκομιδή να ολοκληρωθεί χωρίς προβλήματα. Οι τιμές παραγωγού φέτος μπορεί να είναι καλύτερες σε σχέση με πέρσι αλλά παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα.

Ο συνεταιρισμός πουλάει εκκοκκισμένο βαμβάκι. Η διεθνή ζήτηση είναι μειωμένη αυτή την εποχή. Υπάρχει πρόβλημα με τις παραγγελίες από τα κλωστήρια της Τουρκίας. Βλέπουμε μεγάλο ανταγωνισμό από την Βραζιλία. Το βραζιλιάνικο βαμβάκι έχει χαμηλότερες τιμές σε σχέση με τις δικές μας, που έχουμε δίπλα μας την τουρκική αγορά και αυτό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα.

Καρδίτσα

Ο κ. Κώστας Τζέλλας, βαμβακοπαραγωγός και πρόεδρος της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι έχει ξεκινήσει η συγκομιδή βαμβακιού στην περιοχή μας. Οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει να έχουμε μια καλή ποιότητα. Οι αποδόσεις όμως κυμαίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με την περσινή περίοδο (από 280 έως 300 κιλά).

Η τιμή παραγωγού είναι στα 46 λεπτά το κιλό. Με τιμή σήμερα στο πετρέλαιο στα 2,20 ευρώ το λίτρο δεν βγάζει ούτε το κόστος καλλιέργειας ο παραγωγός. Για να έχει εισόδημα θα έπρεπε να έχουμε αποδόσεις (κιλά) πάνω από 550 κιλά το στρέμμα για να καλύψουμε το υψηλό κόστος καλλιέργειας που έχουμε την φετινή καλλιεργητική περίοδο. Ακόμη πρέπει να σας επισημάνω ότι υπάρχουν παραγωγοί που δεν έχουν πληρωθεί τον ΕΦΚ στο πετρέλαιο για το 2024 και 2025. Από το 2024 μας έλεγαν ότι θα πληρωθούμε το πριμ του άνθρακα αλλά φτάσαμε στο 2026 και ακόμη δεν έχει εφαρμοστεί το μέτρο.

Σέρρες

Ο κ. Αλέξανδρος Πεταλάς, γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι η συγκομιδή του βαμβακιού βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και 10–15 ημέρες, με τις εργασίες να προχωρούν ομαλά, καθώς οι περιορισμένες βροχοπτώσεις δεν προκάλεσαν ιδιαίτερα προβλήματα. Οι περισσότερες εφαρμογές αποφυλλωτικών και ωριμαντικών πραγματοποιήθηκαν από τις αρχές Σεπτεμβρίου, ενώ το ποσοστό συγκομιδής εκτιμάται ότι ξεπερνά το 10%, παραμένοντας κάτω από το 50%. Οι πρώτες ενδείξεις για την παραγωγή και την ποιότητα είναι θετικές, με τις αποδόσεις να αναμένονται κοντά στα περσινά επίπεδα, όταν τα καλύτερα χωράφια ξεπερνούσαν τα 500 κιλά ανά στρέμμα, χωρίς να έχουν καταγραφεί ιδιαίτερα φυτοπροστατευτικά προβλήματα.

Ωστόσο, οι χαμηλές τιμές προκαλούν προβληματισμό, καθώς οι παραγωγοί προσδοκούσαν τουλάχιστον 50 λεπτά ανά κιλό, ιδιαίτερα μετά την αύξηση του κόστους σε πετρέλαιο, λιπάσματα και καλλιεργητικές εργασίες. «Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να το καλύψουμε αυτό», επισήμανε ο κ. Πεταλάς, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο βελτίωσης των τιμών έως τον Δεκέμβριο. Εφόσον διατηρηθούν στα σημερινά χαμηλά επίπεδα, εκτιμά ότι οι ήδη μειωμένες καλλιεργούμενες εκτάσεις ενδέχεται να περιοριστούν περαιτέρω την επόμενη χρονιά.

Ροδόπη

Ο κ. Νίκος Σκοπιανός, παραγωγός από την Κομοτηνή και πρώην πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Βάμβακος, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι έχει ξεκινήσει η συγκομιδή στα ξηρικά αγροτεμάχια και αυτές τις ημέρες ξεκίνησε και στα αρδευόμενα. Η ποιότητα είναι καλή αλλά οι αποδόσεις κυμαίνονται από μέτρια έως απογοητευτικά επίπεδα. Σε πολύ χαμηλά επίπεδα βρίσκονται και οι τιμές παραγωγού, από 45 έως 46 λεπτά το κιλό.

Είναι η τρίτη συνεχόμενη άσχημη χρονιά που έχουμε στο βαμβάκι. Ούτε το πριµ άνθρακα των 30 ευρώ θα ενεργοποιηθεί το 2026. Φέτος έχουμε μείωση των στρεμμάτων καλλιέργειες που σε πανελλαδικό επίπεδο εκτιμώ ότι είναι κάτω από τα 2 εκατ. στρέμματα. Είναι μια κομβική για το μέλλον της καλλιέργειας στην χώρα μας και βλέπω ότι δεν υπάρχει ενδιαφέρον από την κυβέρνηση για την στήριξη της καλλιέργειας.

Έβρο

Ο κ. Ιωάννης Μαργαριτίδης, παραγωγός και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Έβρου, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι έχουν ξεκινήσει να συγκομδίζουν τα ξηρικά βαμβάκια και τις επόμενες ημέρες θα ξεκινήσουν τα αρδευόμενα. Οι καιρικές συνθήκες ήταν πολύ καλές και για αυτό έχουμε πολύ καλή ποιότητα. Οι μέσες αποδόσεις στα ξηρικά κυμαίνονται από 100 έως 150 κιλά, ενώ στα αρδευόμενα γύρω στα 400 κιλά.

Οι τιμές παραγωγού όμως είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα, γύρω στα 47 λεπτά το κιλό. Με το υψηλό κόστος που έχουμε φέτος στην καλλιέργεια θα έπρεπε να ήταν στα 60 λεπτά για να έχει εισόδημα ο βαμβακοπαραγωγός. Υπάρχουν μεγάλες οικονομικές υποχρεώσεις και δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οι παραγωγοί. Υπολογίζαμε φέτος να πληρωθούμε το πριμ του άνθρακα αλλά τελικά δεν έγινε. Το μόνο που θα πάρουν φέτος οι παραγωγοί είναι η ειδική ενίσχυση 73,6 ευρώ/στρέµµα. Με αυτή την άσχημη εικόνα μεγάλος αριθμός αγροτών θα εγκαταλείψει το βαμβάκι και θα στραφεί στο καλαμπόκι που έχει λιγότερα έξοδα.

Βοιωτία

Ο Νίκος Τούτουζας, έμπειρος παραγωγός από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι λεχει ολοκληρωθεί το πρώτο χέρι για την συγκομιδή βαμβακιού στην περιοχή μας. Φέτος έχουμε καλή ποιότητα και πολύ υψηλές αποδόσεις που φτάνουν αλλά και ξεπερνούν τα 400 κιλά το στρέμμα. Προσβολές από πράσινα και ρόδινα σκουλήκια φέτος δεν είχαμε.

Από την άλλη όμως το κόστος είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα και οι τιμές δεν μπορούν να φέρουν εισόδημα στον παραγωγό. Αν και οι τιμές είχαν αρχικά μια ανοδική πορεία και έφτασαν μέχρι τα 50 λεπτά το κιλό, στην συνέχεια είδαμε μια πτώση και αυτή την εποχή βρίσκονται στα 46 λεπτά. Σε αυτή την άσχημη οικονομική κατάσταση που βρίσκονται οι παραγωγοί έχουμε και την στάση πληρωμών των ενισχύσεων από την ΚΑΠ. Μας χρωστάνε χρήματα από το 2024, ενώ για πρώτη φορά έχουμε φτάσει Οκτώβριο και ακόμη δεν έχουμε ολοκληρώσει το ΟΣΔΕ του 2026.

Ο κ. Βασίλειος Τσαγαλάς, γενικός διευθυντής του Αγροτικού Συνεταιρισμού Ορχομενού, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι οι έντονες βροχοπτώσεις διέκοψαν τη συγκομιδή του βαμβακιού στη Βοιωτία, με μικρό μόνο ποσοστό να έχει συγκομιστεί και τα χωράφια να παραμένουν λασπωμένα. Παρά τις απώλειες, η πρόγνωση για περίπου δέκα ημέρες καλοκαιρίας, την οποία επικαλέστηκε, δημιουργεί προσδοκίες επανέναρξης των εργασιών. Πριν από τις βροχές, η εικόνα ήταν ιδιαίτερα θετική, με τις αποδόσεις να αναμένονται σε καλά επίπεδα, παρά τις επιμέρους ζημιές. Στην περιοχή, όπου κυριαρχούν οι αρδευόμενες εκτάσεις, τα 400 κιλά ανά στρέμμα θεωρούνται ικανοποιητική απόδοση.

Ο ίδιος εξέφρασε προβληματισμό για τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας, καθώς οι χαμηλές τιμές και το υψηλό κόστος περιορίζουν το οικονομικό όφελος. Υπενθύμισε ότι πέρυσι οι παραγωγοί έλαβαν περίπου 36 λεπτά ανά κιλό, επισημαίνοντας την ανεπαρκή επιβράβευση της ποιότητας. Οι αποφυλλώσεις, παρότι μπορούν να τη βελτιώσουν, επιβαρύνουν το κόστος χωρίς ανάλογη ανταμοιβή και δεν εφαρμόζονται σε όλες τις εκτάσεις. Τόνισε, τέλος, την ανάγκη διαφοροποίησης των τιμών βάσει ποιότητας και μεγαλύτερης διαφάνειας στην εμπορία, καθώς οι παραγωγοί συχνά παραδίδουν το βαμβάκι χωρίς να γνωρίζουν την τελική τιμή.

Χάθηκε τελικά το έτος ενίσχυσης 2026 για το «πριµ άνθρακα» για βαµβάκι, βιοµηχανική ντοµάτα και κινόα.

Όπως είχε αναφέρει ο ΑγροΤύπος, το θεσµικό πλαίσιο του προγράμματος βρίσκεται ακόµη στα συρτάρια της ΑΑ∆Ε η οποία δεν έχει αποστείλει τον απαραίτητο σχολιασµό προς τις διαχειριστικές αρχές. Τελικά το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί από το 2026.

Αυτό επιβεβαίωσε ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αθανάσιος Καββαδάς, στην συνάντηση που έκανε με τους αγρότες στο κτίριο της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου στην Αλεξανδρούπολη.

Η προδημοσίευση της πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες», πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Να θυμίσουμε ότι σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΥπΑΑΤ η έκδοση της πρόσκλησης για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στις συγκεκριμένες καλλιέργειες είχε προγραμματισθεί για τον Ιούνιο. Φτάσαμε τελικά στα τέλη του Σεπτεμβρίου και ακόμη δεν είχαμε κάποια νεότερη εξέλιξη.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Η προδημοσίευση της παρέμβασης προέβλεπε ως βασικό στόχο τη μείωση κατά 20% του αποτυπώματος άνθρακα το 2026 σε σχέση με το 2025, με διατήρηση της μείωσης κατά τα έτη 2027 και 2028.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες και συγκεκριμένα βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Οι ενισχύσεις ανά στρέμμα περιλαμβάνουν:

• 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως για το βαμβάκι,
• 70,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για τη βιομηχανική ντομάτα,
• 42,4 ευρώ/στρέμμα ετησίως για την κινόα.

Το πρόβλημα είναι ότι οι καλλιεργητές είχαν κάνει τον προγραμματισμό τους για το 2026 και αυτός περιλάμβανε τις σχετικές στρεμματικές ενισχύσεις για την στήριξη του εισοδήματός τους.

Οι παραγωγοί προχώρησαν στην καλλιέργεια στηριζόμενοι στις επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις αλλά τώρα θα χάσουν την προβλεπόμενη ενίσχυση για το 2026.

Το ΥπΑΑΤ υποστηρίζει ότι το τριετές πρόγραμμα του ΠΑΑ θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται από το 2027.

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) αναφέρει ότι θέτει την προστασία και τη συνεχή αναβάθμιση της ποιότητας του ελληνικού βαμβακιού ως βασική προτεραιότητά της.

Όπως τονίζει η παραγωγή ποιοτικού προϊόντος αποτελεί προϋπόθεση για τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας, την επίτευξη καλύτερων τιμών για τους παραγωγούς και, συνολικά, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και των προοπτικών του ελληνικού βαμβακιού στις διεθνείς αγορές.

Μάλιστα ενόψει της φετινής περιόδου συγκομιδής, η ΔΟΒ καλεί όλους να συμβάλουν έμπρακτα στη διασφάλιση της ποιότητας και προτείνει:

Προς τους βαμβακοπαραγωγούς

1.Συνεργασία με γεωπόνους για την ορθή και έγκαιρη αποφύλλωση της φυτείας, ώστε να διασφαλίζονται οι καλύτερες δυνατές συνθήκες συγκομιδής και ποιότητας του προϊόντος.

2.Ορθή συγκομιδή με συμβατικές βαμβακοσυλλεκτικές μηχανές, με στόχο τη μείωση των ξένων υλών και την παράδοση καθαρού προϊόντος στο εκκοκκιστήριο.

3.Ενεργή παρουσία των παραγωγών στα εκκοκκιστήρια κατά την παράδοση του βαμβακιού, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να ενημερώνονται για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος, συμπεριλαμβανομένης της υγρασίας του σύσπορου βαμβακιού, η οποία, σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχετικού ΦΕΚ, καταγράφεται υποχρεωτικά από τα εκκοκκιστήρια και γνωστοποιείται στους παραγωγούς, να διαπραγματεύονται την τιμή του προϊόντος και να προχωρούν στην υπογραφή των σχετικών συμβάσεων αγοραπωλησίας.

4.Έμφαση στη σωστή συγκομιδή και στην παράδοση βαμβακιού με χαμηλή υγρασία και περιορισμένες ξένες ύλες. Η συμβολή κάθε παραγωγού στην ποιοτική αναβάθμιση του προϊόντος δημιουργεί προστιθέμενη αξία και ενισχύει τις προοπτικές βιωσιμότητας ολόκληρου του κλάδου.

Προς τους εκκοκκιστές

1.Ορθολογική παραλαβή και διαχωρισμό των ποιοτήτων, με δίκαιη και αντικειμενική τιμολόγηση, ώστε οι παραγωγοί να ανταμείβονται ανάλογα με την ποιότητα του προϊόντος που παραδίδουν, ιδίως ως προς την υγρασία και την παρουσία ξένων υλών.

2.Τήρηση του προβλεπόμενου αρχείου συμβάσεων και ορθή σηματοδότηση των δεμάτων, σύμφωνα με την προβλεπόμενη κωδικοποίηση, καθώς και έγκαιρη αποστολή των στοιχείων εισαγωγής, παραγωγής και αποθεμάτων στον ΟΠΕΚΕΠΕ, ώστε να αξιοποιούνται για την αποτελεσματικότερη εμπορία του προϊόντος.

3.Αποστολή δεμάτων στο Εθνικό Κέντρο Ταξινόμησης Βάμβακος, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και προδιαγραφές.

4.Στενή συνεργασία με τους παραγωγούς-πελάτες για την εφαρμογή προγραμμάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης, με στόχο τη βελτίωση των καλλιεργητικών πρακτικών και την πιστοποίηση του προϊόντος.
Κοινός στόχος: ποιοτικότερο βαμβάκι, μεγαλύτερη αξία

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος επιδιώκει την ανάδειξη και υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε να διασφαλίζεται η παραγωγή υψηλής ποιότητας βαμβακιού.

Η ποιότητα πρέπει να αποτελεί κοινή υπόθεση όλων. Ένα ποιοτικότερο προϊόν μπορεί να επιβραβεύσει τον παραγωγό, να ενισχύσει την προστιθέμενη αξία του ελληνικού βαμβακιού και να βελτιώσει τη θέση του στις διεθνείς αγορές.

Ας προστατεύσουμε και ας αναδείξουμε το ελληνικό βαμβάκι όπως του αξίζει. Οι παραπάνω προτάσεις αφορούν περιπτώσεις κατά τις οποίες επικρατούν φυσιολογικές και κανονικές συνθήκες συγκομιδής.

Η παγκόσμια παραγωγή βαμβακιού προβλέπεται να φτάσει τους 26,2 εκατ. τόνους την περίοδο 2026/27, ξεπερνώντας οριακά την εκτιμώμενη κατανάλωση των 25,9 εκατ. τόνων, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Βάμβακος - ICAC). Ωστόσο, οι κίνδυνοι για την παραγωγή στην αρχή της περιόδου — συμπεριλαμβανομένης της μεταβλητότητας των καιρικών συνθηκών και των πιέσεων από εχθρούς — θα μπορούσαν να περιορίσουν αυτή τη διαφορά καθώς εξελίσσεται η καλλιέργεια.

Ιστορικά, οι εκτιμήσεις για την παγκόσμια παραγωγή μειώνονται κατά περίπου 100.000 τόνους σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις, καθώς διαμορφώνεται σαφέστερη εικόνα για την κατάσταση των καλλιεργειών. Με την παραδοχή μιας φυσιολογικής εξέλιξης της περιόδου, το ICAC προβλέπει ότι η παραγωγή του 2026/27 πιθανότατα θα υποχωρήσει προς τους 26,0-26,1 εκατ. τόνους, ενώ μεγαλύτερες μειώσεις είναι πιθανές εάν σημειωθούν σημαντικές διαταραχές από τις καιρικές συνθήκες ή εξάρσεις εχθρών.

Βασικές εξελίξεις ανά περιοχή

Κίνα: Οι συνεχιζόμενες πωλήσεις από τα κρατικά αποθέματα, οι οποίες ξεκίνησαν στις 20 Ιουλίου και ανέρχονται κατά μέσο όρο σε περίπου 8.000 τόνους ανά δημοπρασία, βελτιώνουν τη βραχυπρόθεσμη διαθεσιμότητα στην εγχώρια αγορά. Ωστόσο, η μελλοντική αναπλήρωση των αποθεμάτων — σε συνδυασμό με πιθανούς κινδύνους από τις καιρικές συνθήκες στη Σιντζιάνγκ — θα μπορούσε να οδηγήσει το ICAC σε ανοδική αναθεώρηση της ζήτησης της Κίνας για εισαγωγές αργότερα μέσα στην περίοδο.

Ινδία: Οι ανοδικές αναθεωρήσεις διαμορφώνουν την εκτιμώμενη παραγωγή για το 2025/26 στους 5,5 εκατ. τόνους (+9%) και την κατανάλωση σε σχεδόν 5,9 εκατ. τόνους (+7%), λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης από τα κλωστήρια και της αύξησης των εξαγωγών κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Η μακροπρόθεσμη σταθερότητα ενισχύεται από την πενταετή κυβερνητική πρωτοβουλία Cotton Mission και από ψηφιακές πρωτοβουλίες, όπως η εφαρμογή Kapas Kisan (στην οποία έχουν εγγραφεί περισσότεροι από 4,1 εκατ. παραγωγοί) και το πλαίσιο ιχνηλασιμότητας μέσω blockchain του Kasturi Cotton Bharat.

Πακιστάν: Η παραγωγή εξακολουθεί να περιορίζεται από την κλιματική μεταβλητότητα, τις προσβολές από εχθρούς, τη χαμηλή ποιότητα του σπόρου και το υψηλό κόστος των εισροών. Η παραγωγή εκτιμάται σε 1,15 εκατ. τόνους το 2025/26 (-4%) και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω στους 1,10 εκατ. τόνους το 2026/27, αυξάνοντας την εξάρτηση από τις εισαγωγές ακατέργαστου βαμβακιού.

