Σε θετική τροχιά εξελίσσεται μέχρι στιγμής η φετινή χρονιά για την ποικιλία μπασμά στη Ροδόπη, με τους παραγωγούς να βρίσκονται πλέον στη συγκομιδή του τρίτου χεριού. Την καλή πορεία της παραγωγής συνοδεύουν, ωστόσο, οι σταθερές πιέσεις από το αυξημένο κόστος και τα προβλήματα που εξακολουθούν να απασχολούν τους μικρούς καπνοπαραγωγούς.
Για τη φετινή καλλιεργητική περίοδο μίλησε στον ΑγροΤύπο ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Καπνοπαραγωγών Θράκης και ο ίδιος καπνοπαραγωγός, κ. Αμέτ Σινάν, μεταφέροντας την εικόνα από την περιοχή και τις προσδοκίες των παραγωγών για τη συνέχεια.
Στο τρίτο χέρι ο μπασμάς – Προσδοκίες για 150 έως 200 κιλά το στρέμμα
Αυτές τις ημέρες οι παραγωγοί βρίσκονται στη συγκομιδή του τρίτου χεριού, που, σύμφωνα με τον κ. Σινάν, δίνει από τα καλύτερα καπνά της παραγωγής, ενώ θα ακολουθήσουν το τέταρτο και το τελευταίο. Μέχρι στιγμής οι καιρικές συνθήκες δεν έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, με τις χειμερινές βροχοπτώσεις να έχουν βοηθήσει σημαντικά, καθώς το καλοκαίρι οι βροχές στη Ροδόπη ήταν περιορισμένες.
«Τα καπνά για τη φετινή χρονιά είναι άριστα και πάρα πολύ καλά», αναφέρει στον ΑγροΤύπο, εκτιμώντας, με βάση τη σημερινή εικόνα, ότι οι αποδόσεις μπορούν να κινηθούν περίπου στα 150-200 κιλά ανά στρέμμα. Όπως εξηγεί, ένα κανονικό χωράφι μπορεί να δώσει 150-250 κιλά το στρέμμα, έναντι περίπου 80-120 κιλών παλαιότερα, διαφοροποίηση που συνδέει και με το γεγονός ότι πλέον πολλά χωράφια στον κάμπο αρδεύονται.
Η άρδευση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, καθώς τα χωράφια που είχαν τη δυνατότητα να ποτιστούν πήγαν πολύ καλά στο πρώτο και στο δεύτερο χέρι και ακόμη καλύτερα στο τρίτο, σε αντίθεση με περιοχές όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο νερό. Εφόσον συνεχιστούν οι ευνοϊκές συνθήκες, ο κ. Σινάν εκτιμά ότι πολύ καλή μπορεί να είναι η εικόνα και στο τέταρτο χέρι.
Περιορισμένα είναι μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τον ίδιο, και τα προβλήματα από ασθένειες, με την προσβολή να υπολογίζεται περίπου στο 5%-10%. Επισημαίνει, πάντως, ότι η χρονιά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και παραμένει εξαρτημένη από τις καιρικές συνθήκες, εκτιμώντας ότι στην παρούσα φάση μία περιορισμένη βροχόπτωση θα ήταν ευεργετική.
Στόχος πάνω από τα 6,83 ευρώ το κιλό – Αυξημένο τουλάχιστον 30% το κόστος
Στο οικονομικό σκέλος, ο κ. Σινάν αναφέρει ότι για την εσοδεία του 2025 η μέση τιμή παράδοσης των καπνών διαμορφώθηκε στα 6,83 ευρώ το κιλό, πριν από την αφαίρεση των εξόδων παραγωγής. Για τη φετινή εσοδεία δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί τελική τιμή, ωστόσο στόχος του συνεταιρισμού είναι η μέση τιμή να κινηθεί υψηλότερα από πέρυσι. «Κάθε χρόνο θέλουμε να βάζουμε πιο πάνω τη μέση τιμή», τονίζει, αναφέροντας ότι βρίσκονται σε συνεχείς επαφές με τις μεταποιητικές εταιρείες και ότι, εφόσον διατηρηθούν η καλή πορεία της χρονιάς και η ποιότητα, θα ασκηθεί πίεση για όσο το δυνατόν καλύτερη τιμή.
Ισχυρή παραμένει, πάντως, η πίεση από το κόστος. Ο ίδιος δεν προσδιορίζει ακόμη συγκεκριμένο ποσό ανά στρέμμα, εξηγώντας ότι η πλήρης εικόνα θα μπορεί να αποτυπωθεί περίπου τον Μάρτιο του 2027. Εκτιμά, ωστόσο, ότι συνολικά τα έξοδα έχουν αυξηθεί τουλάχιστον κατά 30% τα τελευταία δύο-τρία χρόνια, καθώς μεταβάλλονται οι τιμές των λιπασμάτων, των καυσίμων και των υπόλοιπων εισροών.
