Ορθοί κανόνες για τη διατροφή των γαλακτοπαραγωγών αγελάδων

Οι πρόσφατες δυναμικές κινητοποιήσεις των Ολλανδών κτηνοτρόφων, που κράτησαν σχεδόν όλο το φετινό καλοκαίρι, έφεραν ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη εξεύρεσης αποτελεσματικών πολιτικών για τον αγροτικό και τον κτηνοτροφικό τομέα της Ε.Ε. Αφορμή για τις σημαντικές κινητοποιήσεις στάθηκε η ανάκληση των αδειών λειτουργίας 5 πτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων αλλά και τα προβλήματα, που έχουν προκύψει γενικότερα στην κτηνοτροφία με αφορμή τα περιβαλλοντικά μέτρα και την ΚΑΠ. Μπορεί όμως να επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα και τον ελληνικό αγροτικό τομέα;

Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ολλανδία, εδώ και πολλά χρόνια, όπως μας εξηγεί ο Δρ. Γιώργος Βαλεργάκης, καθηγητής Κτηνιατρικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και επιστημονικός σύμβουλος της Ένωσης Φυλής Χολστάιν Ελλάδος,  είναι η αποκαλούμενη νιτρορύπανση. 

Σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ε.Ε., το όριο της ποσότητας αζώτου προερχόμενο από την κοπριά των εκτρεφόμενων ζώων που μπορεί να εναποτεθεί στους αγρούς είναι 170kg/ha. Σε κάποιες περιπτώσεις, όταν αυτή έχει υποστεί επεξεργασία, μπορεί να αυξηθεί κατά 80kg/ha. Είναι προφανές ότι όσο μικρότερη είναι η έκταση μιας χώρας και όσο μεγαλύτερο το μέγεθος της κτηνοτροφίας της, τόσο μεγαλύτερα θα είναι τα προβλήματά της.

Η Ολλανδία, όπως λέει, ταιριάζει απόλυτα σ’ αυτήν την περιγραφή. Η έκτασή της (ξηρά) είναι περίπου 33.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα και ο πληθυσμός της πάνω από 18 εκ. κάτοικοι. Συγκριτικά, η Μακεδονία έχει έκταση περίπου 34.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό 2.600.000 κατοίκους. Το μέγεθος της Ολλανδικής κτηνοτροφίας όμως, σε αυτήν την περιορισμένη έκταση γης (που είναι όλη πεδινή, βέβαια) είναι τεράστιο.

Ο Δρ. Βαλεργάκης εξηγεί πως οι γαλακτοπαραγωγές αγελάδες στην Ολλανδία είναι περίπου 1.600.000 (συνολικά 4.000.000 βοοειδή) και ο πληθυσμός των χοίρων ξεπερνά τα 11.000.000. Ο όγκος των αποβλήτων είναι φυσικά ανάλογος. Αυτό δημιουργεί οριακές καταστάσεις σε πολλές περιοχές, πολύ συχνά και πολύ παραπάνω από οριακές. Η γειτνίαση, όμως, με περιοχές χαρακτηρισμένες NATURA 2000, περιπλέκει ακόμα περισσότερο τα πράγματα.

Οι Ολλανδοί κτηνοτρόφοι, όπως εξηγεί, έχουν αναπτυγμένη περιβαλλοντική και οικολογική συνείδηση. Διαμαρτύρονται επειδή οι κανονισμοί (ή/και ο τρόπος εφαρμογής τους) αλλάζουν συνεχώς και δεν μπορούν να προγραμματίσουν αποτελεσματικά τη δραστηριότητά τους. Οι επενδύσεις στην κτηνοτροφία (εγκαταστάσεις, μηχανολογικός εξοπλισμός, γενετικό υλικό) έχουν ορίζοντα τουλάχιστον 20ετίας και απαιτούν σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον. Κι αυτό συμβαίνει, διότι πρόκειται για επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου. Χρειάζονται δηλαδή σημαντικά κεφάλαια εκκίνησης και λειτουργίας για ζωικό κεφάλαιο και τεχνολογικό εξοπλισμό.

ΠΡΟΣΚΑΙΡΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ

Η κατάσταση στην Ολλανδία ξέφυγε από κάθε έλεγχο, μολονότι αποτελεί μία από τις 5 χώρες, που πρωταγωνιστούν στον τομέα του αγελαδινού γάλακτος. Όπως εξηγεί ο κ. Βαλεργάκης όμως οι αγροτικές πολιτικές, που ασκούνται συχνά υποκύπτουν σε πρόσκαιρες λύσεις προκειμένου να ικανοποιήσουν το αγροτικό κοινό χωρίς να έχουν αναπτυξιακό ορίζοντα. 

«Η λογική του «χορτάτου σκύλου και της ολόκληρης πίτας» δεν έχει διάρκεια, ποτέ δεν είχε... Αν κατά παράβαση των κοινοτικών κανονισμών αδειοδοτούνται μονάδες για να αποφευχθούν πρόσκαιρα δυσάρεστες καταστάσεις, αυτές θα αναδυθούν πάντοτε κάποια ακόμα πιο ακατάλληλη στιγμή. Αυτό συνέβη στην Ολλανδία, μετά το 2015», τονίζει.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε όλη την Ε.Ε. όπως λέει,  είναι ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ κτηνοτρόφων και πολιτικού προσωπικού, φαίνεται ότι έχει διαρραγεί. Η άκριτη (καθαρά ψηφοθηρική) υιοθέτηση από πολλούς πολιτικούς σχηματισμούς της ατζέντας ακτιβιστικών οργανώσεων και η προβολή από αυτούς (και τα ΜΜΕ) παντελώς ψευδών και αντιεπιστημονικών απόψεων γύρω από την παραγωγή τροφίμων ζωικής προέλευσης, εντείνει την καχυποψία και δυσκολεύει την εξεύρεση λύσεων κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά αποδεκτών. 

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ

Ο καθηγητής Κτηνιατρικής σημειώνει πως αυτό είναι το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας. Η φράση που ακούμε συχνά από τους Έλληνες κτηνοτρόφους – «δεν μας θέλουν» – ακούγεται, έστω λίγο πιο διστακτικά, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Έχουν όλα αυτά επιπτώσεις στον ελληνικό κτηνοτροφικό τομέα; “Ακούς χτύπους στα Χανιά, άκου τσοι και δω σιμά”, τονίζει ο ίδιος που έλκει την καταγωγή του από την Κρήτη. Όπως λέει, ο κτηνοτροφικός τομέας στην Ελλάδα δεν είναι τόσο αναπτυγμένος ώστε να δημιουργεί τέτοιου είδους προβλήματα στο περιβάλλον κι αυτό φάνηκε κι από σχετικά πρόσφατη (2023) μελέτη του Εργαστηρίου Ζωικής Παραγωγής και Προστασίας του Περιβάλλοντος του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης στην κοιλάδα της Μυγδονίας. Συνεπώς, υπήρξαν μεμονωμένα προβλήματα μόνο σε συγκεκριμένα σημεία, που ήταν εντοπισμένα. 

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΚΑΠ

Υποστηρίζει όμως, πως με τις εξαγγελλόμενες «εθνικές πολιτικές» (σε όλη την Ευρώπη) και κοινοτικές πολιτικές στα θέματα περιβάλλοντος (εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κ.λπ.), δεν πρέπει να εφησυχάζουμε. Επομένως, όσοι σχεδιάζουν τη νέα ΚΑΠ δεδομένου ότι η Ελλάδα έχει σημαντικά διατροφικά ελλείμματα οφείλει ν΄ ανασχεδιάσει την κτηνοτροφική πολιτική της σε άλλη βάση. 
 
Όπως σημειώνει, πρέπει ο ευρύτερος κτηνοτροφικός κόσμος που περιλαμβάνει εκτός από τους κτηνοτρόφους, τους μάχιμους γεωτεχνικούς, τις βιομηχανίες τροφίμων, τις αντίστοιχες βιομηχανίες υποστήριξης (π.χ. ζωοτροφές και εξοπλισμός), τον αγροτικό τύπο και τους ακαδημαϊκούς δασκάλους, να οργανωθεί και να αναλάβει, την πρωτοβουλία, γενικά. 

«Δεν πρέπει να ακολουθούμε, πρέπει να οδηγούμε. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορέσουμε να προστατέψουμε και την εκάστοτε πολιτική ηγεσία από τα λάθη, που προέρχονται από ελλιπή ενημέρωση και εκλογικές λογικές. Η κτηνοτροφία είναι μια οικονομική δραστηριότητα εθνικής ανάγκης και σημασίας. Μπορεί και πρέπει ν’ αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης», τονίζει. 

Συγγραφέας: Zoi Dardouma, z.dardouma@nuevo-group.com.

Στο πρώτο μέρος του άρθρου παρουσιάστηκαν οι σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης και ελέγχου της μαστίτιδας κατά την ξηρά περίοδο, όπως η επιλεκτική θεραπεία κατά την ξηρά περίοδο και η χρήση εσωτερικών και εξωτερικών σφραγιστικών θηλών. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται ο ρόλος της φυσικής άμυνας του οργανισμού και της διατροφικής υποστήριξης, δύο παράγοντες που συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση της υγείας του μαστού.

Η φυσική άμυνα του μαστού κατά την ξηρά περίοδο

Κατά την ξηρά περίοδο, η προστασία του μαστού βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους φυσικούς αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Η αποτελεσματική λειτουργία τους επηρεάζει σημαντικά την ικανότητα της αγελάδας να περιορίζει την εγκατάσταση νέων ενδομαστικών λοιμώξεων [1,2]. Οι λοιμώξεις που εγκαθίστανται κατά την ξηρά περίοδο μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο κλινικής μαστίτιδας στην επόμενη γαλακτική περίοδο [3]. Η ακεραιότητα του θηλαίου πόρου, η δημιουργία του κερατινικού βύσματος, καθώς και η δράση κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως τα ουδετερόφιλα και τα μακροφάγα, αποτελούν βασικές συνιστώσες της άμυνας του μαστού [1].

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των αμυντικών μηχανισμών μπορεί να επηρεαστεί από τις φυσιολογικές και μεταβολικές αλλαγές που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της ξηράς περιόδου [2,4]. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η close-up περίοδος, δηλαδή οι τελευταίες τρεις εβδομάδες πριν από τον τοκετό, κατά την οποία η αγελάδα προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της επερχόμενης γαλακτικής περιόδου. Κατά το διάστημα αυτό, οι αυξημένες απαιτήσεις σε θρεπτικά συστατικά σε συνδυασμό με τη συχνά μειωμένη πρόσληψη ξηράς ουσίας αυξάνουν τη μεταβολική επιβάρυνση του οργανισμού, οδηγώντας σε κινητοποίηση λιπώδους ιστού και αυξημένο οξειδωτικό στρες [4,5,7]. Οι μεταβολικές αυτές αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και να περιορίσουν την ικανότητα της αγελάδας να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις προκλήσεις της περιόδου [5,7].

Η διατροφή ως εργαλείο ενίσχυσης της φυσικής άμυνας

Η διατροφή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για τη διατήρηση της φυσικής άμυνας του οργανισμού κατά τη διάρκεια της ξηράς περιόδου [5,6]. Η επαρκής πρόσληψη ξηράς ουσίας, η σωστή ενεργειακή ισορροπία και η πρόληψη μεταβολικών διαταραχών, όπως η κέτωση και οι διαταραχές του μεταβολισμού του ασβεστίου, συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Παράλληλα, η σωστή διαχείριση της διαφοράς κατιόντων-ανιόντων (DCAD) κατά την close up περίοδο συμβάλλει στη διατήρηση της ομοιόστασης του ασβεστίου και στη μείωση του κινδύνου υποκλινικής υποασβεστιαιμίας, μιας κατάστασης που έχει συσχετιστεί με διαταραχή της φυσιολογικής λειτουργίας των ανοσοκυττάρων και με αυξημένη ευαισθησία σε νοσήματα της μεταβατικής περιόδου [4,6].

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η επαρκής παροχή αντιοξειδωτικών και ιχνοστοιχείων [5,6]. Η βιταμίνη Ε και το σελήνιο συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες και στη φυσιολογική λειτουργία των ουδετερόφιλων, τα οποία αποτελούν βασική γραμμή άμυνας απέναντι στα παθογόνα που προκαλούν μαστίτιδα [5]. Αντίστοιχα, ο ψευδάργυρος και ο χαλκός συμμετέχουν στη διατήρηση της ακεραιότητας του δέρματος και των ιστών της θηλής, αλλά και στη ρύθμιση σημαντικών ανοσολογικών μηχανισμών [5,6]. Η σωστή κάλυψη των διατροφικών αναγκών κατά τη διάρκεια της ξηράς περιόδου συμβάλλει στη διατήρηση της φυσικής άμυνας του οργανισμού και στη βελτίωση της ικανότητας της αγελάδας να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις λοιμώξεις του μαστού [5].

Η στενή σχέση μεταξύ διατροφής, γονιδιακής έκφρασης και ανοσολογικής λειτουργίας αποτελεί το επιστημονικό υπόβαθρο προσεγγίσεων μέσω των nutrigenomics [8].

nuphoria: ξεκλειδώνοντας τη φυσική ανθεκτικότητα μέσω των nutrigenomics… 

Το nuphoria βασίζεται σε έναν προσεκτικά σχεδιασμένο συνδυασμό φυτικών μερών (plant parts), προερχόμενων κυρίως από τη μεσογειακή χλωρίδα, τα οποία αποτελούν φυσικές πηγές βιοδραστικών μορίων. Η μοναδική του σύνθεση αξιοποιεί τη συνεργιστική δράση αυτών των φυσικών φυτοχημικών, δημιουργώντας μια πολυπαραγοντική προσέγγιση που υποστηρίζει πολλαπλές φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού.

Η αποτελεσματικότητα του nuphoria υποστηρίζεται από εκτεταμένη επιστημονική τεκμηρίωση και μελέτες nutrigenomics, οι οποίες έχουν αναδείξει την ικανότητά του να ρυθμίζει την έκφραση γονιδίων και κρίσιμων βιολογικών οδών που σχετίζονται με την αντιοξειδωτική άμυνα, τη φλεγμονώδη απόκριση, την κυτταρική ακεραιότητα, τον ενεργειακό μεταβολισμό και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Μέσω αυτής της πολυεπίπεδης δράσης, το nuphoria ενισχύει τη φυσική ανθεκτικότητα των ζώων απέναντι στις προκλήσεις της μεταβατικής περιόδου.

Η υποστήριξη αυτών των φυσιολογικών λειτουργιών κατά τις εβδομάδες πριν και μετά τον τοκετό συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του μαστού, στον περιορισμό του οξειδωτικού και φλεγμονώδους στρες και στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια ομαλή έναρξη της γαλακτικής περιόδου, με καλύτερη παραγωγική απόδοση και αυξημένη ευζωία των ζώων.

Η ενίσχυση της φυσικής ανθεκτικότητας: το επόμενο βήμα στη διαχείριση της μαστίτιδας

Η αποτελεσματική διαχείριση της ξηράς περιόδου απαιτεί συνδυασμό πρόληψης, σωστής διατροφικής υποστήριξης και ενίσχυσης της φυσικής άμυνας του οργανισμού. Οι σύγχρονες διατροφικές προσεγγίσεις προσφέρουν νέες δυνατότητες για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας των ζώων και τη διατήρηση της υγείας του μαστού.

Βιβλιογραφία

1. Bradley, A. J., & Green, M. J. (2004). The importance of the nonlactating period in the epidemiology of intramammary infection and strategies for prevention. The Veterinary Clinics of North America. Food Animal Practice, 20(3), 547–568. 
   https://doi.org/10.1016/j.cvfa.2004.06.010
2. Dingwell, R. T., Kelton, D. F., & Leslie, K. E. (2003). Management of the dry cow in control of peripartum disease and mastitis. The Veterinary Clinics of North America. Food Animal Practice, 19(1), 235–265. 
   https://doi.org/10.1016/S0749-0720(02)00072-5
3. Green, M. J., Green, L. E., Medley, G. F., Schukken, Y. H., & Bradley, A. J. (2002). Influence of dry period bacterial intramammary infection on clinical mastitis in dairy cows. Journal of Dairy Science, 85(10), 2589–2599.
    https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(02)74343-9
4. LeBlanc, S. (2010). Monitoring metabolic health of dairy cattle in the transition period. The Journal of Reproduction and Development, 56 Suppl(S), S29-35. 
   https://doi.org/10.1262/jrd.1056S29
5. Sordillo, L. M. (2016). Nutritional strategies to optimize dairy cattle immunity. Journal of Dairy Science, 99(6), 4967–4982. 
   https://doi.org/10.3168/jds.2015-10354
6. Goff, J. P. (2006). Major advances in our understanding of nutritional influences on bovine health. Journal of Dairy Science, 89(4), 1292–1301.
   https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(06)72197-X
7. Bradford, B. J., Yuan, K., Farney, J. K., Mamedova, L. K., & Carpenter, A. J. (2015). Invited review: Inflammation during the transition to lactation: New adventures with an old flame. Journal of Dairy Science, 98(10), 6631–6650. 
   https://doi.org/10.3168/jds.2015-9683
8. Shirazi, M. A., Bakhtiarizadeh, M. R., & Salehi, A. (2025). RNA stability: a novel perspective on gene regulatory networks in bovine mastitis. BMC Genomics, 27(1), 30. 
   https://doi.org/10.1186/s12864-025-12396-x

Συγγραφέας: Zoi Dardouma, z.dardouma@nuevo-group.com.

