Οι φετινές τιμές στα νωπά σύκα της Αττικής και στα ξερά σύκα σε Εύβοια και Πελοπόννησο

Τα τελευταία χρόνια, το αβοκάντο έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο συζητημένες καλλιέργειες, προσελκύοντας το ενδιαφέρον τόσο νέων όσο και έμπειρων παραγωγών. Πίσω όμως από την αυξανόμενη ζήτηση και την εικόνα μιας δυναμικής αγοράς, συνυπάρχουν διαφορετικές πραγματικότητες: απαιτητικές καλλιεργητικές πρακτικές, έντονες πιέσεις στο κόστος, αλλά και μια αγορά που λειτουργεί με συγκεκριμένους κανόνες.

Στο άρθρο που ακολουθεί, καταγράφονται οι εμπειρίες ανθρώπων που βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία της αλυσίδας του αβοκάντο — από την παραγωγή, συμβατική και βιολογική, μέχρι τη συσκευασία και την εμπορία — σκιαγραφώντας μια πιο ρεαλιστική εικόνα για το πού βρίσκεται σήμερα η καλλιέργεια και ποιες είναι οι προκλήσεις που τη συνοδεύουν.

Αβοκάντο: ποικιλίες, συγκομιδή και απαιτήσεις 

Στην πλευρά του συμβατικού αβοκάντο, όπως την περιέγραψε στον ΑγροΤύπο ο κ. Γιώργος Κορναράκης, γεωπόνος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Χανίων, η καλλιέργεια τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται δυναμικά, με τη συγκομιδή να ξεκινά από το φθινόπωρο και να εκτείνεται μέχρι και τις αρχές του καλοκαιριού, ανάλογα με την ποικιλία και τις επικρατούσες συνθήκες. Όπως εξηγεί, η φετινή συγκομιδή ξεκίνησε ήδη από τον Οκτώβριο με τις πρώιμες ποικιλίες, «Ζουτάνο, Μπέικον, Μπενίκ», ενώ τον Νοέμβριο ακολούθησαν τα Fuerte, τα οποία όμως εμφάνισαν περιορισμένη παραγωγή, καθώς «είχαν πάθει ζημιά στην καρπόδεση, την άνοιξη, λόγω θερμοκρασίας και λασποβροχής». Αυτή την περίοδο, η συγκομιδή έχει περάσει στα Hass, νωρίτερα από το σύνηθες, καθώς «συνήθως μπαίνουμε στα Hass τον Φεβρουάριο, φέτος μπήκαμε νωρίτερα».

Οι ποικιλίες του συμβατικού αβοκάντο παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις τόσο ως προς τον χρόνο συγκομιδής όσο και ως προς τα χαρακτηριστικά του καρπού. Όπως σημειώνει, «η Ζουτάνο είναι πιο γυαλιστερή και πιο light στη γεύση», ενώ «η Fuerte είναι αυτή που έχει συνηθίσει η ελληνική αγορά, με σχήμα αχλαδιού και πράσινο χρώμα». Αντίθετα, τα Hass και Lamb Hass έχουν διαφορετική εικόνα και συμπεριφορά ωρίμανσης, καθώς «είναι πιο μικρά, τραχιά απέξω και όταν ωριμάσουν γίνονται σκούρα». Μάλιστα, όπως τονίζει, αυτό συχνά παρερμηνεύεται από τους καταναλωτές, αφού «πολλοί νομίζουν ότι όταν μαυρίζει είναι χαλασμένο, αλλά το Hass πρέπει να είναι σκούρο για να είναι ώριμο».

Σε επίπεδο καλλιεργητικών απαιτήσεων, το αβοκάντο θεωρείται σαφώς πιο απαιτητική καλλιέργεια σε σχέση με τα εσπεριδοειδή, κυρίως ως προς το νερό και τη συνολική φροντίδα. «Έχει μεγαλύτερη απαίτηση σε νερό από τα πορτοκάλια και εκεί υπάρχει θέμα, γιατί δεν έχουμε τα κατάλληλα έργα υποδομής», επισημαίνει, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της ποιότητας του νερού και του εδάφους. «Χρειαζόμαστε χώμα που να στραγγίζει γρήγορα και νερό χωρίς άλατα. Αν έχει υψηλή αγωγιμότητα, σοκάρονται τα δέντρα και μπορεί να ξεραθούν», ενώ ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια η καλλιέργεια απαιτεί στενή παρακολούθηση, καθώς «θέλει συχνά και μικρά ποτίσματα – είναι ευαίσθητο φυτό». Παρότι το αβοκάντο δεν εμφανίζει μεγάλο αριθμό εχθρών, τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί προβλήματα που απαιτούν προσοχή. Όπως αναφέρει, «έχει εμφανιστεί ο τετράνυχος, που δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα· προς το παρόν είναι ελεγχόμενος, αλλά αν ξεφύγει, θα υπάρχει θέμα», ενώ κάνει αναφορά και στη φυτόφθορα, αλλά και στις επιπτώσεις των καιρικών φαινομένων, καθώς «στην καρπόδεση των Fuerte είχαμε λασποβροχή και εξαφανίστηκαν τα έντομα επικονίασης».