Ηνωμένες Πολιτείες: Η έκταση που έχει σπαρθεί αναθεωρήθηκε προς τα πάνω, στα 3,3 εκατ. εκτάρια (+5%), ανεβάζοντας την προβλεπόμενη παραγωγή για το 2026/27 στους 2,9 εκατ. τόνους. Επιπλέον, οι νέοι αμερικανικοί δασμοί βάσει του Section 301 (10% έως 12,5%) μεταβάλλουν τις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Σημαντικά κέντρα μεταποίησης, όπως το Βιετνάμ, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μειονέκτημα κόστους, ωθώντας τους αγοραστές να επανεξετάσουν τις στρατηγικές προμήθειάς τους.

Προβλέψεις για τις τιμές

Η τρέχουσα πρόβλεψη του ICAC για τον δείκτη Cotlook A την περίοδο 2026/27 τοποθετεί την τιμή μεταξύ 62 και 99 σεντς ανά λίμπρα, με ενδιάμεση τιμή τα 78 σεντς ανά λίμπρα.

Αυτές τις μέρες οι αγρότες προχωρούν στην αποφύλλωση του βαμβακιού και από τις 15 Σεπτεμβρίου αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή με τις πρώιμες ποικιλίες για να γενικευτεί στις αρχές Οκτωβρίου.

Ο σύμβουλος Ομάδων Παραγωγών Βάμβακος και πρώην προϊστάμενος του Εθνικού Κέντρου Βάμβακος κ. Μωχάμεντ Νταράουσε, αυτή την εποχή οι παραγωγοί κάνουν την αποφύλλωση του βαμβακιού και θα ακολουθήσει η συγκομιδή. Η καλλιέργεια έχει μια οψίμηση κατά μια εβδομάδα.
Φέτος οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια και αναμένεται να έχουμε μια καλή ποσοτικά και ποιοτικά παραγωγή βαμβακιού σε όλη την χώρα. Ζημιές έχουμε μόνο σε τοπικό επίπεδο από τις χαλαζοπτώσεις του καλοκαιριού.
Επίσης φέτος δεν υπήρξαν σοβαρά προβλήματα με προσβολές από πράσινο και ρόδινο σκουλήκι.  
Οι τιμές στα προσυμβόλαια που έχουν ανακοινωθεί κυμαίνονται από 50 έως 53 λεπτά το κιλό.
Το μεγάλο πρόβλημα της καλλιέργειας φέτος είναι η αύξηση του κόστους παραγωγής. Είμαστε η χώρα με το μεγαλύτερο κόστος καλλιέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο. Κυμαίνεται από 200 έως 350 ευρώ το στρέμμα ανάλογα την κάθε περιοχή.
Το ενοίκιο της γης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και πιο πιεστικά κόστη για τους παραγωγούς. Ακολουθεί το κόστος άρδευσης, οι υψηλές τιμές στα λιπάσματα και στα καύσιμα.

Ο κ. Ευθύμιος Φωτεινός, παραγωγός και πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος οι καιρικές συνθήκες έχουν βοηθήσει την καλλιέργεια και αναμένουμε μια καλή ποσοτικά παραγωγή και ποιοτικά παραγωγή. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες περιοχές που επλήγησαν από χαλαζοπτώσεις.
Οι τιμές βαμβακιού στο χωράφι που δίνουν τα εκκοκκιστήρια αυτή την εποχή κυμαίνονται στα 49 λεπτά το κιλό. Ελπίζουμε οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές να αυξηθούν το επόμενο χρονικό διάστημα για να καλύψουν το αυξημένο κόστος καλλιέργεια.
Η Διεπαγγελματική έχει ολοκληρώσει τη συνεργασία με τη Διαχειριστική Αρχή για το πριμ μείωσης αποτυπώματος άνθρακα για το βαμβάκι (Παρέμβαση Π3-70-5.1) και τώρα βρίσκεται στην ΑΑΔΕ. Ελπίζουμε να ολοκληρωθεί σύντομα η διαδικασία ώστε να προλάβουμε για το 2026 να καταβληθεί η προκαταβολή της ενίσχυσης.

Ο κ. Νίκος Τούτουζας, έμπειρος παραγωγός από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουμε μια καλή χρονιά όσον αφορά τις προσβολές σκουληκιών. Επίσης οι καιρικές συνθήκες είναι ιδανικές για να έχουμε καλές αποδόσεις στο βαμβάκι. Αν συνεχιστεί η ξηρασία μέχρι την συγκομιδή τότε είναι σίγουρο ότι θα έχουμε πολλά κιλά και καλή ποιότητα. Στην περιοχή μας που έχουμε αρδευόμενα χωράφια η συγκομιδή αναμένεται να ξεκινήσει σε περίπου 15 ημέρες. 
Όσον αφορά την τιμή παραγωγού κυμαίνεται στα 50 λεπτά το κιλό. Φέτος με τις εμπορικές τιμές αναμένεται να καλύψουμε το κόστος καλλιέργειας. Ξέραμε ότι αν η διεθνής τιμή του πετρελαίου όταν αυξάνει έχει σαν αποτέλεσμα η συνθετική ίνα να έχει υψηλές τιμές και τα κλωστήρια στρέφονται στην φυσική ίνα (βαμβάκι, λινάρι). Με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή είδαμε μια μεγάλη αύξηση των τιμών του πετρελαίου αλλά δεν βλέπουμε την αντίστοιχη αύξηση στις χρηματιστηριακές τιμές βάμβακος

Ο κ. Γιώργος Μπούκας, γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Λαμίας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι δύο διαφορετικές εικόνες διαμορφώνονται φέτος στη βαμβακοκαλλιέργεια της Φθιώτιδας. Στις περιοχές που επλήγησαν από τις πρόσφατες χαλαζοπτώσεις, μεταξύ αυτών το Λιανοκλάδι και ο Σταυρός, οι ζημιές είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Στα σημεία όπου το χαλάζι χτύπησε με μεγαλύτερη ένταση, «οι μεγάλες ζημιές ήταν καθολικές. Μιλάμε ακόμη και για 90% με 100% ζημιά», σημειώνει, προσθέτοντας ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν στο βαμβάκι.
Στα χωράφια που έμειναν ανεπηρέαστα η εικόνα είναι διαφορετική. «Όπου δεν έπληξε το χαλάζι, είναι καλά, είναι ικανοποιητικά τα βαμβάκια», αναφέρει, με θετικές προσδοκίες τόσο για τις αποδόσεις όσο και για την ποιότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Φθιώτιδα διαθέτει περίπου 150.000 στρέμματα βαμβακιού.
Σε ό,τι αφορά την τιμή παραγωγού, ο κ. Μπούκας επισημαίνει τον ρόλο των συμφωνιών με τα εκκοκκιστήρια και της υγρασίας του σύσπορου βαμβακιού, καθώς όσο αυτή υποχωρεί μπορεί να επιτυγχάνεται καλύτερη τιμολόγηση. Παράλληλα, σημειώνει την αβεβαιότητα γύρω από την πορεία του διεθνούς χρηματιστηρίου βάμβακος ενόψει της συγκομιδής και του κλεισίματος των τιμών.
Τέλος, στο κόστος παραγωγής, αναφέρει ότι μεγαλύτερη πίεση υπάρχει στα χωράφια όπου η άρδευση γίνεται με πετρέλαιο, η τιμή του οποίου, όπως σημειώνει, βρίσκεται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο.

Με θετική μέχρι στιγμής εικόνα προχωρά η φετινή βαμβακοκαλλιέργεια στην περιοχή των Φαρσάλων, χωρίς σοβαρές προσβολές από τους βασικούς εχθρούς και με τα χωράφια να δημιουργούν προσδοκίες για μία καλή παραγωγική χρονιά. Η τελική απόδοση, ωστόσο, θα φανεί στη ζυγαριά, ενώ σε επόμενο στάδιο θα αξιολογηθούν και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος.

Στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Βαμβακοπαραγωγών Φαρσάλων «Cotton Farsala» λειτουργεί η πρώτη αναγνωρισμένη Οργάνωση Παραγωγών Βάμβακος στην Ελλάδα, η οποία αριθμεί περισσότερα από 150 μέλη και δίνει έμφαση στην ποιότητα, την ομοιογένεια και την ιχνηλασιμότητα του προϊόντος

Καλή η μέχρι τώρα εικόνα – Χωρίς σοβαρές προσβολές από πράσινο και ρόδινο σκουλήκι

Η φετινή καλλιεργητική περίοδος εξελίχθηκε χωρίς γενικευμένα προβλήματα στα αγροτεμάχια των μελών του συνεταιρισμού. Κατά την εγκατάσταση της καλλιέργειας παρουσιάστηκαν μόνο μεμονωμένα προβλήματα, χωρίς να δημιουργηθεί σημαντικό ζήτημα με επανασπορές.

Στη συνέχεια εμφανίστηκαν μυζητικά έντομα, τα οποία αντιμετωπίστηκαν, ενώ το βασικό στοιχείο της φετινής περιόδου είναι ότι δεν υπήρξαν σοβαρά προβλήματα από πράσινο και ρόδινο σκουλήκι. Καταγράφηκαν επίσης ζημιές από χαλαζόπτωση σε συγκεκριμένα σημεία, χωρίς όμως, σύμφωνα με τον κ. Ζιάμα, να χαρακτηρίζουν τη συνολική εικόνα της παραγωγής στην περιοχή.

Με βάση την εικόνα που παρουσιάζουν αυτή τη στιγμή τα χωράφια, οι προσδοκίες είναι θετικές. «Θεωρούμε ότι είναι μία από τις καλές χρονιές», αναφέρει ο κ. Ζιάμας. Διατηρεί, ωστόσο, επιφύλαξη ως προς το τελικό παραγωγικό αποτέλεσμα, καθώς η εικόνα στο χωράφι δεν αποτυπώνει απαραίτητα το τελικό βάρος, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρχει επίδραση και από τα μυζητικά έντομα. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «θα το δείξει η ζυγαριά».

Αναμονή υπάρχει και ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Μία απότομη πτώση της θερμοκρασίας, σε επίπεδα χαμηλά για την εποχή, δημιουργεί, σύμφωνα με τον ίδιο, το ερώτημα εάν θα μπορούσε να επηρεάσει το micronaire. Πρόκειται για ενδεχόμενο που θα μπορεί να αξιολογηθεί μεταγενέστερα, ενώ, όπως επισημαίνει, η περιοχή δεν αντιμετωπίζει συνήθως πρόβλημα ως προς το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν και οι καιρικές συνθήκες κατά το άνοιγμα των καρυδιών. «Εκείνη την περίοδο χρειαζόμαστε οπωσδήποτε την ηλιοφάνεια», αναφέρει ο κ. Ζιάμας, εξηγώντας ότι παρατεταμένη συννεφιά μπορεί να επηρεάσει το χρώμα του βαμβακιού. Με τα μέχρι τώρα δεδομένα, πάντως, εκτιμά ότι η χρονιά μπορεί να εξελιχθεί θετικά και ως προς την ποιότητα.

6.500 στρέμματα βαμβακιού στα Φάρσαλα – Μείωση περίπου 20% στη Θεσσαλία την τελευταία τριετία

Σε επίπεδο εκτάσεων, η εικόνα στον συνεταιρισμό παραμένει σχετικά σταθερή. Σύμφωνα με τον κ. Ζιάμα, στα Φάρσαλα καλλιεργούνται περίπου 6.500 στρέμματα βαμβακιού από παραγωγούς της Οργάνωσης, χωρίς να έχει καταγραφεί αντίστοιχη υποχώρηση με αυτή που παρατηρείται ευρύτερα στη Θεσσαλία. Όπως εκτιμά ο ίδιος, οι εκτάσεις με βαμβάκι στη Θεσσαλία έχουν μειωθεί περίπου κατά 20% την τελευταία τριετία.

Την ίδια στιγμή, έντονη παραμένει η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζει ο παραγωγός. «Ως παραγωγός είμαι συγκρατημένος έως απογοητευμένος», αναφέρει ο κ. Ζιάμας, συνδέοντας αυτή την εικόνα με το υψηλό κόστος παραγωγής και τη δυσκολία να βρεθεί σήμερα ένα προϊόν που να εξασφαλίζει ικανοποιητική οικονομική απόδοση για τον Έλληνα παραγωγό. Στην επιβάρυνση αυτή προστίθενται και οι συνέπειες ακραίων καιρικών φαινομένων προηγούμενων ετών, καθώς, όπως επισημαίνει, έπειτα από μία πολύ δύσκολη χρονιά δεν είναι εύκολο για μία αγροτική εκμετάλλευση να ανακάμψει γρήγορα.

Ιδιαίτερη παράμετρος, κατά τον ίδιο, είναι και ο τρόπος με τον οποίο το ελληνικό και ευρωπαϊκό βαμβάκι καλείται να ανταγωνιστεί προϊόν που παράγεται υπό διαφορετικούς όρους. Αναφέρεται στους περιορισμούς που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τις διαθέσιμες δραστικές ουσίες και στη μη χρήση γενετικά τροποποιημένου σπόρου, επισημαίνοντας ότι, παρά τις διαφορετικές συνθήκες παραγωγής, το τελικό προϊόν καλείται να κινηθεί στην ίδια χρηματιστηριακή αγορά. «Δεν μιλάμε για το ίδιο προϊόν», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ιχνηλασιμότητα μέχρι το αγροτεμάχιο – Διαχείριση και του εκκοκκισμένου προϊόντος

Κεντρικό στοιχείο της λειτουργίας του συνεταιρισμού είναι η προσπάθεια παραγωγής περισσότερο ομοιογενούς προϊόντος. Όπως εξηγεί ο κ. Ζιάμας, στην Ελλάδα χρησιμοποιείται μεγάλος αριθμός ποικιλιών με διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά, γεγονός που μπορεί να δημιουργεί διαφοροποιήσεις στο τελικό προϊόν. «Εμείς προσπαθούμε να το ομοιογενοποιήσουμε», αναφέρει.

Στο πλαίσιο αυτό, η ιχνηλασιμότητα φτάνει σε επίπεδο αγροτεμαχίου και όχι μόνο παραγωγού. Οι παραγωγοί που εντάσσονται στο σχήμα ενημερώνονται για τον τρόπο λειτουργίας του και ακολουθούν το ιδιωτικό πρωτόκολλο που εφαρμόζεται, ενώ, όπως αναφέρει ο κ. Ζιάμας, εφαρμόζονται πρακτικές και πιστοποιήσεις με έμφαση, μεταξύ άλλων, στο περιβάλλον και στον εργαζόμενο. Η ιχνηλασιμότητα μπορεί να διατηρηθεί μέχρι τον τελικό καταναλωτή, εφόσον ακολουθείται σε όλα τα στάδια της αλυσίδας, κάτι που γίνεται δυσκολότερο όταν το προϊόν εγκαταλείπει την Ελλάδα και, ακόμη περισσότερο, την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η διαχείριση του προϊόντος δεν σταματά στο σύσπορο βαμβάκι. Ο συνεταιρισμός μισθώνει εκκοκκιστήριο και πραγματοποιεί την εκκόκκιση φασόν, διαχειριζόμενος στη συνέχεια τα προϊόντα της εκκόκκισης. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να διαπραγματεύεται το εκκοκκισμένο βαμβάκι με βάση συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά και να συνάπτει συμβόλαια που λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, το χρώμα και το μήκος της ίνας.

Η πρακτική αυτή συνοδεύεται, ωστόσο, και από ρίσκο. Εάν έχει συμφωνηθεί συμβόλαιο με συγκεκριμένες ποιοτικές προδιαγραφές και μεσολαβήσουν παρατεταμένη συννεφιά, βροχοπτώσεις ή ένα έντονο καιρικό φαινόμενο, τα χαρακτηριστικά του τελικού προϊόντος μπορεί να επηρεαστούν. Το ρίσκο είναι μεγαλύτερο για ένα σχήμα του οποίου σημαντικό μέρος της παραγωγής είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένο.

«Λανθασμένη η λογική να φύγουμε από το βαμβάκι»

Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η καλλιέργεια, ο κ. Ζιάμας θεωρεί ότι το βαμβάκι εξακολουθεί να έχει θέση στη Θεσσαλία. Όπως επισημαίνει, πρόκειται για προϊόν με ευρεία χρήση στην καθημερινότητα, ενώ ο εξοπλισμός και μεγάλο μέρος της παραγωγικής δραστηριότητας στην περιοχή είναι προσανατολισμένα γύρω από την καλλιέργειά του. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνει ότι «θα ήταν λανθασμένη η λογική να φύγουμε από αυτή την καλλιέργεια».

Κατά την προσωπική του άποψη, μία μεγάλης κλίμακας μετατόπιση προς άλλες καλλιέργειες θα απαιτούσε σαφέστερο διαχωρισμό των παραγωγικών ζωνών, ώστε μία μαζική στροφή σε διαφορετικά προϊόντα να μην προκαλέσει πίεση σε περιοχές όπου οι συγκεκριμένες καλλιέργειες είναι ήδη οργανωμένες και ανεπτυγμένες.

Για τον ίδιο, πάντως, η προσπάθεια γύρω από το βαμβάκι παραμένει ένας διαρκής και καθημερινός αγώνας.

Σε μια περιοχή με μακρά παράδοση στη βαμβακοκαλλιέργεια, η φετινή εικόνα αποτυπώνει δύο διαφορετικές πραγματικότητες: από τη μία πλευρά, η παραγωγική εξέλιξη είναι μέχρι στιγμής θετική και, από την άλλη, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις συνεχίζουν να περιορίζονται υπό την πίεση του υψηλού κόστους, των χαμηλών τιμών και των προβλημάτων άρδευσης.

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ορχομενού, ένας από τους παλαιότερους συνεταιρισμούς της χώρας και ο πρώτος στην περιοχή της Βοιωτίας, δραστηριοποιείται σε έναν από τους παραδοσιακούς πυρήνες της βαμβακοκαλλιέργειας.

Μειωμένες κατά 15%-20% οι εκτάσεις – Θετική η παραγωγική εικόνα

Η συρρίκνωση της βαμβακοκαλλιέργειας αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Τσαγαλά, ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της φετινής χρονιάς στη Βοιωτία. Όπως αναφέρει, η μείωση των εκτάσεων ξεπερνά το 15%-20% σε σχέση με πέρυσι, ενώ και την προηγούμενη χρονιά είχε προηγηθεί αντίστοιχη μείωση. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στα οικονομικά αποτελέσματα των τελευταίων δύο ετών, τα οποία έχουν αποθαρρύνει αρκετούς παραγωγούς από το να συνεχίσουν με την ίδια έκταση. «Πλέον η καλλιέργεια του βαμβακιού έχει καταστεί ασύμφορη», επισημαίνει, συνδέοντας τη μείωση των στρεμμάτων με τη σχέση κόστους παραγωγής και τιμής του προϊόντος.

Για τη συνολική έκταση του βαμβακιού σε επίπεδο Βοιωτίας δεν δίνει συγκεκριμένο αριθμό, καθώς, όπως διευκρινίζει, δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή συνολική εικόνα. Σε επίπεδο Συνεταιρισμού αναφέρεται ενδεικτικά σε περίπου 1.500 στρέμματα, επισημαίνοντας ότι και εκεί έχει καταγραφεί μείωση σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια.

Παρά την υποχώρηση των εκτάσεων, η εικόνα της φετινής παραγωγής είναι μέχρι στιγμής θετική. Η καλλιέργεια εξελίχθηκε χωρίς σοβαρά προβλήματα, ενώ μια χαλαζόπτωση που σημειώθηκε στην περιοχή είχε περιορισμένη έκταση και, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν επηρέασε ουσιαστικά τη συνολική εικόνα.

Η καλή παραγωγική εξέλιξη αποδίδεται και στις καιρικές συνθήκες που επικράτησαν. «Παραγωγικά είναι πολύ καλά τα πράγματα. Είναι νωρίς μεν, αλλά φαίνεται ότι είναι καλά», αναφέρει. Με τα σημερινά δεδομένα εκτιμά ότι η μέση απόδοση μπορεί να κινηθεί γύρω στα 400 κιλά το στρέμμα, διευκρινίζοντας ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή τελική εκτίμηση. Θετικές είναι μέχρι στιγμής και οι προσδοκίες για την ποιότητα, για την οποία, όπως σημειώνει, ασφαλέστερη εικόνα θα υπάρξει σε μεταγενέστερο στάδιο.

