Καμπανάκι κινδύνου εκπέμπει η Ελλάδα, που έχει μόλις το 5-7% των Νέων Γεωργών έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου που κινείται μεταξύ 11% και 11,9%.
Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ), σύμφωνα με πληροφορίες, που συνέταξε το πόρισμα της Αγροτικής Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής τη χαρακτηρίζει ως «τη σοβαρότερη μακροπρόθεσμη πρόκληση». Οι συντάκτες του πορίσματος αναφέρονται σε διάφορα θέματα, που ταλανίζουν τον χώρο της Γεωργίας, τονίζουν, όμως, πως πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα για τον γερασμένο αγροτικό πληθυσμό. Εξυπακούεται, πως, αν δεν αλλάξει κάτι είναι δρόμος χωρίς επιστροφή η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η επισιτιστική ανασφάλεια και η αβεβαιότητα για τις εξαγωγές.
Το πόρισμα συνυπογράφουν: ο Δρ. Δημήτριος. Μπιλάλης, καθηγητής Φυτικής Παραγωγής Πρόεδρος Τμήματος Φυτικής Παραγωγής (νυν αντιπρύτανης) ΓΠΑ, ο Δρ. Γεώργιος Παπαδομιχελάκης, καθηγητής Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής, Πρόεδρος Τμήματος Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής, ΓΠΑ, ο Δρ. Παύλος Καρανικόλας, καθηγητής Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης, ΓΠΑ Δρ. Εμμανουέλα Μαγριπλή, αναπληρώτρια καθηγήτρια Διατροφικής Επιδημιολογίας & Δημόσιας Υγείας Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής, ΓΠΑ και ο Δρ. Αντώνιος Ζαμπέλας, καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου, ΓΠΑ.
ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΓΠΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ
Το συγκεκριμένο πόρισμα, ήδη συζητείται μεταξύ των κομμάτων, που θα βγάλουν τις δικές τους προτάσεις για τον αγροτικό χώρο την επόμενη μέρα, ώστε να υιοθετήσει στρατηγική το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Το πόρισμα δεν είναι δεσμευτικό, γιατί έχει εισηγητικό χαρακτήρα. Όμως, θέτει ένα πλαίσιο διαλόγου και για τις προτεραιότητες στο ΥΠΑΑΤ αλλά και για τη νέα ΚΑΠ, που συζητείται, μετά το 2028. Εξ ου και ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν η Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής ν’ αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα (κι όχι με περιορισμένο χρονικό ορίζοντα), δηλαδή να μην έχει απλώς εισηγητικό και ενημερωτικό ρόλο αλλά και νομοπαρασκευαστικό χαρακτήρα, για τη βελτίωση του τομέα της Γεωργίας.
Ειδικότερα, τα στοιχεία δείχνουν πως η μέση ηλικία των Ελλήνων αγροτών είναι 53 έως 55 ετών και μόλις 5-7% κάτω των 35 ετών (έναντι 11% ΕΕ). Για κάθε 1 νέο αγρότη, που εισέρχεται στον κλάδο, 4 έως 5 αποχωρούν λόγω συνταξιοδότησης. Χαρακτηριστικό γεγονός ότι στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας, ο 1 στους 4 αγρότες αποχώρησε από το επάγγελμα την τελευταία δεκαετία.
ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 72% των αρχηγών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των μελών των αγροτικών νοικοκυριών εργάζονται αποκλειστικά στην εκμετάλλευση ενώ το 28% είναι ετεροεπαγγελματίες. Μάλιστα, σε 8 από τις 13 περιφέρειες της χώρας, το ποσοστό των αρχηγών ηλικίας άνω των 65 ετών είναι μεγαλύτερο του εθνικού μέσου όρου.
Το οξύτερο πρόβλημα στους νέους παραγωγούς αντιμετωπίζουν τα Ιόνια Νησιά και η Ήπειρος και ακολουθούν η Στερεά, η Πελοπόννησος και η Κρήτη. Σε σχετικά καλύτερη κατάσταση είναι οι Περιφέρειες της Μακεδονίας-Θράκης και της Θεσσαλίας. Η αστικοποίηση επιταχύνει, όπως επισημαίνεται στο πόρισμα, την εγκατάλειψη καλλιεργήσιμων εκτάσεων σε ορεινές περιοχές, αυξάνοντας τον κίνδυνο πυρκαγιών και περιβαλλοντικής υποβάθμισης.
