Οι εκπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ συμφώνησαν, στις 10 Σεπτεμβρίου 2025, επί της θέσης του Συμβουλίου σχετικά με την απλούστευση των διατάξεων που σχετίζονται με την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ).
Στόχος είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας μέσω της μείωσης της γραφειοκρατίας, της υποστήριξης των αγροτών, συμπεριλαμβανομένων των νέων και νεαρών αγροτών, της ενθάρρυνσης της καινοτομίας και της ενίσχυσης της παραγωγικότητας.
Η πρόταση αποτελεί τη λεγόμενη δέσμη μέτρων «Omnibus III» που ενέκρινε η Επιτροπή, στις 14 Μαΐου 2025, για την απλούστευση της νομοθεσίας της ΕΕ στον τομέα της γεωργίας.
Η δέσμη περιλαμβάνει τροποποιήσεις σε δύο από τις τρεις βασικές νομοθετικές πράξεις που θεσπίζουν κανόνες για την ΚΓΠ, δηλαδή τον κανονισμό για τα στρατηγικά σχέδια (SPR) και τον «οριζόντιο» Κανονισμό.
Λόγω των σημαντικών επιπτώσεών της, το Συμβούλιο αντιμετώπισε την εν λόγω πρωτοβουλία με ύψιστη προτεραιότητα, με στόχο να παράσχει στους αγρότες της ΕΕ και στις εθνικές διοικήσεις την απαραίτητη νομική ασφάλεια όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής, αυτή η απλούστευση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ετήσια εξοικονόμηση έως και 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ για τους αγρότες και άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ για τις διοικήσεις των κρατών μελών.
Το «Omnibus III» περιλαμβάνει:
- Ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου για τους αγρότες και τις διοικήσεις και μείωση των ελέγχων.
- Αύξηση των πληρωμών προς τους μικρότερους αγρότες και απλούστευση των κανόνων σχετικά με την αιρεσιμότητα, ιδίως για τις βιολογικές εκμεταλλεύσεις.
- Μείωση των επιτόπιων ελέγχων και κατάργηση της ετήσιας εκκαθάρισης.
Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες αλλαγές στους δύο κανονισμούς της ΚΓΠ:
Ορισμοί πλαισίου:
Από την έμπρακτη εφαρμογή του ορισμού των μόνιμων λειμώνων έχει προκύψει ότι η εφαρμογή του είναι δύσκολη για τα γεωργικά συστήματα με μακρές περιόδους αμειψισποράς, ιδίως για την καταπολέμηση των ζιζανίων. Ως εκ τούτου, η διάταξη που σχετίζεται με τον εν λόγω ορισμό τροποποιείται ώστε τα κράτη μέλη να έχουν τη δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας πριν από την έναρξη ισχύος του ορισμού των μόνιμων λειμώνων σε χορτολιβαδική έκταση από πέντε σε επτά έτη.
Σύστημα αιρεσιμότητας:
Η διασύνδεση μεταξύ των εθνικών κανόνων και των απαιτήσεων βάσει των προτύπων ΚΓΠΚ θα πρέπει να αποσαφηνιστεί, ώστε να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη για την ευθυγράμμιση των διαφόρων απαιτήσεων. Τα συστήματα βιολογικής παραγωγής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πρακτικές όπως η αμειψισπορά, οι πολλαπλές καλλιέργειες, η διατήρηση των υπολειμμάτων συγκομιδής, η μηδενική ή ελάχιστη δυνατή άροση, η χρήση λιπάσματος ζωικής προέλευσης και χλωρής λίπανσης, τα οργανικά απόβλητα εκτός γεωργικής εκμετάλλευσης, καθώς και οι πτυχές βιολογικής καταπολέμησης των επιβλαβών οργανισμών για την παροχή θρεπτικών ουσιών στα φυτά και τον έλεγχο των επιβλαβών οργανισμών. Αυτές οι πρακτικές είναι ωφέλιμες τόσο για την προστασία και τη διατήρηση του εδάφους όσο και για την προστασία των ποταμών από τη ρύπανση και τις επιφανειακές απορροές.
Η εφαρμογή του προτύπου ΚΓΠΚ 1, το οποίο αποσκοπεί στη διατήρηση της αναλογίας των μόνιμων λειμώνων, θα πρέπει να καταστεί πιο ευέλικτη με την αύξηση του πιθανού ποσοστού μείωσης των μόνιμων λειμώνων χωρίς να απαιτείται εκ νέου μετατροπή σε μόνιμους λειμώνες από 5 σε 10 %, έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι δομικές αλλαγές στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ιδίως στον κτηνοτροφικό τομέα.