Πάνω από 400 ευρώ το στρέμμα το κόστος

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται πλέον στην οικονομική εξίσωση της καλλιέργειας. Σύμφωνα με τον κ. Τσαγαλά, το συνολικό κόστος για ένα στρέμμα βαμβακιού έχει ξεπεράσει τα 400 ευρώ, χωρίς σε αυτόν τον υπολογισμό να περιλαμβάνεται η προσωπική εργασία του παραγωγού. Όπως εξηγεί, πρόκειται για κόστος που συχνά υποεκτιμάται, καθώς δεν συνυπολογίζονται παράγοντες όπως οι εργατοώρες του ίδιου του αγρότη και το κόστος του κεφαλαίου γης. «Αν δεν ήμασταν αγρότες, αυτές τις ώρες θα δουλεύαμε σε ένα εργοστάσιο», σημειώνει.

Η επιβάρυνση είναι αισθητή και στις βασικές εισροές. Όπως αναφέρει, τα λιπάσματα έχουν αυξηθεί περίπου κατά 40% και ο σπόρος κατά 35%, ενώ στο κόστος προστίθεται και η άρδευση με πετρέλαιο, το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο.

Με μέση παραγωγή γύρω στα 400 κιλά ανά στρέμμα, εκτιμά ότι για να μπορεί η καλλιέργεια να φθάσει πραγματικά στο «σημείο μηδέν», καλύπτοντας όχι μόνο τις άμεσες δαπάνες αλλά και την εργασία του παραγωγού και τους υπόλοιπους συντελεστές παραγωγής, η τιμή θα έπρεπε να προσεγγίζει το 1 ευρώ το κιλό.

Οι εκτιμήσεις του για τη φετινή τιμή, πάντως, βρίσκονται πολύ χαμηλότερα. Όπως αναφέρει, μετά τα περίπου 36 λεπτά το κιλό, θεωρεί ότι φέτος η τιμή μπορεί να κινηθεί στην περιοχή των 50-52 λεπτών, με τα 55 λεπτά να αποτελούν, κατά την εκτίμησή του, ένα υψηλό όριο.

Χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά το παράδειγμα μιας παραγωγής 400 κιλών: ακόμη και στα 60 λεπτά το κιλό, η ακαθάριστη αξία φθάνει τα 240 ευρώ ανά στρέμμα, ποσό που υπολείπεται σημαντικά ενός κόστους που έχει ήδη ξεπεράσει τα 400 ευρώ. Παράλληλα, εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην προσπάθεια επίτευξης πολύ υψηλότερων αποδόσεων μέσω αύξησης των εισροών, επισημαίνοντας ότι μεγαλύτερη στρεμματική παραγωγή δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη καλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα όταν αυξάνεται σημαντικά και το κόστος παραγωγής.

Το αρδευτικό ζήτημα πιέζει τη βαμβακοκαλλιέργεια στην Κωπαΐδα

Πέρα από το οικονομικό σκέλος, καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον της καλλιέργειας είναι, σύμφωνα με τον κ. Τσαγαλά, η διαθεσιμότητα αρδευτικού νερού στην Κωπαΐδα. Ο ίδιος απορρίπτει την αντίληψη ότι το βαμβάκι αποτελεί εξαιρετικά υδροβόρα καλλιέργεια, σημειώνοντας ότι χρειάζεται μικρότερες ποσότητες νερού σε συχνότερα διαστήματα. «Το βαμβάκι θέλει λίγο νεράκι, πιο τακτικά», αναφέρει, δίνοντας παράλληλα έμφαση στην ανάγκη καλύτερης εκπαίδευσης των παραγωγών στη γεωργία ακριβείας, στις ψηφιακές εφαρμογές και στις νέες τεχνολογίες.

Στην Κωπαΐδα, όπως υποστηρίζει, η δυνατότητα άρδευσης έχει περιοριστεί σημαντικά, παρά τα ιδιαίτερα εύφορα εδάφη της περιοχής. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις πηγές του Ορχομενού. Σύμφωνα με τον ίδιο, στο παρελθόν η παροχή τους έφθανε περίπου τα 7 εκατ. κυβικά μέτρα μηνιαίως, ποσότητα που, όπως αναφέρει, μπορούσε να υποστηρίξει την άρδευση της Κωπαΐδας, ενώ σήμερα εκτιμά ότι δεν ξεπερνά τα 20.000 κυβικά μέτρα.

Ο ίδιος συνδέει την κατάσταση με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων της περιοχής, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στις ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις και στη διοχέτευση υδάτων προς την Αθήνα. «Τι βαμβάκι να σπείρεις, πώς να το σπείρεις όταν δεν ποτίζεται;», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η έλλειψη νερού, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος και τις χαμηλές τιμές, είναι οι παράγοντες που θεωρεί ότι δυσκολεύουν ακόμη και μια σταθεροποίηση των βαμβακοκαλλιεργούμενων εκτάσεων τα επόμενα χρόνια.

Έμφαση στην ποιότητα 

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Συνεταιρισμός εφαρμόζει συγκεκριμένες προδιαγραφές κατά την παραλαβή του βαμβακιού, θέτοντας όρια ως προς την υγρασία και πραγματοποιώντας τις αντίστοιχες αναγωγές. «Παίρνουμε ποιοτικό προϊόν και έχουμε όρια για το πόσο θα παραδώσουμε σε υγρασία», επισημαίνει ο κ. Τσαγαλάς.

Παράλληλα, αναφέρεται στις ειδικές συμβάσεις που πραγματοποιεί ο Συνεταιρισμός για το βαμβάκι των συνεργαζόμενων παραγωγών. Με βάση τη μέχρι στιγμής εικόνα, εκτιμά ότι ειδικά για το βαμβάκι που διαχειρίζεται ο Συνεταιρισμός στον Ορχομενό η φετινή χρονιά μπορεί να εξελιχθεί πολύ καλά παραγωγικά και, κατά τις προσδοκίες του, και ποιοτικά.

Παρά τη θετική φετινή εικόνα, η ανησυχία για τη δυνατότητα συνέχισης της καλλιέργειας παραμένει. «Κρατάμε Θερμοπύλες και δεν ξέρουμε για πόσο ακόμη», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Τσαγαλάς για όσους εξακολουθούν να παραμένουν στον πρωτογενή τομέα.

Η βαμβακοκαλλιέργεια εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς πυλώνες της Φθιώτιδας, παρότι οι καλλιεργούμενες εκτάσεις έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος, η περιοχή διατηρεί τη θέση της μεταξύ των βασικών βαμβακοπαραγωγικών ζωνών της χώρας, ενώ η φετινή εικόνα χαρακτηρίζεται από καλή ανάπτυξη των φυτών στις περισσότερες περιοχές, περιορισμένη πίεση από τους βασικούς εχθρούς και συγκρατημένη αισιοδοξία τόσο για την παραγωγή όσο και για την πορεία της αγοράς. Εξαίρεση αποτελούν οι εκτάσεις που επλήγησαν από τα πρόσφατα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπου καταγράφονται σημαντικές απώλειες.

Πάνω από 150.000 στρέμματα βαμβακιού – Στο κρίσιμο στάδιο της καρποφορίας και των αρδεύσεων

Σύμφωνα με τον κ. Μπούκα, στη Φθιώτιδα καλλιεργούνται φέτος λίγο περισσότερα από 150.000 στρέμματα βαμβακιού, ενώ με την καλλιέργεια ασχολούνται περίπου 3.000 παραγωγοί. Η καλλιέργεια διανύει μία από τις σημαντικότερες φάσεις του βιολογικού της κύκλου, καθώς βρίσκεται στο στάδιο της καρπόδεσης και του όψιμου ανθικού σταδίου, ενώ παράλληλα εξελίσσεται η περίοδος με τις μεγαλύτερες αρδευτικές απαιτήσεις. «Αυτή την περίοδο βρισκόμαστε στο peak της άρδευσης, γιατί τα βαμβάκια είναι φορτωμένα και βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση», επισημαίνει ο ίδιος.

Όπως εξηγεί, τα άνθη που βρίσκονται σήμερα στο όψιμο στάδιο θα δώσουν κυρίως την παραγωγή της δεύτερης μηχανοσυλλογής. Η δεύτερη συλλογή αντιπροσωπεύει συνήθως περίπου 10%-15% της συνολικής παραγωγής, παρουσιάζοντας ελαφρώς υποβαθμισμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά σε σχέση με την πρώτη. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η επίτευξη των προβλεπόμενων αποδόσεων συνδέεται και με τις προϋποθέσεις χορήγησης της συνδεδεμένης ενίσχυσης στους παραγωγούς.

Περιορισμένη πίεση από τους εχθρούς – Οι παραγωγοί ακολουθούν τις επίσημες οδηγίες

Σε επίπεδο φυτοπροστασίας, η εικόνα χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ικανοποιητική. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Λαμίας, δεν έχουν παρουσιαστεί ιδιαίτερα προβλήματα από λύγκο ή αφίδες, ενώ και οι προσβολές από το ρόδινο σκουλήκι παραμένουν περιορισμένες και δεν προκαλούν ανησυχία. «Η παρουσία του ρόδινου σκουληκιού είναι περιορισμένη και δεν μας ανησυχεί αυτή τη στιγμή», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, οι περισσότεροι παραγωγοί ακολουθούν τις οδηγίες του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Στερεάς Ελλάδας, καθώς και τις επίσημες συστάσεις που εκδίδονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα μέσω των δελτίων γεωργικών προειδοποιήσεων. Οι σχετικές οδηγίες κοινοποιούνται τόσο στους γεωπόνους όσο και στους παραγωγούς και αποτελούν τη βασική κατευθυντήρια γραμμή για τις επεμβάσεις που πραγματοποιούνται στις καλλιέργειες.

Τοπικές ζημιές, αλλά θετική εικόνα στις υπόλοιπες εκτάσεις – Η ποιότητα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία

Οι πρόσφατες ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρέασαν σημαντικά ορισμένες περιοχές της Φθιώτιδας. Σύμφωνα με τον κ. Μπούκα, στις πληγείσες ζώνες οι απώλειες είναι μεγάλες, χωρίς ωστόσο να μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί με ακρίβεια η συνολική έκταση που επηρεάστηκε.

Εκτιμάται πάντως ότι στις περιοχές που επλήγησαν τα ποσοστά ζημιάς κυμαίνονται περίπου στο 40%-50%. Αντίθετα, στις περιοχές που δεν επηρεάστηκαν από τα φαινόμενα, η εικόνα της καλλιέργειας παραμένει ιδιαίτερα θετική, τόσο ως προς την εξέλιξη των φυτών όσο και ως προς τις προσδοκίες για την τελική παραγωγή. «Στις περιοχές που δεν επλήγησαν περιμένουμε ένα καλό βαμβάκι, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως εξηγεί, όταν επιτυγχάνεται καλή παραγωγή, συνήθως εξασφαλίζονται και καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά του προϊόντος. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, η ποιότητα του σύσπορου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς τα εκκοκκιστήρια επιδιώκουν την παραλαβή βαμβακιού με όσο το δυνατόν χαμηλότερη υγρασία.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει αλλάξει σημαντικά και η φιλοσοφία της συγκομιδής. Όπως εξηγεί ο κ. Μπούκας, παλαιότερα αρκετοί παραγωγοί επιδίωκαν να συγκομίσουν τις πρωινές ώρες ή όταν το βαμβάκι είχε αυξημένη υγρασία, ώστε να αυξηθεί το βάρος του σύσπορου. Σήμερα, όμως, τα εκκοκκιστήρια δίνουν σαφή έμφαση στην ποιότητα, επιβραβεύοντας την παράδοση ξηρού προϊόντος, καθώς η χαμηλή υγρασία διευκολύνει την εκκόκκιση και συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της παραγόμενης ίνας.

Για τον λόγο αυτό, αρκετά εκκοκκιστήρια επιβραβεύουν παρτίδες με υγρασία κάτω από 12%, ακόμη και κάτω από 10%, προσφέροντας πρόσθετη αμοιβή που μπορεί να κυμαίνεται από 2 έως 4 λεπτά ανά κιλό, ανάλογα με την επιχείρηση. Παράλληλα, σε ορισμένες ποικιλίες προβλέπονται επιπλέον ποιοτικά πριμ, όταν η παραγόμενη ίνα παρουσιάζει υψηλά ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Συγκρατημένη αισιοδοξία για την αγορά – Το βαμβάκι εξακολουθεί να στηρίζει την τοπική οικονομία

Αναφερόμενος στην αγορά, ο κ. Μπούκας εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος τόσο για την εξέλιξη της παραγωγής όσο και για την πορεία των τιμών. «Πιστεύουμε ότι υπάρχει περιθώριο για καλύτερες τιμές, πάντα με συγκρατημένη αισιοδοξία», τονίζει. Όπως αναφέρει, πριν από περίπου είκοσι ημέρες είχαν διαμορφωθεί προσφορές της τάξης των 47 λεπτών ανά κιλό στο χωράφι, ενώ σήμερα η εικόνα εμφανίζεται ελαφρώς βελτιωμένη, με την εκτίμηση ότι οι τιμές θα κινηθούν σε υψηλότερα επίπεδα κατά την έναρξη της εμπορικής περιόδου.

Την ίδια στιγμή, επισημαίνει ότι για να παραμένει οικονομικά βιώσιμη η καλλιέργεια απαιτούνται τιμές που να προσεγγίζουν τα 60 λεπτά ανά κιλό, ιδιαίτερα σε μια χρονιά όπου οι αποδόσεις υπολογίζονται γύρω στα 400 κιλά ανά στρέμμα.

Παρότι οι καλλιεργούμενες εκτάσεις έχουν μειωθεί σημαντικά με την πάροδο των χρόνων, όπως άλλωστε έχει συμβεί και σε άλλες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, ο κ. Μπούκας εκτιμά ότι η Φθιώτιδα εξακολουθεί να διατηρεί σταθερή θέση στον ελληνικό βαμβακοπαραγωγικό χάρτη και παραμένει μία από τις σημαντικές περιοχές για την καλλιέργεια του βαμβακιού.

Όπως σημειώνει, γύρω από τη βαμβακοκαλλιέργεια εξακολουθεί να αναπτύσσεται ένα ευρύ παραγωγικό και οικονομικό οικοσύστημα, το οποίο δεν περιορίζεται μόνο στους παραγωγούς και τα εκκοκκιστήρια. Περιλαμβάνει γεωπόνους, επιχειρήσεις γεωργικών εφοδίων, εταιρείες αρδευτικού εξοπλισμού, κατασκευαστές και αντιπροσώπους γεωργικών μηχανημάτων, βαμβακοσυλλεκτικές μηχανές και ένα ευρύτερο πλέγμα επαγγελματικών δραστηριοτήτων που στηρίζονται άμεσα ή έμμεσα στη βαμβακοκαλλιέργεια.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι σημαντικό μέρος του ελληνικού βαμβακιού κατευθύνεται στις εξαγωγές, καθώς η εγχώρια κλωστοϋφαντουργία έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Παρά τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον κλάδο, εκτιμά ότι η καλλιέργεια εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική οικονομική και παραγωγική βαρύτητα για την περιοχή. «Παρά τις δυσκολίες και τη σταδιακή μείωση των εκτάσεων, το βαμβάκι εξακολουθεί να έχει μέλλον στη Φθιώτιδα και παραμένει μια καλλιέργεια με ισχυρή παρουσία στην τοπική οικονομία», καταλήγει ο κ. Μπούκας.

Η βαμβακοκαλλιέργεια βρίσκεται αυτή την περίοδο σε ένα από τα πιο κρίσιμα στάδια της ανάπτυξής της, καθώς η εξέλιξη της ανθοφορίας, ο σχηματισμός των καρυδιών, οι καλλιεργητικές φροντίδες και η εικόνα από τους εντομολογικούς εχθρούς θα διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό τις προοπτικές της φετινής παραγωγής.

Στον Έβρο, μία από τις βασικές βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, οι παραγωγοί παρακολουθούν στενά την πορεία της καλλιέργειας, καθώς το επόμενο διάστημα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για την εξέλιξή της. Με αφορμή την πορεία της φετινής καλλιεργητικής περιόδου, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», κ. Στυλιανό Τσακίρη, ο οποίος μεταφέρει την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στις βαμβακοκαλλιέργειες της περιοχής.

Η καλλιέργεια εξελίσσεται ομαλά

Σύμφωνα με τον κ. Τσακίρη, η εικόνα που παρουσιάζουν μέχρι στιγμής οι βαμβακοκαλλιέργειες στην περιοχή της Ορεστιάδας είναι θετική, καθώς η ανάπτυξη των φυτών εξελίσσεται εντός των φυσιολογικών πλαισίων για την εποχή. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην εικόνα που υπάρχει από τα περίπου 30.000 στρέμματα βαμβακιού που διαχειρίζεται ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση», αποτυπώνοντας με αντιπροσωπευτικό τρόπο την πορεία της καλλιέργειας στην ευρύτερη περιοχή.

Όπως εξηγεί, η υγρή και ήπια άνοιξη δεν επηρέασε αρνητικά την ανάπτυξη των φυτών, τα οποία βρίσκονται στα φυσιολογικά στάδια για την εποχή. Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση των ρυθμιστών ανάπτυξης, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική βλάστηση και να διατηρείται η επιθυμητή πρωιμότητα της καλλιέργειας. Παράλληλα, υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των αγροτεμαχίων, ανάλογα με την εποχή σποράς, την πρωιμότητα και την περιοχή, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την εξατομικευμένη παρακολούθηση κάθε χωραφιού.

Στο μέσο της ανθοφορίας – Συνεχίζεται ο σχηματισμός καρυδιών

Όπως εξηγεί ο γεωπόνος, τα περισσότερα ποτιστικά βαμβάκια βρίσκονται περίπου στο μέσο της ανθοφορίας. Τα φυτά έχουν ήδη σχηματίσει τα πρώτα καρύδια, ενώ συνεχίζουν να ανθίζουν και να δένουν νέα καρποφόρα όργανα.

Η διαδικασία αυτή αναμένεται να συνεχιστεί για ακόμη περίπου 10 έως 15 ημέρες, διάστημα ιδιαίτερα σημαντικό για τη διαμόρφωση της τελικής παραγωγής. Παράλληλα, οι αρδεύσεις συνεχίζονται κανονικά όπου απαιτούνται, ενώ μετά τα μέσα Αυγούστου θα πρέπει να περιορίζονται σταδιακά, με στόχο τη διασφάλιση τόσο της παραγωγής όσο και της ποιότητας του βαμβακιού. Θετικό στοιχείο για την περιοχή αποτελεί το γεγονός ότι δεν παρατηρούνται προβλήματα επάρκειας αρδευτικού νερού.

Χαμηλές συλλήψεις πράσινου σκουληκιού – Απαραίτητη η παρακολούθηση των αγρών

Σε ό,τι αφορά τη φυτοπροστασία, ο κ. Τσακίρης επισημαίνει ότι οι συλλήψεις του πράσινου σκουληκιού παραμένουν χαμηλές και μέχρι σήμερα δεν έχουν εμφανιστεί ανησυχητικά ή γενικευμένα φαινόμενα. Όπως διευκρινίζει, καταγράφονται μόνο κατά τόπους εμφανίσεις του εντόμου, κυρίως σε περιοχές όπου κάτι τέτοιο ήταν αναμενόμενο, χωρίς όμως να δημιουργείται εικόνα που να προκαλεί ανησυχία.

Για τον λόγο αυτό συνιστά στους παραγωγούς να βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τους γεωπόνους και να μην προχωρούν σε άσκοπες ή αλόγιστες εφαρμογές φυτοπροστατευτικών προϊόντων, αλλά να παρεμβαίνουν μόνο όπου και όταν πραγματικά απαιτείται. «Δεν έχουμε δει κάτι ανησυχητικό», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η συνεχής παρακολούθηση της καλλιέργειας παραμένει καθοριστικής σημασίας μέχρι το τέλος της περιόδου.

