Με επιστολή της προς την ΑΑΔΕ, η ΕΘΕΑΣ ζητά την άμεση αντιμετώπιση των σοβαρών προβλημάτων που έχουν προκύψει από την εφαρμογή του monitoring στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ 2025, επισημαίνοντας ότι σημαντικός αριθμός παραγωγών κινδυνεύει να απωλέσει δικαιούμενες ενισχύσεις εξαιτίας καθυστερήσεων, δυσλειτουργιών και αστοχιών στη φωτοερμηνεία και στους γεωχωρικούς ελέγχους.
Βασικοί λόγοι αυτής της κατάστασης είναι τρεις:
1) Οι παραγωγοί έχουν ειδοποιηθεί για τα σφάλματα όπως τα φωτο-ερμηνεύουν οι υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών - ΓΔΕΛΕΠ (πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ), πολύ μεταγενέστερα από την προβλεπόμενη θεσμικά προθεσμία που είναι εντός της περιόδου υποβολής της δήλωσης ΟΣΔΕ ή λίγο μετά την ολοκλήρωσή τους.
2) Η μη λειτουργική ανταπόκριση της εφαρμογής υποβολής φωτογραφιών με γεωσήμανση μέσω της εφαρμογής Agrisnap-GR, αλλά κυρίως η μεγάλη χρονική απόσταση από την πραγματική περίοδο καλλιέργειας για το 2025 που εκλήθησαν οι παραγωγοί.
Η έλλειψη αξιολόγησης από πλευράς ΓΔΕΛΕΠ κατά την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων στους δικαιούχους, τόσο όσον αφορά τη φωτοερμηνεία για την ύπαρξη της δηλούμενης καλλιέργειας, όσο και τα γεωχωρικά δεδομένα που αφορούν την ακριβή μέτρηση της έκτασης για την οποία υπάρχουν αμφισβητήσεις σχετικά με την επιλεξιμότητα ανά καθεστώς ενίσχυσης (βασική ή συνδεδεμένες).
Όσον αφορά τη φωτοερμηνεία, έχουμε εσφαλμένη ερμηνεία και μη ακριβή απεικόνιση πραγματικών συνθηκών αγρού και μη σωστή εποχική λήψη ανά καλλιέργεια και κακή ερμηνεία του δείκτη NDVI. Το πρόβλημα αυτό είναι εντονότατο σε καλλιέργειες χαμηλού ύψους όπως τα όσπρια, τα σιτηρά και το βαμβάκι και σε περιοχές όπου αυτές οι καλλιέργειες ήταν ξηρικές ή δέχθηκαν ελάχιστη άρδευση λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας που σημειώθηκε σχεδόν όλη την καλλιεργητική περίοδο 2025. Σε αυτό το συμπέρασμα, της εσφαλμένης ερμηνείας της ΓΔΕΛΕΠ, καταλήγουν πολλοί αγρότες δικαιούχοι χρήστες και άλλων ψηφιακών εφαρμογών όπως γεωργίας ακριβείας και οι οποίοι έχουν την ίδια πρόσβαση στα ελεύθερα δεδομένα δορυφορικών εικόνων του Copernicus. Τα παραπάνω έπρεπε να έχουν συνεκτιμηθεί από την υπηρεσία πριν αποστείλει τα στοιχεία, καθώς αφορούν καλλιεργητικές περιόδους που πραγματοποιήθηκαν ακόμη και πριν από ενάμιση έτος
Όσον αφορά τα γεωχωρικά δεδομένα, παρατηρούνται περιπτώσεις όπου απορρίπτονται ολόκληρα αγροτεμάχια δεκάδων στρεμμάτων λόγω μικρής έκτασης ακαλλιέργητου περιθωρίου ή μεμονωμένων σημείων μη επιλεξιμότητας κυρίως για το καθεστώς των συνδεδεμένων ενισχύσεων. Εδώ πάλι λείπει η αγρονομική ερμηνεία και προσέγγιση των αναμενόμενων προβλημάτων που είναι συνυφασμένα με την καλλιέργεια από ενδεχόμενη ασθένεια, αστοχία του συστήματος άρδευσης, κλπ.
Σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς τηλεπισκόπησης, όπου απομονωνόταν μόνο το μη επιλέξιμο τμήμα, σήμερα απορρίπτεται συνολικά η έκταση, οδηγώντας μεγάλες εκτάσεις σε πλήρη αποκλεισμό και τον παραγωγό λόγω υπέρβασης του 20% - με τον λανθασμένο τρόπο που προσμετρά ΓΔΕΛΕΠ τις μειώσεις - τελικά εκτός δικαιούμενες ενισχύσεις.
Ενώ όμως υπάρχουν αυτά τα σοβαρά θέματα, οι παραγωγοί καλούνται μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια να επιλέξουν είτε την αφαίρεση της συνδεδεμένης ενίσχυσης είτε την υποβολή ένστασης υπό τον φόβο πιθανών ποινών ή περικοπών.
Επίσης, εξακολουθούν να υπάρχουν και άλλα ζητήματα που μας κοινοποιήθηκαν από τους συνεταιρισμούς μέλη μας. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν επιτρέπεται η αλλαγή λανθασμένα δηλωθείσας καλλιέργειας ή η αφαίρεση αιτήματος συνδεδεμένης ενίσχυσης, ενώ παραμένουν απλήρωτα αγροτεμάχια λόγω ζητημάτων ΑΤΑΚ. Παράλληλα, πριν τις πληρωμές δεν υπήρξε διαθέσιμος διασταυρωτικός έλεγχος ή σχετική ενημέρωση προς τα ΚΥΔ για έγκαιρη διόρθωση πιθανών σφαλμάτων.