Η εφαρμογή του προτύπου ΚΓΠΚ 4, το οποίο αποσκοπεί στην προστασία των ποταμών από τη ρύπανση και τις επιφανειακές απορροές θα πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί, ώστε να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να ευθυγραμμίσουν καλύτερα τον ορισμό των υδατορευμάτων με τον ορισμό των υδατορευμάτων που προβλέπεται στην εθνική νομοθεσία, υπό την προϋπόθεση ότι ο εν λόγω ορισμός συνάδει με τον κύριο στόχο του εν λόγω προτύπου ΚΓΠΚ με σκοπό, μεταξύ άλλων, να μην εξαιρεθούν από τον ορισμό των υδατορευμάτων τα μικρότερα υδατορεύματα που θα μπορούσαν να μεταφέρουν κατάντη ρύπανση, και ενδεχομένως και πέραν των συνόρων σε άλλο κράτος μέλος. Εξορθολογίζεται επίσης η μέθοδος ελέγχου σχετικά με την τήρηση των απαιτήσεων αιρεσιμότητας.
Τέλος, δεδομένου ότι η γεωργική έκταση την οποία διαχειρίζονται οι μικροκαλλιεργητές που λαμβάνουν ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 28 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 είναι περιορισμένη, ενώ οι μικροκαλλιεργητές αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο των γεωργών στην Ένωση, οι διοικητικές δαπάνες θα πρέπει να μειωθούν τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τους μικροκαλλιεργητές, με την εξαίρεσή τους από την εφαρμογή του συστήματος αιρεσιμότητας.
Άμεσες ενισχύσεις:
Η πρόταση αυξάνει τη μέγιστη δυνατή κατ’ αποκοπή ενίσχυση για τους συμμετέχοντες γεωργούς σε 2.500 ευρώ. Επιπλέον, προτείνεται τα κράτη μέλη να έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν στους γεωργούς που επωφελούνται από την κατ’ αποκοπή ενίσχυση να υποβάλλουν αίτηση για ενισχύσεις στο πλαίσιο οικολογικών προγραμμάτων.
Οικολογικά Σχήματα και γεωργο-περιβαλλοντικο-κλιματικές δεσμεύσεις:
Προκειμένου να είναι σε θέση να καλύψουν τις δαπάνες που σχετίζονται με την εφαρμογή του προτύπου ΚΓΠΚ 2, το οποίο αποσκοπεί στη διατήρηση των τυρφώνων και των υγροβιότοπων, και το οποίο δεν μεταβάλλεται με την παρούσα πρόταση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εξαιρούν το εν λόγω ΚΓΠΚ από τις βασικές προϋποθέσεις των οικολογικών σχημάτων και των γεωργο-περιβαλλοντικο-κλιματικών δεσμεύσεων. Ταυτόχρονα, τα οικολογικά σχήματα μπορούν, εάν το αποφασίσουν τα κράτη μέλη, να συνεχίσουν να παρέχουν στήριξη για πρακτικές διαχείρισης σε υγροβιότοπους και τυρφώνες πέραν της προστασίας τους, όπως η αποκατάστασή τους μέσω επανύγρανσης ή εφαρμογής της καλλιέργειας ελωδών εκτάσεων, προκειμένου να ενισχυθεί, ιδίως, το δυναμικό δέσμευσης άνθρακα των εν λόγω περιοχών.
Επιπλέον, προκειμένου να καταστεί δυνατή η στήριξη των μεθόδων βιολογικής γεωργίας για την κτηνοτροφία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να χορηγούν στήριξη σε δεσμεύσεις που σχετίζονται με τη μετατροπή ή τη διατήρηση πρακτικών και μεθόδων βιολογικής γεωργίας με τη μορφή ετήσιας ενίσχυσης για μονάδες ζωικού κεφαλαίου.
Θα πρέπει, επίσης, να είναι δυνατή η χορήγηση στήριξης για δεσμεύσεις οι οποίες βελτιώνουν τις γεωργικές πρακτικές που σχετίζονται με τη μελισσοκομία υπό τη μορφή ετήσιας ενίσχυσης για κυψέλες, καθώς πρέπει να υποστηρίζονται οι βιώσιμες πρακτικές που εφαρμόζουν οι μελισσοκόμοι, και γι' αυτόν τον σκοπό δεν ενδείκνυται η χρήση μονάδων ζωικού κεφαλαίου.