Η μαστίτιδα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες και πιο δαπανηρές ασθένειες στις γαλακτοπαραγωγές αγελάδες, επηρεάζοντας αρνητικά την παραγωγή και την ποιότητα του γάλακτος, την ευζωία των ζώων και την κερδοφορία της εκτροφής. Αν και η προσοχή επικεντρώνεται κυρίως στην περίοδο της γαλακτοπαραγωγής, η επιτυχία ενός αποτελεσματικού προγράμματος πρόληψης και ελέγχου της μαστίτιδας καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή διαχείριση της ξηράς περιόδου [1,3].

Η σημασία της ξηράς περιόδου για την υγεία του μαστού και την επόμενη γαλακτική περίοδο

Η αποτελεσματική διαχείριση της ξηράς περιόδου μπορεί να μειώσει σημαντικά τα περιστατικά κλινικής μαστίτιδας μετά τον τοκετό, να περιορίσει τον αριθμό των σωματικών κυττάρων (SCC) και να βελτιώσει την παραγωγική απόδοση της επόμενης γαλακτικής περιόδου [1,2].

Η ξηρά περίοδος, η οποία διαρκεί συνήθως 45–60 ημέρες πριν από τον τοκετό, αποτελεί μια κρίσιμη φάση αναγέννησης και προετοιμασίας του μαστικού αδένα για την επόμενη γαλακτική περίοδο. Κατά το διάστημα αυτό, πολλές προϋπάρχουσες ενδομαστικές λοιμώξεις μπορούν να υποχωρήσουν, ωστόσο παράλληλα αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης νέων μολύνσεων. Ιδιαίτερα κρίσιμες θεωρούνται οι πρώτες ημέρες μετά τη διακοπή του αρμέγματος, καθώς και οι τελευταίες εβδομάδες πριν από τον τοκετό, όταν οι φυσικοί αμυντικοί μηχανισμοί του μαστού δεν έχουν ακόμη αποκατασταθεί πλήρως ή αρχίζουν να εξασθενούν λόγω της προετοιμασίας για την έναρξη της νέας γαλακτικής περιόδου [1].

Τι κάνει μια αγελάδα πιο ευάλωτη στη μαστίτιδα κατά την ξηρά περίοδο;

Η εμφάνιση νέων ενδομαστικών λοιμώξεων κατά την ξηρά περίοδο επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η καθαριότητα του περιβάλλοντος, η κατάσταση των θηλών, το ιστορικό μαστίτιδας της αγελάδας, ο αριθμός των σωματικών κυττάρων στο τέλος της γαλακτικής περιόδου και η συνολική διαχείριση των ζώων. Η υγρή ή ακάθαρτη στρωμνή, η υψηλή γαλακτοπαραγωγή κατά τη διακοπή του αρμέγματος, καθώς και η ανεπαρκής υγιεινή κατά την εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων, αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης νέων λοιμώξεων [2].

Σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης της μαστίτιδας κατά την ξηρά περίοδο

Τα τελευταία χρόνια, η διαχείριση της ξηράς περιόδου έχει εξελιχθεί σημαντικά, με στόχο όχι μόνο τη μείωση της συχνότητας εμφάνισης της μαστίτιδας, αλλά και τον περιορισμό της χρήσης αντιβιοτικών. Η επιλεκτική θεραπεία κατά την ξηρά περίοδο (Selective Dry Cow Therapy – SDCT) εφαρμόζεται πλέον σε πολλές χώρες και βασίζεται στη χορήγηση αντιβιοτικών μόνο στις αγελάδες ή στα επιμέρους τεταρτημόρια του μαστού που παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ή επιβεβαιωμένη ενδομαστική λοίμωξη. Η επιλογή των ζώων πραγματοποιείται με βάση το ιστορικό μαστίτιδας, τον αριθμό των σωματικών κυττάρων και, όπου είναι διαθέσιμη, τη βακτηριολογική καλλιέργεια γάλακτος. Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει στη συνετή χρήση των αντιμικροβιακών, διατηρώντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα του προγράμματος πρόληψης και ελέγχου της μαστίτιδας [3,5].

Εξίσου σημαντική είναι η δημιουργία ενός αποτελεσματικού φυσικού ή τεχνητού φραγμού στον θηλαίο πόρο. Τα εσωτερικά σφραγιστικά θηλών (internal teat sealants) χρησιμοποιούνται ευρέως για την προστασία από την είσοδο παθογόνων μικροοργανισμών καθ’ όλη τη διάρκεια της ξηράς περιόδου και έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά, ειδικά όταν εφαρμόζονται σε υγιή τεταρτημόρια του μαστού. Η σωστή εφαρμογή τους, με αυστηρή τήρηση των κανόνων ασηψίας, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητά τους [3,5].

Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη σύγχρονη διαχείριση παρουσιάζουν τα εξωτερικά σφραγιστικά θηλών (external teat sealants), τα οποία δημιουργούν ένα προστατευτικό φιλμ στην εξωτερική επιφάνεια της θηλής κατά τις πρώτες ημέρες μετά τη διακοπή του αρμέγματος. Η περίοδος αυτή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ο φυσικός κερατινικός φραγμός του θηλαίου πόρου δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί πλήρως. Η αποτελεσματικότητα των εξωτερικών σφραγιστικών εξαρτάται από την ικανότητά τους να παραμένουν σταθερά προσκολλημένα στη θηλή, ακόμη και σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας ή παρουσίας οργανικού υλικού. Μελέτες έχουν δείξει ότι όταν το προστατευτικό φιλμ διατηρείται για αρκετές ημέρες, μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος εγκατάστασης νέων ενδομαστικών λοιμώξεων κατά την πρώιμη ξηρά περίοδο [4].

Blue V Seal®: προστασία εκεί που ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος

Το Blue V Seal® αποτελεί ένα σύγχρονο εξωτερικό σφραγιστικό θηλών, σχεδιασμένο για τη δημιουργία ενός προστατευτικού φραγμού στην εξωτερική επιφάνεια της θηλής κατά την ξηρά περίοδο. Η ειδική του σύνθεση επιτρέπει την ισχυρή προσκόλληση στη θηλή και τη διατήρηση του προστατευτικού φιλμ για έως και 7 ημέρες, καλύπτοντας το κρίσιμο διάστημα μετά τη διακοπή του αρμέγματος και πριν από τον τοκετό, όταν ο κίνδυνος εγκατάστασης νέων ενδομαστικών λοιμώξεων είναι αυξημένος. Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στην προστασία του θηλαίου πόρου και στη μείωση της πιθανότητας εισόδου παθογόνων μικροοργανισμών στον μαστό.

Μελέτες αξιολόγησης της προστατευτικής δράσης του Blue V Seal® έχουν δείξει ότι το σχηματιζόμενο φιλμ μπορεί να περιορίζει τη διείσδυση σημαντικών παθογόνων που σχετίζονται με τη μαστίτιδα, όπως τα Staphylococcus aureus, Streptococcus uberis και Escherichia coli [6]. Παράλληλα, η ανθεκτικότητά του σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας και παρουσίας ρύπων συμβάλλει στη διατήρηση της προστατευτικής του δράσης ακόμη και σε απαιτητικές συνθήκες εκτροφής. Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα του επιτρέπει την εύκολη οπτική επιβεβαίωση της εφαρμογής και της σωστής κάλυψης της θηλής, διευκολύνοντας τη χρήση του στην καθημερινή πρακτική.

Εικόνα 1. Εφαρμογή εξωτερικού σφραγιστικού θηλών Blue V Seal® κατά την ξηρά περίοδο. Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα επιβεβαιώνει τη σωστή κάλυψη της θηλής μετά την εφαρμογή.

Η πρόληψη της μαστίτιδας είναι αποτέλεσμα ολοκληρωμένης διαχείρισης

Στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης πρόληψης της μαστίτιδας κατά την ξηρά περίοδο, κανένα μεμονωμένο μέτρο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σωστή διαχείριση της εκτροφής. Η καλή υγιεινή, οι κατάλληλες συνθήκες περιβάλλοντος, η ισορροπημένη διατροφή και η εφαρμογή αποτελεσματικών πρακτικών πρόληψης συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του μαστού και στη μείωση των περιστατικών μαστίτιδας μετά τον τοκετό [3,5].

Βιβλιογραφία

1. Bradley, A. J., & Green, M. J. (2004). The importance of the nonlactating period in the epidemiology of intramammary infection and strategies for prevention. The Veterinary Clinics of North America. Food Animal Practice, 20(3), 547–568. https://doi.org/10.1016/j.cvfa.2004.06.010
2. Green, M. J., Bradley, A. J., Medley, G. F., & Browne, W. J. (2007). Cow, farm, and management factors during the dry period that determine the rate of clinical mastitis after calving. Journal of Dairy Science, 90(8), 3764–3776. https://doi.org/10.3168/jds.2007-0107
3. Ruegg, P. L. (2017). A 100-Year Review: Mastitis detection, management, and prevention. Journal of Dairy Science, 100(12), 10381–10397.
   https://doi.org/10.3168/jds.2017-13023
4. Lim, G. H., Leslie, K. E., Kelton, D. F., Duffield, T. F., Timms, L. L., & Dingwell, R. T. (2007). Adherence and efficacy of an external teat sealant to prevent new intramammary infections in the dry period. Journal of Dairy Science, 90(3), 1289–1300. https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(07)71617-X
5. National Mastitis Council. (2025). Recommended Mastitis Control Program. 
   https://www.nmconline.org/wp-content/uploads/2025/08/SEVEN-point-NMC-Recommended-Mastitis-Control-08.18.25.pdf
6. Data on file 2023, Minnesota University report

Η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η αύξηση του κόστους παραγωγής, οι μεταβολές στις καταναλωτικές απαιτήσεις, οι πιέσεις που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, αλλά και η ανάγκη προσέλκυσης νέων ανθρώπων στο επάγγελμα συνθέτουν ένα απαιτητικό περιβάλλον για τους παραγωγούς. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η βιωσιμότητα του κλάδου δεν εξαρτάται μόνο από τις επενδύσεις σε υποδομές και εξοπλισμό, αλλά και από τη δημιουργία ισχυρών συνεργασιών, τη συνεχή εκπαίδευση και τη μεταφορά τεχνογνωσίας.
Για τη ΜΕΒΓΑΛ, η στήριξη της ελληνικής κτηνοτροφίας δεν αποτελεί μια περιστασιακή δράση εταιρικής υπευθυνότητας. Αποτελεί μέρος της ιστορίας, της φιλοσοφίας και της καθημερινής λειτουργίας της εδώ και 76 χρόνια.

Υποτροφία

Η διατήρηση μιας ισχυρής παραγωγικής βάσης. εξαρτάται από τη δυνατότητα του κλάδου να προσελκύσει, να εκπαιδεύσει και να εμπνεύσει τη νέα γενιά.
Αναγνωρίζοντας αυτή την ανάγκη, η ΜΕΒΓΑΛ προχώρησε το 2024 στη δημιουργία της «Υποτροφίας Κωνσταντίνος Χατζάκος – ΜΕΒΓΑΛ», μιας πρωτοβουλίας που απευθύνεται αποκλειστικά στα παιδιά των συνεργαζόμενων παραγωγών της.

Φωτογραφία: Στιγμιότυπο από την αποφοίτηση στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Από αριστερά: Dr. Jeff Lansdale (Πρόεδρος ΑΓΣ), Στέργιος Ιατρού (υπότροφος ΜΕΒΓΑΛ), Μαριάννα Παπαδοπούλου Χατζάκου (Δ/ντρια Ζώνης Γάλακτος ΜΕΒΓΑΛ).

Η υποτροφία παρέχει τη δυνατότητα διετούς φοίτησης στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή, καλύπτοντας το σύνολο των διδάκτρων για μία από τις ακόλουθες ειδικότητες: «Διαχειριστής Γεωργοκτηνοτροφικών Εκμεταλλεύσεων» και «Διαχειριστής Συστημάτων Εκτροφής Αγροτικών Ζώων».
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί μια επένδυση στους συνεργάτες που αναμένεται αύριο να αναλάβουν τη διαχείριση των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων και να οδηγήσουν την ελληνική κτηνοτροφία στην επόμενη ημέρα.
Η επιλογή της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για έναν εκπαιδευτικό οργανισμό που έχει συνδεθεί ιστορικά με την ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στη Βόρεια Ελλάδα, συμβάλλοντας επί δεκαετίες στην κατάρτιση στελεχών του πρωτογενούς τομέα.

Φωτογραφία: Στιγμιότυπο από τα εγκαίνια του Εκπαιδευτικού Εργαστηρίου Γάλακτος της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής από τον τότε Πρόεδρο, κ. Πάνο Κανέλλη (Μάιος 2010).

Παράλληλα, η σχέση της ΜΕΒΓΑΛ με το Ίδρυμα είναι διαχρονική και συνδέεται άμεσα με την παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Χατζάκου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Εκπαιδευτικό Τυροκομείο του Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας Γάλακτος και Γαλακτοκομικών Προϊόντων, το οποίο φέρει το όνομά του, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στην ανάπτυξη του κλάδου.
Μέσα στο Ιούνιο μάλιστα αποφοίτησε ο πρώτος υπότροφος της ΜΕΒΓΑΛ ή, ο οποίος είναι τρίτης γενιάς αγελαδοτρόφος, που συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση και τη συνεργασία με τη ΜΕΒΓΑΛ από τον παππού του.

Φωτογραφία: Μαριάννα Παπαδοπούλου Χατζάκου - Διευθύντρια Ζώνης Γάλακτος ΜΕΒΓΑΛ.

Κεντρική ομιλήτρια στην τελετή αποφοίτησης ήταν η Διευθύντρια Ζώνης Γάλακτος της ΜΕΒΓΑΛ, κυρία Μαριάννα Παπαδοπούλου Χατζάκου, που απευθύνθηκε με θερμά λόγια στους αποφοίτους τονίζοντας τη σημασία της γνώσης, της κριτικής σκέψης και της επαγγελματικής κατάρτισης ως εφόδια για τον αγροδιατροφικό τομέα, 

Academilk by ΜΕΒΓΑΛ

Η υποτροφία έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά πρωτοβουλιών που έχει αναπτύξει η ΜΕΒΓΑΛ με στόχο τη μεταφορά γνώσης και τεχνογνωσίας στους ανθρώπους της παραγωγής.
Σε αυτή τη λογική δημιουργήθηκε το Academilk by ΜΕΒΓΑΛ, ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που φέρνει την επιστημονική γνώση κοντά στον παραγωγό και μετατρέπει τη θεωρία σε πρακτικό εργαλείο βελτίωσης της καθημερινής λειτουργίας της κτηνοτροφικής μονάδας.

Φωτογραφία: Ημερίδα για παραγωγούς πρόβειου γάλακτος (Απρίλιος 2026).

Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με ακαδημαϊκούς φορείς και ειδικότερα με τη συμμετοχή επιστημονικών συνεργατών από το Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Μέσα από επιτόπιες επισκέψεις, αυτοψίες και αναλυτική καταγραφή της λειτουργίας κάθε μονάδας, αξιολογούνται κρίσιμοι παράγοντες που επηρεάζουν την απόδοση και την ποιότητα της παραγωγής. Παράλληλα παρέχονται εξατομικευμένες συμβουλές για θέματα διατροφής των ζώων, συνθηκών υγιεινής, πρακτικών αρμέγματος, οργάνωσης της εκτροφής και διαχείρισης του ζωικού κεφαλαίου, μέτρων βιοασφάλειας.
Στόχος του Academilk by ΜΕΒΓΑΛ είναι η αύξηση της παραγωγικότητας των μονάδων μέσα από πρακτικές που βελτιώνουν ταυτόχρονα την ευζωία των ζώων και την ποιότητα του παραγόμενου γάλακτος. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για ισχυρότερες και πιο βιώσιμες εκμεταλλεύσεις, ικανές να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της εποχής.