ΓΠΑ: ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ
Κατά τη γνώμη των συγγραφέων του πορίσματος απαιτείται δέσμη στοχευμένων μέτρων για να εισέλθουν και να παραμείνουν νέοι παραγωγοί στο επάγγελμα, αφού επισημαίνεται, πως το πρόγραμμα Νέων Γεωργών, όπως είναι δομημένο, δεν έχει αποδώσει τα μέγιστα. Εξάλλου, εκπρόσωποι φορέων, που μίλησαν στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή, αφενός τόνισαν πως πρέπει ν’ αυξηθεί το πριμ νέας εγκατάστασης, αφετέρου πως η ύπαιθρος δεν μπορεί ν’ αναπτυχθεί και να μείνουν οι αγρότες, αν έχουν διαλυθεί και οι υπόλοιπες δημόσιες και ιδιωτικές υποδομές, π.χ. σχολεία, κέντρα υγείας, δρόμοι, τραπεζικά υποκαταστήματα, ΕΛΤΑ, ψηφιακό δίκτυο κ.ά.
- Στις προτάσεις για τους νέους αγρότες αναφέρεται η Τράπεζα Γης με εθνικό μητρώο αδρανών αγροτεμαχίων και διαμεσολαβητικός μηχανισμός σύνδεσης αποχωρούντων αγροτών με νέους εισερχόμενους.
- Εισοδηματική ασφάλεια πρώτης πενταετίας δηλαδή εγγυημένο εισοδηματικό κατώφλι για νέους αγρότες (κάτω 40 ετών) για τα πρώτα 5 χρόνια, συνδεδεμένο με επιχειρηματικό σχέδιο. Για το πριμ πρώτης εγκατάστασης προτείνεται η αύξηση στο ευρωπαϊκό μέγιστο, με επίκεντρο ψηφιακές και βιολογικές εκμεταλλεύσεις.
- Σε ό,τι αφορά στην ταχεία αδειοδότηση επιχειρήσεων – μονάδων προτείνεται ένα νέο ενιαίο παράθυρο, δηλαδή υπηρεσία μίας στάσης, με μέγιστη προθεσμία 45 ημερών από την αίτηση έως έναρξη αγροτικής επαγγελματικής δραστηριότητας.
- Για την εκπαίδευση νέων παραγωγών προτείνονται αγροτικά MasterClasses με εντατική κατάρτιση 6-12 μηνών με τη συνεργασία Γεωπονικών Πανεπιστημίων και την ανάδειξη του αγρότη ως «επιχειρηματία γης».
ΠΟΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΕΧΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ – SOS ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Σύμφωνα με ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι υψηλότερες αναλογίες νέων αγροτών εμφανίζονται κυρίως σε Αυστρία, Γαλλία και Πολωνία και είναι 1 στους 4, σε αντίθεση με την Ε.Ε., που είναι συνήθως 1 στους 8, ενώ η Ελλάδα είναι σε πολύ χαμηλότερο ποσοστό, δηλαδή έχει αναλογία 1 προς 14.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Περιφέρεια Nord-Est της Ρουμανίας είχε τον μεγαλύτερο αριθμό Νέων Γεωργών στην ΕΕ, περίπου 64.000. Άλλες τρεις ρουμανικές Περιφέρειες είχαν από 40.000 έως 50.000. Εκτός Ρουμανίας, ξεχώρισαν οι πολωνικές Περιφέρειες Mazowiecki regionalny (~39.100) και Lubelskie (~35.300).
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, βεβαίως υπάρχει και μία σημαντική αντίφαση: οι νέοι κάτω των 40 αποτελούν μόνο 11,9% των διαχειριστών, αλλά διαχειρίζονται 17,6% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης.
Το πόρισμα των καθηγητών του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, σύμφωνα με πληροφορίες αναφέρει πως «σε 15-20 χρόνια, εκτιμώνται 2-3 εκατ. στρέμματα που θα βρεθούν αδρανή ή υπολειτουργικά, παρόλο που αποτελούν παραγωγικό κεφάλαιο».
«Η Ελλάδα έχει εφαρμόσει πρόγραμμα Νέων Αγροτών μέσω ΚΑΠ αλλά με περιορισμένα αποτελέσματα. Το βασικό εμπόδιο δεν είναι η χρηματοδότηση αλλά η πρόσβαση σε γη: νέοι αγρότες δεν μπορούν να αποκτήσουν αξιόλογες εκτάσεις γιατί η γη κατέχεται από πολυκατακερματισμένα κληρονομικά μερίδια», τονίζεται στο πόρισμα του ΓΠΑ. Σημειώνει πως η «Τράπεζα Γης στοχεύει να λύσει ακριβώς αυτό το ζήτημα αλλά δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική αγορά γης, Τράπεζα Γης κ.ά. χωρίς πλήρες, ακριβές και ψηφιακό Κτηματολόγιο.
