Η ευλογιά των αιγοπροβάτων εξακολουθεί να ταλαιπωρεί την ελληνική κτηνοτροφία, με εκατοντάδες εστίες να έχουν καταγραφεί κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλία. Σύμφωνα με τις τελευταίες εγκυκλίους του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αλλά και τις καταχωρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι περιοχές με κρούσματα έχουν χωριστεί σε ζώνες, με διαφορετικά επίπεδα περιορισμών. Στόχος είναι ο έλεγχος της επιζωοτίας, η αποτροπή μετακινήσεων ζώων και η προστασία των εκτροφών που παραμένουν αλώβητες.
Ζώνες Προστασίας
Οι Ζώνες Προστασίας είναι οι πιο κοντινές στις μολυσμένες εκτροφές, σε ακτίνα πέντε χιλιομέτρων. Εκεί ισχύουν τα πιο αυστηρά μέτρα: πλήρης απαγόρευση μετακινήσεων αιγοπροβάτων, στενή κλινική παρακολούθηση και συνεχείς δειγματοληψίες. Στη χώρα μας έχουν χαρακτηριστεί ως Ζώνες Προστασίας περιοχές στον Έβρο (με εστίες στην Ορεστιάδα και τη Σαμοθράκη), στη Ροδόπη (Αρριανά, Ίασμος, Κομοτηνή), στην Ξάνθη (Αβδήρα, Τοπείρου), στις Σέρρες (Αμφίπολη, Εμμανουήλ Παππάς), στη Χαλκιδική (Κασσάνδρα), στην Πιερία (με κέντρο συγκεκριμένες συντεταγμένες στα ανατολικά του νομού), στη Φλώρινα (με γειτονική επέκταση στην Καστοριά), καθώς και σε πολλές εστίες στη Θεσσαλία (Λάρισα, Μαγνησία, Τρίκαλα, Καρδίτσα). Ζώνες Προστασίας έχουν επίσης οριστεί στη Φωκίδα (Δήμος Δωρίδας) και στην Αιτωλοακαρνανία (Ναυπακτία).
Ζώνες Επιτήρησης
Οι Ζώνες Επιτήρησης εκτείνονται σε ακτίνα είκοσι χιλιομέτρων γύρω από τις μολυσμένες εκτροφές και καλύπτουν μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση. Σε αυτές ισχύει επίσης απαγόρευση μετακινήσεων και συνεχής παρακολούθηση, με κάπως πιο χαλαρό πλαίσιο σε σχέση με τις Ζώνες Προστασίας. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται μεγάλες περιοχές του Έβρου, της Ροδόπης και της Ξάνθης, οι Σέρρες, η Χαλκιδική, η Πιερία και η Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης. Στη Δυτική Μακεδονία, ζώνη επιτήρησης περιβάλλει τις εστίες της Φλώρινας και εκτείνεται και στην Καστοριά. Στη Θεσσαλία περιλαμβάνονται οι γύρω περιοχές της Λάρισας, της Μαγνησίας (εκτός Σποράδων), των Τρικάλων και της Καρδίτσας. Τέλος, ζώνες επιτήρησης έχουν οριστεί στη Φωκίδα και στην Αιτωλοακαρνανία, όπου καλύπτουν τη Ναυπακτία και τους γύρω δήμους.
Ζώνες Αυξημένου Κινδύνου - Απαγόρευσης
Όταν η εξάπλωση είναι μεγάλη, οι αρχές προχωρούν σε οριοθέτηση περαιτέρω απαγορευμένων ζωνών, που συχνά καλύπτουν ολόκληρες Περιφερειακές Ενότητες ή ομάδες Δήμων. Σε αυτές εφαρμόζονται γενικευμένοι περιορισμοί για την κτηνοτροφική δραστηριότητα. Τέτοιες ζώνες έχουν θεσπιστεί στον Έβρο, τη Ροδόπη και την Ξάνθη, στις Σέρρες και τη Χαλκιδική, στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης, καθώς και στη Δράμα, την Καβάλα (μαζί με τη Θάσο), τη Μαγνησία, την Καρδίτσα και τη Φθιώτιδα. Στη Δυτική Ελλάδα, εκτεταμένη απαγορευμένη ζώνη έχει χαρακτηριστεί στην Αιτωλοακαρνανία, καλύπτοντας τη Ναυπακτία, το Θέρμο, τον Δήμο Μεσολογγίου, το Αγρίνιο και το Ξηρόμερο.
Ουδέτερες - Ελεύθερες Περιοχές
Παρά τη διασπορά της νόσου, μεγάλα τμήματα της χώρας παραμένουν μέχρι σήμερα αλώβητα. Δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα ούτε έχουν θεσπιστεί ζώνες στην Πελοπόννησο, στην Κρήτη, στα Ιόνια νησιά, στο Νότιο Αιγαίο (Κυκλάδες και Δωδεκάνησα), στην Ήπειρο, στην Αττική, καθώς και σε αρκετές Περιφερειακές Ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας (Ημαθία, Πέλλα, Κιλκίς) και της Δυτικής Μακεδονίας (Γρεβενά). Ελεύθερες χαρακτηρίζονται επίσης οι Σποράδες, οι οποίες εξαιρούνται ρητά από τις ζώνες της Μαγνησίας, όπως και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου (Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Ικαρία). Στις περιοχές αυτές εφαρμόζονται μόνο τα γενικά μέτρα βιοασφάλειας και οι απαγορεύσεις εισαγωγής ζώων από τις πληγείσες περιοχές.
Η εικόνα των ζωνών στην Ελλάδα
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει συγκεντρωθεί κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, τη Θεσσαλία και τμήματα της Στερεάς και Δυτικής Ελλάδας. Η αυστηρή ζωνοποίηση, με διαχωρισμό σε ζώνες προστασίας, επιτήρησης και απαγόρευσης, αποτελεί το βασικό εργαλείο για τον έλεγχο της νόσου. Από την άλλη πλευρά, μεγάλες περιοχές της χώρας παραμένουν ελεύθερες, κάτι που δίνει ελπίδα ότι με σωστή εφαρμογή των μέτρων μπορεί να περιοριστεί περαιτέρω εξάπλωση και να προστατευθεί το ζωικό κεφάλαιο.
Πίσω από τους χάρτες και τις ζώνες βρίσκονται οι άνθρωποι της υπαίθρου, που δίνουν καθημερινά μάχη να κρατήσουν ζωντανές τις εκτροφές τους. Και είναι αυτοί που πρώτοι προσδοκούν να μπει τέλος στην εξάπλωση της ευλογιάς.