Παραδοσιακά προϊόντα και εξαγωγές

Η φιλοσοφία της ΜΕΒΓΑΛ για την ενίσχυση της πρωτογενούς παραγωγής συνδέεται άμεσα και με την παραγωγή παραδοσιακών ελληνικών προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας, όπως το ελληνικό γιαούρτι και η Φέτα ΠΟΠ, τα οποία λειτουργούν ως πρεσβευτές της μεσογειακής διατροφής σε όλο τον κόσμο.
Σήμερα, περίπου το 50% του κύκλου εργασιών της εταιρείας προέρχεται από εξαγωγές, ενώ ταυτόχρονα η εταιρεία επένδυσε στην κατασκευή νέας μονάδας παραγωγής λευκών τυριών, γεγονότα που αποτυπώνουν τη διεθνή δυναμική των ελληνικών γαλακτοκομικών προϊόντων, αλλά και την εμπιστοσύνη της εταιρείας στην αξία της ελληνικής πρώτης ύλης.

Διαχρονική σχέση με παραγωγούς

Από την ίδρυσή της έως σήμερα, η εταιρεία αναπτύχθηκε παράλληλα με την εξέλιξη της ελληνικής γαλακτοπαραγωγής. Η πορεία της βασίστηκε εξαρχής στην αξιοποίηση του ελληνικού γάλακτος και στη συνεργασία με τους ανθρώπους της υπαίθρου, δημιουργώντας ένα δίκτυο σχέσεων που σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής εμπορικής συνεργασίας.
Σήμερα η εταιρεία συνεργάζεται με 504 κτηνοτρόφους, από τους οποίους συλλέγει ετησίως περίπου 74 εκατομμύρια κιλά αγελαδινού και 25 εκατομμύρια κιλά αιγοπρόβειου γάλακτος. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται οικογένειες που επί δεκαετίες επενδύουν στην ελληνική παραγωγή και συνδέουν την πορεία τους με εκείνη της εταιρείας.Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις συνεργασίες της ΜΕΒΓΑΛ συνεχίζονται σήμερα με τη δεύτερη και την τρίτη γενιά κτηνοτρόφων. 

Η παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Χατζάκου

Η προσέγγιση αυτή έχει τις ρίζες της στο όραμα του ιδρυτή της εταιρείας, Κωνσταντίνου Χατζάκου. Από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της ΜΕΒΓΑΛ, ο ίδιος πίστευε ότι η ανάπτυξη της γαλακτοβιομηχανίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πρόοδο της ελληνικής κτηνοτροφίας. Η φράση που τον συνόδευε, «Στις φλέβες μου κυλάει γάλα»,
εξακολουθεί να εκφράζει μέχρι σήμερα τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία αντιλαμβάνεται τη σχέση της με την πρωτογενή παραγωγή και τους ανθρώπους της.
Για τη ΜΕΒΓΑΛ, κάθε συνεργαζόμενος κτηνοτρόφος αποτελεί μέλος μιας ευρύτερης παραγωγικής κοινότητας, η επιτυχία της οποίας συνδέεται άμεσα με τη δική της ανάπτυξη. 

Κλείνοντας

Από την εκπαίδευση της νέας γενιάς και τη συνεργασία με την Αμερικανική Γεωργική Σχολή, μέχρι τη μεταφορά τεχνογνωσίας μέσω του Academilk, την παραγωγή παραδοσιακών ελληνικών προϊόντων με διεθνή απήχηση και τις πολυετείς σχέσεις εμπιστοσύνης με εκατοντάδες παραγωγούς, η ΜΕΒΓΑΛ έχει διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσεων με επίκεντρο τον άνθρωπο της παραγωγής.
Για τη ΜΕΒΓΑΛ, αυτή η επένδυση αποτελεί διαχρονική επιλογή, συνδεδεμένη με την ιστορία της, αλλά και με το όραμά της για το μέλλον της ελληνικής κτηνοτροφίας.

Συνδεδεμένη ενίσχυση ύψους 5 λεπτών ανά λίτρο παραγόμενου γάλακτος, ζήτησαν οι αγελαδοτρόφοι της Ένωσης Φυλής Χολστάιν Ελλάδος (Ε.Φ.Χ.Ε) από τον αρμόδιο υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την Κτηνοτροφία, Θανάση Καββαδά, ενώ συζήτησαν εφ΄ όλης της ύλης, ζητήματα του κλάδου.

Σε συνάντηση που είχαν χθες 13/7/26 με τον υφυπουργό και βουλευτής Λευκάδας στο ΥΠΑΑΤ ζήτησαν η νέα ΚΑΠ να συνδέει τις ενισχύσεις με την πραγματική παραγωγή και τα παραστατικά πώλησης του γάλακτος και όχι με τα βοσκοτοπικά δικαιώματα, που οδηγούν σε στρεβλώσεις.

Η συνάντηση με τον αρμόδιο υφυπουργό για την Κτηνοτροφία, Θανάση Καββαδά, ο οποίος συναντήθηκε με τους αγελαδοτρόφους της Ένωσης Φυλής Χολστάιν Ελλάδος (ΕΦΧΕ) και υπηρεσιακούς παράγοντες του ΥΠΑΑΤ, έγινε σε ιδιαίτερα θετικό κλίμα. Την ΕΦΧΕ εκπροσώπησαν ο πρόεδρος Ηλίας Κοτόπουλος, ο επίτιμος πρόεδρος Θανάσης Βασιλέκας, ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας Χρήστος Βουλγαρίδης και το μέλος Θανάσης Παπαπαναγιώτου.

Η συνάντηση διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες και επικεντρώθηκε κυρίως στη συνδεδεμένη ενίσχυση της γαλακτοπαραγωγής, στο πλαίσιο της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αλλά και στις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε η ελληνική αγελαδοτροφία ν’ ανακτήσει την παραγωγική της δυναμική και να συμβάλει ουσιαστικά στο εισόδημα των παραγωγών και στην αγροτική ανάπτυξη της χώρας.

Η ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΑΣ

Οι εκπρόσωποι της Ένωσης παρουσίασαν τα στοιχεία που αποτυπώνουν τη συρρίκνωση της ελληνικής αγελαδοτροφίας. Όπως ανέφεραν, η εγχώρια παραγωγή αγελαδινού γάλακτος έχει περιοριστεί στους περίπου 650.000 τόνους ετησίως, ενώ οι ανάγκες της χώρας ανέρχονται σε περίπου 1,5 εκατ. τόνους. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως η Ελλάδα καλύπτει περίπου το 43% των αναγκών της σε αγελαδινό γάλα, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις εισαγωγές. Αντίστοιχα, η εγχώρια παραγωγή καλύπτει μόλις το 20% των αναγκών της χώρας σε βόειο κρέας.

Οι αγελαδοτρόφοι υπογράμμισαν ότι η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής αποτελεί ζήτημα επισιτιστικής επάρκειας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς κρίσεις, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού καθιστούν αναγκαία την αύξηση της αυτάρκειας της χώρας σε βασικά αγροδιατροφικά προϊόντα.

ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΑΛΑ

Οι αγελαδοτρόφοι ζήτησαν να θεσπιστεί συνδεδεμένη ενίσχυση ύψους 5 λεπτών ανά λίτρο παραγόμενου γάλακτος, ενώ πρότειναν η νέα ΚΑΠ να συνδέει τις ενισχύσεις με την πραγματική παραγωγή και τα παραστατικά πώλησης του γάλακτος και όχι με τα βοσκοτοπικά δικαιώματα, όπως συνέβη στο παρελθόν, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μία σειρά από παθογένειες και στρεβλώσεις.

Όπως επισήμαναν, η καταβολή της συνδεδεμένης με βάση τα τιμολόγια και την πραγματική παραγωγή θα περιορίσει απάτες και στρεβλώσεις του παρελθόντος και θα διασφαλίσει μεγαλύτερη διαφάνεια, ώστε να μην επαναληφθούν φαινόμενα όπως αυτά που αποκαλύφθηκαν στη δύσοσμη υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΖΩΟΝΟΣΩΝ ΚΙ Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΓΑ

Η ΕΦΧΕ ζήτησε επίσης τη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής για τη γαλακτοπαραγωγό αγελαδοτροφία, καθώς και τη λήψη πρόσθετων μέτρων για την αντιμετώπιση των ζωονόσων που απειλούν το ζωικό κεφάλαιο και το εισόδημα των παραγωγών. Παράλληλα, οι εκπρόσωποί της πρότειναν τη μερική αναθεώρηση του κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε για ασθένειες όπως ο αφθώδης πυρετός και η οζώδης δερματίτιδα οι αποζημιώσεις να καταβάλλονται με βάση τις πραγματικές τιμές αγοράς των ζώων. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν ακόμη ο φάκελος του ελληνικού γιαουρτιού, οι προτεραιότητες της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά το 2028, καθώς και το πλαίσιο πρόληψης και αποζημίωσης από τις ζωονόσους.

Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θανάσης Καββαδάς αντιμετώπισε θετικά την πρόταση για συνδεδεμένη ενίσχυση που θα βασίζεται στα παραστατικά του γάλακτος.

Ενημέρωσε ότι ήδη στις αρχές Ιουλίου απέστειλε επιστολή προς τον περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Χριστόδουλο Τοψίδη, ζητώντας τη δημιουργία τεσσάρων έως πέντε απολυμαντικών σταθμών (αψίδων) στις βασικές πύλες εισόδου της χώρας από τη Βουλγαρία και την Τουρκία, προκειμένου να ενισχυθεί η θωράκιση της χώρας απέναντι στις επιζωοτίες. Παράλληλα, δήλωσε ότι είναι θετικός στην εξέταση βελτιώσεων του θεσμικού πλαισίου για το ελληνικό γιαούρτι, το οποίο αποτελεί προϊόν με ιδιαίτερη δυναμική στις διεθνείς αγορές.

Η συνάντηση ολοκληρώθηκε σε θετικό κλίμα, με τις δύο πλευρές να συμφωνούν στη συνέχιση του διαλόγου το επόμενο διάστημα, με στόχο τη διαμόρφωση πολιτικών που θα ενισχύσουν την ελληνική αγελαδοτροφία, την εγχώρια παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας.

Η ευρωπαϊκή αγορά βοδινού κρέατος εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων, με τη χαμηλή προσφορά να στηρίζει τις τιμές, παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωσή τους τις τελευταίες εβδομάδες. Παράλληλα, η μειωμένη παραγωγή και οι μεταβολές στις εμπορικές ροές διαμορφώνουν την τρέχουσα εικόνα της αγοράς, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και διεθνώς, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αγοράς Κρέατος (Meat Market Observatory) της Ε.Ε.

Οι τιμές παραμένουν υψηλές παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση

Κατά τις αρχές Ιουνίου (8-14 Ιουνίου), η μέση τιμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα σφάγια ενήλικων αρσενικών βοοειδών διαμορφώθηκε στα 641,7 ευρώ ανά 100 κιλά, παρουσιάζοντας αύξηση 1,76% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά μείωση 3,91% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα και 3,22% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Η τιμή αυτή αντιστοιχεί στο 289% της τιμής αναφοράς.

Παρότι οι τιμές εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφεται σαφής αποκλιμάκωση. Παρότι φαίνεται να σταθεροποιούνται, βρίσκονται πλέον χαμηλότερα από τα επίπεδα της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Παραμένουν, πάντως, σημαντικά υψηλότερες από τον μέσο όρο της τελευταίας τριετίας.

Η ζήτηση έχει επιβραδυνθεί λόγω των υψηλών τιμών και της γενικότερης οικονομικής αβεβαιότητας. Ωστόσο, η περιορισμένη προσφορά εξακολουθεί να στηρίζει τις τιμές, διατηρώντας τες σε υψηλά επίπεδα και, προς το παρόν, ευνοϊκά περιθώρια κέρδους για τους παραγωγούς.

Η μειωμένη παραγωγή περιορίζει την προσφορά

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026, η παραγωγή βοδινού κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκε κατά 3,4% ως προς τον αριθμό των σφαγών και κατά 1,2% ως προς τον όγκο της παραγωγής, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Παρά την αύξηση του βάρους των σφαγίων, η προσφορά εξακολουθεί να παραμένει περιορισμένη.

Μειωμένες οι εξαγωγές, αυξημένες οι εισαγωγές

Κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 2026, οι εξαγωγές βοδινού κρέατος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώθηκαν κατά 14,6% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καθώς η περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων και η μείωση της παραγωγής εξακολουθούν να περιορίζουν τις εξαγωγικές δυνατότητες της Ένωσης.

Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει ο σημαντικότερος προορισμός των ευρωπαϊκών εξαγωγών, απορροφώντας το 37% του συνόλου, ενώ ακολουθεί η Τουρκία με ποσοστό 10%. Οι εξαγωγές προς το Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκαν κατά περίπου 11%. Πέρα από την περιορισμένη προσφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η μείωση αυτή συνδέεται και με τη χαμηλότερη ζήτηση για ευρωπαϊκό βοδινό κρέας στο Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω των εμπορικών συμφωνιών που έχει συνάψει η χώρα με άλλους εταίρους, όπως η Αυστραλία.

Με εξαίρεση την Τουρκία, όπου οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 22%, οι εξαγωγές μειώθηκαν προς σχεδόν όλους τους υπόλοιπους παραδοσιακούς προορισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Την ίδια περίοδο, οι εισαγωγές βοδινού κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν κατά 23,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν από όλους τους βασικούς εμπορικούς εταίρους, με εξαίρεση την Αργεντινή και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στις εισαγωγές από τη Βραζιλία (+62,7%), η οποία ξεπέρασε το Ηνωμένο Βασίλειο και αναδείχθηκε στον πρώτο προμηθευτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η περιορισμένη προσφορά εντός της Ε.Ε. και οι, ακόμη, υψηλές τιμές εξακολουθούν να καθιστούν την ευρωπαϊκή αγορά ελκυστική για τις εισαγωγές.

Σταθερή η εικόνα στη διεθνή αγορά

Στη διεθνή αγορά βοδινού κρέατος δεν καταγράφονται σημαντικές μεταβολές. Η περιορισμένη προσφορά και η ισχυρή ζήτηση εξακολουθούν να διατηρούν ιδιαίτερα δυναμικό το παγκόσμιο εμπόριο.

Η Βραζιλία παραμένει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας βοδινού κρέατος παγκοσμίως, με την Αυστραλία να ακολουθεί. Όσον αφορά τις εισαγωγές, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν, με διαφορά, να αποτελούν τις μεγαλύτερες αγορές παγκοσμίως.

Παρά τη σύνθετη γεωπολιτική συγκυρία, το παγκόσμιο εμπόριο βοδινού κρέατος παραμένει δυναμικό.

Οδηγίες για τις μετακινήσεις αιγοπροβάτων και βοοειδών προς τους θερινούς βοσκότοπους είχε εκδώσει στα τέλη Μαΐου και συγκεκριμένα στις 29/5 η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ, στο πλαίσιο των μέτρων που εξακολουθούν να εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Με νεότερο έγγραφο, στις 8/6, το Υπουργείο παρέχει πρόσθετες οδηγίες σχετικά με τις μετακινήσεις των ζώων προς τους θερινούς βοσκοτόπους. Ειδικότερα, οι οδηγίες αφορούν τις μετακινήσεις αιγοπροβάτων από ελεύθερη σε ελεύθερη Περιφερειακή Ενότητα, τις μετακινήσεις στις περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες, καθώς και τις μετακινήσεις βοοειδών.

Εκτίμηση κινδύνου και επιδημιολογική κατάσταση

Η επιζωοτία της ευλογιάς εμφανίζει σταθερά πτωτική τάση, ωστόσο αυτό δεν είναι καθόλου εφησυχαστικό, καθώς συνεχίζουν να καταγράφονται εστίες σε ορισμένες Π.Ε. της χώρας. Ειδικότερα, το διάστημα από 30 Μαρτίου 2026 έως σήμερα επιβεβαιώθηκαν 33 νέες εστίες στις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης (Π.Ε. Ροδόπης), Στερεάς Ελλάδας (Π.Ε. Ευρυτανίας, Π.Ε. Φωκίδας), Δυτικής Ελλάδας (Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας, Π.Ε. Αχαΐας, Π.Ε. Ηλείας), Κεντρικής Μακεδονίας (Π.Ε. Πιερίας, Π.Ε. Σερρών), Ιονίων Νήσων (Π.Ε. Ιθάκης), Πελοποννήσου (Π.Ε. Αρκαδίας) και Θεσσαλίας (Π.Ε. Λάρισας).

