Η περίοδος από τα τέλη της άνοιξης έως τις αρχές του καλοκαιριού αποτελεί ένα κρίσιμο στάδιο για τη φυτοπροστασία των εσπεριδοειδών. Καθώς οι καρποί αναπτύσσονται και οι θερμοκρασίες αυξάνονται, ορισμένοι εντομολογικοί εχθροί βρίσκουν ευνοϊκές συνθήκες για να εγκατασταθούν και να πολλαπλασιαστούν στους οπωρώνες.
Ανάμεσα στους εχθρούς που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή αυτή την εποχή βρίσκεται και ο ψευδόκοκκος των εσπεριδοειδών. Με αφορμή τις επεμβάσεις και την παρακολούθηση που πραγματοποιούνται αυτή την περίοδο στους οπωρώνες, συνομιλήσαμε με τον πρόεδρο του ΑΣ Εσπεριδοπαραγωγών Ιάρδανου (Α.Σ.Ε.Δ.Ι.), κ. Γιώργο Βέριο, ο οποίος αναφέρθηκε στη διαχείριση του εχθρού και στην ανάγκη οι παραγωγοί να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση.
Γιατί ο ψευδόκοκκος απασχολεί τους παραγωγούς
Ο ψευδόκοκκος των εσπεριδοειδών (Planococcus citri) θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έντομα που προσβάλλουν πορτοκαλιές, μανταρινιές, λεμονιές και άλλα εσπεριδοειδή. Πρόκειται για πολυφάγο έντομο με πολλές γενεές ετησίως (3-4), το οποίο μπορεί να προκαλέσει τόσο άμεσες όσο και έμμεσες ζημιές στην παραγωγή.
Οι άμεσες ζημιές σχετίζονται με την απομύζηση χυμών από φύλλα, βλαστούς και καρπούς, γεγονός που οδηγεί σε εξασθένηση των δέντρων και σε μειωμένη ζωτικότητα της βλάστησης. Παράλληλα, αρκετοί προσβεβλημένοι καρποί παρουσιάζουν πρόωρη καρπόπτωση, με αποτέλεσμα απώλειες στην παραγωγή.
Όπως επισημαίνεται, οι σοβαρότερες οικονομικές επιπτώσεις προέρχονται συχνά από τις «έμμεσες ζημιές». Οι μελιτώδεις εκκρίσεις του εντόμου καλύπτουν καρπούς και φύλλωμα, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη των μυκήτων της καπνιάς. Το αποτέλεσμα είναι η υποβάθμιση της εμπορικής αξίας των καρπών, η μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας του δέντρου και, σε έντονες προσβολές, κιτρίνισμα και πτώση φύλλων.
Πού «κρύβεται» αυτή την εποχή
Αυτή την περίοδο, οι προνύμφες που εκκολάπτονται αναζητούν προστατευμένες θέσεις στο δέντρο, όπου επικρατούν συνθήκες αυξημένης υγρασίας και σκίασης.
«Το έντομο δεν βρίσκεται πάντα σε εμφανή σημεία», αναφέρει ο κ. Βέριος, εξηγώντας ότι οι πληθυσμοί εγκαθίστανται συνήθως κάτω από τον κάλυκα των μικρών καρπών, στον ομφαλό των ομφαλοφόρων ποικιλιών πορτοκαλιάς, αλλά και στα σημεία όπου οι καρποί εφάπτονται μεταξύ τους ή ακουμπούν σε φύλλα και κλαδιά.
Αυτή ακριβώς η συμπεριφορά δυσκολεύει πολλές φορές τον έγκαιρο εντοπισμό του προβλήματος, καθώς οι προσβολές μπορούν να εξελιχθούν χωρίς να γίνουν άμεσα αντιληπτές από τον παραγωγό.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό σημάδι παρουσίας του ψευδόκοκκου είναι η έντονη κυκλοφορία μυρμηγκιών πάνω στα δέντρα. Τα μυρμήγκια έλκονται από τα μελιτώματα που παράγει το έντομο και συχνά αποτελούν την πρώτη ένδειξη ότι στον οπωρώνα υπάρχει πληθυσμός κοκκοειδών.