Συγκρατημένη αισιοδοξία για τη χρονιά – Προβληματισμός για τις τιμές και τα παράνομα φυτοπροστατευτικά

Με βάση τη μέχρι σήμερα εικόνα, ο κ. Τσακίρης εκτιμά ότι η χρονιά εξελίσσεται θετικά και ότι η καλλιέργεια βρίσκεται «μέσα στα πλαίσια» τόσο ως προς την πρωιμότητα όσο και ως προς την ανάπτυξη των φυτών. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οι καιρικές συνθήκες των επόμενων εβδομάδων θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, καθώς παρατεταμένοι καύσωνες ή έντονες μεταβολές του καιρού μπορούν να προκαλέσουν στρες στα φυτά και να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, οι αρδεύσεις συνεχίζονται κανονικά και, όπως σημειώνει, οι παραγωγοί εξακολουθούν να εφαρμόζουν τις ίδιες καλλιεργητικές πρακτικές και τη φυτοπροστασία που ακολουθούν κάθε χρόνο, χωρίς ουσιαστικές διαφοροποιήσεις.

Αναφερόμενος στην αγορά, επισημαίνει ότι τα δύο τελευταία χρόνια υπήρξε μικρή μείωση των βαμβακοπαραγωγών, γεγονός που αποδίδει κυρίως στις χαμηλές εμπορικές τιμές του προϊόντος. Όσοι, όμως, συνεχίζουν να καλλιεργούν βαμβάκι είναι, όπως λέει, κυρίως επαγγελματίες και μεγαλύτεροι παραγωγοί.

Θετική εξέλιξη χαρακτηρίζει επίσης τη μείωση των τιμών σε ορισμένα εντομοκτόνα και στους ρυθμιστές ανάπτυξης σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, γεγονός που συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους παραγωγής.

Έντονο προβληματισμό, ωστόσο, εκφράζει για την αυξημένη διακίνηση παράνομων φυτοπροστατευτικών προϊόντων από γειτονικές χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως τονίζει, τα προϊόντα αυτά διακινούνται χωρίς έλεγχο, χωρίς νόμιμη επισήμανση και χωρίς ελληνικές οδηγίες χρήσης, γεγονός που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τους παραγωγούς και τις καλλιέργειές τους. «Φέτος βλέπω ότι είναι μεγαλύτερο αυτό το ρεύμα», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανάγκη εντατικοποίησης των ελέγχων από την Πολιτεία.

Κλείνοντας, υπενθυμίζει ότι το βαμβάκι έχει περάσει δύο δύσκολες χρονιές και εκφράζει την προσδοκία ότι, εφόσον οι καιρικές συνθήκες παραμείνουν ευνοϊκές μέχρι τη συγκομιδή, η περιοχή θα οδηγηθεί σε μια καλή παραγωγή, συνοδευόμενη -όπως εύχονται οι παραγωγοί- και από καλύτερες εμπορικές τιμές.

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις σφοδρές χαλαζοπτώσεις που έπληξαν κρίσιμες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας κατά τις τελευταίες ημέρες.  

Όπως τονίζει οι ζημιές στις καλλιέργειες είναι εκτεταμένες σε μια χρονική περίοδο που το φυτό βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης, απειλώντας άμεσα τη φετινή παραγωγή και το εισόδημα των παραγωγών μας.

Δεδομένου του αυξημένου κόστους καλλιέργειας και των συνεχιζόμενων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας, η ΔΟΒ ζητά από τους αρμόδιους φορείς και τον ΕΛΓΑ:

• Την άμεση κινητοποίηση των κλιμακίων για την ταχύτατη καταγραφή και αποτίμηση των ζημιών στις πληγείσες περιοχές.
• Την απλοποίηση και επίσπευση των διαδικασιών εκτίμησης, προκειμένου να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις.
• Την άμεση δρομολόγηση προκαταβολών και αποζημιώσεων στους πληγέντες παραγωγούς, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις τρέχουσες οικονομικές τους υποχρεώσεις και να διασφαλίσουν τη συνέχιση της δραστηριότητάς τους.

Η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος (ΔΟΒ) παρακολουθεί στενά την κατάσταση, βρίσκεται σε ανοιχτή επικοινωνία με τους τοπικούς φορείς και τους παραγωγούς ώστε να υπάρξει άμεση κινητοποίηση της πολιτείας.

Στο μεταξύ σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, στα χέρια της ΑΑΔΕ βρίσκεται η πρόσκληση για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι. Υπάρχει κίνδυνος λόγω της καθυστέρησης να μην «τρέξει» το πρόγραμμα μέσα στο 2026.

Πρόκειται για ένα νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) του 2ου πυλώνα της ΚΑΠ.

Μετά το «πράσινο φως» που πήρε από τη Διαχειριστική Αρχή του ΠΑΑ η πρόσκληση της Παρέμβασης Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες» είχε προγραμματισθεί για τον Ιούνιο. Φτάσαμε στον Ιούλιο και ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί.

Η προδημοσίευση της πρόσκλησης πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025. Ο συνολικός προϋπολογισμός της Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα), προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Ειδικά για το βαμβάκι η 3ετής επιδότηση, με βάση την προδημοσίευση της πρόσκλησης, θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ το στρέμμα ετησίως.

Το πριμ το περίμεναν με αγωνία οι παραγωγοί για να στηρίξει το εισόδημά τους λόγω των χαμηλών τιμών που είχε το βαμβάκι τα τελευταία χρόνια. 

Η πορεία της βαμβακοκαλλιέργειας βρίσκεται αυτή την περίοδο στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς οι καιρικές συνθήκες, η εξέλιξη των φυτών και η πίεση από τους εντομολογικούς εχθρούς αναμένεται να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της φετινής παραγωγής. Οι Σέρρες, μία από τις σημαντικότερες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτή την περίοδο, καθώς η καλλιέργεια βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης. Για να καταγράψει την εικόνα που επικρατεί στην περιοχή, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο της Ένωσης Αγροτών Σερρών, κ. Αλέξανδρο Πεταλά, ο οποίος μίλησε για το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας, την εικόνα από τους κυριότερους εχθρούς, τις καλλιεργητικές φροντίδες και τις προοπτικές για τη φετινή παραγωγή.

Προχωρά η ανθοφορία, ξεκινά το δέσιμο των πρώτων καρυδιών 

Η εικόνα διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή, καθώς ο Νομός Σερρών είναι μεγάλος. Στα περισσότερα χωράφια, ωστόσο, τα φυτά έχουν ήδη περάσει στο στάδιο της ανθοφορίας, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις έχει αρχίσει το δέσιμο και η ανάπτυξη των πρώτων καρυδιών. Η πλήρης καρπόδεση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στο μεγαλύτερο μέρος του νομού.

Η άνοδος των θερμοκρασιών ευνόησε την πρόοδο των φυτών και επιτάχυνε την ανάπτυξή τους. «Αφού ανέβηκε η θερμοκρασία, βοήθησε αυτό να προοδεύσουν τα βαμβάκια και πηγαίνουν καλά», αναφέρει ο κ. Πεταλάς. Οι θερμοκρασίες το προηγούμενο διάστημα κινήθηκαν πάνω από τους 25°C, χωρίς όμως να καταγραφούν παρατεταμένα διαστήματα άνω των 35°C. Η απουσία ιδιαίτερα υψηλών θερμοκρασιών, σε συνδυασμό με τις διαθέσιμες υγρασίες, συνέβαλε στη φυσιολογική ανάπτυξη των φυτών και απέτρεψε την έντονη καταπόνησή τους.

Παράλληλα, οι αρδεύσεις πραγματοποιούνται κανονικά, ενώ σημαντική βοήθεια προσέφεραν οι βροχοπτώσεις που προηγήθηκαν. Θετική είναι επίσης η κατάσταση της λίμνης Κερκίνης, από την οποία τροφοδοτείται μεγάλο μέρος του αρδευτικού δικτύου της περιοχής, γεγονός που διευκολύνει την κάλυψη των αναγκών των καλλιεργειών. «Είχαμε και πολλές βροχοπτώσεις κι αυτό βοήθησε πάρα πολύ», αναφέρει ο κ. Πεταλάς.

Οι λιπάνσεις έχουν επίσης ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον προγραμματισμό, με αποτέλεσμα οι καλλιεργητικές φροντίδες να εξελίσσονται ομαλά και να δημιουργούν ευνοϊκές προϋποθέσεις για τη συνέχεια της καλλιέργειας.

Όπως εκτιμά ο ίδιος, το δυσκολότερο αναπτυξιακό στάδιο έχει σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί. Σε αντίθεση με άλλες χρονιές, κατά τις οποίες τα προβλήματα ήταν ήδη εμφανή στα τέλη Ιουλίου, φέτος «όλα πηγαίνουν κατά 90% πολύ καλά». Από εδώ και πέρα απαιτείται κυρίως η ορθή διαχείριση της καλλιέργειας, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η ανάπτυξη και το γέμισμα των καρυδιών.

Χωρίς σημαντικές εξάρσεις το πράσινο σκουλήκι

Ήπια παραμένει μέχρι στιγμής η εντομολογική εικόνα στις περιοχές που παρακολουθεί η Ένωση Αγροτών Σερρών. Τα στοιχεία που διαθέτει προέρχονται κυρίως από τους Δήμους Σιντικής, Ηράκλειας, Σερρών και Νέας Ζίχνης, ενώ πιο περιορισμένη είναι η εικόνα προς τη Νιγρίτα και το Ροδολίβος.

Στο μεγαλύτερο μέρος των περιοχών αυτών δεν έχουν καταγραφεί σημαντικές εξάρσεις πράσινου σκουληκιού. Πραγματοποιήθηκαν ορισμένοι τοπικοί ψεκασμοί σε αγρούς όπου κρίθηκε ότι υπήρχε ανάγκη επέμβασης, χωρίς ωστόσο να διαπιστώνεται γενικευμένο πρόβλημα. «Δεν έχουμε κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα στο μεγαλύτερο μέρος του νομού που γνωρίζουμε», επισημαίνει ο κ. Πεταλάς.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στον έλεγχο κάθε αγρού πριν από τη λήψη απόφασης για ψεκασμό, καθώς αρκετές φορές οι παραγωγοί επηρεάζονται από τις επεμβάσεις που πραγματοποιούνται σε γειτονικά χωράφια, χωρίς να έχει προηγηθεί αντίστοιχη αξιολόγηση της δικής τους καλλιέργειας. «Το βασικό είναι να μην βιαστείς να ραντίσεις», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι κάθε επέμβαση πρέπει να βασίζεται στην πραγματική εικόνα του αγρού και στην παρακολούθηση των πληθυσμών. Περιορισμένη ήταν και η παρουσία αφίδων, με μικρές και αναμενόμενες εμφανίσεις, οι οποίες δεν δημιούργησαν ιδιαίτερο πρόβλημα στην καλλιέργεια.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στον Αύγουστο και στην πιθανή εξέλιξη των πληθυσμών του πράσινου σκουληκιού, ιδίως εφόσον σημειωθεί άνοδος των θερμοκρασιών. Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το κυρίως δύσκολο στάδιο έχει σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί και από εδώ και πέρα απαιτείται σωστή διαχείριση και συνεχής παρακολούθηση. Εφόσον δεν παρουσιαστεί σοβαρή πίεση από το πράσινο σκουλήκι μέσα στον Αύγουστο, εκτιμά ότι η καλλιέργεια θα έχει περάσει και την τελευταία ουσιαστική δοκιμασία πριν από την πορεία προς τη συγκομιδή.

Καλές οι παραγωγικές προοπτικές, παραμένουν το κόστος και η τιμή

Παρά τη θετική καλλιεργητική εικόνα, το αυξημένο κόστος παραγωγής εξακολουθεί να προβληματίζει τους βαμβακοπαραγωγούς. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση συνδέεται με το πετρέλαιο, το οποίο επηρεάζει κυρίως την άρδευση και τη συνολική διαχείριση της καλλιέργειας. Αυξημένο παραμένει και το κόστος των λιπασμάτων. Αντίθετα, σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, στα φυτοπροστατευτικά προϊόντα δεν έχουν παρατηρηθεί ιδιαίτερες αυξήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές τους έχουν ακόμη και μειωθεί.

«Το μόνο που δεν είναι ευνοϊκό είναι το κόστος παραγωγής», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί και από το επίπεδο στο οποίο θα διαμορφωθούν οι τιμές του βαμβακιού κατά τη συγκομιδή.

Η καλλιέργεια προέρχεται από δύο δύσκολες εμπορικά χρονιές, λόγω των χαμηλών τιμών. Ο κ. Πεταλάς διευκρινίζει, ωστόσο, ότι οι περσινές αποδόσεις ήταν καλές για μεγάλο μέρος των παραγωγών. Επομένως, η δυσκολία των προηγούμενων ετών δεν αφορούσε κατ’ ανάγκη την παραγωγικότητα των χωραφιών, αλλά κυρίως την τιμή διάθεσης του προϊόντος και το περιθώριο που απέμενε μετά την κάλυψη των εξόδων.

Για τη φετινή παραγωγή οι πρώτες εκτιμήσεις είναι πολύ θετικές και διαμορφώνονται προσδοκίες ακόμη και για καλύτερη εικόνα σε σχέση με πέρυσι, όταν οι καιρικές συνθήκες ήταν περισσότερο ασταθείς και είχαν σημειωθεί υψηλές θερμοκρασίες.

«Αν λέγαμε πριν το Πάσχα τι θα θέλαμε, αυτό το έχουμε μέχρι τώρα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Πεταλάς, προσθέτοντας ότι από πλευράς καιρού, υγρασίας και πίεσης από εχθρούς η χρονιά έχει προσφέρει μέχρι στιγμής όσα θα μπορούσαν να περιμένουν οι παραγωγοί.

Παρότι παραμένει συγκρατημένος μέχρι να φτάσει η συγκομιδή, εκτιμά ότι «οι προβλέψεις είναι πάρα πολύ καλές σαν επίπεδο παραγωγής». Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από την πορεία του βαμβακιού κατά τον Αύγουστο, το γέμισμα των καρυδιών και τις συνθήκες που θα επικρατήσουν μέχρι τη συγκομιδή, ενώ καθοριστική για το εισόδημα των παραγωγών θα είναι και η τιμή του προϊόντος.

Η παρακολούθηση των εντομολογικών εχθρών αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης βαμβακοκαλλιέργειας, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη διαπίστωση πιθανών προσβολών και τη λήψη των κατάλληλων μέτρων μόνο όταν αυτό είναι πραγματικά αναγκαίο. Ανάμεσα στους εχθρούς που απασχολούν ορισμένες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας βρίσκεται και το ρόδινο σκουλήκι, η παρουσία του οποίου απαιτεί προσεκτική επιτήρηση, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου έχει ιστορικό εμφάνισης ή όπου καταγράφεται τα τελευταία χρόνια.

Για τα χαρακτηριστικά του εντόμου, τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η προσβολή, τη μεθοδολογία παρακολούθησης, αλλά και την εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας, μίλησε στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος της ΔΑΟΚ Δράμας, κ. Κωνσταντίνος Σίμογλου.

Τα πρώτα σημάδια της προσβολής ξεκινούν από τα άνθη

Σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, κατά τα πρώτα στάδια της προσβολής το ρόδινο σκουλήκι εντοπίζεται στα άνθη του βαμβακιού, όπου οι προνύμφες αναπτύσσονται στο εσωτερικό τους. Οι προνύμφες εμφανίζουν μια ιδιαίτερη συμπεριφορά, καθώς παράγουν ίνες με τις οποίες «δένουν» τα πέταλα προς το εσωτερικό. Ως αποτέλεσμα, το άνθος δεν διατηρεί τη φυσιολογική ανοιχτή μορφή του, αλλά εμφανίζεται κλειστό και συσταλμένο προς τα μέσα.

«Το άνθος φαίνεται σαν ρόδακας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Σίμογλου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό γνώρισμα της παρουσίας του εντόμου. Εάν το άνθος ανοιχτεί, μπορεί να διαπιστωθεί η παρουσία της προνύμφης στο εσωτερικό του.

Αργότερα, όταν αρχίσουν να σχηματίζονται οι κάψες, οι νεαρές προνύμφες εισέρχονται στο εσωτερικό τους και προκαλούν ζημιές από μέσα, οι οποίες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όταν το ποσοστό προσβολής είναι υψηλό.

Η δειγματοληψία είναι το «κλειδί» για την έγκαιρη διαπίστωση της παρουσίας του

Η παρακολούθηση του ρόδινου σκουληκιού δεν βασίζεται μόνο στην εξωτερική παρατήρηση της καλλιέργειας, αλλά απαιτεί και δειγματοληπτικό έλεγχο. Οι παραγωγοί μπορούν αρχικά να εντοπίζουν τα χαρακτηριστικά κλειστά άνθη, τους λεγόμενους «ροδάκες». Παράλληλα, θα πρέπει να ανοίγονται δειγματοληπτικά κάψες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προνύμφες στο εσωτερικό τους.

«Οι προνύμφες του ρόδινου σκουληκιού είναι αισθητά διαφορετικές από εκείνες του πράσινου σκουληκιού, καθώς έχουν ρόδινο χρωματισμό, από τον οποίο προέρχεται και η ονομασία του εντόμου», σημειώνει. Η δειγματοληψία, σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει να γίνεται σε κάψες σχετικά μικρής ηλικίας, άνω των 10 ημερών αλλά μικρότερες περίπου των 20-25 ημερών, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί εάν υπάρχει εσωτερική προσβολή.

Στις περιοχές όπου το ρόδινο σκουλήκι ενδημεί και είναι γνωστό στους παραγωγούς, οι καλλιεργητές έχουν ήδη αποκτήσει εμπειρία στην αναγνώρισή του και γνωρίζουν με ποιον τρόπο μπορούν να αναζητούν και να παρακολουθούν την παρουσία του. Αντίθετα, στις περιοχές όπου μέχρι πρόσφατα δεν ήταν γνωστό ως εχθρός, η ενημέρωση των παραγωγών και η σωστή παρακολούθηση αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Ένας πιο «ύπουλος» εχθρός, με επιπτώσεις στην παραγωγή και την ποιότητα

Όταν η προσβολή αποκτήσει μεγάλη έκταση, οι κάψες καταστρέφονται εσωτερικά, δεν ανοίγουν φυσιολογικά, ξηραίνονται και τελικά δεν είναι παραγωγικές. Σε αυτές τις περιπτώσεις επηρεάζονται τόσο η παραγωγή όσο και η ποιότητα της καλλιέργειας.

Ο κ. Σίμογλου χαρακτηρίζει το ρόδινο σκουλήκι πιο «ύπουλο» σε σχέση με το πράσινο, καθώς η παρουσία του δεν γίνεται πάντοτε εύκολα αντιληπτή. «Το πράσινο σκουλήκι το βλέπει κανείς πιο εύκολα. Το ρόδινο μπορεί να γίνει αντιληπτό μόνο όταν πάρει κανείς κάψες και τις ανοίξει», επισημαίνει.

Σε αντίθεση με το ρόδινο, το οποίο δεν απασχολεί με την ίδια ένταση όλες τις βαμβακοπαραγωγικές περιοχές, το πράσινο σκουλήκι θεωρείται εχθρός-κλειδί για τη βαμβακοκαλλιέργεια σε όλη την Ελλάδα, όπου καλλιεργείται βαμβάκι.

Όπως εξηγεί, η υπηρεσία πραγματοποιεί άνοιγμα καψών στο πλαίσιο δειγματοληψιών για την αναζήτηση και άλλων εντόμων, μεταξύ των οποίων και μυζητικά έντομα, και ταυτόχρονα ελέγχεται εάν υπάρχει παρουσία ρόδινου σκουληκιού. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, το ρόδινο σκουλήκι δεν έχει βρεθεί στις κάψες που έχουν ελεγχθεί από την υπηρεσία και δεν έχει διαπιστωθεί προσβολή στην περιοχή της Δράμας.