Σύμφωνα με το ΥπΑΑΤ, η κρισιμότητα των επόμενων μηνών για την εκρίζωση της ευλογιάς παραμένει ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς την ίδια χρονική περίοδο το προηγούμενο έτος είχε καταγραφεί δραματική αύξηση των εστιών.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και με δεδομένη την επικείμενη σχετική τροποποίηση της Εκτελεστικής Απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ευλογιά στην Ελλάδα, το Υπουργείο συνιστά οι μετακινήσεις προς τους θερινούς βοσκοτόπους να αποφεύγονται ή να εγκρίνονται κατόπιν αξιολόγησης του κινδύνου από την τοπική αρμόδια αρχή. Στις περιπτώσεις όπου η μετακίνηση κρίνεται αναγκαία για λόγους ευζωίας, θα πρέπει να πραγματοποιείται με αυστηρή εφαρμογή των παρακάτω μέτρων.

Α) Μετακινήσεις αιγοπροβάτων από ελεύθερη σε ελεύθερη Περιφερειακή Ενότητα

Επιτρέπονται οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων από ελεύθερες σε ελεύθερες περιοχές με τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

Έλεγχος της σήμανσης, καταμέτρηση/απογραφή και κλινική εξέταση όλων των ζώων, από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή, για την παρουσία κλινικών συμπτωμάτων συμβατών με τη νόσο εντός 24 ωρών πριν από τη μετακίνηση.

Η μετακίνηση πραγματοποιείται μόνο με αδειοδοτημένο όχημα μεταφοράς ζώντων ζώων και αδειοδοτημένο μεταφορέα.

Εφαρμογή των απαιτήσεων για την καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων. Τα οχήματα μεταφοράς ζώντων ζώων θα πρέπει να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης, πριν τη φόρτωση και μετά την εκφόρτωση των ζώων. Οι διαδικασίες πιστοποιούνται με τη βεβαίωση απολύμανσης από τον σταθμό απολύμανσης και την υπεύθυνη δήλωση του οδηγού ότι έχει προηγηθεί η καθαριότητα και απολύμανση του οχήματός του.

Επισημαίνεται ότι:

-η είσοδος των οδηγών στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις επιτρέπεται μόνο με χρήση κατάλληλου προστατευτικού εξοπλισμού.

-απαγορεύεται η διέλευση και η στάση των φορτηγών στις ζώνες προστασίας, επιτήρησης και στις περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες. Η ακριβής διαδρομή που θα ακολουθήσει το όχημα πρέπει να κατατίθεται γραπτώς στην αρμόδια περιφερειακή κτηνιατρική υπηρεσία που εκδίδει το έγγραφο κυκλοφορίας/υγειονομικό πιστοποιητικό.

Κατά το διάστημα παραμονής στους θερινούς βοσκοτόπους, απαγορεύεται η είσοδος ζώων από άλλες εκτροφές και ο συγχρωτισμός με άλλα κοπάδια, με χρήση τεχνητών ή φυσικών φραγμάτων, αποφυγή χρήσης κοινών ποτιστρών κ.λπ.

Τα αιγοπρόβατα δεν έχουν μετακινηθεί από τη σταυλική εγκατάσταση αποστολής για τουλάχιστον 30 ημέρες πριν τη μετακίνηση.

Η εγκατάσταση προορισμού θα πρέπει να έχει καθαριστεί και απολυμανθεί πριν την είσοδο των ζώων.

Β) Μετακινήσεις στις περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες

Απαγορεύονται αυστηρά οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων προς θερινούς βοσκοτόπους από εκτροφές που βρίσκονται εντός ζωνών προστασίας.

Επιτρέπονται μετακινήσεις αιγοπροβάτων προς θερινούς βοσκοτόπους από εκτροφές που βρίσκονται εντός ζωνών επιτήρησης ΑΥΣΤΗΡΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ  εντός της ζώνης επιτήρησης στην οποία ανήκουν. 

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΑΠΟ ΖΩΝΗ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΣΕ ΘΕΡΙΝΟ ΒΟΣΚΟΤΟΠΟ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΕΝΤΟΣ ΟΠΟΙΑΣΔΗΠΟΤΕ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΗΣ ΖΩΝΗΣ.

Επιτρέπονται οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων εντός της ίδιας ή όμορης περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης της ίδιας αλλά και της όμορης Περιφέρειας με τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

Για μετακίνηση από περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη στην ίδια Περιφέρεια ή σε περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη όμορης Περιφερειακής Ενότητας, τηρούνται σχολαστικά οι απαιτήσεις της παραγράφου Α.

Επιπλέον, πραγματοποιείται δειγματοληπτικά εργαστηριακός έλεγχος σε δείγματα σιέλου με βάση τον Πίνακα υπεργεωμετρικής κατανομής των Cannon και Roe, με επιπολασμό 5%, τουλάχιστον 72 ώρες πριν τη μετακίνηση.

Η μετακίνηση πραγματοποιείται μόνο με αδειοδοτημένο όχημα μεταφοράς ζώντων ζώων και αδειοδοτημένο μεταφορέα. Κατά τη μεταφορά, απαγορεύεται η ταυτόχρονη μεταφορά ζώων από διαφορετικές εκτροφές.

Στην εκτροφή προορισμού απαγορεύεται αυστηρά η είσοδος ζώων από άλλες εκτροφές και ο συγχρωτισμός με άλλα κοπάδια στη βοσκή, με χρήση τεχνητών ή φυσικών φραγμάτων και μη χρήση κοινών ποτιστρών.

Επιτρέπεται η διέλευση οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων μόνο όταν το σύνολο της διαδρομής πραγματοποιείται εντός Περιφερειακών Ενοτήτων που ανήκουν σε απαγορευμένη ζώνη. Απαγορεύεται η διέλευση από οποιαδήποτε Περιφερειακή Ενότητα που δεν υπάγεται σε απαγορευμένη ζώνη, έστω και για ελάχιστο τμήμα της διαδρομής.

Γ) Μετακινήσεις βοοειδών

Οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται ελεύθερα με την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και των οδηγιών που περιγράφονται από το ΥπΑΑΤ, καθώς και με τις παρακάτω προϋποθέσεις:

Στις απαγορευμένες ζώνες, στις αμιγώς βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις, οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται ελεύθερα.

Στις συνδεδεμένες με εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις, οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται μετά την κλινική εξέταση και την εκτέλεση δειγματοληψίας PCR στα αιγοπρόβατα της συνδεδεμένης εκτροφής πριν από τη μετακίνηση, όπως περιγράφεται στο κεφάλαιο Β.

Πρώτη ανακοίνωση για τις μετακινήσεις προς θερινούς βοσκοτόπους (29/5) εδώ

Δεύτερη ανακοίνωση για τις μετακινήσεις προς θερινούς βοσκοτόπους (8/6) εδώ 

Παρά το γεγονός ότι οι τιμές του βοδινού κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζουν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι οι τιμές παρουσιάζουν σαφή πτωτική τάση και διέρχονται σημαντική καθοδική διόρθωση. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων συνεχίζει να στηρίζει την αγορά, ωστόσο η επιβράδυνση της ζήτησης και η αβεβαιότητα που επικρατεί στην οικονομία ασκούν πιέσεις στις τιμές.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η παραγωγή βοδινού κρέατος στην ΕΕ παραμένει μειωμένη, οι εξαγωγές υποχωρούν αισθητά και οι εισαγωγές αυξάνονται σημαντικά.

Τιμές: Παραμένουν υψηλές αλλά διορθώνουν προς τα κάτω

Κατά τα μέσα Μαΐου 2026 (11-17), η μέση τιμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα σφάγια ενήλικων αρσενικών βοοειδών διαμορφώθηκε στα 667,6 ευρώ ανά 100 κιλά.

Η τιμή αυτή ήταν μειωμένη κατά 1,76% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, μειωμένη κατά 4,98% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και αυξημένη κατά 1,83% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αντιστοιχεί στο 300% της τιμής αναφοράς.

Οι τιμές συνεχίζουν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, ωστόσο παρουσιάζουν σαφή πτωτική τάση και διέρχονται μια σημαντική φάση διόρθωσης. Η ζήτηση έχει επιβραδυνθεί λόγω των υψηλών τιμών, ενώ η γενικότερη αβεβαιότητα που επικρατεί στην οικονομία φαίνεται να αποτελεί τον βασικό παράγοντα που επηρεάζει τη συγκεκριμένη εξέλιξη.

Παρά ταύτα, η περιορισμένη προσφορά εξακολουθεί να διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και, προς το παρόν, να εξασφαλίζει ευνοϊκά περιθώρια κέρδους για τους παραγωγούς.

Παραγωγή: Μείωση κατά 4% το πρώτο δίμηνο του 2026

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2026 η παραγωγή βοδινού κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκε κατά 4% σε όγκο (τόνους) σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Σημαντικές μειώσεις καταγράφηκαν σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η προσφορά παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένη.

Εξαγωγές: Υποχώρηση λόγω μειωμένης διαθεσιμότητας ζώων

Τον Ιανουάριο του 2026 οι εξαγωγές βοδινού κρέατος μειώθηκαν κατά 17,7% σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2025. Η έλλειψη ζώων και η μείωση της παραγωγής περιόρισαν τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εξάγει προϊόντα βοδινού κρέατος.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτέλεσε τον σημαντικότερο προορισμό των εξαγωγών, αντιπροσωπεύοντας το 39% του συνόλου των εξαγωγών, ενώ ακολούθησε η Τουρκία με ποσοστό 9%.

Οι εξαγωγές προς το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψαν σημαντική μείωση, περίπου 11%. Πέραν της περιορισμένης προσφοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν μπορεί να αποκλειστεί και η πιθανότητα μείωσης της βρετανικής ζήτησης για ευρωπαϊκό βοδινό κρέας, εξαιτίας εμπορικών συμφωνιών που έχει συνάψει το Ηνωμένο Βασίλειο με άλλους εμπορικούς εταίρους, όπως η Αυστραλία. Με εξαίρεση την Τουρκία, οι εξαγωγές μειώθηκαν σχεδόν προς όλους τους παραδοσιακούς προορισμούς.

Εισαγωγές: Σημαντική αύξηση από Βραζιλία και Ουρουγουάη

Τον Ιανουάριο του 2026 οι εισαγωγές βοδινού κρέατος αυξήθηκαν κατά 25% σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2025. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν από όλους τους βασικούς εμπορικούς εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στις εισαγωγές από τη Βραζιλία (+58%), η οποία ξεπέρασε το Ηνωμένο Βασίλειο και αναδείχθηκε στον σημαντικότερο προμηθευτή της ευρωπαϊκής αγοράς. Σημαντική αύξηση σημειώθηκε επίσης στις εισαγωγές από την Ουρουγουάη (+50%).

Η περιορισμένη εσωτερική προσφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι τιμές που εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα συνεχίζουν να προσελκύουν εισαγωγές από τρίτες χώρες.

Παγκόσμια αγορά: Ισχυρή ζήτηση και δυναμικό εμπόριο

Στην παγκόσμια αγορά βοδινού κρέατος δεν καταγράφονται σημαντικές μεταβολές. Η περιορισμένη προσφορά και η ισχυρή ζήτηση διατηρούν το διεθνές εμπόριο σε ιδιαίτερα δυναμικά επίπεδα. Η Βραζιλία εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας βοδινού κρέατος παγκοσμίως, ακολουθούμενη από την Αυστραλία.

Από την πλευρά των εισαγωγών, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν, με μεγάλη διαφορά, οι βασικοί παράγοντες της παγκόσμιας ζήτησης.

Παρά τη σύνθετη γεωπολιτική κατάσταση που επικρατεί διεθνώς, το παγκόσμιο εμπόριο βοδινού κρέατος εξακολουθεί να παρουσιάζει έντονη δυναμική.

Εγκύκλιο με οδηγίες για τις μετακινήσεις αιγοπροβάτων και βοοειδών προς τους θερινούς βοσκοτόπους εξέδωσε η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ, στο πλαίσιο των μέτρων που εξακολουθούν να εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.

Παρά την πτωτική τάση που παρουσιάζει η επιζωοτία, επισημαίνεται ότι ο κίνδυνος παραμένει υψηλός, καθώς συνεχίζουν να καταγράφονται νέες εστίες σε ορισμένες περιοχές της χώρας. Για τον λόγο αυτό, οι αρμόδιες αρχές υπενθυμίζουν την ανάγκη αυστηρής τήρησης των μέτρων βιοασφάλειας στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, καθώς και των προβλεπόμενων μέτρων που ορίζονται από το ενωσιακό πλαίσιο.

Η πορεία της νόσου και οι όροι μετακίνησης

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η επιζωοτία της ευλογιάς εμφανίζει σταθερά πτωτική τάση. Ωστόσο, αυτό δεν θεωρείται καθόλου εφησυχαστικό, καθώς συνεχίζουν να καταγράφονται εστίες σε ορισμένες Περιφερειακές Ενότητες της χώρας, καθώς και σε νέες περιοχές.

Ειδικότερα, το διάστημα από 30 Μαρτίου 2026 έως σήμερα επιβεβαιώθηκαν δέκα νέες εστίες στις Περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας (Π.Ε. Ευρυτανίας), Δυτικής Ελλάδας (Π.Ε. Αιτωλοακαρνανίας, Π.Ε. Ηλείας) και Θεσσαλίας (Π.Ε. Λάρισας).

Όπως επισημαίνεται, ο κίνδυνος παραμένει υψηλός στις εν λόγω Περιφέρειες και σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ για την αποτροπή εμφάνισης νέων εστιών κρίνεται επιτακτική η αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, καθώς και των λοιπών μέτρων που προβλέπονται από τον Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2020/687.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, καθώς και τις απαγορεύσεις που βρίσκονται σε ισχύ και καθορίζονται από το ενωσιακό πλαίσιο, οι μετακινήσεις προς τους θερινούς βοσκοτόπους μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

Α) Μετακινήσεις αιγοπροβάτων

Επιτρέπονται οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων από ελεύθερες σε ελεύθερες περιοχές με τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

- Έλεγχος της σήμανσης, καταμέτρηση/απογραφή και κλινική εξέταση όλων των ζώων, από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή για την παρουσία κλινικών συμπτωμάτων συμβατών με τη νόσο εντός 24 ωρών πριν από τη μετακίνηση.

-Εφαρμογή των απαιτήσεων για την καθαριότητα και απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς ζώντων ζώων. Τα οχήματα μεταφοράς θα πρέπει να καθαρίζονται και απολυμαίνονται, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες καθαρισμού και απολύμανσης, πριν τη φόρτωση και μετά την εκφόρτωση των ζώων. Οι διαδικασίες πιστοποιούνται με τη βεβαίωση απολύμανσης από τον σταθμό απολύμανσης και υπεύθυνη δήλωση του οδηγού ότι έχει προηγηθεί η καθαριότητα και απολύμανση του οχήματός του.

Επισημαίνεται ότι:

η είσοδος των οδηγών στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, επιτρέπεται μόνο με χρήση κατάλληλου προστατευτικού εξοπλισμού
απαγορεύεται η διέλευση και η στάση των φορτηγών στις ζώνες προστασίας, επιτήρησης και στις περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες.

- Κατά το διάστημα παραμονής στους θερινούς βοσκοτόπους, απαγορεύεται η είσοδος ζώων από άλλες εκτροφές και ο συγχρωτισμός με άλλα κοπάδια (με τη χρήση τεχνητών-φυσικών φραγμάτων, αποφυγή χρήσης κοινών ποτιστρών κλπ).

- Τα αιγοπρόβατα δεν έχουν μετακινηθεί από τη σταυλική εγκατάσταση αποστολής για τουλάχιστον 30 ημέρες πριν τη μετακίνηση. Στον τόπο προορισμού τα ζώα παραμένουν στην εγκατάσταση για τουλάχιστον 30 ημέρες.

- Η εγκατάσταση προορισμού θα πρέπει να έχει καθαριστεί και απολυμανθεί πριν την είσοδο των ζώων.

Β) Μετακινήσεις βοοειδών

1) Αμιγώς βοοτροφικές και συνδεδεμένες εκμεταλλεύσεις

Για τις αμιγώς βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις καθώς και τις, συνδεδεμένες με εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται ελεύθερα με τη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και των οδηγιών που περιγράφονται εδώ.

