Ο ηλίανθος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές καλλιέργειες της χώρας, με την καλλιέργειά του να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής. Ανάλογα με τη διαθεσιμότητα νερού και τα χαρακτηριστικά του εδάφους, μπορεί να καλλιεργηθεί τόσο υπό ξηρικές όσο και υπό αρδευόμενες συνθήκες.
Οι σχετικά περιορισμένες καλλιεργητικές απαιτήσεις του, σε συνδυασμό με τη συμβολαιακή διάθεση της παραγωγής, διατηρούν το ενδιαφέρον αρκετών παραγωγών, παρά το αυξημένο κόστος που αντιμετωπίζει συνολικά ο πρωτογενής τομέας.
Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ομολίου Λάρισας, ο οποίος διαχειρίζεται περίπου 1.200 στρέμματα ηλίανθου, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα περιοχής όπου η καλλιέργεια διατηρεί σταθερή παρουσία. Για την πορεία της φετινής χρονιάς, τις ιδιαιτερότητες της καλλιέργειας στην περιοχή, τις αποδόσεις, τη διάθεση της παραγωγής και τις προοπτικές του ηλίανθου μίλησε στον ΑγροΤύπο ο αντιπρόεδρος του Συνεταιρισμού, κ. Κώστας Μυλωνάς.
Στα 1.200 στρέμματα η καλλιέργεια – Όψιμες οι σπορές, χωρίς προβλήματα μέχρι σήμερα
Σύμφωνα με τον κ. Μυλωνά, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ομολίου διαχειρίζεται φέτος περίπου 1.200 στρέμματα ηλίανθου, γεγονός που κατατάσσει την καλλιέργεια μεταξύ των σημαντικότερων για την περιοχή. Όπως εξηγεί, αυτή την περίοδο ο ηλίανθος βρίσκεται λίγο πριν από την ανθοφορία, στο στάδιο ανάπτυξης της κεφαλής.
«Βρισκόμαστε πριν από την ανθοφορία, στο στάδιο της κεφαλής», αναφέρει χαρακτηριστικά. Οι φετινές σπορές πραγματοποιήθηκαν πιο αργά από το συνηθισμένο, καθώς οι καιρικές συνθήκες οδήγησαν σε σημαντικές καθυστερήσεις. «Οι σπορές ήταν πολύ όψιμες λόγω του καιρού», σημειώνει.
Παρά τις καθυστερήσεις αυτές, μέχρι σήμερα η εικόνα της καλλιέργειας χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ικανοποιητική, καθώς δεν έχουν παρουσιαστεί προβλήματα από ασθένειες ή εντομολογικές προσβολές.«Δεν είχαμε κάτι από ασθένειες ή εχθρούς», επισημαίνει.
Η ιδιαιτερότητα των ξηρικών χωραφιών - Λίγες παρεμβάσεις και μικρότερες απαιτήσεις
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της καλλιέργειας στην περιοχή του Ομολίου είναι ότι πραγματοποιείται σε ξηρικά χωράφια, χωρίς άρδευση. Όπως εξηγεί ο κ. Μυλωνάς, αυτό οφείλεται στις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής, καθώς ο Πηνειός και ο υψηλός υδροφόρος ορίζοντας εξασφαλίζουν την απαραίτητη εδαφική υγρασία. «Στην περιοχή μας ο υδροφόρος ορίζοντας είναι πολύ ψηλά και ο ηλίανθος καλλιεργείται χωρίς άρδευση», αναφέρει.
Το γεγονός αυτό μειώνει σημαντικά τις καλλιεργητικές απαιτήσεις, αν και συνοδεύεται από χαμηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τις αρδευόμενες εκμεταλλεύσεις. Όπως επισημαίνει, η απουσία αρδευτικών αναγκών αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την περιοχή, ωστόσο οι αποδόσεις είναι κατά περίπου 20% έως 30% χαμηλότερες σε σχέση με τις αρδευόμενες καλλιέργειες, κάτι που οι παραγωγοί έχουν αποδεχθεί ως χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης μορφής καλλιέργειας.
Στο κομμάτι της θρέψης, ο ίδιος εξηγεί ότι εφαρμόζεται η βασική λίπανση κατά τη σπορά, χωρίς να ακολουθούν επιφανειακές λιπάνσεις. «Τα βασικά λιπάσματα μπαίνουν στη σπορά και από εκεί και πέρα δεν κάνουμε κάτι άλλο», σημειώνει, διευκρινίζοντας ότι επιφανειακή λίπανση εφαρμόζεται μόνο στις αρδευόμενες καλλιέργειες.
Αντίστοιχα, οι καλλιεργητικές φροντίδες περιορίζονται κυρίως στην αντιμετώπιση των ζιζανίων, με έναν έως δύο μεταφυτρωτικούς ψεκασμούς. Μετά το αρχικό στάδιο ανάπτυξης, σύμφωνα με τον ίδιο, σπάνια απαιτούνται επιπλέον επεμβάσεις. «Προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν μόνο στα πρώτα στάδια της βλάστησης, όταν υπάρχει ένα σκουλήκι που προσβάλλει τη ρίζα και μπορεί να καταστρέψει το φυτό. Από εκεί και πέρα δεν έχουμε προβλήματα», αναφέρει.