Διαφορετική η εικόνα στις βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας

Το ρόδινο σκουλήκι δεν αποτελεί εχθρό-κλειδί σε όλες τις βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της Ελλάδας και δεν απασχολεί με την ίδια ένταση το σύνολο των καλλιεργητικών ζωνών.

Σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλίας, όπου, σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, μπορεί να θεωρείται εφάμιλλος εχθρός του πράσινου σκουληκιού, καθώς και στη Ροδόπη, υπάρχει ιστορικό παρουσίας του εντόμου. Στις περιοχές όπου ενδημεί, οι αρμόδιες υπηρεσίες ενημερώνουν τους παραγωγούς μέσω δελτίων σχετικά με την εμφάνισή του, την παρακολούθηση των πληθυσμών και τον χρόνο κατά τον οποίο, εφόσον απαιτείται και επιτρέπεται, μπορεί να πραγματοποιηθεί ψεκασμός.

Αντίθετα, στις Σέρρες και στη Δράμα η εικόνα είναι διαφορετική. Το έντομο καταγράφεται στις παγίδες μόνο τα τελευταία δύο έως τρία χρόνια, ενώ κατά τα προηγούμενα χρόνια δεν υπήρχε ούτε ως απλή παρουσία. Μέχρι στιγμής δεν έχουν διαπιστωθεί ουσιαστικές προσβολές στην περιοχή και οι παραγωγοί δεν το γνωρίζουν ως εχθρό της καλλιέργειας. Το γεγονός αυτό, όπως εξηγεί ο κ. Σίμογλου, είναι από τη μία πλευρά θετικό, καθώς δείχνει ότι το έντομο δεν έχει ακόμη κάνει αισθητή την παρουσία του και δεν έχει προκαλέσει προσβολές ικανές να δημιουργήσουν εντύπωση στους καλλιεργητές.

Ωστόσο, το ζήτημα βρίσκεται υπό διερεύνηση και η παρουσία του παρακολουθείται. Η συστηματική πλέον ανίχνευσή του στις παγίδες αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, ένδειξη πιθανής εγκατάστασής του στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ έως πολύ πρόσφατα δεν καταγραφόταν στην περιοχή.

Ο κ. Σίμογλου αποδίδει την εμφάνιση αυτή στη μεταβολή του κλίματος της χώρας και εκτιμά ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, οι πληθυσμοί του ενδεχομένως ελέγχονται αποτελεσματικά από τους φυσικούς εχθρούς, με αποτέλεσμα να μην εκδηλώνεται κάποια προσβολή που να γίνεται αντιληπτή.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι κάθε περιοχή είναι διαφορετική, καθώς διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, διαφορετικό μικρόκλιμα και διαφορετική σύνθεση ωφέλιμης εντομοπανίδας. Για τον λόγο αυτό, η εικόνα που καταγράφεται σε μία περιοχή δεν μπορεί να μεταφέρεται αυτόματα σε όλες τις υπόλοιπες βαμβακοπαραγωγικές ζώνες.

Παρακολούθηση και επεμβάσεις μόνο στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Σίμογλου στην αποφυγή τυχαίων και αλόγιστων ψεκασμών, επισημαίνοντας ότι η αρχή αυτή δεν αφορά μόνο το ρόδινο σκουλήκι, αλλά συνολικά τη διαχείριση των εχθρών της βαμβακοκαλλιέργειας.

«Το βασικό είναι να μην γίνονται αλόγιστοι ψεκασμοί», τονίζει. Όπως αναφέρει, σε περιοχές της Θεσσαλίας είχαν πραγματοποιηθεί πολλοί ψεκασμοί, ακόμη και με πυρεθροειδή, πρακτική που μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ωφέλιμη εντομοπανίδα, να συμβάλει στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας και να αυξήσει το κόστος παραγωγής. Στην περίπτωση του πράσινου σκουληκιού, μάλιστα, είναι ήδη γνωστό ότι έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ανθεκτικότητα στα πυρεθροειδή.

Η σταδιακά πιο εμφανής παρουσία του ρόδινου σκουληκιού στη Βόρεια Ελλάδα προκαλεί, όπως παραδέχεται ο ίδιος, έναν ήπιο προβληματισμό. Ο κ. Σίμογλου και άλλοι γεωπόνοι επιχειρούν σε αυτή τη φάση να διαπιστώσουν σε ποιον βαθμό το έντομο θα μπορούσε να επηρεάσει τη βαμβακοκαλλιέργεια τα επόμενα χρόνια.

Για τον λόγο αυτό, η εξέλιξη παρακολουθείται στενά, με βασική προτεραιότητα την έγκαιρη και σωστή ενημέρωση των παραγωγών. «Όταν προκύψει κάτι σημαντικό, ο κόσμος θα ενημερωθεί και θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, πάντοτε στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης και όχι με ανεξέλεγκτες επεμβάσεις», καταλήγει.

Το πράσινο σκουλήκι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς της βαμβακοκαλλιέργειας, γι' αυτό και η παρακολούθησή του είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου. Ωστόσο, η παρουσία ενηλίκων στις παγίδες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει αντίστοιχη προσβολή στο χωράφι, ενώ η απόφαση για επέμβαση πρέπει να βασίζεται στον επιτόπιο έλεγχο της καλλιέργειας και στην τήρηση των ορίων επέμβασης.

Με αφορμή την περίοδο παρακολούθησης του εντόμου στις βαμβακοκαλλιέργειες, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, κ. Κωνσταντίνο Σίμογλου, προκειμένου να αναδείξει τα σημεία στα οποία πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή οι παραγωγοί κατά τον έλεγχο της καλλιέργειας, πότε απαιτείται πραγματικά επέμβαση και ποια λάθη θα πρέπει να αποφεύγονται στη διαχείριση του πράσινου σκουληκιού

Ήπια μέχρι σήμερα η παρουσία του εντόμου – Με καθυστέρηση εξελίσσονται οι πτήσεις

Σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, μέχρι στιγμής η εικόνα που καταγράφεται στην περιοχή είναι ιδιαίτερα ήπια, ενώ δεν έχουν εντοπιστεί προσβολές στις βαμβακοκαλλιέργειες. «Μέχρι στιγμής η εικόνα θα έλεγα ότι είναι πολύ ήπια από πλευράς παρουσίας του πράσινου σκουληκιού και, όταν λέμε παρουσία, εννοούμε πτήσεις και όχι προσβολές. Προσβολές δεν έχουν εντοπιστεί καθόλου», επισημαίνει.

Όπως εξηγεί, αυτή την περίοδο καταγράφεται στο βαμβάκι η πρώτη πτήση, η οποία αντιστοιχεί στην πρώτη γενιά του εντόμου που εκδηλώνεται στην καλλιέργεια. Πρόκειται, κατά κύριο λόγο, για μια γενιά που δεν απασχολεί ιδιαίτερα, ειδικά σε χρονιές όπως η φετινή, κατά την οποία η παρουσία της στην περιοχή δεν έχει γίνει αισθητή.

Παράλληλα, οι μέχρι τώρα παρατηρήσεις δείχνουν ότι η εξέλιξη των πτήσεων παρουσιάζει χρονική μετατόπιση. Η διαχειμάζουσα γενιά, η πτήση της οποίας υπό φυσιολογικές συνθήκες καταγράφεται περίπου στα μέσα Μαΐου, φέτος εμφανίστηκε στις αρχές Ιουνίου.

Ως συνέπεια αυτής της καθυστέρησης, η πρώτη γενιά που καταγράφεται σήμερα στο βαμβάκι ξεκίνησε περίπου την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου, δηλαδή, σύμφωνα με την εκτίμηση του κ. Σίμογλου, περίπου 7-10 ημέρες αργότερα από την αναμενόμενη ημερομηνία.

Με βάση τη συγκεκριμένη χρονική μετατόπιση και τους σχετικούς υπολογισμούς, ο ίδιος εκτιμά ότι και η επόμενη, δεύτερη πτήση στο βαμβάκι θα εμφανιστεί αντίστοιχα αργότερα.

Η δεύτερη πτήση καταγράφεται συνήθως από τα τέλη Ιουλίου έως τις αρχές Αυγούστου. Φέτος, ωστόσο, αναμένεται πιθανότατα μετά τις 30 Ιουλίου. Η εμφάνισή της θα μπορούσε να επισπευσθεί σε περίπτωση πολύ ισχυρού καύσωνα, ενδεχόμενο το οποίο ο κ. Σίμογλου δεν θεωρεί, με τα σημερινά δεδομένα, ιδιαίτερα πιθανό.

Προσβολές σε χτένια, άνθη και κάψες – Τα σημάδια που πρέπει να αναζητά ο παραγωγός

Το πράσινο σκουλήκι προκαλεί βλάβες στα παραγωγικά όργανα του βαμβακιού, προσβάλλοντας τα χτένια, τα άνθη και, στη συνέχεια, τις κάψες ή καρύδια και επηρεάζοντας έτσι την αναπαραγωγική φάση του φυτού. Οι ενδείξεις της προσβολής είναι συνήθως εμφανείς και μπορούν να αναγνωριστούν κατά τον επιτόπιο έλεγχο της καλλιέργειας. Ο παραγωγός μπορεί να εντοπίσει φαγωμένα χτένια και άνθη, οπές στις κάψες ή ακόμη και την ίδια την προνύμφη τη στιγμή που προσβάλλει το φυτό.

Επιπλέον, γύρω από την οπή εισόδου στην κάψα μπορεί να παρατηρηθούν περιττώματα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προνύμφες μεγαλύτερης ηλικίας. Τα συγκεκριμένα σημάδια, όπως εξηγεί ο κ. Σίμογλου, είναι ευδιάκριτα και αποτελούν ένδειξη της παρουσίας και της δραστηριότητας της προνύμφης.

Ανάλογα με την ένταση της προσβολής, μπορεί να προκληθεί πτώση χτενιών και καταστροφή καψών ή καρυδιών. Όταν η προνύμφη εισέλθει στο εσωτερικό μιας κάψας, η συγκεκριμένη κάψα δεν εξελίσσεται κανονικά. Οι επιπτώσεις στον τελικό αριθμό των καρυδιών εξαρτώνται, ωστόσο, τόσο από τη γενιά του εντόμου κατά την οποία εκδηλώνεται η προσβολή όσο και από το επίπεδο της προσβολής.

Στην πρώτη γενιά, στην οποία βρίσκεται αυτή την περίοδο η καλλιέργεια, το βαμβάκι εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη και σε διαρκή ανθοφορία, σχηματίζοντας νέα χτένια. Κατά συνέπεια, το φυτό διαθέτει ακόμη τη δυνατότητα να αναπληρώσει χτένια τα οποία ενδεχομένως θα προσβληθούν.

Για τον λόγο αυτό, το επίπεδο ανεκτής πυκνότητας είναι υψηλότερο κατά την πρώτη γενιά. Αντίθετα, στην επόμενη γενιά, όταν η καλλιέργεια θα βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο και η δυνατότητα αναπλήρωσης θα είναι περιορισμένη, το όριο επέμβασης γίνεται χαμηλότερο και αυστηρότερο.

Οι παγίδες καταγράφουν τις πτήσεις, όχι την προσβολή

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τον γεωπόνο της ΔΑΟΚ Δράμας, να μη συγχέονται οι συλλήψεις ενηλίκων στις παγίδες με την πραγματική προσβολή της καλλιέργειας. «Μπορεί να έχουμε πολύ υψηλές συλλήψεις στις παγίδες και να μην εντοπίζεται καθόλου προσβολή. Δεν έχει τεκμηριωθεί τέτοια συσχέτιση», τονίζει.

Οι παγίδες παρέχουν πληροφορίες για την παρουσία και την εξέλιξη των πτήσεων των ενηλίκων, αλλά ο αριθμός των συλλήψεων δεν δείχνει πόσο έντονη θα είναι τελικά η προσβολή στο χωράφι.

Για τον λόγο αυτό, η απόφαση για καταπολέμηση του εχθρού δεν πρέπει να λαμβάνεται με βάση τις συλλήψεις στις παγίδες, αλλά έπειτα από επιτόπιο έλεγχο της καλλιέργειας και καταμέτρηση νεαρών ζωντανών προνυμφών.

Για την πρώτη γενιά, ο κ. Σίμογλου αναφέρει επίπεδο ανεκτής πυκνότητας 6-7 νεαρών προνυμφών ανά 100 φυτά. Για την επόμενη γενιά, κατά την οποία το φυτό θα έχει μικρότερη δυνατότητα αναπλήρωσης των προσβεβλημένων παραγωγικών οργάνων, το όριο είναι χαμηλότερο και αντιστοιχεί σε 4 νεαρές προνύμφες ανά 100 φυτά.

Μόνο όταν η παρουσία των προνυμφών υπερβεί το αντίστοιχο όριο μπορεί να τεθεί ζήτημα επέμβασης για την καταπολέμηση του πράσινου σκουληκιού. Εφόσον η καταμέτρηση βρίσκεται κάτω από το όριο, δεν έχει φθάσει ακόμη η κατάλληλη χρονική στιγμή για επέμβαση. Μια εφαρμογή σε αυτή τη φάση δεν είναι συμφέρουσα ούτε πρακτικά ούτε οικονομικά και δεν αναμένεται να δώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Πιο πρακτικά, αντί να προχωρά κάθε φορά σε καταμέτρηση 100 φυτών, ο παραγωγός μπορεί, σύμφωνα με τον κ. Σίμογλου, να αναζητά ενδεικτικά μία νεαρή προνύμφη ανά 1,5 μέτρο γραμμής.

Ο συγκεκριμένος έλεγχος πρέπει, ωστόσο, να πραγματοποιείται δειγματοληπτικά σε διαφορετικά σημεία του αγρού. Δεν αρκεί, δηλαδή, ο παραγωγός να εντοπίσει μία προνύμφη στα πρώτα 1,5 μέτρα αμέσως μόλις εισέλθει στο χωράφι και να συμπεράνει ότι έχει ξεπεραστεί το όριο. Απαιτείται αντιπροσωπευτική εικόνα από περισσότερα σημεία της καλλιέργειας.

Όχι ψεκασμοί κατά συνήθεια – Καθοριστική η σωστή χρονική στιγμή

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Σίμογλου στην αποφυγή ψεκασμών που πραγματοποιούνται αυτοματοποιημένα ή κατά συνήθεια, χωρίς να έχει προηγηθεί καταμέτρηση των προνυμφών και επιβεβαίωση ότι η επέμβαση απαιτείται πραγματικά στο συγκεκριμένο αγροτεμάχιο.

Η εμπειρία των τελευταίων 15 ετών έχει δείξει, όπως αναφέρει, ότι όταν ακολουθείται η διαδικασία παρακολούθησης, πραγματοποιούνται οι αναγκαίες μετρήσεις και εκτιμήσεις και διαπιστώνεται ότι πράγματι χρειάζεται επέμβαση, μία σωστή και στοχευμένη εφαρμογή είναι συνήθως επαρκής και δεν απαιτείται δεύτερος ψεκασμός.

Αντίθετα, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνται άστοχοι και πρόωροι ψεκασμοί, πριν από την έναρξη των εκκολάψεων της νέας γενιάς, συχνά προκύπτει ανάγκη δεύτερης εφαρμογής. Λίγες ημέρες μετά τον αρχικό ψεκασμό ξεκινούν οι εκκολάψεις και ο παραγωγός παρατηρεί την εμφάνιση νέων προνυμφών. Έτσι, μπορεί να θεωρήσει ότι η πρώτη επέμβαση δεν ήταν αποτελεσματική και να προχωρήσει σε δεύτερο ψεκασμό.

Στην πραγματικότητα, όμως, η πρώτη εφαρμογή ήταν εξαρχής άκαιρη και αναποτελεσματική, επειδή κατά τον χρόνο πραγματοποίησής της ο εχθρός δεν είχε ακόμη εμφανιστεί με τη μορφή των νεαρών προνυμφών που αποτελούν τον στόχο της επέμβασης.

Αποφυγή της οψίμισης και της υπερβολικής βλαστικής ανάπτυξης

Πέρα από την παρακολούθηση του εχθρού και τη σωστή χρονική τοποθέτηση των επεμβάσεων, ιδιαίτερη σημασία έχει και η συνολική καλλιεργητική διαχείριση του βαμβακιού. Στόχος των ενεργειών του παραγωγού πρέπει να είναι η αποφυγή της οψίμισης της καλλιέργειας, καθώς τα όψιμα, τρυφερά φυτά με έντονη βλαστική ανάπτυξη όχι μόνο ευνοούν την ανάπτυξη του πράσινου σκουληκιού, αλλά είναι και ιδιαίτερα ελκυστικά για την ωοτοκία του εντόμου.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται προσοχή στη λίπανση και, όπου κρίνεται αναγκαίο, στην εφαρμογή ρυθμιστών ανάπτυξης, ώστε το φυτό να διατηρείται σε ισορροπημένη κατάσταση και να μη διοχετεύει υπερβολικά την ανάπτυξή του προς τη βλάστηση.

Η συγκεκριμένη διαχείριση, όπως επισημαίνει ο κ. Σίμογλου, εφαρμόζεται ούτως ή άλλως από τους παραγωγούς προκειμένου να δοθεί έμφαση στον σχηματισμό και στην ανάπτυξη των καρυδιών και των καψών.

Αντίστοιχη προσοχή απαιτείται και στην άρδευση. Η υπερβολική παροχή νερού μπορεί να ενισχύσει την έντονη βλαστική ανάπτυξη του φυτού, ακόμη και σε βάρος της καρπόδεσης, δημιουργώντας παράλληλα συνθήκες που ευνοούν περισσότερο την παρουσία του πράσινου σκουληκιού.

Κατά συνέπεια, η προστασία της καλλιέργειας δεν βασίζεται σε μηχανικές ή προληπτικές επεμβάσεις, αλλά στον συστηματικό έλεγχο του αγρού, στην τήρηση των ορίων επέμβασης, στη σωστή χρονική στιγμή της εφαρμογής και στην ισορροπημένη διαχείριση της λίπανσης, της ανάπτυξης και της άρδευσης.

Υποχώρηση στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, την παραγωγή και το διεθνές εμπόριο βάμβακος προβλέπεται για την καλλιεργητική περίοδο 2026/27, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλευτικής Επιτροπής Βάμβακος - ICAC), καθώς η αγορά συνεχίζει να επηρεάζεται από την ασθενέστερη ζήτηση, το αυξημένο κόστος παραγωγής και τις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες στις βασικές παραγωγικές χώρες.

Σύμφωνα με το ICAC, η παγκόσμια έκταση βαμβακοκαλλιέργειας προβλέπεται να μειωθεί κατά 1%, στα 30,1 εκατομμύρια εκτάρια, ενώ η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά 2%, στους 25,7 εκατομμύρια τόνους. Παράλληλα, το παγκόσμιο εμπόριο βάμβακος προβλέπεται να μειωθεί κατά 1,4%, διαμορφούμενο περίπου στα 9,5 εκατομμύρια τόνους.

Κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά

Αύξηση του κόστους των εισροών

Οι διεθνείς τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 12% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και των διαταραχών στις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Στρατηγική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων

Χώρες όπως η Κίνα αποκλείουν σκόπιμα αγροτεμάχια με χαμηλή αποδοτικότητα, χαμηλές αποδόσεις και υψηλή υδατική καταπόνηση, προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στις περισσότερο παραγωγικές εκτάσεις.

Καιρικές συνθήκες και κίνδυνος εγκατάλειψης καλλιεργειών

Παρότι το φαινόμενο El Niño ευνοεί ορισμένες περιοχές, το 98% της βαμβακοκαλλιέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει συνθήκες παρόμοιες με ξηρασία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκατάλειψης καλλιεργειών. Παράλληλα, η Αυστραλία αντιμετωπίζει ακραία ξηρότητα, ενώ το Πακιστάν εξακολουθεί να επηρεάζεται από ασταθείς καιρικές συνθήκες και έντονες πιέσεις από εχθρούς.