2) Στις απαγορευμένες ζώνες

Για τις αμιγώς βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται ελεύθερα με τη τήρηση των μέτρων της παραγράφου 1.

Για τις συνδεδεμένες βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις με εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται μετά την κλινική εξέταση και την εκτέλεση δειγματοληψίας pcr στα αιγοπρόβατα της συνδεδεμένης εκτροφής πριν από την μετακίνηση.

Δείτε ολόκληρη την εγκύκλιο εδώ.

Ο αφθώδης πυρετός συνεχίζει την «πυρετώδη πορεία» του στη Λέσβο, με τον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων να καταγράφει σταθερή αύξηση το τελευταίο διάστημα, εντείνοντας την ανησυχία στον κτηνοτροφικό κόσμο του νησιού.

Η επιδημιολογική εικόνα που διαμορφώνεται δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού, καθώς η νόσος εξαπλώνεται σε εκτροφές, επηρεάζοντας άμεσα την παραγωγή και δημιουργώντας ένα περιβάλλον διαρκούς πίεσης για τους επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα.

Σε ένα νησί όπου η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την αναγκαιότητα για τη σωστή διαχείριση και την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων περιορισμού της ασθένειας. Σε αυτό το πλαίσιο, αποφασίστηκε η ενίσχυση της συνεργασίας των αρμόδιων υπηρεσιών της Ελλάδας και της Κύπρου για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού, στη βάση του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου.

Τα στοιχεία της επιτήρησης και των ελέγχων

Σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο της επιτήρησης και της δειγματοληψίας στο πεδίο για τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο, κατά το διάστημα από 15 Μαρτίου 2026 έως 4 Μαΐου 2026, καταγράφηκαν συγκεκριμένα στοιχεία που αποτυπώνουν την πορεία της νόσου.

Συνολικά εξετάστηκαν 674 εκτροφές. Από αυτές, οι 575 αφορούσαν εκτροφές προβάτων, 12 εκτροφές αιγών, 15 εκτροφές βοοειδών και 72 μικτές εκτροφές.

Κατά τη διάρκεια των ελέγχων, εντοπίστηκαν 76 επιβεβαιωμένα κρούσματα, τα οποία καταγράφηκαν σε 116 θετικές εκτροφές.

Παράλληλα, 22.957 ζώα εξετάστηκαν με αιμοληψία, ενώ στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς παρελήφθησαν συνολικά 36.089 δείγματα προς εργαστηριακό έλεγχο.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το ΥΠΑΑΤ καλεί τους κτηνοτρόφους, τους εμπόρους, τους μεταφορείς, τα σφαγεία, τις γαλακτοκομικές επιχειρήσεις και όλους τους εμπλεκόμενους στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης να τηρούν τις οδηγίες των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών.

Η συμμόρφωση με τα μέτρα κρίνεται κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου, την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας στο νησί.

Τι είναι ο αφθώδης πυρετός

Ο αφθώδης πυρετός είναι ένα εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση.

Η μετάδοση μπορεί να γίνει τόσο με άμεση επαφή μεταξύ ζώων όσο και έμμεσα, μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, εξοπλισμού ή ανθρώπινης δραστηριότητας. Παράλληλα, είναι δυνατή και η αερογενής μετάδοση, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων.

Όπως επισημαίνεται, ο αφθώδης πυρετός δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, συγκαταλέγεται στα πλέον επικίνδυνα νοσήματα των παραγωγικών ζώων και απαιτεί την άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου, βιοπροφύλαξης και περιορισμού των μετακινήσεων.

Ενίσχυση συνεργασίας Αθήνας- Λευκωσίας για την αντιμετώπιση της ζωονόσου

Όσον αφορά την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού, το ζήτημα τίθεται και σε επίπεδο διακρατικής συνεργασίας, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών.

Στο πλαίσιο αυτό, κατά τη συνάντηση μεταξύ της Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας, δρος Μαρίας Παναγιώτου, και του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Μαργαρίτη Σχοινά, συζητήθηκε η κτηνιατρική κρίση του Αφθώδους Πυρετού και αποφασίστηκε η ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας των αρμόδιων υπηρεσιών των δύο χωρών για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού, στη βάση του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου.

Συγκεκριμένα, συμφωνήθηκαν τα ακόλουθα. Οι αρμόδιες υπηρεσίες να προχωρήσουν σε:

Συστηματική ανταλλαγή επιδημιολογικών δεδομένων, με στόχο τη συνεχή αξιολόγηση της κατάστασης και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον περιορισμό της διασποράς και την εκρίζωση της νόσου.

Στενότερη συνεργασία μεταξύ των κτηνιατρικών υπηρεσιών και επιστημονικών ομάδων, σε τεχνικό επίπεδο, για αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου.

Περαιτέρω ανάδειξη της ανάγκης εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας και των περιορισμών, με πλήρη ευθυγράμμιση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και τα ισχύοντα πρωτόκολλα.

Ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών στην κλινική επιτήρηση και στη διαχείριση εστιών, περιλαμβανομένων διαδικασιών απολύμανσης, ελέγχων μετακινήσεων, μέτρων βιοασφάλειας, θανατώσεων και υγειονομικής ταφής και καύσης.

Διαμόρφωση κοινής προσέγγισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με στόχο την ενίσχυση της συνολικής ανταπόκρισης και τη διεκδίκηση στήριξης όπου απαιτείται.

Διερεύνηση συνεργασίας σε θέματα εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής προσωπικού και τεχνογνωσίας.

Ανταλλαγή απόψεων για τη στήριξη του κτηνοτροφικού κόσμου, με στόχο τη βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα του τομέα.

Συντονισμένη ενημέρωση προς τους κτηνοτρόφους, με σαφείς και εφαρμόσιμες οδηγίες που ενισχύουν την εφαρμογή των μέτρων στην πράξη.

Την ώρα που η ανησυχία γύρω από τον αφθώδη πυρετό παραμένει υψηλή στον κτηνοτροφικό κόσμο, επιτήδειοι φαίνεται να εκμεταλλεύονται την κατάσταση, επιχειρώντας να αποσπάσουν προσωπικά στοιχεία από παραγωγούς μέσω τηλεφωνικών κλήσεων. Για το ζήτημα αυτό, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εφιστά την προσοχή των κτηνοτρόφων, διευκρινίζοντας παράλληλα τον ρόλο των αρμόδιων υπηρεσιών. 

Τι αναφέρει το Υπουργείο

Σε σχετική ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ενημερώνει τους κτηνοτρόφους και όλους τους εμπλεκόμενους στον πρωτογενή τομέα ότι έχουν εντοπιστεί περιστατικά τηλεφωνικών επικοινωνιών από άγνωστα άτομα, τα οποία προσποιούνται ότι ενεργούν εκ μέρους υπηρεσιών ή εργαστηρίων και ζητούν προσωπικά δεδομένα, με πρόσχημα την ενημέρωση για αποτελέσματα εξετάσεων σχετικών με τον αφθώδη πυρετό.

Οι πρακτικές αυτές συνιστούν πιθανή απόπειρα εξαπάτησης (phishing) και δεν συνάδουν με τις επίσημες διαδικασίες ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών.

Τι επισημαίνεται από τις αρμόδιες αρχές

Σε συνέχεια των παραπάνω, επισημαίνεται ότι οι υπηρεσίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των Περιφερειών δεν ζητούν ποτέ τηλεφωνικά προσωπικά δεδομένα (όπως ΑΜΚΑ ή άλλα ευαίσθητα στοιχεία).

Παράλληλα, καμία ενημέρωση για εργαστηριακά αποτελέσματα δεν πραγματοποιείται μέσω άτυπων τηλεφωνικών κλήσεων από μη ταυτοποιημένες πηγές.

Τονίζεται, τέλος, ότι το μοναδικό αρμόδιο και επίσημο εργαστήριο για την επιβεβαίωση του αφθώδους πυρετού είναι το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Οδηγίες προς τους κτηνοτρόφους

Στο πλαίσιο αυτό, καλούνται οι κτηνοτρόφοι να επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή και να ακολουθούν τις παρακάτω βασικές οδηγίες:

Να μην αποκαλύπτουν προσωπικά ή ευαίσθητα δεδομένα σε τηλεφωνικές κλήσεις από αγνώστους.
Να διακόπτουν άμεσα την επικοινωνία σε περίπτωση υποψίας και να επικοινωνούν οι ίδιοι με τις αρμόδιες υπηρεσίες μέσω των επίσημων τηλεφώνων τους.
Να ενημερώνουν άμεσα τις τοπικές κτηνιατρικές αρχές ή τις αρμόδιες υπηρεσίες σε περίπτωση ύποπτης επικοινωνίας.

Όπως επισημαίνεται, το Υπουργείο έχει ήδη προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για τη διερεύνηση του περιστατικού και παρακολουθεί στενά το φαινόμενο.

Σε φάση εντατικής διαχείρισης παραμένει η κατάσταση στη Λέσβο λόγω των κρουσμάτων αφθώδους πυρετού, με τις αρμόδιες αρχές να εστιάζουν τόσο στον περιορισμό της νόσου όσο και στη στήριξη των πληγέντων κτηνοτρόφων και τυροκόμων. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε ευρεία σύσκεψη συντονισμού στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΑΑΤ, Σπύρο Πρωτοψάλτη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, κτηνοτρόφων και αρμόδιων υπηρεσιών, κατά την οποία συζητήθηκαν οι διαδικασίες αποζημιώσεων, η ενίσχυση του μηχανισμού του νησιού με 14 στρατιωτικούς κτηνιάτρους, καθώς και η ανάρτηση οδηγού για τη σταδιακή άρση των περιορισμών που αφορούν τα ώριμα τυριά.

Σύσκεψη συντονισμού και βασικά συμπεράσματα

Στο επίκεντρο βρέθηκε ο συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων και η εφαρμογή των μέτρων. Ευρεία σύσκεψη πραγματοποιήθηκε εχθές στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής υπό τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρο Πρωτοψάλτη, στο πλαίσιο της ομάδας διαχείρισης κρίσης για την αντιμετώπιση του αφθώδη πυρετού στη Λέσβο, στην οποία συμμετείχαν ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Κωνσταντίνος Μουτζούρης, ο Δήμαρχος Μυτιλήνης, Παναγιώτης Χριστόφας, η αρμόδια Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων, καθώς και στελέχη της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και της τοπικής κτηνιατρικής υπηρεσίας / Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ).

Κεντρικό συμπέρασμα της σύσκεψης ήταν η ανάγκη για στενή και συνεχή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων αρχών και φορέων, καθώς και για αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και των οδηγιών των κτηνιατρικών υπηρεσιών.

Όπως επισημάνθηκε, η Πολιτεία προχωρά στην ενεργοποίηση των διαθέσιμων εργαλείων στήριξης για τους πληγέντες παραγωγούς, στο πλαίσιο του σχετικού προγράμματος ενισχύσεων που έχει ανακοινωθεί από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Αποζημιώσεις σε κτηνοτρόφους και τυροκόμους

Σε ό,τι αφορά τη στήριξη των πληγέντων, προχωρούν οι σχετικές διαδικασίες.

Συγκεκριμένα, η καταβολή των πρώτων αποζημιώσεων σε κτηνοτρόφους για ζώα που θανατώθηκαν σε εκτροφές με επιβεβαιωμένα κρούσματα αναμένεται να ξεκινήσει τις αμέσως επόμενες ημέρες, καθώς έχει ήδη δρομολογηθεί η διαδικασία για την πρώτη φετινή πληρωμή σε πληγέντες από ευλογιά, αφθώδη πυρετό και άλλες επιζωοτίες, όπως προβλέπεται από τη σχετική ΚΥΑ.

Παράλληλα, έχει ξεκινήσει και η διαδικασία για την καταβολή της ειδικής αποζημίωσης που αφορά το γάλα το οποίο παρέλαβαν οι τυροκόμοι κατά τις πρώτες τρεις εβδομάδες μετά το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα, με την Περιφέρεια να συλλέγει τα απαραίτητα στοιχεία για τη διαβίβασή τους στο ΥΠΑΑΤ προς πληρωμή, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία.

Ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών

Παράλληλα, ενισχύονται οι υπηρεσίες που επιχειρούν στο πεδίο. Σε επίπεδο επιχειρησιακής ενίσχυσης, σήμερα αναμένεται να μεταβούν στο νησί 14 στρατιωτικοί κτηνίατροι, προκειμένου να συνδράμουν στο έργο των τοπικών υπηρεσιών για την αντιμετώπιση της νόσου. Παράλληλα, ήδη βρίσκονται στη Λέσβο κτηνίατροι του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, οι οποίοι υποστηρίζουν τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Όροι για τη διακίνηση ώριμων τυριών

Σε ό,τι αφορά τη διακίνηση προϊόντων, τίθενται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Αναρτήθηκε οδηγός για τη σταδιακή άρση των περιορισμών που αφορούν τα ώριμα τυριά, ο οποίος περιγράφει αναλυτικά τα μέτρα βιοασφάλειας που καλούνται να εφαρμόσουν οι τυροκομικές επιχειρήσεις, προκειμένου να λάβουν άδεια διακίνησης συγκεκριμένων προϊόντων εκτός Λέσβου, υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Αρμόδια αρχή για την εποπτεία της διαδικασίας μεταφοράς τυριών εκτός της απαγορευμένης ζώνης ορίζεται η Περιφερειακή Διεύθυνση του ΕΦΕΤ, η οποία βρίσκεται σε επικοινωνία με τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ και την Κεντρική Υπηρεσία του ΕΦΕΤ. Η ύπαρξη κατάλληλης διαδικασίας μεταφοράς και η εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας στις εγκαταστάσεις μεταποίησης θα ελέγχονται πριν δοθεί η σχετική έγκριση για τη διακίνηση των προϊόντων.

Ο Γ.Γ του ΥΠΑΑΤ, Σπύρος Πρωτοψάλτης, δήλωσε:

«Το μήνυμα του Υπουργείου είναι σαφές: η Πολιτεία θα έχει συνεχή παρουσία στη Λέσβο, για όσο χρειαστεί. Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σημείο, όπου πρέπει να πετύχουμε δύο στόχους ταυτόχρονα: από τη μία να περιορίσουμε τη διασπορά του αφθώδη πυρετού και να προστατεύσουμε την κτηνοτροφία της Λέσβου και ολόκληρης της χώρας, και από την άλλη να στηρίξουμε έμπρακτα τους κτηνοτρόφους, τους τυροκόμους και την τοπική παραγωγή που δοκιμάζονται.

Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για λάθος. Η έναρξη της διακίνησης ώριμων τυριών εκτός Λέσβου μπορεί να γίνει μόνο μέσα σε ένα απολύτως αυστηρό πλαίσιο, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ελέγχους και μέτρα βιοασφάλειας. Η προστασία από περαιτέρω διασπορά της νόσου είναι αδιαπραγμάτευτη.

Ταυτόχρονα, όπως έχει ξεκαθαρίσει ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, θα υπάρξει απόλυτη οικονομική στήριξη στους πληγέντες. Οι πρώτες αποζημιώσεις δρομολογούνται, το πλαίσιο για την ενίσχυση του γάλακτος προχωρά και θα αξιοποιηθούν όλα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά και θεσμικά εργαλεία. Σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία απαιτείται συνεργασία, υπευθυνότητα και απόλυτη τήρηση των οδηγιών των κτηνιατρικών υπηρεσιών».

Ο Οδηγός για τη διακίνηση γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων είναι διαθέσιμος εδώ.

Η ευρωπαϊκή αγορά βοείου κρέατος στο ξεκίνημα του 2026 παρουσιάζει εικόνα σχετικής σταθεροποίησης στις τιμές, σε συνέχεια των εξελίξεων που καταγράφηκαν το 2025, με τη χρονιά να χαρακτηρίζεται από υποχώρηση της παραγωγής και μεταβολές στις εμπορικές ροές. Τα διαθέσιμα στοιχεία έως και το πρώτο τρίμηνο του έτους αποτυπώνουν μια αγορά όπου η περιορισμένη προσφορά και η σταθερή ζήτηση διαμορφώνουν τις βασικές ισορροπίες, επηρεάζοντας την πορεία των τιμών και τις εμπορικές ροές της ΕΕ.

Τιμές: Υψηλά επίπεδα με τάσεις σταθεροποίησης

Η μέση τιμή σφαγίου ενήλικων αρσενικών βοοειδών στην ΕΕ διαμορφώθηκε την 12η εβδομάδα του 2026 (Μάρτιος) στα 713 €/100 κιλά, καταγράφοντας μικρή υποχώρηση τόσο σε εβδομαδιαία (-1,41%) όσο και σε μηνιαία βάση (-1,48%), ενώ παραμένει αυξημένη κατά 12,74% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η τιμή αυτή αντιστοιχεί στο 321% της τιμής αναφοράς.