Τομεακοί τύποι παρέμβασης:
Με βάση τις εμπειρίες των κρατών μελών από την εφαρμογή τομεακών παρεμβάσεων στον τομέα των οπωροκηπευτικών, η δυνατότητα ενισχυμένης στήριξης θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να ενισχυθεί η θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού για τους εν λόγω τομείς.
Κονδύλια για αντιμετώπιση κρίσεων:
Όσον αφορά τις πληρωμές για την αντιμετώπιση κρίσεων, στην πράξη έχει φανεί ότι το γεωργικό αποθεματικό χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και δυσμενών κλιματικών φαινομένων, παρότι πρωταρχικός στόχος του είναι να βοηθήσει τους γεωργούς σε περίπτωση διατάραξης της αγοράς. Ως εκ τούτου, προτείνεται να περιοριστεί σαφώς η χρήση του για τέτοιου είδους φαινόμενα.
Επιπλέον, με δεδομένη την αυξανόμενη συχνότητα των εν λόγω δυσμενών κλιματικών φαινομένων και της σημαντικής ζημίας που προκαλούν, προτείνεται να τροποποιηθούν οι κανόνες για τις άμεσες ενισχύσεις και για τα είδη παρέμβασης για την αγροτική ανάπτυξη, ώστε να θεσπιστούν δύο πρόσθετες ενισχύσεις αντιμετώπισης κρίσεων, τις οποίες θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν τα κράτη μέλη σε περίπτωση φυσικών καταστροφών και δυσμενών κλιματικών φαινομένων. Προκειμένου να αποφευχθεί ο δυσανάλογος αντίκτυπος σε άλλες παρεμβάσεις που καθορίζονται στα σχέδια της ΚΓΠ, τα ποσά που προορίζονται για τις εν λόγω παρεμβάσεις θα πρέπει να περιορίζονται σε μέγιστο ποσοστό του συνόλου των ετήσιων κονδυλίων για άμεσες ενισχύσεις και αγροτική ανάπτυξη, ενώ οι ενισχύσεις δεν θα πρέπει να προκαλούν στρέβλωση του εμπορίου.
Η πρόταση εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής του συστήματος αιρεσιμότητας και του συστήματος κοινωνικής αιρεσιμότητας, το οποίο ισχύει για στρεμματικές ενισχύσεις και ενισχύσεις με βάση το ζωικό κεφάλαιο, τις νέες συμπληρωματικές ενισχύσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων στο πλαίσιο των άμεσων ενισχύσεων, δεδομένου ότι σκοπός τους είναι να μετριάσουν τη δύσκολη κατάσταση των γεωργών που υφίστανται σημαντικές απώλειες.
Τέλος, για να αυξηθεί ο δυνητικός αντίκτυπος των εν λόγω πληρωμών, θεσπίζονται διατάξεις που επιτρέπουν τη χορήγηση εθνικής χρηματοδότησης.
Χρηµατοδοτικά εργαλεία:
Αύξηση του κεφαλαίου κίνησης στα 300.000 ευρώ για τα χρηµατοδοτικά εργαλεία, επιτρέπεται πλέον η επιλεξιµότητα στη χρηµατοδότηση του ΦΠΑ.
Για το καθεστώς µικροκαλλιεργητών προτείνει αύξηση, στα 2.500 ευρώ του επιτρεπόµενου ποσού άµεσων ενισχύσεων που µπορεί να λαµβάνει ο αγρότης και συνολική εξαίρεση από τη συµµετοχή τους στην αιρεσιµότητα (πράσινες υποχρεώσεις), ενώ επιτρέπεται να συµµετέχουν κανονικά στις επιδοτήσεις των οικολογικών σχηµάτων.
Για τους νέους αγρότες επιτρέπεται η χρηµατοδότηση µέσω του ΠΑΑ δαπανών για επενδύσεις συµµόρφωσης µε ενωσιακά πρότυπα.
Ακόμη επιτρέπεται στα κράτη-µέλη να δηµιουργούν µέτρα αποζηµιώσεις αγροτών για φυσικές καταστροφές, µε προϋπολογισμό 2% (με τρέχουσα ποσά φτάνει στα 300 εκατ. για την Ελλάδα) του προϋπολογισµού της ΚΑΠ.