Ανταγωνισμός από άλλες καλλιέργειες

Ο έντονος ανταγωνισμός από καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, σε συνδυασμό με την υποτονική διεθνή αγορά και την πίεση από τις τεχνητές ίνες, επηρεάζει αρνητικά την κερδοφορία της βαμβακοκαλλιέργειας.

Προοπτικές ανά χώρα

Κίνα

Η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει τη θέση της ως η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα βάμβακος παγκοσμίως, παρά τη μείωση της καλλιεργούμενης έκτασης κατά 0,5%, στα 3 εκατομμύρια εκτάρια, και την αναμενόμενη μείωση της παραγωγής κατά 4%, στους 7 εκατομμύρια τόνους. Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα στηρίξουν την ανάπτυξη της καλλιέργειας, με τις αποδόσεις να προβλέπεται ότι θα φτάσουν τα 2.421 κιλά ανά εκτάριο, το υψηλότερο επίπεδο παγκοσμίως.

Ηνωμένες Πολιτείες

Οι σπαρμένες εκτάσεις προβλέπεται να μειωθούν κατά 6%, στα 2,9 εκατομμύρια εκτάρια, οδηγώντας την παραγωγή σε μείωση κατά 4%, στους 2,8 εκατομμύρια τόνους, που αποτελεί το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών καλλιεργητικών περιόδων. Παρότι το 98% των καλλιεργειών επηρεάζεται από συνθήκες ξηρασίας, αυξάνεται ο κίνδυνος εγκατάλειψης καλλιεργειών. Παράλληλα, οι αποδόσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2% λόγω του El Niño, ενώ οι εξαγωγές αναμένεται να αυξηθούν κατά 3%.

Βραζιλία

Ύστερα από τέσσερις συνεχόμενες καλλιεργητικές περιόδους επέκτασης, η καλλιεργούμενη έκταση βάμβακος στη Βραζιλία προβλέπεται να μειωθεί κατά 6%, στα 2 εκατομμύρια εκτάρια, οδηγώντας σε μείωση της παραγωγής κατά 10%, στους 3,8 εκατομμύρια τόνους. Η μείωση συγκεντρώνεται κυρίως στην πολιτεία Mato Grosso και αποδίδεται στην ασθενή ζήτηση, την αύξηση του κόστους των λιπασμάτων και τον έντονο ανταγωνισμό από το καλαμπόκι.

Ινδία

Η Ινδία θα διατηρήσει τη μεγαλύτερη καλλιεργούμενη έκταση βάμβακος παγκοσμίως, περίπου στα 11,8 εκατομμύρια εκτάρια. Η παραγωγή προβλέπεται να αυξηθεί κατά 8%, χάρη στις ευνοϊκές προβλέψεις για τους μουσώνες. Η επιπλέον παραγωγή εκτιμάται ότι θα απορροφηθεί από την αυξανόμενη εγχώρια κατανάλωση και τις ισχυρές εξαγωγές νημάτων προς την Κίνα.

Αυστραλία

Η ακραία ξηρότητα, οι περιορισμένοι υδατικοί πόροι για άρδευση και το αυξημένο κόστος παραγωγής αναμένεται να οδηγήσουν σε μείωση κατά 10% τόσο της καλλιεργούμενης έκτασης όσο και της παραγωγής βάμβακος, με τη συνολική παραγωγή να διαμορφώνεται περίπου στους 937.000 τόνους.

Πακιστάν

Η παραγωγή προβλέπεται να μειωθεί κατά 18%, στους περίπου 900.000 τόνους, παρά το γεγονός ότι η καλλιεργούμενη έκταση παραμένει αμετάβλητη. Ο κλάδος εξακολουθεί να επηρεάζεται από την κακή ποιότητα του σπόρου, τις υψηλές πιέσεις από εχθρούς και τις απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες.

Προβλέψεις για τις τιμές

Η τρέχουσα πρόβλεψη της ICAC για τον δείκτη Cotlook A κατά την περίοδο 2025/26, με βάση τις υφιστάμενες εκτιμήσεις για την προσφορά και τη ζήτηση, κυμαίνεται μεταξύ 75 και 80 σεντς ανά λίβρα, με μέση τιμή τα 78 σεντς ανά λίβρα.

Η πρόσκληση για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι είχε προγραμματισθεί για τον Ιούνιο.

Φτάσαμε στον Ιούλιο και ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί κάτι από τις διαχειριστικές αρχές.

Η προδημοσίευση της πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες» πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα), προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Ειδικά για το βαμβάκι η 3ετής επιδότηση, με βάση την προδημοσίευση της πρόσκλησης, θα ανέρχεται στα 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως.

Πρόκειται για ένα νέο Γεωργοπεριβαλλοντικό Μέτρο στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) του 2ου πυλώνα της ΚΑΠ. Για την επίτευξη του στόχου µείωσης του αποτυπώµατος άνθρακα κατά 20% οι δικαιούχοι πρέπει να εφαρµόσουν ενδεικτικά κάποιες δεσµεύσεις φιλικές προς το περιβάλλον. Θα περιλαμβάνει τριετείς δεσμεύσεις για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20%, από το πρώτο έτος δεσμεύσεων μέχρι και το τρίτο έτος, ενώ θα προβλέπεται και παράταση διετίας αν και εφόσον κριθούν θετικά τα αποτελέσματά του.

Το μέτρο θα συγκρίνει τις πρακτικές έκανε ο παραγωγός το προηγούμενο έτος με αυτές που θα κάνει το επόμενο στα αγροτεµάχια που θα συµµετάσχουν στο Μέτρο. Αν µε τις νέες καλλιεργητικές πρακτικές προκύπτει µείωση αποτυπώµατος άνθρακα τότε θα πληρώνεται η επιδότηση αν όχι δεν θα την πληρώνεται.

Το ερώτημα είναι γιατί δεν έχει ακόμη τρέξει η πρόσκληση για να πάρουν την προκαταβολή της επιδότησης οι βαμβακοπαραγωγοί μέσα στο 2026.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, το πρόβλημα αφορά την αμειψισπορά, που αποτελεί βασική προϋπόθεση της Αιρεσιμότητας της ΚΑΠ (παλαιότερα γνωστή ως Πολλαπλή Συμμόρφωση) για τις αροτραίες καλλιέργειες. Όπως αναφέρει η κοινοτική νομοθεσία, η κύρια καλλιέργεια πρέπει να αλλάζει στο ίδιο αγροτεμάχιο τουλάχιστον μία φορά κάθε 3 χρόνια.

Όταν αποφάσισαν να εφαρμόσουν το συγκεκριμένο μέτρο δεν μελέτησαν το πρόβλημα ότι λόγω της αμειψισποράς δεν μπορεί η ίδια έκταση να καλλιεργηθεί με βαμβάκι (χρειάζεται τουλάχιστον 4 χρόνια για να υπάρξει σύγκριση των δεδομένων). Και εκεί έχουμε το πρόβλημα γιατί η μέτρηση του αποτυπώµατος άνθρακα θα πρέπει να γίνεται για την ίδια έκταση.

Θα πρέπει να τονίσουμε την μεγάλη σημασία που έχει η καλλιέργεια του βάμβακος για την χώρα μας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΔΟΒ), η βαμβακοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της αγροτικής οικονομίας, που απασχολεί περίπου 40.000 παραγωγούς και πάνω από 100.000 εργαζόμενους στον κλάδο. Πρόκειται για ένα εξαγώγιμο προϊόν, που φέρνει έσοδα περίπου 750 εκ. ευρώ ετησίως.

Κάποιοι με τη δικαιολογία ότι έχει υψηλές απαιτήσεις σε νερό θέλησαν να την αντικαταστήσουν (έκθεση των Ολλανδών για την Θεσσαλία) με κηπευτικά. Λες και τα οπωροκηπευτικά δεν έχουν ανάγκη άρδευσης.

Αυτό όμως που δεν γνωρίζουν είναι ότι η ΕΕ δίνει κάθε χρόνο στην Ελλάδα ποσό ύψους 163 εκατ. ευρώ για την καλλιέργεια βάμβακος. Αυτή η στρεμματική ενίσχυση δεν ανήκει στις συνδεδεμένες ενισχύσεις αλλά είναι βάση της συμφωνίας ένταξης που έκανε η χώρα μας στην τότε ΕΟΚ. Για αυτό και ονομάζεται ειδική ενίσχυση βάμβακος (και όχι συνδεδεμένη).

Αν θέλουν να αντικαταστήσουν την καλλιέργεια θα πρέπει να αναζητήσουν και ένα κονδύλι αντίστοιχο των 163 εκατ. ευρώ. Για αυτό καλό είναι να υπάρξει ένας στρατηγικός σχεδιασμός για το μέλλον της συγκεκριμένης καλλιέργειας από το ΥπΑΑΤ.

Η άρδευση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη και την τελική απόδοση της βαμβακοκαλλιέργειας. Ωστόσο, οι ανάγκες του φυτού δεν είναι ίδιες σε όλα τα στάδια ανάπτυξης, ούτε οι συνθήκες είναι ίδιες σε όλες τις περιοχές της χώρας.

Συζητώντας με τον γεωπόνο κ. Αλέξανδρο Πεταλά από την Ένωση Αγροτών Σερρών, καταγράψαμε την εικόνα που επικρατεί σήμερα, τα κρίσιμα στάδια στα οποία το βαμβάκι απαιτεί νερό, αλλά και τις πρακτικές που εφαρμόζουν οι παραγωγοί για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της άρδευσης.

Η φετινή εικόνα στις Σέρρες: Οι βροχές καθυστερούν την έναρξη των ποτισμάτων

Η φετινή καλλιεργητική περίοδος για το βαμβάκι εξελίσσεται μετά από μια άνοιξη που χαρακτηρίστηκε σε πολλές περιοχές της χώρας από συχνές βροχοπτώσεις και αυξημένη εδαφική υγρασία. Ωστόσο, κάθε βαμβακοπαραγωγική ζώνη παρουσιάζει τα δικά της κλιματικά και εδαφολογικά χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα η καλλιέργεια να βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης και να εμφανίζει διαφορετικές ανάγκες, μεταξύ των οποίων και οι ανάγκες άρδευσης.

Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, η βαμβακοκαλλιέργεια στις Σέρρες βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο ανάπτυξης και μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί ανάγκη για άρδευση. Οι συχνές βροχοπτώσεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν καλύψει τις απαιτήσεις των φυτών σε νερό, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι παραγωγοί δεν έχουν ακόμη προχωρήσει ούτε στην εγκατάσταση των σταγόνων ή στην προετοιμασία των χωραφιών για τα πρώτα ποτίσματα.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «κάθε εβδομάδα έχουμε και μία καλή βροχόπτωση», γεγονός που επιτρέπει στους παραγωγούς να συνεχίζουν προς το παρόν μόνο τις απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες και τους ψεκασμούς. Η εκτίμηση είναι ότι σε περίπου δύο εβδομάδες, με την άνοδο των θερμοκρασιών και την περαιτέρω ανάπτυξη των φυτών, θα ξεκινήσει σταδιακά και η αρδευτική περίοδος.

Η εικόνα αυτή διαφέρει αισθητά από την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Τότε, η περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού στον ποταμό Στρυμόνα και η έλλειψη βροχοπτώσεων είχαν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στους παραγωγούς, με τα σημαντικότερα προβλήματα να εμφανίζονται κατά τη διάρκεια του Αυγούστου. Φέτος, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη νερού αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολική υγρασία. Εκτός από την ευνοϊκή επίδραση που έχει στην κάλυψη των αναγκών της καλλιέργειας, δημιουργεί και δυσκολίες στην εκτέλεση ορισμένων καλλιεργητικών εργασιών, ενώ παράλληλα ευνοεί την εμφάνιση ασθενειών.

Τα κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας: Από τα πρώτα χτένια μέχρι το γέμισμα των καρυδιών

Παρότι το βαμβάκι θεωρείται λιγότερο απαιτητικό σε νερό σε σχέση με το καλαμπόκι, η σωστή άρδευση παραμένει καθοριστική για τη διατήρηση της παραγωγικότητας. Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το πρώτο πραγματικά κρίσιμο στάδιο εμφανίζεται με την έναρξη του σχηματισμού των χτενιών.

Όπως εξήγησε, «τα πρώτα χτένια που δημιουργούνται είναι και τα πιο κερδοφόρα για τον παραγωγό», καθώς αποτελούν εκείνα που θα οδηγήσουν στα πρώτα καρύδια και θα ωριμάσουν νωρίτερα. Για τον λόγο αυτό, όταν οι καιρικές συνθήκες δεν προσφέρουν επαρκή υγρασία, είναι σημαντικό το φυτό να μην στερηθεί νερό σε αυτή τη φάση, ώστε να διατηρήσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αρχικής του παραγωγής.

Η σημασία της άρδευσης συνεχίζεται κατά την ανθοφορία, την καρπόδεση και το γέμισμα των καρυδιών. Ωστόσο, το βαμβάκι παρουσιάζει μία ιδιαιτερότητα σε σχέση με άλλες καλλιέργειες: πρόκειται για φυτό συνεχούς ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή που στα χαμηλότερα τμήματα του φυτού αναπτύσσονται και γεμίζουν τα καρύδια, στα ανώτερα σημεία συνεχίζουν να σχηματίζονται νέα χτένια. Όπως σημείωσε ο γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών, «στο ίδιο φυτό υπάρχουν ταυτόχρονα διαφορετικά στάδια ανάπτυξης», γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση των αναγκών της καλλιέργειας.

Σε περίπτωση έλλειψης νερού, το φυτό μπορεί να στρεσαριστεί και να απορρίψει άνθη ή χτένια που αδυνατεί να υποστηρίξει. Παρόλα αυτά, οι επιπτώσεις συνήθως δεν είναι τόσο δραματικές όσο σε άλλες αρδευόμενες καλλιέργειες. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Πεταλά, «αν για κάποιο λόγο παραλειφθεί ένα πότισμα, ένα επόμενο πότισμα μετά από λίγες ημέρες μπορεί να διορθώσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα».

Μέθοδοι άρδευσης και η σημασία της σωστής διαχείρισης

Η διαχείριση του νερού στη βαμβακοκαλλιέργεια έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της εξάπλωσης της στάγδην άρδευσης. Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, η μέθοδος αυτή επιτρέπει τη διατήρηση ενός σταθερού επιπέδου υγρασίας στο έδαφος, χωρίς υπερβολές και χωρίς μεγάλες απώλειες νερού.

«Η στάγδην άρδευση είναι πολύ πιο αποτελεσματική για την απόδοση του φυτού», τόνισε, εξηγώντας ότι τα συχνότερα αλλά μικρότερης ποσότητας ποτίσματα επιτρέπουν καλύτερη κάλυψη των αναγκών της καλλιέργειας. Σε κλασικά συστήματα άρδευσης, τα ποτίσματα μπορεί να πραγματοποιούνται κάθε 8 έως 10 ημέρες, ενώ στα συστήματα στάγδην άρδευσης μπορούν να γίνονται ακόμη και ανά πέντε ημέρες, με σημαντικά μικρότερες ποσότητες νερού.

Σήμερα, οι συνηθέστερες μέθοδοι που εφαρμόζονται είναι η άρδευση με αυλάκια και ροή νερού, τα συστήματα τύπου poly-pipe και κυρίως η στάγδην άρδευση με σταλάκτες σε κάθε σειρά φυτών. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται τόσο από τη διαθεσιμότητα νερού όσο και από τις υποδομές κάθε εκμετάλλευσης, καθώς απαιτείται η ύπαρξη αρδευτικού δικτύου ή γεώτρησης. Παράλληλα, η μετάβαση σε νεότερα συστήματα συνεπάγεται επενδύσεις που δεν είναι πάντα εύκολο να πραγματοποιηθούν, ιδιαίτερα για παραγωγούς που έχουν ήδη εξοπλιστεί με διαφορετικές μεθόδους άρδευσης.

Παρά το γεγονός ότι η άρδευση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης βαμβακοκαλλιέργειας, εξακολουθούν να υπάρχουν και ξηρικές εκτάσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Πεταλάς, τα ξηρικά βαμβάκια περιορίζονται σταδιακά, καθώς οι αποδόσεις τους δεν μπορούν να ανταγωνιστούν εκείνες των αρδευόμενων καλλιεργειών. Όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες, ορισμένοι παραγωγοί αξιοποιούν εργαλεία παρακολούθησης, όπως βροχόμετρα ή άλλες πρακτικές εκτίμησης των αναγκών σε νερό, προκειμένου να προσαρμόζουν καλύτερα τα ποτίσματά τους. Ωστόσο, η χρήση τέτοιων λύσεων παραμένει ακόμη περιορισμένη και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ευρέως διαδεδομένη πρακτική.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην αποφυγή της υπερβολικής άρδευσης. Η υπερβολική υγρασία μπορεί να ευνοήσει μυκητολογικές προσβολές, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις κατάκλυσης του χωραφιού ενδέχεται να προκληθεί ακόμη και καθολική απώλεια της παραγωγής. Παράλληλα, η υπερβολική παροχή νερού μπορεί να οδηγήσει σε υπέρμετρη βλαστική ανάπτυξη εις βάρος της παραγωγής χτενιών και καρυδιών. Για τον λόγο αυτό, στο βαμβάκι εφαρμόζονται συχνά ρυθμιστές ανάπτυξης, με στόχο να διατηρείται το φυτό σε ισορροπία, ώστε να περιορίζεται η υπερβολική βλάστηση χωρίς να επηρεάζεται η παραγωγική του δυναμική. Όπως σημείωσε ο ίδιος, «πρέπει να προσέχουμε τη βλάστηση του φυτού, ώστε να συνεχίσει κανονικά η ανάπτυξη των χτενιών και των καρυδιών».

Καθώς οι βαμβακοκαλλιέργειες εξελίσσονται και σταδιακά σε πολλές περιοχές της χώρας σχηματίζονται τα πρώτα καρποφόρα όργανα, η παρακολούθηση των αγρών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για ένα κρίσιμο στάδιο για την εξέλιξη της καλλιέργειας, κατά το οποίο είναι δυνατόν να εμφανιστούν εντομολογικές προσβολές που απαιτούν προσεκτική αξιολόγηση πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση διαχείρισης.

Ανάμεσα στα έντομα που απασχολούν παραγωγούς και γεωπόνους βρίσκεται και ο λύγκος, ένας γνώριμος εχθρός της βαμβακοκαλλιέργειας, ο οποίος μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να προκαλέσει ζημιές στα χτένια και στη φυσιολογική ανάπτυξη των φυτών.

Για να δούμε ποια είναι η εικόνα που διαμορφώνεται αυτή την περίοδο στις καλλιέργειες, αλλά και ποια στοιχεία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο κ. Αλέξανδρο Πεταλά από την Ένωση Αγροτών Σερρών.

Τι προκαλεί ο λύγκος στα χτένια και στη βλάστηση του βαμβακιού

Σύμφωνα με τον κ.  Πεταλά, πρόκειται για ένα έντομο γνώριμο στους περισσότερους βαμβακοπαραγωγούς και σχετικά εύκολο να εντοπιστεί στο χωράφι λόγω του μεγέθους του. Όπως επισημαίνει, μεγαλύτερη σημασία από την απλή παρουσία του έχει η σωστή εκτίμηση της κατάστασης και η συστηματική παρακολούθηση της καλλιέργειας, ώστε οι όποιες παρεμβάσεις να γίνονται μόνο όταν πραγματικά χρειάζονται.

Ο λύγκος προσβάλλει κυρίως τα νεαρά χτένια του βαμβακιού, τα οποία μετά τη διατροφή του εντόμου εμφανίζουν χαρακτηριστικά μικρά μαύρα στίγματα. Στη συνέχεια τα προσβεβλημένα χτένια μπορεί να συρρικνωθούν, να καφετιάσουν και τελικά να απορριφθούν από το φυτό.