Οι τιμές διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, παρουσιάζοντας σταθεροποίηση και ελαφρά υποχώρηση τις τελευταίες εβδομάδες. Η εξέλιξη διαφοροποιείται μεταξύ κρατών-μελών, με τις τιμές παραγωγού να συνεχίζουν ανοδικά σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, ενώ σε άλλες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία και ιδιαίτερα η Πολωνία, καταγράφεται προσαρμογή προς χαμηλότερα επίπεδα. Παράλληλα, εξελίξεις στην αγορά γάλακτος και περιστασιακές απομειώσεις ζωικού κεφαλαίου καταγράφονται στην ίδια περίοδο, ενώ η περιορισμένη προσφορά και η σταθερή ζήτηση διαμορφώνουν το πλαίσιο της αγοράς.

Παραγωγή: Μείωση το 2025 και περιορισμένη προσφορά

Το 2025, η παραγωγή βοείου κρέατος στην ΕΕ κατέγραψε μείωση της τάξης του 4,2% σε σύγκριση με το 2024, με την πτώση να καταγράφεται στην πλειονότητα των κρατών-μελών.

Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει σε περιορισμένη διαθεσιμότητα προϊόντος στην αγορά, με την προσφορά να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στη ζήτηση, διαμορφώνοντας το βασικό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς κατά την τρέχουσα περίοδο.

Εξαγωγές: Υποχώρηση λόγω μειωμένης διαθεσιμότητας

Κατά την περίοδο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025, οι εξαγωγές βοείου κρέατος της ΕΕ μειώθηκαν κατά 16,5% σε σύγκριση με το 2024.

Η μείωση αυτή συνδέεται με τη χαμηλότερη παραγωγή και τη μειωμένη διαθεσιμότητα ζώων, καθώς και με τις υψηλές τιμές που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει ο βασικός προορισμός, απορροφώντας περίπου το 38% των εξαγωγών, ενώ ακολουθεί η Τουρκία, με αμφότερες τις αγορές να καταγράφουν μείωση, ιδιαίτερα έντονη στην περίπτωση της Τουρκίας. Παράλληλα, αυξήσεις καταγράφηκαν σε αγορές όπως η Γκάνα, η Ακτή Ελεφαντοστού, η Αλγερία και η Ελβετία, ενώ μειώσεις σημειώθηκαν σε χώρες όπως το Μαρόκο και το Ισραήλ.

Εισαγωγές: Σημαντική αύξηση για κάλυψη της ζήτησης

Την ίδια περίοδο, οι εισαγωγές βοείου κρέατος στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 19,1% σε σύγκριση με το 2024, αντανακλώντας την ανάγκη κάλυψης της ζήτησης σε συνθήκες περιορισμένης εγχώριας παραγωγής, ενώ οι υψηλές τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά ενισχύουν τις εισαγωγικές ροές.

Οι κυριότεροι προμηθευτές ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Βραζιλία, ενώ ακολουθούν η Αργεντινή και η Ουρουγουάη. Αυξημένες ροές καταγράφηκαν από τις περισσότερες βασικές χώρες προέλευσης, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διεθνής εικόνα: Δυναμικό εμπόριο σε συνθήκες περιορισμένης προσφοράς

Σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν καταγράφονται ουσιαστικές μεταβολές στην αγορά βοείου κρέατος, η οποία διατηρεί δυναμική πορεία παρά τις γεωπολιτικές προκλήσεις.

Η περιορισμένη προσφορά σε συνδυασμό με τη σταθερή ζήτηση ενισχύει τη δραστηριότητα στο διεθνές εμπόριο, με τη Βραζιλία να διατηρεί την πρώτη θέση στις εξαγωγές, ακολουθούμενη από την Αυστραλία. Από την πλευρά της ζήτησης, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν οι κυριότεροι εισαγωγείς σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πηγή: DG AGRI – Meat Market Observatory

Με κοινή ανακοίνωση των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, προωθείται η επέκταση των μέτρων για τους κτηνοτρόφους και τις επιχειρήσεις που επλήγησαν από τα κρούσματα Αφθώδης Πυρετός στη Λέσβος.

Στο πλαίσιο αυτό, τα συναρμόδια Υπουργεία προχωρούν σε παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων και απαλλαγές από τα δημοτικά τέλη, ενώ στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι τυροκόμοι.

Μέτρα στήριξης και αποζημιώσεις

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, την επέκταση των μέτρων αναστολής φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων, καθώς και της απαλλαγής από τα δημοτικά τέλη για εκτροφές που επλήγησαν από τον Αφθώδη Πυρετό, προβλέπει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, μετά τα κρούσματα στη Λέσβος. Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται και οι τυροκόμοι, οι οποίοι επηρεάζονται από τα περιοριστικά μέτρα στο νησί.

Ήδη βρίσκεται σε εφαρμογή σειρά παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των συνεπειών, με έμφαση στην οικονομική στήριξη των κτηνοτρόφων και της μεταποίησης. Μεταξύ αυτών, έχει ενεργοποιηθεί πρόγραμμα αποζημιώσεων έως 8 εκατ. ευρώ για επιχειρήσεις παραγωγής τυριού, που αφορά το γάλα που παραλήφθηκε κατά το διάστημα απαγόρευσης διάθεσης γαλακτοκομικών προϊόντων (15 Μαρτίου – 5 Απριλίου).

Παράλληλα, όπως αναφέρεται, εφαρμόζονται διαδικασίες αποζημίωσης για τα θανατωμένα ζώα, καθώς και ενισχύσεις για την απώλεια εισοδήματος των κτηνοτρόφων, με βάση αντίστοιχο μοντέλο που εφαρμόστηκε στην ευλογιά των αιγοπροβάτων. Προβλέπεται επίσης στήριξη για το αυξημένο κόστος ζωοτροφών στις εκτροφές εντός ζωνών περιορισμού, καθώς και αποζημίωση για γάλα που καταστρέφεται ή δεν διατίθεται λόγω των υγειονομικών μέτρων.

Έλεγχοι και επανεκκίνηση της αγοράς

Επιπλέον, αναφέρεται ότι έχει ενισχυθεί η παρουσία των ελεγκτικών μηχανισμών με την αποστολή κτηνιάτρων στο νησί, ενώ εξετάζεται, υπό προϋποθέσεις βιοασφάλειας, η μερική άρση της απαγόρευσης διακίνησης ώριμων τυριών, με στόχο τη σταδιακή επαναλειτουργία της αγοράς.

Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στο νησί του Αιγαίου παραμένει ιδιαίτερα πιεστική για τους επαγγελματίες του κλάδου, καθώς η κτηνοτροφία έχει πληγεί σημαντικά από τη ζωονόσο. Κτηνοτρόφοι, τυροκόμοι και επιχειρήσεις μεταποίησης αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις να διακόπτεται η λειτουργία μονάδων και να καταγράφονται προβλήματα στη διάθεση του γάλακτος.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έχουν επιβεβαιωθεί 48 κρούσματα σε διάστημα περίπου ενός μήνα (15 Μαρτίου έως 20 Απριλίου 2026), γεγονός που επιτείνει την πίεση στον κλάδο. 

Ο αφθώδης πυρετός συνεχίζει την «πυρετώδη πορεία» του στο νησί της Λέσβου, με τον αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων να καταγράφει σταθερή αύξηση το τελευταίο διάστημα.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στην κτηνοτροφία του νησιού παραμένει ιδιαίτερα πιεσμένη, καθώς – σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε νωρίτερα ο ΑγροΤύπος – σημαντικό μέρος των τυροκομείων παραμένει εκτός λειτουργίας, ενώ το γάλα βρίσκει ως προορισμό τις χωματερές, αντί να διοχετεύεται στην αγορά.

Αναφορικά με τα επιδημιολογικά στοιχεία για τη ζωονόσο, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έδωσε πρόσφατα επικαιροποιημένα δεδομένα, με βάση τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα από 15 Μαρτίου έως και 20 Απριλίου 2026.

Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, συνολικά εξετάστηκαν 434 εκτροφές, ενώ η επιτήρηση κάλυψε 345 εκτροφές προβάτων, 12 αιγών, 13 βοοειδών και 64 μικτές εκτροφές.

Από τους ελέγχους προέκυψαν 48 επιβεβαιωμένα κρούσματα, τα οποία εντοπίστηκαν σε 60 θετικές εκτροφές. Παράλληλα, 12.081 ζώα εξετάστηκαν με αιμοληψία, ενώ στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς παρελήφθησαν συνολικά 21.979 δείγματα προς εργαστηριακό έλεγχο.

Σε ό,τι αφορά τα μέτρα στήριξης των πληγέντων κτηνοτρόφων του νησιού, υπενθυμίζεται ότι χθες (20 Απριλίου), ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου για τη ζωονόσο, ανακοίνωσε σχέδιο στήριξης που βασίζεται σε τέσσερις άξονες.

-Αποζημιώσεις για τα θανατωμένα ζώα, με κάλυψη ανά ζώο βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.

-Αποζημιώσεις για την απώλεια εισοδήματος, οι οποίες ανέρχονται στα 70 ευρώ για πρόβατα και αίγες άνω των 6 μηνών και στα 35 ευρώ για νεότερα ζώα ή ζώα αναπαραγωγής.

-Ενίσχυση για το αυξημένο κόστος ζωοτροφών μέσω καθεστώτος de minimis για τους κτηνοτρόφους που βρίσκονται εντός ζωνών περιορισμού.

-Ειδική αποζημίωση για το γάλα που καταστρέφεται ή δεν μπορεί να διατεθεί λόγω των περιοριστικών μέτρων, σε συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τέλος, για το ενδεχόμενο εμβολιασμού, τόσο ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, όσο και η αρμόδια της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του ΥπΑΑΤ, Μαίρη Γιαννιού, ξεκαθάρισαν ότι είναι ακόμη νωρίς για μια τέτοια επιλογή, με προτεραιότητα να δίνεται στην ολοκλήρωση της επιτήρησης και στην εκρίζωση της νόσου.

Η εξέλιξη των ζωονόσων και ειδικά των ιδιαίτερα μεταδοτικών νοσημάτων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη λειτουργία της κτηνοτροφίας και τη διασφάλιση της παραγωγής. Στο πλαίσιο αυτό, η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έδωσε στη δημοσιότητα τα πιο πρόσφατα δεδομένα για την πορεία του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.

Η εικόνα από τους ελέγχους

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Εργαστηρίου Αναφοράς, από το διάστημα 15 Μαρτίου έως 17 Απριλίου 2026 έχουν επιβεβαιωθεί συνολικά 43 κρούσματα αφθώδους πυρετού σε 54 εκτροφές στη Λέσβο.

Ειδικότερα, έχουν εξεταστεί συνολικά 426 εκτροφές, εκ των οποίων 337 εκτροφές προβάτων, 12 εκτροφές αιγών, 13 εκτροφές βοοειδών και 64 μικτές εκτροφές. Εξετάστηκαν 11.652 ζώα με αιμοληψία και ελέγχθηκαν εργαστηριακά 21.412 δείγματα. Από τον ορολογικό έλεγχο προέκυψαν 637 θετικά δείγματα αίματος ζώων και το ποσοστό των θετικών εκτροφών διαμορφώνεται στο 12,68%, ενώ σε επίπεδο ζώων το ποσοστό διαμορφώνεται στο 5,47%.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καλεί τους κτηνοτρόφους, τους εμπόρους, τους μεταφορείς, τα σφαγεία, τις γαλακτοκομικές επιχειρήσεις και κάθε εμπλεκόμενο στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης να τηρούν αυστηρά τις οδηγίες των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Η συμμόρφωση με τα μέτρα είναι κρίσιμη για τον περιορισμό της νόσου, την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και τη θωράκιση της παραγωγής του νησιού.

Παράλληλα, υπενθυμίζονται τα βασικά χαρακτηριστικά της νόσου.

Τι είναι ο αφθώδης πυρετός

Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση. Μεταδίδεται τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα, μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, εξοπλισμού ή ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων.

Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, ωστόσο συγκαταλέγεται στα πλέον επικίνδυνα νοσήματα των παραγωγικών ζώων και απαιτεί την άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου, βιοπροφύλαξης και περιορισμού των μετακινήσεων.

Συνεχίζεται ο αγώνας επιβίωσης για τους απελπισμένους κτηνοτρόφους της Λέσβου που βλέπουν να οδηγούνται σε οικονομική καταστροφή, ενώ η κυβέρνηση ακολουθεί το ίδιο μοντέλο με την ευλογιά και καθυστερεί τις αποζημιώσεις.

Τρίτη ημέρα κινητοποιήσεων των κτηνοτρόφων στη Λέσβο, σήμερα Πέμπτη (16 Απριλίου), για τις επιπτώσεις από τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού. Στο πλαίσιο αυτό, συνεχίζουν την κατάληψη της προβλήτας στο λιμάνι της Μυτιλήνης.

Επίσης σήμερα έχουμε παλλεσβιακή κινητοποίηση και συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το κτήριο της Περιφέρειας.

Οι κτηνοτρόφοι στο νησί βλέπουν τον κόπο τους και τα προϊόντα τους να μένουν καθηλωμένα στο νησί και τελικά να καταλήγουν στα σκουπίδια.

Την ίδια ώρα καταγγέλλουν την κυβέρνηση, που μπορεί να έχει εξαγγέλλει μέτρα στήριξης, όμως μέχρι στιγμής οι ίδιοι δεν έχουν δει τίποτα στην πράξη. 

Η απελπισία των κτηνοτρόφων είναι εμφανής, καθώς δεν έχουν λάβει επιδοτήσεις, δεν πουλούν το γάλα τους, δεν φτιάχνουν γαλακτοκομικά προϊόντα και φέτος δεν έσφαξαν αιγοπρόβατα για το Πάσχα, όπως γίνεται κάθε άλλη χρονιά.

Από την άλλη κύκλοι της κυβέρνησης αναφέρουν στον ΑγροΤύπο ότι «οι κινητοποιήσεις στη Μυτιλήνη εμπόδισαν την αποβίβαση εξοπλισμού για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού».

Πληροφορίες αναφέρουν ότι κατά τη διάρκεια των σημερινών κινητοποιήσεων στο λιμάνι της Μυτιλήνης παρεμποδίστηκε η αποβίβαση κρίσιμου εξοπλισμού που είχε φτάσει στο νησί μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.

Όπως έχει ανακοινώσει το ΥΠΑΑΤ, πρόκειται για φορτίο που έστειλε η Γερμανία και το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ψεκαστήρες απολύμανσης, προστατευτικές φόρμες, μάσκες FFP3 και ασπίδες προσώπου, δηλαδή εξοπλισμό που προορίζεται για την ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας και της επιχειρησιακής απόκρισης στη Λέσβο.

«Η μη αποβίβαση του φορτίου καθυστερεί τη διάθεση υλικών που προορίζονται για την υποστήριξη των αρμόδιων υπηρεσιών στο πεδίο, σε μια κρίσιμη φάση για την εφαρμογή των μέτρων περιορισμού της νόσου», τονίζουν.

Επιδότηση βάση της παραδιδόμενης ποσότητας γάλακτος στην εκάστοτε βιομηχανία της τάξεως των 0,10 ευρώ ανά λίτρο γάλακτος, ανά κεφαλή ζώου κι ανά μοσχίδα αντικατάστασης, ζήτησαν οι αγελαδοτρόφοι της Ένωσης Φυλής Χολστάιν Ελλάδος μιλώντας στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής.

Ζήτησαν αλλαγές στο καθεστώς ενισχύσεων, βελτιώσεις στο νομοθετικό πλαίσιο, εκσυγχρονισμό στις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ και να μην πληρώσουν οι παραγωγοί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο διευθυντής της ΕΦΧΕ, Σταμάτης Μηλιούδης παρουσίασε την κατάσταση του κλάδου της αγελαδοτροφίας γαλακτοπαραγωγής κι ανέδειξε τον θεσμικό της ρόλο ως επίσημου φορέα γενεαλογικού βιβλίου των αγελάδων Χολστάιν, αναγνωρισμένου τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής.

Όπως εξήγησε από το 2003 η ΕΦΧΕ συνεργάζεται με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης υλοποιώντας προγράμματα γενετικής βελτίωσης, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της ποιότητας και της παραγωγικότητας των ελληνικών μονάδων. Ωστόσο, όπως είπε, παρά τον εκσυγχρονισμό των εκτροφών με της χρήση: αυτοματοποιημένων συστημάτων, ρομποτικής τεχνολογίας, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και παραγωγής βιοαερίου, ο κλάδος έχει συρρικνωθεί.