Επιπλέον, το σύστημα δεν επιτρέπει τη συμπλήρωση ή τροποποίηση της ένδειξης αρδευόμενου αγροτεμαχίου, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται πληρωμές παραγωγών στο πρόγραμμα «Μείωσης Νιτρικών». Επίσης παρά την προώθηση της σχετικής τροπολογίας για τις δημόσιες εκτάσεις, δεν έχει πλήρως διευθετηθεί αναλόγως.
Ταυτόχρονα οι δικαιούχοι παραγωγοί διαθέτουν πλήθος αποδεικτικών στοιχείων, μεταξύ των οποίων και φωτογραφικό υλικό από λήψεις drone διαφορετικών χρονικών περιόδων όπου αποτυπώνεται η διαδοχική εξέλιξη των καλλιεργειών, ισχυρά φορολογικά παραστατικά παράδοσης και πώλησης προϊόντων από τις εκτάσεις που με εσφαλμένη φωτοερμηνεία η ΓΔΕΛΕΠ εξαιρεί από την ενίσχυση.
Με βάση όσα αναφερθήκαν παραπάνω εάν δεν ληφθούν κατάλληλα μέτρα από την ΑΑΔΕ, θα υπάρξουν σοβαρά θέματα με αδικαιολόγητες περικοπές δικαιούμενων ενισχύσεων από παραγωγούς που παρήγαγαν και παρέδωσαν προϊόντα επιλέξιμα στα καθεστώτα ενίσχυσης.
Για τον λόγο αυτό η ΕΘΕΑΣ προτείνει, με βάση τις αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της αναλογικότητας, οι υπηρεσίες της ΓΔΕΛΕΠ να προβούν σε ενέργειες θεραπείας με βάση τα στοιχεία που διαθέτουν, ώστε κατά το δυνατόν να γίνουν καλύτερες πληρωμές στους δικαιούχους.
Κατά τη γνώμη μας:
1) Η καθυστερημένη ειδοποίηση των δικαιούχων κατά ένα χρόνο και πλέον δεν μπορεί να έχει επαχθείς συνέπειες για τους αγρότες. Τα φορολογικά παραστατικά που είναι πλέον μαζικά διαθέσιμα μέσω του mydata πρέπει να αξιοποιηθούν για την απόφαση της επιλεξιμότητας αγροτεμαχίων ειδικά των ετήσιων καλλιεργειών που δεν υπάρχει αυτή την στιγμή κανένα ίχνος στους αγρούς. Ειδικά πρέπει να συνεκτιμηθούν και οι παράγοντες ξηρασίας ή χαμηλών καλλιεργειών όπως τα όσπρια και οι αποφάσεις εάν δεν υπάρχουν ευρήματα επιτόπιου ελέγχου να είναι ίδιες για όλους τους δικαιούχους.
2) Οι μειώσεις ή εξαιρέσεις των εκτάσεων που θα αποφασισθούν θα πρέπει να είναι πλήρως εντοπισμένες και ακριβείς με βάση τα ψηφιακά εργαλεία που διαθέτει η ΓΔΕΛΕΠ και φυσικά δεν μπορεί να εξαιρείται ολόκληρο αγροτεμάχιο για αστοχία καλλιέργειας σε ένα μικρό τμήμα του. Δεν μπορούν, δεν προλαβαίνουν αλλά και δεν πρέπει οι δικαιούχοι να επανασχεδιάσουν αυτά τα αγροτεμάχια ούτε βέβαια και να τα εξαιρέσουν γιατί θα δημιουργήσουν πολλαπλά προβλήματα.
Όπως στην περίπτωση της απόφασης 873/2015 όπως τροποποιήθηκε το 2025, για την επιλεξιμότητα στην κτηνοτροφία, προτείνεται να γίνονται δεκτά και να συνεκτιμώνται κατ’ αναλογία και στις περιπτώσεις συνδεδεμένων ενισχύσεων όπου εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες, πέραν των φορολογικών παραστατικών παράδοσης προϊόντων, και παραστατικά εισροών (π.χ. ζωοτροφών). Η απόφαση για επιλεξιμότητα κτηνοτρόφων αναφέρει: «Η ύπαρξη και η πραγματική άσκηση της παραγωγικής δραστηριότητας, με σκοπό τον προσδιορισμό του πραγματικού ζωικού κεφαλαίου, τεκμηριώνεται με κάθε πρόσφορο διοικητικό ή φορολογικό μέσο και διασταυρώνεται από τα διαθέσιμα ηλεκτρονικά δεδομένα που τηρούνται σε δημόσιες βάσεις».
Για την εξασφάλιση ασφαλούς γνώμης, η ΓΔΕΛΕΠ μπορεί, είτε να αναζητά τα σχετικά παραστατικά, είτε οι παραγωγοί να τα προσκομίζουν.
3) Για τις περιπτώσεις δημοτικών εκτάσεων που χρησιμοποιούνται επί σειρά ετών από τους ίδιους δικαιούχους στη βάση τυπικών ή άλλη μορφής παραχωρήσεων, να εφαρμοσθεί για το 2025, το τεκμήριο της χρήσης για γεωργική παραγωγή όπως προβλέπει ο κοινοτικός κανονισμός και να καταβληθούν οι σχετικές ενισχύσεις.