Παράλληλα, όταν οι προσβολές αφορούν μεγαλύτερα χτένια, τα άνθη που προκύπτουν συχνά παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα γονιμοποίησης, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ομαλή εξέλιξη της καρποφορίας. Όπως επισημαίνεται από τον γεωπόνο, το έντομο μπορεί επίσης να τραφεί στους ακραίους οφθαλμούς των φυτών. Σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρείται ανάπτυξη περισσότερων πλάγιων βλαστών, με αποτέλεσμα τα φυτά να αποκτούν πιο θαμνώδη μορφή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα αγροτεμάχια που γειτνιάζουν με μηδική, καθώς μετά τη συγκομιδή της είναι δυνατόν να παρατηρηθεί μετακίνηση πληθυσμών λύγκου προς γειτονικές βαμβακοκαλλιέργειες. Για τον λόγο αυτό συστήνονται συχνότεροι έλεγχοι στα συγκεκριμένα χωράφια.

Η πτώση χτενιών δεν σημαίνει πάντα προσβολή από το έντομο

Ένα από τα βασικότερα σημεία που αξίζουν προσοχής είναι ότι η πρόωρη απώλεια καρποφόρων οργάνων δεν πρέπει να αποδίδεται αυτομάτως στην παρουσία του εντόμου.

Στην πράξη, πολλές περιπτώσεις πτώσης μικρών χτενιών σχετίζονται με φυσιολογικές αντιδράσεις του φυτού και όχι με εντομολογική προσβολή. Παράγοντες όπως η θρέψη, οι χαμηλές θερμοκρασίες, οι έντονες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας ή οι μεγάλες μεταβολές της εδαφικής υγρασίας κατά την περίοδο σχηματισμού των καρποφόρων οργάνων μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε απώλειες.

«Δεν πρέπει κάθε χτένι που πέφτει να θεωρείται αποτέλεσμα προσβολής», είναι ένα από τα βασικά μηνύματα που μεταφέρει ο γεωπόνος, επισημαίνοντας ότι απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση των πραγματικών αιτιών πριν εξαχθούν συμπεράσματα.

Ο κ. Πεταλάς, επισημαίνει ότι οι παραγωγοί δεν θα πρέπει να λειτουργούν μηχανικά απέναντι σε κάθε σύμπτωμα που παρατηρούν. Όπως αναφέρει, κάθε χρονιά έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες και η εικόνα μιας καλλιέργειας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, με τον καιρό και τις θερμοκρασίες να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην ανάπτυξη των εντόμων όσο και στην αντοχή των ίδιων των φυτών.

Για τον λόγο αυτό, η επιθεώρηση των φυτών σε εβδομαδιαία βάση παραμένει το σημαντικότερο εργαλείο του παραγωγού, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και την ορθότερη εκτίμηση της κατάστασης στο χωράφι.

Παρακολούθηση αντί για βιαστικές επεμβάσεις

Στα αρχικά στάδια ανάπτυξης του βαμβακιού οι εντομολογικές προσβολές εμφανίζονται συνήθως τοπικά και ανομοιόμορφα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μέσα στο ίδιο αγροτεμάχιο μπορεί να υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις από σημείο σε σημείο. Η διαπίστωση αυτή καθιστά απαραίτητη την αξιολόγηση κάθε χωραφιού ξεχωριστά και όχι τη λήψη αποφάσεων με βάση μεμονωμένες παρατηρήσεις ή γενικές εκτιμήσεις.

Ο κ. Πεταλάς υπογραμμίζει ότι το ζητούμενο αυτή την περίοδο δεν είναι να αναζητηθεί άμεσα μια επέμβαση, αλλά να διαπιστωθεί πρώτα εάν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα και ποια είναι η έκτασή του. Όπως σημειώνει, όταν η παρακολούθηση γίνεται σωστά και η επέμβαση πραγματοποιείται στον κατάλληλο χρόνο, τότε υπάρχουν διαθέσιμα μέσα αντιμετώπισης που μπορούν να δώσουν λύση.

«Όταν κριθεί ότι απαιτείται επέμβαση, αυτή θα πρέπει να πραγματοποιείται με εγκεκριμένα εντομοκτόνα», τα οποία θα είναι φιλικά προς τους φυσικούς εχθρούς των εντόμων. «Οι άσκοποι ή προληπτικοί ψεκασμοί μπορεί να στερήσουν από την καλλιέργεια πολύτιμους συμμάχους», σημειώνει ο γεωπόνος, υπενθυμίζοντας ότι αυτή την περίοδο δραστηριοποιούνται ωφέλιμα έντομα που συμβάλλουν φυσικά στον περιορισμό διαφόρων εχθρών του βαμβακιού, αλλά και εχθρών που ενδέχεται να εμφανιστούν αργότερα μέσα στην καλλιεργητική περίοδο.

Παράλληλα, ο γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών επισημαίνει ότι οι κλιματικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την εξέλιξη μιας προσβολής. Σε περιόδους όπου τα φυτά δέχονται έντονο στρες από υψηλές θερμοκρασίες ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες, η πίεση από τους εχθρούς της καλλιέργειας μπορεί να γίνει πιο αισθητή και οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη του φυτού μεγαλύτερες.

Σε περιπτώσεις όπου οι πληθυσμοί ενός εχθρού αυξηθούν σημαντικά ή δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, είναι δυνατόν να επηρεαστεί η φυσιολογική ανάπτυξη των φυτών, να ακολουθήσουν πρόσθετα προβλήματα και τελικά να υπάρξουν απώλειες στην παραγωγή. Για τον λόγο αυτό, η παρακολούθηση των αγρών, η αξιολόγηση των πραγματικών δεδομένων στο χωράφι και η συνεργασία με τον γεωπόνο ή τις αρμόδιες υπηρεσίες αποτελούν τα βασικά στοιχεία για τη λήψη της σωστής απόφασης, αποφεύγοντας τόσο τις περιττές επεμβάσεις όσο και τις βεβιασμένες κινήσεις.

Καλή εικόνα έχει αυτή την εποχή η καλλιέργεια βαμβακιού σε όλες τις περιοχές της χώρας. Τώρα γίνεται η καταπολέμηση των ζιζανίων, που αποτελεί μία από τις βασικές προκλήσεις για την καλλιέργεια, ενώ σε κάποια πρώιμα έχει ξεκινήσει η φυτοπροστασία για πρασινο σκουλήκι.

Υπάρχει πάντως έντονος προβληματισμός από τους παραγωγούς για τις τιμές, εξαιτίας του αυξημένου κόστος παραγωγής και κυρίως της υψηλής τιμής του πετρελαίου κατά την περίοδο της σποράς.

Ο Νίκος Τούτουζας, έμπειρος παραγωγός από την Θήβα, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος έχουν μειωθεί τα στρέμματα καλλιέργειας με βαμβάκι στην χώρα μας. Αυτό οφείλεται στο ότι τα δύο προηγούμενα χρόνια οι τιμές παραγωγού ήταν σε τόσο χαμηλά επίπεδα που δεν έβγαλε τα έξοδά της η καλλιέργεια. Μόνο όσοι κατάφεραν να πληρωθούν τις ενισχύσεις συνέχισαν να καλλιεργούν βαμβάκι. Αυτή την περίοδο το ύψος του φυτού έχει φτάσει σχεδόν στους δέκα πόντους.

Τα τελευταία χρόνια οι περισσότεροι παραγωγοί αποφεύγουν να κάνουν την βασική λίπανση επειδή δεν έχουν οικονομική ρευστότητα. Αργότερα όταν έχουμε την εµφάνιση των χτενιών, περίπου στα μέσα Ιουλίου, γίνεται μια επιφανειακή λίπανση. Αυτή την περίοδο κάνουμε την ζιζανιοκτονία στην καλλιέργεια. Ακόμη πάντως δεν έχουν ξεκινήσει τα ποτίσματα και σε αυτό έχει βοηθήσει ο καιρός.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Λαρισαίων Αγροτών, Φώτης Παπαδόπουλος, δήλωσε στον ΑγροΤύπο ότι αυτή την εποχή γίνεται η ζιζανιοκτονία στην καλλιέργεια. Σε κάποια χωράφια έχουν ξεκινήσει την άρδευση. Πολλοί παραγωγοί προχωρούν σε επιφανειακή λίπανση με λιπάσματα αργής αποδέσμευσης. Βλέπουμε πάντως αυτή την εποχή σε κάποια πρώιμα βαμβάκια να έχει ξεκινήσει η φυτοπροστασία για πράσινο σκουλήκι, κάτι που δείχνει ότι θα έχουμε ένα δύσκολο καλοκαίρι με αυξημένο κόστος ψεκασμών.

Όσον αφορά την τιμή παραγωγού, τα τελευταία χρόνια θα την χαρακτήριζα καταστροφική. Αρκεί να σας αναφέρω ότι το 2021 τα προσυμβόλαια έδιναν τιμή πάνω από 1 ευρώ το κιλό, ενώ στην παράδοση, από το χωράφι στο εκκοκκιστήριο, έφτασαν έως και 75 λεπτά. Πέρσι η τιμή παραγωγού στο βαμβάκι κυμάνθηκε από 36 μέχρι 38 λεπτά το κιλό. Φέτος στα μέσα Μαΐου η τιμή του σύσπορου (μετά από αναγωγή και με απόδοση 33%) έφτασε στα 60 λεπτά το κιλό. Εκείνη την εποχή όμως τα προσυμβόλαια είχαν τιμή στα 49 λεπτά. Έτσι όμως δεν γίνεται να στηριχθεί οικονομικά η καλλιέργεια.

Ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα στην χώρα μας είναι ότι δεν γίνεται ποιοτικός έλεγχος στο βαμβάκι που παραδίνεται στην μεταποίηση για να πληρώνονται οι παραγωγοί την ποιότητα. Αυτό δεν συμβαίνει στην Τουρκία, όπου στην πύλη του εκκοκκιστηρίου γίνεται έλεγχος στην ποιότητα του προϊόντος.

Το ερώτημα είναι γιατί με τόσο χαμηλές τιμές - που δεν δίνουν εισόδημα και αυτό το γνωρίζει η ΑΑΔΕ - συνεχίζουν οι παραγωγοί να ασχολούνται με την καλλιέργεια βαμβακιού. Γιατί δεν γνωρίζουν να καλλιεργήσουν κάτι άλλο. Κάποιοι προσπάθησαν να στραφούν στα όσπρια αλλά δεν είδαν κάποιο θετικό αποτέλεσμα.

Πριμ άνθρακα

Στο μεταξύ η έκδοση της πρόσκλησης για την παρέμβαση μείωση αποτυπώματος άνθρακα στο βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα, έχει προγραμματισθεί για τον Ιούνιο, σύμφωνα με τις διαχειριστικές αρχές.

Η προδημοσίευση της 1ης πρόσκλησης για την παρέμβαση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες», πραγματοποιήθηκε στις 12/12/2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός Δημόσιας Δαπάνης ανέρχεται στα 119,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ενωσιακή συνεισφορά ανέρχεται σε 101,6 εκατ. ευρώ.

Στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση των ενεργών γεωργών με αρόσιμες καλλιέργειες (βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα), προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Στο βαμβάκι η ενισχύση ανά στρέμμα θα ανέλθει στα 31,7 ευρώ/στρέμμα ετησίως.

Δικαιούχοι της δράσης είναι ενεργοί γεωργοί (φυσικά και νομικά πρόσωπα ή ομάδες φυσικών ή νομικών προσώπων), οι οποίοι πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού. Η παρέμβαση θα υλοποιηθεί σε όλη τη χώρα και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Η βαμβακοκαλλιέργεια εισέρχεται σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης, κατά την οποία οι παραγωγοί καλούνται να παρακολουθούν στενά την κατάσταση των φυτών τους και να αξιολογούν έγκαιρα την παρουσία εντομολογικών εχθρών. Αν και το ενδιαφέρον των περισσότερων στρέφεται παραδοσιακά αργότερα στους γνωστούς εχθρούς του καλοκαιριού, η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται από την παρουσία των λεγόμενων μυζητικών εντόμων, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ομαλή ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Με αφορμή την εποχική αυτή έξαρση, επικοινωνήσαμε με τον γεωπόνο κ. Αλέξανδρο Πεταλά από την Ένωση Αγροτών Σερρών, ο οποίος παρακολουθεί συστηματικά μία από τις σημαντικότερες βαμβακοπαραγωγικές περιοχές της χώρας και μας μετέφερε την εικόνα που επικρατεί αυτή την περίοδο στα χωράφια.

Οι αφίδες στο προσκήνιο: Ένας γνώριμος αλλά ύπουλος εχθρός

Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το κυριότερο εντομολογικό ζήτημα που απασχολεί σήμερα τους βαμβακοπαραγωγούς είναι οι αφίδες. Πρόκειται για έναν εχθρό που εμφανίζεται σχεδόν κάθε χρόνο, γεγονός που έχει δώσει στους περισσότερους παραγωγούς σημαντική εμπειρία στην αναγνώριση και αξιολόγησή του. Όπως σημειώνει, η συντριπτική πλειοψηφία των παραγωγών γνωρίζει πλέον πολύ καλά τον συγκεκριμένο εχθρό και είναι σε θέση να τον αναγνωρίσει και να εκτιμήσει τη σοβαρότητα μιας προσβολής. Ωστόσο, η εξοικείωση δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποτιμάται.

Όπως εξηγεί, οι αφίδες έχουν τη δυνατότητα να αναπτύσσουν γρήγορα και πολυάριθμους πληθυσμούς, καθώς εμφανίζονται κατά κύματα και παρουσιάζουν πολλές γενεές μέσα στη χρονιά. Όταν οι πληθυσμοί τους αφεθούν ανεξέλεγκτοι, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στην καλλιέργεια. Για τον λόγο αυτό, αποτελούν αυτή τη στιγμή το σημαντικότερο εντομολογικό πρόβλημα που παρατηρείται στα βαμβακοχώραφα της περιοχής.

Το πρόβλημα ξεκινά από τον τρόπο δράσης τους. Ως μυζητικά έντομα, απομυζούν τους χυμούς των φυτών, στερώντας τους πολύτιμους πόρους που απαιτούνται για την ανάπτυξή τους. Το αποτέλεσμα είναι η επιβράδυνση της βλαστικής ανάπτυξης και η δημιουργία ενός φυτού πιο ευάλωτου σε επόμενες προσβολές ή άλλες καταπονήσεις. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο γεωπόνος, «αν το αφήσεις και σχηματιστούν μεγάλοι πληθυσμοί, μπορούν να κάνουν μεγάλη ζημιά».

Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά συμπτώματα της προσβολής είναι το κατσάρωμα των φύλλων, εικόνα που αποτελεί συχνά το πρώτο καμπανάκι για τον παραγωγό. Αν η κατάσταση εξελιχθεί ανεξέλεγκτα, η καθυστέρηση στην ανάπτυξη μπορεί να λειτουργήσει αθροιστικά με άλλες πιέσεις που θα εμφανιστούν αργότερα μέσα στην καλλιεργητική περίοδο, όπως η εμφάνιση τετράνυχου ή άλλων εντομολογικών εχθρών, οδηγώντας τελικά σε απώλειες παραγωγής.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο χρονικό διάστημα από τις αρχές έως τα τέλη Ιουνίου, το οποίο θεωρείται κομβικό για την παρακολούθηση των αφίδων. Σε περιπτώσεις έντονων προσβολών, ο κ. Πεταλάς επισημαίνει ότι απαιτείται χημική επέμβαση ώστε να περιοριστεί έγκαιρα ο πληθυσμός τους και να προστατευθεί η ανάπτυξη της καλλιέργειας.

Θρίπες: Παρόντες στα χωράφια, αλλά συνήθως σε δεύτερο πλάνο

Δίπλα στις αφίδες, οι παραγωγοί ενδέχεται να συναντήσουν και θρίπες στα βαμβακοχώραφα. Ωστόσο, σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει ο κ. Πεταλάς, οι θρίπες δεν αποτελούν αυτή τη στιγμή το κυρίαρχο πρόβλημα στις περισσότερες περιπτώσεις.

Και αυτοί ανήκουν στα μυζητικά έντομα, προκαλώντας ζημιές μέσω της απομύζησης χυμών και επηρεάζοντας τη φυσιολογική ανάπτυξη των νεαρών φυτών. Παρ' όλα αυτά, οι προσβολές τους συνήθως δεν εμφανίζουν την ένταση που παρατηρείται στις αφίδες, γι' αυτό και σπανίως αποτελούν από μόνες τους αιτία άμεσης επέμβασης.

Όπως εξήγησε ο ίδιος, «δεν δίνουμε τόσο μεγάλη προσοχή», όχι επειδή είναι ακίνδυνοι, αλλά επειδή συνήθως οι πληθυσμοί τους παραμένουν σε επίπεδα που δεν δικαιολογούν ξεχωριστή αντιμετώπιση. Επιπλέον, πολλά από τα εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται όταν απαιτείται επέμβαση για τις αφίδες παρουσιάζουν παράλληλη αποτελεσματικότητα και απέναντι στους θρίπες. Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις, η διαχείριση των δύο εχθρών πραγματοποιείται ουσιαστικά ταυτόχρονα.

Παρόλα αυτά, όταν οι πληθυσμοί αυξηθούν σημαντικά, οι θρίπες μπορούν επίσης να συμβάλουν στην επιβράδυνση της ανάπτυξης των φυτών και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ώστε να ακολουθήσουν επιπλέον προβλήματα μέσα στη σεζόν. «Θα πάνε όλα πίσω και θα έρθουν προβλήματα το ένα πίσω από το άλλο», σημείωσε χαρακτηριστικά ο γεωπόνος περιγράφοντας τη λογική των αθροιστικών ζημιών που μπορεί να προκύψουν σε μια καταπονημένη καλλιέργεια.

Πότε χρειάζεται πραγματικά επέμβαση;

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο της συζήτησης αφορούσε τη λήψη της απόφασης για επέμβαση. Όπως τονίζει ο γεωπόνος της Ένωσης Αγροτών Σερρών, η παρουσία ενός εντόμου δεν σημαίνει αυτομάτως και ψεκασμό. Το κρίσιμο στοιχείο είναι το μέγεθος του πληθυσμού και η πραγματική απειλή που δημιουργεί για την καλλιέργεια.

Σε περιπτώσεις χαμηλών πληθυσμών, μπορεί να είναι προτιμότερο να αποφευχθεί μια χημική επέμβαση. Ο λόγος είναι ότι μαζί με τους επιβλαβείς οργανισμούς επηρεάζονται και οι ωφέλιμοι πληθυσμοί που υπάρχουν στο χωράφι και συμβάλλουν φυσικά στον περιορισμό διαφόρων εχθρών. «Ο παραγωγός πρέπει να κρίνει αν χρειάζεται ή όχι να μπει στο χωράφι να ψεκάσει», υπογραμμίζει ο κ. Πεταλάς, επισημαίνοντας ότι κάθε επέμβαση πρέπει να αξιολογείται συνολικά και όχι αποσπασματικά. Όπως εξηγεί, μια αχρείαστη επέμβαση μπορεί να μειώσει σημαντικά τους πληθυσμούς των ωφέλιμων οργανισμών του αγροοικοσυστήματος, οι οποίοι συμβάλλουν φυσικά στον περιορισμό άλλων εχθρών της καλλιέργειας.

Από την άλλη πλευρά, όταν διαπιστωθεί ότι οι εχθροί έχουν ξεπεράσει τα ανεκτά επίπεδα και απαιτείται δράση, τα διαθέσιμα εργαλεία θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Ο γεωπόνος αναφέρει ότι υπάρχουν τόσο διασυστηματικά όσο και εντομοκτόνα άμεσης δράσης, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις μια σωστά χρονισμένη επέμβαση είναι αρκετή για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. «Αν το εντόπισες και πεις ότι θέλω να επέμβω σωστά, είναι πολύ αποτελεσματικό 1 ψέκασμα», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας Π.Ε. Λάρισας της Περιφέρειας Θεσσαλίας, σε συνεργασία με το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Βόλου (ΠΚΠΦΠ & ΦΕ Βόλου), ενημερώνει τους βαμβακοπαραγωγούς της Π.Ε. Λάρισας για τις απαραίτητες ενέργειες αποτελεσματικής φυτοπροστασίας της καλλιέργειας.