Η εγχώρια παραγωγή αγελαδινού γάλακτος έχει μειωθεί στους περίπου 650.000 τόνους ετησίως, όταν οι ανάγκες της χώρας φτάνουν το 1,5 εκατομμύριο τόνους. Αυτό σημαίνει ότι καλύπτεται μόλις το 43% της ζήτησης, με αποτέλεσμα την αυξημένη εξάρτηση από εισαγωγές. Ο κ. Μηλιούδης εξήγησε πως η πτωτική αυτή πορεία δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα διαχρονικών πολιτικών λαθών.

Σημείωσε πως τη δεκαετία του 2000 η παραγωγή κυμαινόταν μεταξύ 700.000 και 730.000 τόνων. Όμως, έκτοτε καταγράφεται σαφής υποχώρηση. Οι μαζικές εισαγωγές γάλακτος, που χρησιμοποιούνται από τη βιομηχανία για την παραγωγή προϊόντων, εντείνουν το πρόβλημα, ενώ παράλληλα η νομοθεσία –όπως το άρθρο 82 του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών για το γιαούρτι– θεωρείται ότι υποβαθμίζει την αξία του ελληνικού προϊόντος.

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Ο εκπρόσωπος της ΕΦΧΕ εξήγησε πως οι κτηνοτρόφοι αγελαδινού γάλακτος αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα, λόγω χαμηλής βαθμολογίας και γραφειοκρατικών εμποδίων, γεγονός που περιορίζει την επιβίωση, την ανάπτυξη και την επέκταση των μονάδων. Παράλληλα, επιβαρύνονται από κανονισμούς και περιβαλλοντικά τέλη, ενώ συχνά καλούνται να ανταπεξέλθουν στις διακυμάνσεις της αγοράς και τις ζωονόσους δίχως επαρκή κρατική στήριξη.

Κεντρικό αίτημα αποτέλεσε η αναμόρφωση του συστήματος επιδοτήσεων, ώστε να συνδέεται άμεσα με την παραγόμενη ποσότητα γάλακτος (π.χ. 0,10 ευρώ ανά λίτρο), αντί των σημερινών κριτηρίων που βασίζονται σε ζωικές μονάδες ή βοσκοτόπια. Πρότεινε επίσης την απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για νέες και υφιστάμενες μονάδες, ώστε να διευκολυνθεί ο εκσυγχρονισμός τους.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΝΕΩΝ ΓΕΩΡΓΩΝ

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση των Νέων Γεωργών μέσω αυξημένης μοριοδότησης και πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς και στην επιδότηση ζωοτροφών μέσω συνδεδεμένων ενισχύσεων. Παράλληλα, ζητήθηκε η κατοχύρωση προϊόντων όπως το ελληνικό γιαούρτι, το γάλα και το παγωτό με γεωγραφική ένδειξη, ενισχύοντας την ταυτότητα και την εξαγωγική τους δυναμική.

Ο διευθυντής της ΕΦΧΕ πρότεινε επίσης ενημερωτικές καμπάνιες για τη θρεπτική αξία του γάλακτος, ιδιαίτερα στα σχολεία, όπως είχε συμβεί κατά το παρελθόν, καθώς και τη δημιουργία δομών για την ολοκληρωμένη διαχείριση υποπροϊόντων, με στόχο τη βιωσιμότητα και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Εξήγησε πως υπάρχουν και πρακτικά προβλήματα, όπως η έλλειψη εργατικού δυναμικού, ζητώντας διευκολύνσεις στην πρόσληψη αλλοδαπών εργατών και τη μείωση της γραφειοκρατίας σε ό, τι αφορά στο εργόσημο.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΚΕΝΤΡΩΝ ΒΙΟΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Σε ό, τι αφορά στον τομέα της υγείας των ζώων εξήγησε πως η εμφάνιση ζωονόσων, όπως ο αφθώδης πυρετός, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας, με περισσότερα κέντρα απολύμανσης στις πύλες εισόδου της χώρας και στελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό. Παράλληλα ζήτησε  αναπροσαρμογή των αποζημιώσεων για απώλειες ζώων, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές τιμές της αγοράς.

Υποστήριξε πως απαιτείται εντατικοποίηση των ελέγχων για τις παράνομες «ελληνοποιήσεις» γάλακτος, που πλήττουν την εγχώρια παραγωγή και παραπλανούν τους καταναλωτές. Ο κ. Μηλιούδης ζήτησε ενεργή συμμετοχή στις επιτροπές του υπουργείου και μόνιμη θεσμική εκπροσώπηση, ώστε να έχει λόγο στη διαμόρφωση πολιτικών.

Κομβικό αίτημα, όπως είπε, αποτελεί η χάραξη μιας εθνικής στρατηγικής για την αγελαδοτροφία με ορίζοντα πενταετίας, μέσα από συνεργασία κράτους, παραγωγών και βιομηχανίας. Παράλληλα, ζήτησε η αρμόδια Αγροτική Διακομματική Επιτροπή της Βουλής να έχει μόνιμο χαρακτήρα ώστε να υπάρχει συνέχεια και συνέπεια στις πολιτικές.

Τέλος, οι κτηνοτρόφοι εξέφρασαν την αγανάκτησή τους για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθεί ο αγροτικός κόσμος για ευθύνες τρίτων. Ζήτησαν απόδοση δικαιοσύνης, επιστροφή των παράνομων επιδοτήσεων και απομάκρυνση των υπευθύνων. Κι εξήγησαν πως η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής γάλακτος αποτελεί ζήτημα εθνικής σημασίας, τόσο για την επισιτιστική ασφάλεια όσο και για την οικονομία, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον διεθνούς αστάθειας.

Η επιβεβαίωση κρούσματος αφθώδους πυρετού πριν από λίγες ημέρες φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη για έγκυρη ενημέρωση και αυστηρή τήρηση μέτρων βιοπροφύλαξης. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα μεταδοτικό νόσημα με σημαντικές επιπτώσεις στην κτηνοτροφία, καθώς επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη διακίνηση ζωικών προϊόντων.

Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε στην παρουσίαση βασικών διευκρινίσεων για το νόσημα, με στόχο την ενημέρωση κτηνοτρόφων και πολιτών.

Βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις για τον αφθώδη πυρετό

1) Τι είναι ο αφθώδης πυρετός;

Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως τα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και οι χοίροι. Έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή και στο εμπόριο ζωικών προϊόντων.

2) Μεταδίδεται στον άνθρωπο;

Όχι. Ο αφθώδης πυρετός δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η αποτροπή της διασποράς της νόσου.

3) Γιατί θεωρείται τόσο επικίνδυνος;

Επειδή μεταδίδεται πολύ γρήγορα, τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα μέσω οχημάτων, εξοπλισμού, υποδημάτων, υλικών και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς.

4) Ποια ζώα αφορά;

Αφορά κυρίως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, καθώς και ορισμένα άγρια δίχηλα είδη.

5) Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;

Τα βασικά κλινικά σημεία περιλαμβάνουν πυρετό, ανορεξία, φυσαλίδες στο στόμα, στα άκρα και στο μαστό, διαβρώσεις, χωλότητα, σιελόρροια και μείωση παραγωγής. Σε νεαρά ζώα μπορεί να εμφανιστεί οξεία μυοκαρδίτιδα και αιφνίδιος θάνατος.

6) Τι σημαίνει ότι είναι νόσημα Κατηγορίας Α;

Σημαίνει ότι πρόκειται για νόσημα που δεν ενδημεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για το οποίο με την πρώτη επιβεβαίωση εστίας απαιτείται άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου και εκρίζωσης.

7) Τι προβλέπεται όταν επιβεβαιώνεται εστία;

Οι αρμόδιες αρχές εφαρμόζουν άμεσα μέτρα εκρίζωσης στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, που περιλαμβάνουν θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων, ασφαλή διαχείριση νεκρών και μολυσμένων προϊόντων, καθώς και καθαρισμό και απολύμανση.

8) Γιατί επιβάλλονται περιορισμοί στις μετακινήσεις;

Γιατί η μετακίνηση ζώων, προϊόντων, ανθρώπων και υλικών μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διασπορά του ιού. Γι’ αυτό το λόγο το νομικό πλαίσιο προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς, βιοπροφύλαξη και επιτήρηση.

9) Τι είναι οι ζώνες προστασίας και επιτήρησης;

Γύρω από την εστία ορίζεται ζώνη προστασίας τουλάχιστον 3 χιλιομέτρων, ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον 10 χιλιομέτρων και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη τουλάχιστον 20 χιλιομέτρων για ελάχιστο διάστημα 30 ημερών, με ειδικούς περιορισμούς και επιδημιολογική παρακολούθηση.

10) Ποιο είναι το βασικό μήνυμα προς κτηνοτρόφους και πολίτες;

Το βασικό μήνυμα είναι απόλυτη συμμόρφωση με τα μέτρα, αυστηρή βιοπροφύλαξη και αποφυγή κάθε μη αναγκαίας μετακίνησης ζώων, προϊόντων και υλικών που μπορεί να συμβάλει στη διασπορά της νόσου.

Η πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την υπ. αριθ. 1/2026 απόφασή της δικαίωσε πλήρως τους γαλακτοπαραγωγούς σε σχέση με το καρτέλ γάλακτος.

Πρόκειται για απόφαση σταθμό γιατί επιμηκύνεται ο χρόνος διεκδίκησης των δικαιωμάτων αποζημίωσης - απόδοσης ωφέλειας από καρτέλ και από άλλες αντιανταγωνιστικές συμπεριφορές (κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης).  

Με συντριπτική πλειοψηφία 50 υπέρ έναντι 8 κατά, επικύρωσε τη νομολογία των δικαστηρίων ότι οι παραβατικές καρτελικές γαλακτοβιομηνίες υποχρεούνται να αποδώσουν στους ζημιωθέντες κτηνοτρόφους το παράνομο όφελος που αποκόμισαν αγοράζοντας το γάλα σε μικρότερη τιμή από εκείνη που θα διαμορφωνόταν με βάση τον ελεύθερο  ανταγωνισμό, δηλαδή με το νόμο προσφοράς και της ζήτησης. Αυτό το όφελος ταυτίζεται με τη ζημία που έπαθε κάθε  αγελαδοτρόφος.

Όπως δηλώσε στον ΑγροΤύπο ο δικηγόρος Δρ. Δημήτριος Κουτσούκης, που εκπροσώπησε τον ζημιωθέντα γαλακτοπαραγωγό, «τα παραπάνω σημαίνουν ότι κάθε αγελαδοτρόφος που ζημιώθηκε από το καρτέλ, δικαιούται να ζητήσει από την βιομηχανία που αγόραζε το γάλα του, την ζημία που αντιστοιχεί στο όφελος της τελευταίας.

Ωστόσο η παραπάνω απόφαση του Αρείου Πάγου δεν ισχύει αυτόματα για όλους τους ζημιωθέντες κτηνοτρόφους. Κάθε κτηνοτρόφος πρέπει να ασκήσει αγωγή, με την οποία να ζητεί την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη.

Αφορά αγελαδοτρόφους που πώλησαν γάλα, κατά την περίοδο από 2001 έως 2007, στις εταιρείες που συμμετείχαν στο καρτέλ αλλά και σε όσες εταιρείες επωφελήθηκαν και έδωσαν ίδιες ή παρόμοιες τιμές παραγωγού. Πρόκειται για τις εταιρείες: ΦΑΓΕ, ΔΕΛΤΑ-VIVARTIA, ΜΕΓΒΑΛ, ΟΛΥΜΠΟΣ-ΤΥΡΑΣ, ΝΕΣΤΛΕ, ΚΡΙ ΚΡΙ, ΣΕΡΓΑΛ, ΡΟΔΟΠΗ, ΚΟΛΙΟΣ, ΑΓΝΟ, ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ, ΒΙΓΛΑ, ΜΠΙΖΙΟΣ, κ.α.

Μέχρι σήμερα εκδόθηκαν πάνω από 60 αποφάσεις που δικαιώνουν τους ζημιωθέντες γαλακτοπαραγωγούς. Δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση θανάτου του αρχικού δικαιούχου έχουν οι νόμιμοι κληρονόμοι του.

Από τα δικαστήρια κρίθηκε ότι η ζημία αποτελεί τη διαφορά μεταξύ της καταβληθείσας - καρτελικής τιμής και της ανταγωνιστικής τιμής, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από 7 έως 13 λεπτά το κιλό. Επίσης κρίθηκε ότι για μεγάλους γαλακτοπαραγωγούς ισχύει ως ανταγωνιστική η τιμή των 45 λεπτών το κιλό». 

Για πολλούς κτηνοτρόφους, η παρουσία άγριων ζώων κοντά στην εκτροφή αποτελεί μια γνώριμη εικόνα. Ωστόσο, τα άγρια κυνοειδή στο αγροτικό τοπίο δεν συνδέονται μόνο με τις άμεσες απώλειες από επιθέσεις σε κοπάδια. Πέρα από τη θήρευση, αλεπούδες, τσακάλια και λύκοι συμμετέχουν ενεργά στον κύκλο μετάδοσης ασθενειών που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των παραγωγικών ζώων, των ποιμενικών σκύλων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του ανθρώπου.

Για τον κτηνοτρόφο, η σωστή ενημέρωση δεν αποτελεί υπερβολή αλλά εργαλείο διαχείρισης της εκμετάλλευσης, με τρόπο που προστατεύει το κοπάδι χωρίς να διαταράσσει τη φυσική ισορροπία.

Πώς εμπλέκονται οι αλεπούδες, τα τσακάλια και οι λύκοι

Τα άγρια κυνοειδή αποτελούν αναπόσπαστο κρίκο της τροφικής αλυσίδας. Μέσα από αυτή τη θέση μπορούν να λειτουργήσουν ως φορείς ή ενδιάμεσοι ξενιστές στη μετάδοση ασθενειών που οφείλονται σε ιούς, παράσιτα του πεπτικού και του κυκλοφορικού συστήματος, εξωπαράσιτα αλλά και μικροοργανισμούς. Οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να αφορούν τα μηρυκαστικά, να μεταδοθούν στους ποιμενικούς σκύλους και σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν σημασία και για τη δημόσια υγεία.

Η λύσσα ως ο σοβαρότερος κίνδυνος

Μεταξύ των ασθενειών που συνδέονται με τα άγρια κυνοειδή, η λύσσα παραμένει η σημαντικότερη. Πρόκειται για θανατηφόρο νόσημα του νευρικού συστήματος, που μεταδίδεται μέσω του σάλιου μολυσμένων ζώων, κυρίως με δάγκωμα, γρατζούνισμα ή γλείψιμο.

Η μετάδοση μεταξύ φυτοφάγων ζώων είναι σπάνια, ωστόσο η εμφάνιση συμπτωμάτων όπως επιθετικότητα, φόβος, αποπροσανατολισμός ή δυσκολία στην κατάποση στα παραγωγικά ζώα απαιτεί άμεση ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Στη χώρα μας εφαρμόζεται οργανωμένο πρόγραμμα επιτήρησης και εμβολιασμού της άγριας πανίδας έναντι της λύσσας.

Παρασιτικά νοσήματα στα μηρυκαστικά

Τα άγρια κυνοειδή συμμετέχουν στον κύκλο μετάδοσης παρασιτικών νοσημάτων που επηρεάζουν την υγεία και την παραγωγικότητα των κοπαδιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η εχινοκοκκίαση, η κοινουρίαση (βουρλαμάρα) και ορισμένες ταινιάσεις των προβάτων. Η μόλυνση των μηρυκαστικών γίνεται όταν καταπίνουν αυγά παρασίτων που αποβάλλονται με τα κόπρανα των κυνοειδών και επιμολύνουν τη βλάστηση ή το νερό.

Η εχινοκοκκίαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο, σχηματίζοντας κύστεις σε όργανα όπως το ήπαρ και οι πνεύμονες. Αντίθετα, η κοινουρίαση αφορά τα μικρά μηρυκαστικά και δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Παράλληλα, τα άγρια κυνοειδή μπορούν να μεταφέρουν ψύλλους και τσιμπούρια, αυξάνοντας την πίεση εξωπαρασιτώσεων στους βοσκότοπους.