Στο κόστος προστίθεται η άρδευση, καθώς αρκετοί παραγωγοί εξακολουθούν να ποτίζουν με πετρέλαιο, την τιμή του οποίου ο κ. Σινάν τοποθετούσε την ημέρα της επικοινωνίας περίπου στα 2,10-2,15 ευρώ το λίτρο. Παράλληλα, η καλλιέργεια του μπασμά εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη χειρωνακτική εργασία. «Από το πρώτο χέρι μέχρι το τελευταίο χέρι είμαστε με τα χέρια», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Περίπου 20.000-22.000 στρέμματα και έως 2.500 δηλωμένοι παραγωγοί
Σύμφωνα με την εικόνα που έδωσε ο κ. Σινάν για την περιοχή, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις υπολογίζονται περίπου σε 20.000-22.000 στρέμματα, ενώ περίπου 2.500 παραγωγοί έχουν δηλώσει καπνοκαλλιέργεια για το 2026. Ο ίδιος εκτιμά ότι όσοι τελικά θα είναι ενεργοί μπορεί να είναι περίπου 2.100-2.200 παραγωγοί.
Στη Ροδόπη η καπνοκαλλιέργεια παραμένει σε μεγάλο βαθμό οικογενειακή δραστηριότητα, με τις ίδιες τις οικογένειες να αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος των εργασιών. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Σινάν, η έλλειψη εργατικών χεριών εμφανίζεται με διαφορετική ένταση σε σχέση με περιοχές όπως η Κατερίνη και οι Σέρρες, όπου υπάρχουν εκμεταλλεύσεις 50-60 στρεμμάτων με μεγαλύτερες ανάγκες σε εργατικό δυναμικό. Το πρόβλημα, πάντως, παραμένει, καθώς εργάτες από τη Βουλγαρία που υπήρχαν παλαιότερα έχουν πλέον σε μεγάλο βαθμό κατευθυνθεί σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Γερμανία. Κατά τον ίδιο, χρειάζονται πιο λειτουργικές διαδικασίες για την εξασφάλιση εργατικού δυναμικού.
Ο Συνεταιρισμός Καπνοπαραγωγών Θράκης συνεργάζεται τόσο με μέλη όσο και με μη μέλη. Όπως εξηγεί ο πρόεδρός του, όσοι πρόκειται να καλλιεργήσουν καπνό δηλώνουν την καλλιέργειά τους και προμηθεύονται το σχετικό φυτικό υλικό μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας, ενώ οι μεταποιητικές επιχειρήσεις δεν παραλαμβάνουν αδήλωτα καπνά.
«Εδώ ο καπνός είναι μονοκαλλιέργεια» – Το ζήτημα της στήριξης των μικρών παραγωγών
Πέρα από τη φετινή παραγωγή, ο κ. Σινάν θέτει το ζήτημα της στήριξης των μικρών καπνοπαραγωγών, οι οποίοι, όπως υποστηρίζει, έχουν μείνει εκτός αρκετών μέτρων και προγραμμάτων. Αναφέρεται επίσης στις ζημιές των ετών 2024 και 2025, για τις οποίες, όπως λέει, δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα στήριξη, συνδέοντας συνολικά αυτή την εικόνα με τη διακοπή της επιδότησης της καλλιέργειας από το 2015. Έμφαση δίνει και στην πρόσβαση των μικρών εκμεταλλεύσεων σε επενδυτικά προγράμματα: ο ίδιος διαθέτει περίπου 50 στρέμματα και χρησιμοποιεί ακόμη μηχάνημα ηλικίας περίπου 60 ετών, εκτιμώντας ότι ακόμη και επενδύσεις 2.000-3.000 ευρώ θα μπορούσαν να βοηθήσουν ουσιαστικά έναν μικρό καπνοπαραγωγό.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εναλλακτικές καλλιέργειες που δοκιμάστηκαν τα προηγούμενα χρόνια, όπως η στέβια και διάφορα είδη πιπεριάς, δεν κατάφεραν να υποκαταστήσουν τον καπνό, καθώς απαιτούνται αναδασμός, υποδομές και διαθέσιμο νερό. «Εδώ για την περιοχή είναι μονοκαλλιέργεια ο καπνός», σημειώνει, αναφέροντας ότι πριν από περίπου τρία χρόνια περί τους 500 παραγωγούς δεν καλλιέργησαν καπνό, ενώ την επόμενη χρονιά περίπου 300 επέστρεψαν.
Για τον κ. Σινάν, η καλλιέργεια συνδέεται και με την παραμονή του πληθυσμού στα χωριά. «Ο κόσμος δεν θέλει να φύγει. Ο κόσμος θέλει να δουλεύει. Αλλά δουλεύοντας θέλει να κερδίζει και κάτι», τονίζει, χαρακτηρίζοντας τον καπνό παραδοσιακό προϊόν της Ροδόπης.