Η παρακολούθηση είναι το «κλειδί» της αντιμετώπισης
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην παρακολούθηση των πληθυσμών πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση επέμβασης. Για τον προσδιορισμό της δραστηριότητας του εντόμου προτείνεται η χρήση φερομονικών παγίδων, οι οποίες επιτρέπουν την παρακολούθηση των πτήσεων των αρσενικών και συμβάλλουν στον καλύτερο χρονικό προγραμματισμό των επεμβάσεων.
Παράλληλα, απαραίτητες θεωρούνται οι τακτικές δειγματοληψίες καρπών μέχρι τη συγκομιδή. «Δεν αρκεί να δούμε ένα ή δύο προσβεβλημένα σημεία και να βγάλουμε συμπέρασμα για όλο το κτήμα», επισημαίνει ο πρόεδρος, τονίζοντας ότι η συστηματική καταγραφή είναι αυτή που επιτρέπει την ορθή εκτίμηση της πραγματικής έκτασης της προσβολής.
Η απόφαση για την πραγματοποίηση επέμβασης δεν βασίζεται μόνο στην παρουσία του εντόμου, αλλά και στην έκταση της προσβολής που καταγράφεται στον οπωρώνα. Για τον λόγο αυτό, η τακτική παρακολούθηση των δέντρων και η συνεργασία με τον γεωπόνο θεωρούνται καθοριστικές για τον σωστό χρονισμό των ψεκασμών.
«Εμείς εδώ στην περιοχή ψεκάζουμε τώρα για τον ψευδόκοκκο», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Βέριος, επισημαίνοντας ότι η παρακολούθηση των πληθυσμών συνεχίζεται και το επόμενο διάστημα.
Καλλιεργητικά μέτρα και προστασία των ωφέλιμων οργανισμών
Η αντιμετώπιση του ψευδόκοκκου δεν βασίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς. Αντίθετα, σημαντικό ρόλο παίζουν τα καλλιεργητικά μέτρα που καθιστούν το περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για την ανάπτυξή του. Ο καθαρισμός και το κλάδεμα του εσωτερικού της κόμης βελτιώνουν τον αερισμό και τον φωτισμό των δέντρων, μειώνοντας τις σκιερές και υγρές θέσεις που προτιμά το έντομο για να εγκατασταθεί και να αναπτυχθεί.
Παράλληλα, ο ψευδόκοκκος διαθέτει αρκετούς φυσικούς εχθρούς που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των πληθυσμών του. Για τον λόγο αυτό, όταν απαιτείται χημική επέμβαση, συνιστάται η επιλογή εγκεκριμένων σκευασμάτων με όσο το δυνατόν χαμηλότερη τοξικότητα για τα ωφέλιμα έντομα.
Η έγκαιρη επέμβαση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, όπως αναφέρεται, για τον περιορισμό των πληθυσμών του εντόμου, καθώς οι εφαρμογές έχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν στοχεύουν την πρώτη γενεά του ψευδόκοκκου, πριν αυτός εγκατασταθεί σε δυσπρόσιτες θέσεις πάνω στους καρπούς.
Ο κ. Βέριος επισημαίνει, ωστόσο, ότι η αποτελεσματική διαχείριση του ψευδόκοκκου δεν εξαρτάται μόνο από τις επεμβάσεις που πραγματοποιεί κάθε παραγωγός στο δικό του κτήμα. «Παίζει ρόλο και τι γίνεται στα γειτονικά χωράφια», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η παρουσία οπωρώνων όπου δεν πραγματοποιούνται οι απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες ή επεμβάσεις μπορεί να δυσκολέψει τις προσπάθειες περιορισμού των πληθυσμών του εντόμου σε μια ευρύτερη περιοχή.
Τέλος, αναφέρεται και στο αυξημένο κόστος παραγωγής, το οποίο επηρεάζει τις αποφάσεις αρκετών παραγωγών σχετικά με τον χρόνο πραγματοποίησης των επεμβάσεων. «Υπάρχει πρόβλημα με το οικονομικό, έχουν ακριβύνει όλα», σημειώνει, εξηγώντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι ψεκασμοί μπορεί να καθυστερήσουν ή να πραγματοποιηθούν μόνο όταν η προσβολή γίνει πιο έντονη. Όπως τονίζει, παρά τις δυσκολίες, η έγκαιρη παρακολούθηση και η συνεργασία με τους γεωπόνους παραμένουν βασικά εργαλεία για την προστασία της παραγωγής.