Οι ποιμενικοί σκύλοι στο επίκεντρο

Οι ποιμενικοί σκύλοι, λόγω της άμεσης ή έμμεσης επαφής τους με άγρια σαρκοφάγα, αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη διαχείριση των ασθενειών. Εκτός από τη λύσσα, μπορούν να προσβληθούν από σοβαρές ιογενείς νόσους όπως η μόρβα και η παρβοϊωση, οι οποίες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για ανεμβολίαστα ζώα. Υπάρχουν επίσης εντερικά παράσιτα που μεταδίδονται μεταξύ άγριων κυνοειδών και ποιμενικών σκύλων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική πρόληψη.

Πώς μπορεί να προστατευτεί η εκτροφή

Η προστασία της εκμετάλλευσης βασίζεται σε συνδυασμό γενικών και ειδικών μέτρων. Η οριοθέτηση των βοσκοτόπων, η αποφυγή διέλευσης από σημεία που χρησιμοποιούν τα άγρια ζώα και η σωστή διαχείριση απορριμμάτων μειώνουν τις πιθανότητες επαφής. Η τακτική φροντίδα των ποιμενικών σκύλων με εμβολιασμούς και προγράμματα αποπαρασίτωσης αποτελεί βασικό στοιχείο πρόληψης, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή διαχείριση πτωμάτων και η σφαγή σε εγκεκριμένους χώρους, ώστε να διακόπτεται ο κύκλος μετάδοσης παρασιτικών ασθενειών.

Ισορροπία και υπευθυνότητα

Παρά τις προκλήσεις που δημιουργεί η δραστηριότητά τους, τα άγρια κυνοειδή αποτελούν μέρος του φυσικού οικοσυστήματος και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας, ελέγχοντας πληθυσμούς άλλων ειδών. Η πλήρης εξάλειψή τους δεν αποτελεί λύση και μπορεί να οδηγήσει σε νέες ανισορροπίες.

Για τον παραγωγό, το ζητούμενο δεν είναι η σύγκρουση με τη φύση, αλλά η σωστή διαχείριση. Η ενημέρωση και η εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία της εκτροφής, χωρίς να διαταράσσεται η ισορροπία του αγροτικού περιβάλλοντος.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία,τεύχος 5/2016, «Ασθένειες που μεταδίδονται στα παραγωγικά ζώα από αλεπούδες, τσακάλια, λύκους», Ε.Γ. Φραγκιαδάκη, σελ. 79–80 

Οι αποβολές στα αγροτικά ζώα αποτελούν έναν από τους πιο σοβαρούς παράγοντες απώλειας παραγωγής στις εκτροφές, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο. Μπορεί να οφείλονται τόσο σε λοιμώδη αίτια – όπως βρουκέλλωση, σαλμονέλλωση και χλαμυδίωση – όσο και σε παρασιτικούς παράγοντες. Τα παράσιτα προκαλούν οικονομικές απώλειες μέσω ανταγωνισμού για θρεπτικές ουσίες, διαταραχής της απορρόφησης και πρόκλησης παθολογικών καταστάσεων. Η ένταση της νόσου εξαρτάται από το φορτίο μόλυνσης, την ανοσολογική κατάσταση και την αντοχή του ζώου. Σημαντικότερα πρωτόζωα που συνδέονται με αποβολές είναι τα Toxoplasma gondii, Neospora caninum, Tritrichomonas foetus και Sarcocystis sp.

Τοξοπλάσμωση

Το Toxoplasma gondii είναι ενδοκυτταρικό κοκκίδιο με παγκόσμια διασπορά και ιδιαίτερη σημασία και για τη δημόσια υγεία, καθώς σε ελληνική έρευνα καταγράφηκε οροθετικότητα σε σημαντικό ποσοστό γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η γάτα αποτελεί τον τελικό ξενιστή του παρασίτου, ενώ όλα τα υπόλοιπα ζώα και ο άνθρωπος λειτουργούν ως ενδιάμεσοι. Οι κύστες εγκαθίστανται σε μυϊκούς και νευρικούς ιστούς.

Η μόλυνση στα ζώα γίνεται μέσω ωοκύστεων από μολυσμένα κόπρανα γάτας, κατανάλωσης μολυσμένου κρέατος, κάθετης μετάδοσης μέσω πλακούντα, γαλακτογενώς ή και αφροδίσια στα πρόβατα. Αποτελεί την κυριότερη αιτία αποβολών στα πρόβατα. Ανάλογα με το στάδιο της κύησης, μπορεί να προκληθεί εμβρυϊκή απορρόφηση στα αρχικά στάδια, μουμιοποίηση ή αποβολή στη μέση της εγκυμοσύνης, ενώ σε προχωρημένη κύηση τα νεογνά γεννιούνται μολυσμένα και συχνά δεν επιβιώνουν. Μελέτες σε ελληνικές εκτροφές έχουν δείξει υψηλά ποσοστά οροθετικότητας σε πρόβατα και αίγες, τόσο σε συμβατικές όσο και σε βιολογικές μονάδες, καθώς και παρουσία θετικών ζώων μεταξύ εκείνων που απέβαλαν. Αντίστοιχα ευρήματα έχουν καταγραφεί και σε βοοειδή. Η πρόληψη βασίζεται στον περιορισμό παρουσίας γατών στον χώρο της εκτροφής και στη σωστή φύλαξη των ζωοτροφών.

Νεοσπόρωση

Το Neospora caninum, παρουσιάζει ομοιότητες με το Toxoplasma και συχνά συνυπάρχει με αυτό. Αποτελεί από τις σημαντικότερες αιτίες αποβολών στα βοοειδή παγκοσμίως. Τελικοί ξενιστές είναι οι σκύλοι και άλλα σαρκοφάγα, ενώ τα βοοειδή λειτουργούν ως ενδιάμεσοι.

Η μετάδοση γίνεται εξωγενώς μέσω μολυσμένων πλακούντων και κοπράνων σκύλων, ενδογενώς μέσω πλακούντα – που αποτελεί και την κυριότερη οδό – και γαλακτογενώς. Οι αποβολές εμφανίζονται συνήθως μεταξύ πέμπτου και έβδομου μήνα. Το παράσιτο εγκαθίσταται σε νευρικά, μυϊκά και ηπατικά κύτταρα και στα έμβρυα εντοπίζεται στον εγκέφαλο και στους σκελετικούς μύες. Η διάγνωση βασίζεται σε ορολογικές εξετάσεις και ιστοπαθολογία. Συνιστάται υγειονομική ταφή ή καύση αποβληθέντων εμβρύων και αποκλεισμός σκύλων από την εκτροφή.

Τριτριχομόνωση

Το Tritrichomonas foetus είναι μαστιγοφόρο παράσιτο του αναπαραγωγικού συστήματος των βοοειδών. Εντοπίζεται σε στοματική κοιλότητα (απαθογόνα είδη) και σε κόλπο, ουρήθρα και προστάτη (παθογόνα). Προσβάλλει άνθρωπο, ζώα και πτηνά και πολλαπλασιάζεται με διχοτόμηση χωρίς κύστεις. Μεταδίδεται κυρίως με τη φυσική οχεία, αλλά και με μολυσμένο σπέρμα ή μη απολυμασμένα εργαλεία.

Οι ταύροι είναι ασυμπτωματικοί φορείς. Στις αγελάδες εμφανίζεται αρχικά κολπίτιδα, με μέγιστο αριθμό παρασίτων στις 14–18 ημέρες. Ακολουθεί ενδομητρίτιδα, αποκόλληση πλακούντα και αποβολή συνήθως μεταξύ 8ης και 16ης εβδομάδας. Πρώιμες απώλειες μπορεί να μην γίνουν αντιληπτές. Παραμονή εμβρυϊκών υμένων μπορεί να οδηγήσει σε πυώδη ενδομητρίτιδα ή πυομήτρα, που δίνει εικόνα εγκυμοσύνης. Σε σοβαρές περιπτώσεις συνιστάται σφαγή. Η νόσος είναι συχνά αυτοπεριοριζόμενη. Η πρόληψη βασίζεται σε τεχνητή γονιμοποίηση με αμόλυντο σπέρμα, αποφυγή χρήσης ταύρων άλλων εκτροφών και τήρηση ιστορικού.

Σαρκοκυστίωση

Το Sarcocystis sp. είναι ενδοκυτταρικό παράσιτο που προσβάλλει ζώα και άνθρωπο. Μηρυκαστικά και χοίροι λειτουργούν ως ενδιάμεσοι ξενιστές, ενώ γάτες και σκύλοι ως τελικοί. Η μόλυνση στα παραγωγικά ζώα γίνεται μέσω κατάποσης παρασίτων από μολυσμένα κόπρανα και οι κύστες εγκαθίστανται στους γραμμωτούς και καρδιακούς μύες. Στους τελικούς ξενιστές μεταδίδεται με κατανάλωση μολυσμένου κρέατος.

Στα πρόβατα μπορεί να προκαλέσει αποβολές και μυοσίτιδα, ενώ στους αμνούς έχει συσχετιστεί με εγκεφαλομυελίτιδα. Αν και συχνά δεν εμφανίζει εμφανή συμπτώματα, η παρουσία κύστεων στο κρέας έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες, καθώς αποτελεί λόγο κατάσχεσης σφαγίων. Έλεγχοι σε ελληνικά σφαγεία και ορολογικές εξετάσεις έχουν δείξει ιδιαίτερα υψηλή παρουσία του παρασίτου σε πρόβατα και αίγες. Η πρόληψη βασίζεται σε μέτρα υγιεινής, στον περιορισμό πρόσβασης σκύλων και γατών στον χώρο εκτροφής και στην αποφυγή χορήγησης ωμού κρέατος.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την εκτροφή

Οι παρασιτικές αποβολές αποτελούν ουσιαστικό παράγοντα απώλειας παραγωγής και δεν πρέπει να υποτιμώνται. Η σωστή υγειονομική διαχείριση, ο περιορισμός παρουσίας ζώων-φορέων και η έγκαιρη εργαστηριακή διερεύνηση κάθε αποβολής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο. Για τον κτηνοτρόφο, η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση δεν αφορούν μόνο την υγεία των ζώων, αλλά τη σταθερότητα και τη βιωσιμότητα της εκτροφής.

Πηγή: Γεωργία - Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2008. «Παρασιτικά νοσήματα που προκαλούν αποβολές στα αγροτικά ζώα». Βάια Καντζούρα & Γεώργιος Θεοδωρόπουλος, σελ. 58–61.

Η συχνότητα άμελξης αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες καθημερινές αποφάσεις στη γαλακτοπαραγωγική εκμετάλλευση. Δεν επηρεάζει μόνο την ποσότητα του γάλακτος που παράγεται, αλλά συνδέεται άμεσα με την ποιότητά του, την υγεία του μαστού και τη συνολική αποδοτικότητα της μονάδας. Παρότι στην πράξη η άμελξη δύο φορές την ημέρα θεωρείται η πιο διαδεδομένη πρακτική, η αύξηση ή η μείωση της συχνότητας έχει μετρήσιμες συνέπειες που ο παραγωγός οφείλει να γνωρίζει πριν προχωρήσει σε αλλαγές.

Όταν η άμελξη περιορίζεται

Η άμελξη μία φορά την ημέρα ή η κατάργηση μίας άμελξης από το καθιερωμένο πρόγραμμα δεν αποτελεί πρακτική που μπορεί να υποστηρίξει υψηλά επίπεδα γαλακτοπαραγωγής. Τα δεδομένα δείχνουν ότι τέτοιες επιλογές οδηγούν σε σημαντική μείωση της παραγόμενης ποσότητας γάλακτος, ιδιαίτερα στο μέσο και στο τέλος της γαλακτικής περιόδου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι απώλειες στην παραγωγή μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 30%. Η ένταση της απώλειας εξαρτάται από τη διάρκεια και τη συχνότητα της μείωσης των αμέλξεων. Ακόμη και περιστασιακές αλλαγές στη ρουτίνα άμελξης έχουν αποδειχθεί ότι επηρεάζουν αρνητικά την παραγωγή, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της σταθερότητας στη διαχείριση.

Η καθιερωμένη πρακτική των δύο αμέλξεων

Η άμελξη δύο φορές την ημέρα αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η πλειονότητα των γαλακτοπαραγωγικών εκμεταλλεύσεων. Τα μεσοδιαστήματα μεταξύ των αμέλξεων παίζουν καθοριστικό ρόλο, με τα δεδομένα να δείχνουν ότι τα πιο ισόρροπα χρονικά διαστήματα οδηγούν σε καλύτερα αποτελέσματα στην ημερήσια παραγωγή. Μικρές αποκλίσεις στα μεσοδιαστήματα δεν προκαλούν δραματικές απώλειες, ωστόσο σε αγελάδες υψηλής απόδοσης παρατηρείται ότι η πιο σταθερή κατανομή των αμέλξεων μέσα στο 24ωρο συνδέεται με υψηλότερη παραγωγή γάλακτος.

Η μετάβαση σε τρεις αμέλξεις την ημέρα

Η άμελξη τρεις φορές την ημέρα έχει συνδεθεί με σαφή αύξηση της γαλακτοπαραγωγής σε σύγκριση με το κλασικό σχήμα των δύο αμέλξεων. Η αύξηση αυτή κινείται συνήθως στο εύρος του 10–18%, ανάλογα με το παραγωγικό επίπεδο και το στάδιο της γαλακτικής περιόδου, και παρατηρείται σε μεγάλο εύρος παραγωγικών συστημάτων, με τη μεγαλύτερη ανταπόκριση να καταγράφεται σε αγελάδες πρώτης γαλακτικής περιόδου. Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ποιότητα του γάλακτος βελτιώνεται, καθώς καταγράφεται χαμηλότερος αριθμός σωματικών κυττάρων. Η υγεία του μαστού δεν φαίνεται να επιβαρύνεται, υπό την προϋπόθεση ότι η άμελξη πραγματοποιείται με σωστό εξοπλισμό και ορθή διαχείριση. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται ελαφρά μείωση της αναπαραγωγικής ικανότητας, κυρίως στις νεότερες αγελάδες, γεγονός που απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση πριν από την εφαρμογή του συγκεκριμένου σχήματος

Τέσσερις αμέλξεις: περισσότερη παραγωγή με αυξημένες απαιτήσεις

Η άμελξη τέσσερις φορές την ημέρα οδηγεί σε περαιτέρω αύξηση της παραγωγής γάλακτος σε σχέση με τις τρεις αμέλξεις. Τα δεδομένα δείχνουν επιπλέον όφελος τόσο στην ποσότητα όσο και στην υγεία του μαστού, χωρίς να τεκμηριώνονται αρνητικές επιπτώσεις στην αναπαραγωγική ικανότητα. Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου σχήματος απαιτεί υψηλό επίπεδο οργάνωσης, κατάλληλο εξοπλισμό και σωστή καθημερινή ρουτίνα. Σε διαφορετική περίπτωση, τα θεωρητικά πλεονεκτήματα μπορεί να χαθούν ή ακόμη και να μετατραπούν σε προβλήματα για την εκμετάλλευση.

Όρια και προϋποθέσεις της πολύ συχνής άμελξης

Η περαιτέρω αύξηση της συχνότητας άμελξης, πέραν των τεσσάρων φορών την ημέρα, μπορεί να προσφέρει επιπλέον αύξηση της παραγωγής σε ορισμένες φάσεις της γαλακτικής περιόδου. Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι συνοδεύεται από αυξημένες απαιτήσεις σε διατροφή, μεγαλύτερη απώλεια σωματικού βάρους και πιθανές επιπτώσεις στη θρεπτική κατάσταση και την αναπαραγωγή των ζώων. Παράλληλα, απαιτούνται επαρκή μεσοδιαστήματα μεταξύ των αμέλξεων για να διασφαλίζεται η καλή υγεία του μαστού.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον παραγωγό

Η συχνότητα άμελξης δεν είναι απλώς μια τεχνική επιλογή, αλλά μια στρατηγική απόφαση που επηρεάζει την παραγωγή, την ποιότητα του γάλακτος, την υγεία των ζώων και το συνολικό κόστος λειτουργίας της μονάδας. Η αύξηση των αμέλξεων μπορεί να αποδώσει μόνο όταν συνοδεύεται από σωστό εξοπλισμό, ορθή διαχείριση και τήρηση σταθερής ρουτίνας. Σε διαφορετική περίπτωση, η αλλαγή της συχνότητας δεν εγγυάται βελτίωση και ενδέχεται να επιβαρύνει την εκμετάλλευση. Η αξιολόγηση των δυνατοτήτων κάθε μονάδας και η προσαρμογή της συχνότητας άμελξης στις πραγματικές συνθήκες παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη βιωσιμότητα της γαλακτοπαραγωγής.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 2/2009, «Συχνότητα άμελξης των αγελάδων», Β. Σκαπέτας, Ι. Κάτανος, Β. Μπαμπίδης, σελ. 56–60.