Επιπλέον, εξηγεί ότι ακόμη και αν παρουσιαζόταν κάποιο πρόβλημα αργότερα, η αντιμετώπισή του θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς το μεγάλο ύψος και ο όγκος των φυτών δυσκολεύουν σημαντικά τις επεμβάσεις. Όσον αφορά το ίδιο το φυτό, ο κ. Μυλωνάς το χαρακτηρίζει ιδιαίτερα ανθεκτικό. «Είναι ένα σκληρό και εύκολο φυτό, χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις, που μπορεί να καλλιεργηθεί τόσο σε βαριά όσο και σε ελαφρά εδάφη», τονίζει.
Αποδόσεις, κόστος και τιμές – Η οικονομική εικόνα της καλλιέργειας
Η έλλειψη άρδευσης επηρεάζει άμεσα και τις αποδόσεις της καλλιέργειας. Σύμφωνα με τον κ. Μυλωνά, στις ξηρικές εκμεταλλεύσεις της περιοχής μία καλή χρονιά αποδίδει περίπου 250 έως 300 κιλά ανά στρέμμα, ενώ στις αρδευόμενες καλλιέργειες οι αποδόσεις μπορούν να φθάσουν ακόμη και τα 450 κιλά ανά στρέμμα.
Παρά το γεγονός ότι το κόστος παραγωγής χαρακτηρίζεται σχετικά χαμηλό συγκριτικά με άλλες καλλιέργειες, ο ίδιος επισημαίνει ότι η συνολική οικονομική εικόνα επηρεάζεται από τις αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων, των σπόρων και της συγκομιδής.
Όπως αναφέρει, οι τιμές παραγωγού τα τελευταία χρόνια - όπως και φέτος- κινούνται συνήθως μεταξύ 30 και 40 λεπτών το κιλό. «Η τιμή είναι μέτρια», σχολιάζει, εξηγώντας ότι οι χαμηλότερες αποδόσεις των ξηρικών χωραφιών σημαίνουν πως απαιτείται μεγάλη στρεμματική έκταση ώστε να προκύψει ικανοποιητικό εισόδημα. Παρά τα παραπάνω, ο ηλίανθος εξακολουθεί να αποτελεί επιλογή για πολλούς παραγωγούς, κυρίως ως καλλιέργεια εναλλαγής με άλλες καλλιέργειες, όπως το σιτάρι ή το καλαμπόκι.
Συμβολαιακή διάθεση και προοπτικές – Τα πλεονεκτήματα της καλλιέργειας
Ο κ. Μυλωνάς σημειώνει ακόμη ότι έχουν ήδη ξεκινήσει οι συμβάσεις με τις βιομηχανίες, αν και οι τιμές παραμένουν ανοιχτές. Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της καλλιέργειας, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η συμβολαιακή διάθεση της παραγωγής. «Ξέρεις από την αρχή της χρονιάς πού θα πουλήσεις και ότι η παραγωγή σου θα απορροφηθεί», επισημαίνει.
Όπως εξηγεί, ο ηλίανθος δεν παραμένει σε αποθήκες, αλλά φορτώνεται απευθείας σε φορτηγά και μεταφέρεται στα εργοστάσια. Οι εταιρείες προγραμματίζουν συγκεκριμένες ποσότητες κάθε χρόνο μέσω συμβολαίων, δίνοντας ανά περιοχή συγκεκριμένο αριθμό στρεμμάτων. Αν συμπληρωθεί ο αριθμός αυτός, μπορεί να μην προχωρήσει νέα σύμβαση, αν και, όπως διευκρινίζει, συνήθως η ζήτηση παραμένει αυξημένη και οι ποσότητες δεν επαρκούν κάθε χρονιά.
Αναφερόμενος στις προοπτικές της καλλιέργειας, ο αντιπρόεδρος του Συνεταιρισμού εκτιμά ότι ο ηλίανθος αποτελεί σήμερα τη μοναδική πραγματικά δυναμική καλλιέργεια μεταξύ των ενεργειακών φυτών, καθώς η ελαιοκράμβη έχει υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, θεωρεί ότι η καλλιέργεια θα συνεχίσει να διατηρεί τη δυναμική της κυρίως σε περιοχές όπως το Ομόλιο, όπου οι ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες επιτρέπουν την καλλιέργεια χωρίς αρδευτικές ανάγκες. Αντίθετα, επισημαίνει ότι σε περιοχές όπου οι συνθήκες επιβάλλουν την άρδευση, όπως συμβαίνει σε μεγάλο μέρος του κάμπου της Λάρισας, ο ηλίανθος αποκτά μεγαλύτερες απαιτήσεις και, κατά την εκτίμησή του, δύσκολα θα γνωρίσει σημαντική περαιτέρω εξάπλωση. «Σε περιοχές όπως η δική μας πιστεύω ότι θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια στον ίδιο ρυθμό», καταλήγει.