1. Στόχοι

1. Η ενημέρωση των βαμβακοπαραγωγών για την αποτελεσματική φυτοπροστασία στον πραγματικό καλλιεργητικό χρόνο.
2. Η έγκαιρη ενημέρωση κατά την περίοδο μέχρι την εμφάνιση των πρώτων χτενιών και την οργάνωση αποτελεσματικής αυτοάμυνας κάθε βαμβακοφυτείας για όλη την καλλιεργητική περίοδο.
3. Η τακτική παρακολούθηση κάθε βαμβακοχώραφου και σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα, να εφαρμόζονται οι συγκεκριμένες καλλιεργητικές πρακτικές φυτοπροστασίας στο σωστό χρόνο, όπως παρακάτω περιγράφονται κατά περίπτωση.

2. Διαπιστώσεις

Οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τον Απρίλιο ευνόησαν την πρώιμη σπορά των βαμβακοκαλλιεργειών σε αρκετές περιοχές, με την πλειοψηφία της σποράς να ολοκληρώνεται στις αρχές Μαΐου. Οι καιρικές συνθήκες του Μαΐου ευνόησαν το καλό φύτρωμα και την ομαλή πρώτη ανάπτυξη των νεαρών βαμβακοφύτων στο σύνολο -  σχεδόν – των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Μοναδική αρνητική παρένθεση στις - μέχρι στιγμής - ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, αποτέλεσε η σημαντική και απότομη πτώση της θερμοκρασίας στις αρχές Μαΐου, που υποχώρησε στα επίπεδα των 2?C. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα νεαρά βαμβακόφυτα επέδειξαν ανθεκτικότητα στη θερμική καταπόνηση στην οποία υποβλήθηκαν, πλην εξαιρέσεων οπότε και οι παραγωγοί προέβησαν σε επανασπορά. Η ανάγκη για τεχνητή άρδευση ήταν μειωμένη καθώς οι συχνές εαρινές βροχοπτώσεις κάλυψαν επαρκώς τις ανάγκες των βαμβακόφυτων σε νερό.
Από επιτόπιους ελέγχους υπαλλήλων της Υπηρεσίας μας σε βαμβακοκαλλιέργειες, διαπιστώθηκε - κατά τόπους - έντονη δραστηριότητα από αφίδες και θρίπα, η οποία αναμένεται να ανασταλεί και εξαλειφθεί από την βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας.

3. Συστάσεις – καλλιεργητικές πρακτικές

Η Υπηρεσία μας συστήνει στους βαμβακοπαραγωγούς να εφαρμόζουν ορθολογική αζωτούχο λίπανση και άρδευση (ποσότητα νερού και αριθμός αρδεύσεων) και να εφαρμόζουν καλλιεργητικά μέτρα που αποσκοπούν στην πρωίμιση της παραγωγής. Έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι υπερβολικές αζωτούχες λιπάνσεις και αρδεύσεις έχουν ως συνέπεια την υπερβολική βλάστηση των φυτών, οψίμηση της παραγωγής και κυρίως τη δημιουργία υδαρών φυτικών ιστών οι οποίοι προσελκύουν τους επιβλαβείς οργανισμούς. Επιπλέον, συστήνεται το σκάλισμα μεταξύ των γραμμών για τον καλό εδαφικό αερισμό και την καταπολέμηση δυσεξόντωτων ζιζανίων.

Ειδικότερα, οι εχθροί που απασχολούν τους βαμβακοκαλλιεργητές στο παρόν φαινολογικό στάδιο του βαμβακιού είναι:

ΑΦΙΔΕΣ: Η υπηρεσία μας ενημερώνει τους βαμβακοπαραγωγούς ότι στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των φυτών πολλές φορές αναπτύσσονται υψηλοί πληθυσμοί αφίδων (μελίγκρων) που απομυζούν τις θρεπτικές ουσίες από τα φύλλα και τους τρυφερούς βλαστούς, προκαλώντας κατσάρωμα των φύλλων (σε προχωρημένα στάδια τα φύλλα κιτρινίζουν) και δυσχεραίνοντας την ομαλή ανάπτυξή τους. Χαρακτηριστικό γνώρισμα των φύλλων που έχουν προσβληθεί από αφίδες είναι το γυάλισμα που προκαλείται από τις μελιτώδεις ουσίες που εκκρίνουν οι αφίδες. Κατώτερο όριο επέμβασης είναι η ύπαρξη είκοσι πέντε (25) ατόμων κατά μέσο όρο ανά φύλλο σε δείγμα 100 φύλλων. Οι βαμβακοπαραγωγοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι αφίδες έχουν πολλούς φυσικούς εχθρούς (ωφέλιμα) οι οποίοι συνήθως ελέγχουν τον πληθυσμό τους και τον κρατούν κάτω από τα επίπεδα οικονομικής ζημίας. Επιπρόσθετα, η βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι αναστέλλει και εξαλείφει τη δραστηριοποίησή τους.

ΘΡΙΠΕΣ: Στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των φυτών δραστηριοποιούνται και οι θρίπες οι οποίοι απομυζούν τους χυμούς από τα βαμβακόφυτα, προκαλώντας έναν αργυρό αποχρωματισμό των φύλλων, τα οποία κατσαρώνουν, σχίζονται και πολλές φορές νεκρώνουν. Κατά κανόνα δεν απαιτείται χημική επέμβαση για την αντιμετώπιση του θρίπα, παρά μόνο στις περιπτώσεις που η παρατεταμένη προσβολή καταστρέφει τους ακραίους οφθαλμούς του βαμβακόφυτου. Το κατώτερο όριο επέμβασης είναι τα 200 άτομα θρίπα κατά μέσο όρο ανά δείγμα 100 φύλλων. Επισημαίνεται ότι η βαθμιαία αύξηση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι αναστέλλει και εξαλείφει την δραστηριοποίηση του θρίπα, όπως συμβαίνει ακριβώς και στην περίπτωση των αφίδων.

ΛΥΓΚΟΣ: Η υπηρεσία μας συνιστά στους παραγωγούς να ελέγχουν τις καλλιέργειές τους σε εβδομαδιαία βάση για τυχόν προσβολές από λύγκο που προσβάλει τα νεαρά χτένια, τα οποία φέρουν μικρά μαύρα στίγματα, συρρικνώνονται, καφετιάζουν και τελικά πέφτουν, ενώ τα μεγάλα προσβεβλημένα χτένια δίνουν λουλούδια που δύσκολα γονιμοποιούνται. Επίσης, ο λύγκος τρέφεται και καταστρέφει τους ακραίους οφθαλμούς των βαμβακοφύτων, δημιουργώντας θαμνώδη φυτά και ευνοώντας τη βλαστική ανάπτυξη που οδηγεί σε οψίμηση και μείωση της παραγωγής. Ο έλεγχος συνιστάται να είναι πιο συχνός στα αγροτεμάχια που γειτνιάζουν με καλλιέργειες μηδικής, καθώς η πιθανότητα μετανάστευσης του λύγκου από τη συγκομισμένη μηδική προς το βαμβάκι είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με άλλες καλλιέργειες. Το κατώτερο όριο επέμβασης για τον λύγκο είναι τα 5 άτομα κατά μέσο όρο ανά 100 φυτά. Ενημερώνουμε τους παραγωγούς ότι κατά κανόνα δεν απαιτείται χημική επέμβαση για την αντιμετώπιση του λύγκου, καθώς η πρόωρη απώλεια καρποφόρων οργάνων (κυρίως μικρών χτενιών) την οποία πολλοί παραγωγοί την αποδίδουν στον λύγκο, τις περισσότερες φορές οφείλεται σε φυσιολογικά αίτια που έχουν σχέση με τη θρέψη του φυτού και τις κλιματικές συνθήκες (χαμηλές θερμοκρασίες, μεγάλες αυξοµειώσεις της θερµοκρασίας ή της εδαφικής υγρασίας) κατά την περίοδο σχηματισμού των καρποφόρων οργάνων κ.ά. Στις ελάχιστες περιπτώσεις που απαιτηθεί χημική καταπολέμηση, τότε αυτή πρέπει να διενεργείται με εγκεκριμένα εντομοκτόνα εκλεκτικής δράσης που είναι φιλικότερα προς τα ωφέλιμα έντομα.

Η Υπηρεσία ενημερώνει τους βαμβακοπαραγωγούς ότι τον Ιούνιο πραγματοποιείται η εγκατάσταση των ωφελίµων εντόµων στις βαµβακοφυτείες, όπου γεννούν και πολλαπλασιάζονται.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις του International Cotton Advisory Committee (Διεθνούς Συμβουλίου Βάμβακος - ICAC) για την παγκόσμια αγορά βάμβακος την περίοδο 2026/27 δείχνουν υποχώρηση στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, την παραγωγή και το διεθνές εμπόριο, καθώς η αγορά συνεχίζει να επηρεάζεται από την αδύναμη ζήτηση, το αυξημένο κόστος εισροών και τις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες στις βασικές παραγωγικές χώρες.

Σύμφωνα με το συμβούλιο, η παγκόσμια έκταση βαμβακοκαλλιέργειας προβλέπεται να μειωθεί κατά 1% και να διαμορφωθεί στα 30,1 εκατομμύρια εκτάρια, ενώ η παγκόσμια παραγωγή αναμένεται να υποχωρήσει κατά 2%, φτάνοντας τους 25,7 εκατομμύρια τόνους. Παράλληλα, το παγκόσμιο εμπόριο βάμβακος εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 1,4%, στους περίπου 9,5 εκατομμύρια τόνους.

Παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά

Η αύξηση του κόστους των εισροών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά. Οι διεθνείς τιμές των λιπασμάτων αυξήθηκαν περισσότερο από 12% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και των διαταραχών στις εξαγωγές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Παράλληλα, χώρες όπως η Κίνα προχωρούν σε στρατηγική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, αποκλείοντας αγροτεμάχια χαμηλής παραγωγικότητας, χαμηλής αποδοτικότητας και αυξημένης υδατικής καταπόνησης, με στόχο τη διατήρηση των πιο παραγωγικών εκτάσεων.

Οι καιρικές συνθήκες εξακολουθούν να επηρεάζουν σημαντικά τις προοπτικές της καλλιέργειας. Παρότι το φαινόμενο El Niño ευνοεί ορισμένες περιοχές, το 98% της βαμβακοκαλλιέργειας στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζει συνθήκες παρόμοιες με ξηρασία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκατάλειψης καλλιεργειών. Την ίδια στιγμή, η Αυστραλία αντιμετωπίζει ακραία ξηρότητα, ενώ το Πακιστάν συνεχίζει να επηρεάζεται από ασταθείς καιρικές συνθήκες και αυξημένες πιέσεις από εχθρούς.

Σημαντικός παράγοντας αποτελεί επίσης ο ανταγωνισμός από άλλες καλλιέργειες, όπως το καλαμπόκι, καθώς και η πίεση που ασκείται από τις τεχνητές ίνες σε μια περίοδο υποτονικής διεθνούς αγοράς.

Προοπτικές ανά χώρα

Η Κίνα αναμένεται να διατηρήσει τη θέση της ως η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα βάμβακος παγκοσμίως, παρά τη μείωση των εκτάσεων κατά 0,5% στα 3 εκατομμύρια εκτάρια και την αναμενόμενη μείωση της παραγωγής κατά 4%, στους 7 εκατομμύρια τόνους. Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα στηρίξουν τις αποδόσεις, οι οποίες προβλέπεται να φτάσουν τα 2.421 κιλά ανά εκτάριο, επίπεδο που παραμένει το υψηλότερο διεθνώς.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι σπαρμένες εκτάσεις αναμένεται να μειωθούν κατά 6%, στα 2,9 εκατομμύρια εκτάρια, οδηγώντας την παραγωγή σε πτώση 4%, στους 2,8 εκατομμύρια τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών καλλιεργητικών περιόδων. Παρά τις συνθήκες ξηρασίας που επηρεάζουν το μεγαλύτερο μέρος της καλλιέργειας, οι αποδόσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2% χάρη στο El Niño, ενώ οι εξαγωγές εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά 3%.

Στη Βραζιλία, έπειτα από τέσσερις συνεχόμενες περιόδους επέκτασης, οι εκτάσεις βαμβακιού προβλέπεται να μειωθούν κατά 6%, στα 2 εκατομμύρια εκτάρια, με αποτέλεσμα η παραγωγή να υποχωρήσει κατά 10%, στους 3,8 εκατομμύρια τόνους. Η μείωση συγκεντρώνεται κυρίως στην πολιτεία Mato Grosso και συνδέεται με την ασθενή ζήτηση, την αύξηση του κόστους των λιπασμάτων και τον έντονο ανταγωνισμό από το καλαμπόκι.

Η Ινδία θα διατηρήσει τη μεγαλύτερη καλλιεργούμενη έκταση βάμβακος παγκοσμίως, περίπου στα 11,8 εκατομμύρια εκτάρια. Η παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί κατά 8%, χάρη στις ευνοϊκές προβλέψεις για τους μουσώνες. Η επιπλέον παραγωγή εκτιμάται ότι θα απορροφηθεί από την αυξανόμενη εγχώρια κατανάλωση και τις ισχυρές εξαγωγές νημάτων προς την Κίνα.

Στην Αυστραλία, η έντονη ξηρασία, οι περιορισμένοι υδατικοί πόροι για άρδευση και το αυξημένο κόστος παραγωγής αναμένεται να οδηγήσουν σε μείωση τόσο των εκτάσεων όσο και της παραγωγής κατά 10%, με τη συνολική παραγωγή να διαμορφώνεται περίπου στους 937.000 τόνους.

Στο Πακιστάν, η παραγωγή προβλέπεται να μειωθεί κατά 18%, στους περίπου 900.000 τόνους, παρά το γεγονός ότι η καλλιεργούμενη έκταση παραμένει αμετάβλητη. Η απόδοση του τομέα εξακολουθεί να περιορίζεται από την κακή ποιότητα σπόρου, τις υψηλές πιέσεις από εχθρούς και τις απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες.

Προβλέψεις για τις τιμές

Η τρέχουσα πρόβλεψη της ICAC για τον δείκτη Cotlook A κατά την περίοδο 2025/26, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία προσφοράς και ζήτησης, κυμαίνεται μεταξύ 75 και 80 σεντς ανά λίβρα, με μέση τιμή τα 78 σεντς ανά λίβρα. 

Δημοσιεύθηκε από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης η εγκύκλιος εφαρμογής του προγράμματος Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας της βαμβακοκαλλιέργειας της χώρας, για την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Το γενικό σύνολο της δαπάνης του προγράμματος για τις ΔΑΟΚ ανέρχεται στο ποσό των 74.120 ευρώ και αναλυτικά ανά κατηγορία δαπάνης:

• Δαπάνη προμήθειας παγίδων και συνοδών υλικών: 22.270 ευρώ.
• Δαπάνη εντός και εκτός έδρας μετακινήσεις των επιθεωρητών των φορέων: 31.650 ευρώ.
• Δαπάνη Παρατηρητών/Παραγωγών: 16.000 ευρώ.
• Δαπάνες εκτύπωσης ΔΓΠ και λοιπές δαπάνες: 4.200 ευρώ.

Η συνολική δαπάνη εντός και εκτός έδρας των συντονιστών των Π.Κ.Π.Φ.Π. & Φ.Ε ανέρχεται σε 12.000 ευρώ.

Το πρόγραμμα Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας της Βαμβακοκαλλιέργειας της χώρας για την καλλιεργητική περίοδο έτους 2026, το οποίο περιλαμβάνει 21 υποπρογράμματα, ανά Περιφερειακή Ενότητα.

Ειδικότερα στοιχεία του προγράμματος: Χωροταξική αναφορά προγράμματος: Το σύνολο της έκτασης βαμβακιού των 20 Περιφερειακών Ενοτήτων που θα καλλιεργηθεί κατά την καλλιεργητική περίοδο 2026.

Σκοπός: Η μεγιστοποίηση της ποσοτικής παραγωγής ποιοτικών και ασφαλών προϊόντων βάμβακος, με διατήρηση και βελτίωση της οικονομικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας των βαμβακοκαλλιεργειών.

Στόχοι:

3.1 Η τακτική παρακολούθηση της καλλιεργητικής εξέλιξης του βαμβακιού και της βιολογικής και πληθυσμιακής εξέλιξης των πληθυσμών του πράσινου σκουληκιού (Helicoverpa armigera) και του ρόδινου σκουληκιού (Pectinophora gossypiella).
Η τακτική παρακολούθηση άλλων επιβλαβών οργανισμών της καλλιέργειας του βαμβακιού όπως αφίδες (Aphididae), τετράνυχοι (Tetranychus spp), θρίπες (Thysanoptera), ιασσσίδες (Empoasca spp) λύγκος (Lygus pratensis ή L. Bugs), κ.α..
Η έκδοση και διάδοση επιστημονικά ορθών ενημερωτικών Δελτίων Γεωργικών Προειδοποιήσεων Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας (ΔΓΠ).

3.2 Η υποστήριξη των βαμβακοκαλλιεργητών, με την διάδοση του Εγχειριδίου της Δ/νσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής με «Οδηγίες Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας στη Βαμβακοκαλλιέργεια», που βρίσκονται καταχωρημένες στην ιστοσελίδα του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (http://www.minagric.gr) με επιλογή (Αγρότης-Επιχειρηματίας > Γεωργικές Προειδοποιήσεις > Βαμβακοκαλλιέργεια > Βαμβακοκαλλιέργεια 2026 >Αποφάσεις- Έγγραφα) και αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της παρούσας Απόφασης.

3.3 Η χρήση των καθορισθέντων κατώτατων ορίων πληθυσμιακής πυκνότητας των επιβλαβών οργανισμών της βαμβακοκαλλιέργειας για τη λήψη απόφασης επέμβασης με φυτοπροστατευτικά προϊόντα, σύμφωνα με τις γενικές αρχές Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας [άρθρο 28 και Παράρτημα Δ του Ν.4036/2012 (Α΄8)] όπως ισχύει.

Οι παραπάνω δράσεις συμβάλλουν ώστε οι βαμβακοπαραγωγοί να είναι ενημερωμένοι, ώστε να ελέγχουν τις βαμβακοφυτείες τους και να αποφασίζουν τελικά για τις φυτοπροστατευτικές ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβούν με την υποχρεωτική εφαρμογή των γενικών αρχών της ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας (στήλη 1 του Εγχειριδίου) και με την εθελοντική εφαρμογή των ειδικών κατευθυντήριων γραμμών Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας (στήλη 2 του Εγχειριδίου).

Δικτύωση προγράμματος:

4.1 Φορέας εφαρμογής του υποπρογράμματος ανά Περιφερειακή Ενότητα (Π.Ε.) είναι η αρμόδια Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ).

4.2 Συντονιστής των φορέων της Περιφέρειας είναι το αρμόδιο Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου (Π.Κ.Π.Φ.Π.&Φ.Ε)

4.3 Κεντρικός συντονιστής του Προγράμματος της Χώρας είναι η Δ/νση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

4.4 Φορέας ενημέρωσης των βαμβακοπαραγωγών και λοιπών ενδιαφερομένων στο επίπεδο του Δήμου, είναι το Γραφείο Γεωργικής Ανάπτυξης (Γ.Γ.Α.) του Δήμου, με το γεωπονικό και τεχνολογικό στελεχιακό δυναμικό του, για όσους Δήμους επιβεβαιώσουν την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα.

Για τεχνική υποστήριξη εφόσον απαιτηθεί, οι φορείς υλοποίησης του προγράμματος, μπορούν να απευθυνθούν στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο στους Δρ Μυλωνά Παναγιώτη, Γενικό Διευθυντή και Δρ Παπαχρήστο Δημήτριο του τμήματος Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας.

Διαβάστε την απόφαση