Αντιπαραγωγικό, γραφειοκρατικό και στρεβλό είναι το μοντέλο, που ακολουθεί η Ελλάδα στον αγροτικό τομέα κι αυτό φάνηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό μετά τις συνεδριάσεις, που έγιναν στη Βουλή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, παρά τις επί μέρους προσπάθειες ιδιωτών, συνεταιρισμένων αγροτών και εταιρειών. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη καλούνται ν΄ αντιμετωπίσουν άμεσα το πρόβλημα της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού, που δυναμιτίζει και οποιαδήποτε προσπάθεια τεχνολογικής υποστήριξης, αναδιάρθρωσης καλλιεργειών, εισαγωγής καινοτομίας.
ΓΗΡΑΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ: Υπό κανονικές συνθήκες – αφού σήμερα η Ελλάδα αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ευλογιάς - το Νο1 πρόβλημα για την ελληνική και ευρωπαϊκή ύπαιθρο είναι η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού. Το 37,4% των Ελλήνων είναι άνω των 55 ετών γεγονός που δυναμιτίζει την ελληνική γεωργία, αφού μέσα στην επόμενη δεκαετία ο πληθυσμός αυτός, χρειάζεται να αναπληρωθεί. Η Ελλάδα σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν στη Βουλή είναι 7η κατά σειρά, μεταξύ των «27» της ΕΕ, όσον αφορά στη γήρανση των αγροτών. Μόνο το 12% των αγροτών και στην Ευρώπη είναι νέοι κάτω των 40.
ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΚΛΗΡΟΣ: Σύμφωνα με τις έρευνες που παρουσιάστηκαν, ο μέσος Έλληνας αγρότης έχει γη κάτω από 300 στρέμματα, γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο τόσο στις αγορές προμηθειών, αγροτικών εφοδίων όσο και στις διακυμάνσεις της αγοράς και τις καιρικές συνθήκες. Μεγαλύτερο κλήρο έχουν συνήθως οι παραγωγοί αροτραίων καλλιεργειών. Βεβαίως, η γη μπορεί να είναι ακόμη και κάτω από 10 στρέμματα (π.χ. καπνοπαραγωγοί ορεινών Θράκης). Η μέση χρησιμοποιούμενη έκταση των ελληνικών αγροτικών προϊόντων είναι 5,3 εκτάρια όταν στην ΕΕ είναι περί τα 17,1 εκτάρια.
ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ: Το ελληνικό αγροτικό εισόδημα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επιδοτήσεις, γύρω στο 40% αλλά αυτό δεν αφορά οριζόντια τους αγρότες. Ανά ΚΑΠ υπάρχουν διαφορές μεγαλύτερες ή μικρότερες μεταβολές όπως π.χ. συνέβη πρόσφατα με τον τομέα των ειδικών δικαιωμάτων ή τα προγράμματα Νέων Γεωργών κ.ά. Περί το 2015, σύμφωνα με δήλωση του τότε υφυπουργού Οικονομικών, Τρύφωνα Αλεξιάδη το 88% των παραγωγών δήλωνε στην Εφορία περί τα 5.000 ευρώ εισόδημα, ενώ αυτό το ποσοστό υπολογίζεται σήμερα από στοιχεία της ΑΑΔΕ, της ΕΛΣΤΑΤ και της ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ από 75% έως 88%. Πάνω από το 90% έχει δηλώσει εισόδημα κάτω από το αφορολόγητο όριο [Στοιχεία 2022].
ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ: Η Ελλάδα αποδίδει κατά μέσον όρο περίπου 180 έως 190 ευρώ ανά στρέμμα ανάλογα και με την καλλιέργεια ενώ η Ολλανδία κυμαίνεται σε περίπου 1.700 ευρώ ανά στρέμμα. Φυσικά δεν είναι ίδια και τα κοστολόγια.
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ: Οι Έλληνες παραγωγοί παράγουν προϊόντα αξίας γύρω στα 12 δις ευρώ, σύμφωνα με τον καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ευστάθιο Κλωνάρη, πέρα απ΄ αυτά, που χρησιμοποιούν για ιδιοκατανάλωση. Οι Ολλανδοί αντίστοιχα που παίρνουν πολύ λιγότερες επιδοτήσεις παράγουν αγροτικά προϊόντα ύψους περίπου 26 δις ευρώ. Σύμφωνα με τη ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ, ο κύριος όγκος των ελληνικών προϊόντων είναι φρούτα (28%) και λαχανικά και οπωροκηπευτικά (14%) ενώ την 3η καταλαμβάνουν τα ζωικά προϊόντα (13%) [στοιχεία 2022].
ΕΞΑΓΩΓΕΣ: Η Ελλάδα βελτίωσε τα εξαγωγικά της μεγέθη μετά τη μνημονιακή περίοδο αλλά απέχει πολύ από άλλες χώρες με παρόμοιο μέγεθος. Οι Ολλανδοί παίρνουν το 1/3 των επιδοτήσεων αλλά παράγουν υπερπολλαπλάσια προϊόντα κάθε χρόνο. Βεβαίως, τα ελληνικά τρόφιμα είναι σαφώς πιο ποιοτικά από τα ολλανδικά, καθώς πολλά απ΄ αυτά βασίζονται στην τεχνολογία (π.χ. θερμοκήπια) κι όχι στις φυσικές συνθήκες παραγωγής. Πάνω από 15% της ελληνικής παραγωγής εξάγεται και αυτή η αυξητική τάση παρατηρείται διαρκώς μετά το 2004, σύμφωνα με τη ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ. Οι ελληνικές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων υπολογίζονται σήμερα κοντά στα 8,8 δις ευρώ.
ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η Ελλάδα υστερεί σημαντικά στην εκπαίδευση. Το καλύτερο αγροτικό πανεπιστήμιο στον κόσμο βρίσκεται στην Ολλανδία. Υπολογίστηκε ότι περίπου 1 στους 100 Έλληνες (0,7%) έχει την κατάλληλη αγροτική εκπαίδευση. Ο μέσος όρος εκπαιδευμένων αγροτών στην Ευρώπη είναι 10,2%. Στη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία είναι πλήρως εκπαιδευμένοι.
ΑΕΠ: Ο αγροτικός τομέας είναι σημαντικός για τη χώρα διότι συμβάλλει στο 4% της διαμόρφωσης του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι στο 1,1% της διαμόρφωσης του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, κατά τον καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Ευστάθιο Κλωνάρη.
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ: Ο αγροτικός τομέας απασχολεί το 11% του εργατικού μας δυναμικού, όταν στην ΕΕ απασχολείται το 3,31%, άρα είναι ακόμα πιο σημαντικός ο τομέας σε όρους εργασίας για την Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες χώρες.
ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΥΤΙΚΗΣ – ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Το ισοζύγιο μεταξύ φυτικής και ζωικής κατέβηκε κάτω από το 30% και διαμορφώνεται κοντά στο 75% με 25% αντίστοιχα. Κύριο εξαγώγιμο προϊόν η φέτα, που φέρνει σύμφωνα με την ΕΘΕΑΣ, κοντά στο 1 δις ευρώ.
ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Η αύξηση του κόστους παραγωγής (σε εφόδια και ενέργεια) εντοπίζεται κυρίως την περίοδο 2021 – 2022. Τότε το εισόδημα των παραγωγών, επειδή απολάμβαναν καλύτερες τιμές, είχε μεγαλύτερη αγοραστική αξία. Από το 2019 έως το 2023 αυξήθηκαν σημαντικά οι τιμές στα λιπάσματα +72%, στις ζωοτροφές +39% και στην ενέργεια +29%.