Παρά τις αυξημένες απαιτήσεις, το αβοκάντο παρουσιάζει καλύτερη οικονομική εικόνα σε σχέση με άλλες καλλιέργειες. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, «το αβοκάντο είναι στα 2,30 – 2,50 ευρώ το κιλό, ενώ τα πορτοκάλια είναι στα 30 – 35 λεπτά». Οι τιμές διαφοροποιούνται ανάλογα με την ποικιλία και τη χρονική περίοδο, καθώς «στις πρώιμες ποικιλίες είχαμε τιμές μέχρι 2,50 ευρώ, μετά έπεσαν στα 2,20 και τώρα ξαναπήγαν γύρω στα 2,40», με τις διακυμάνσεις αυτές να θεωρούνται διαχειρίσιμες, αφού «στα αβοκάντο τα 20–30 λεπτά διαφορά δεν είναι τόσο μεγάλη όσο σε άλλες καλλιέργειες».

Καθοριστικό ρόλο σύμφωνα με τον κ. Κορναράκη, στην τελική ποιότητα του καρπού παίζει η σωστή στιγμή και ο τρόπος συγκομιδής. «Το βασικό ποιοτικό χαρακτηριστικό είναι η ξηρά ουσία· στα Fuerte πρέπει να είναι γύρω στο 20–21%», εξηγεί, επισημαίνοντας ότι η καθυστερημένη συγκομιδή επηρεάζει αρνητικά τη γεύση, καθώς «αν τα αφήσουμε μέχρι Ιούνιο, ανεβαίνουν πολύ τα λιπαρά και βαραίνει η γεύση». Παράλληλα, η συγκομιδή πρέπει να γίνεται με προσοχή, «με ψαλιδάκι και όχι να τα ρίχνουμε από τα δέντρα», γιατί «αν χτυπήσουν, αρχίζουν τα προβλήματα»

Βιολογικό Αβοκάντο: εμπειρία δεκαετιών και υψηλές απαιτήσεις

Στην πλευρά του βιολογικού αβοκάντο, όπως την περιέγραψε στον ΑγροΤύπο ο κ. Γιώργος Δασκαλάκης, η πραγματικότητα της καλλιέργειας απέχει σημαντικά από την εικόνα της «εύκολης και γρήγορα αποδοτικής επιλογής» που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Ο ίδιος ασχολείται με το αβοκάντο εδώ και περίπου 35–40 χρόνια, καλλιεργώντας σήμερα περίπου 20 στρέμματα στο Ρέθυμνο, και μιλά από τη θέση ανθρώπου που έχει ζήσει ολόκληρη την πορεία της καλλιέργειας στην Κρήτη. Όπως επισημαίνει, η αυξημένη δημοτικότητα του αβοκάντο βασίστηκε σε μια παραπλανητική αντίληψη, καθώς «έχει γίνει μόδα το αβοκάντο, επειδή κυκλοφόρησε ότι βάζεις αβοκάντο και προκόβεις», τονίζοντας ότι πρόκειται για «μια πολύ δύσκολη καλλιέργεια, πάρα πολύ επισφαλή για την Ελλάδα – ακόμη και για την Κρήτη».

Στο κτήμα του καλλιεργούνται περισσότερες από μία ποικιλίες, με βασικές τις Hass και Fuerte, αλλά και άλλες όπως Zutano και Bacon. Όπως αναφέρει, «έχουμε πέντε-έξι ποικιλίες», επισημαίνοντας ότι η συγκομιδή δεν γίνεται μαζικά αλλά σταδιακά, ανάλογα με το φορτίο κάθε δέντρου. «Δεν είναι πορτοκάλια που μπαίνουμε, τα μαζεύουμε και τελειώσαμε», εξηγεί, καθώς «ένα δέντρο με 10% παραγωγή θέλει άλλο χειρισμό από ένα με 50% ή 80%». Ιδιαίτερα στη βιολογική καλλιέργεια, ο έλεγχος του φορτίου θεωρείται κρίσιμος, αφού «τα αβοκάντο πρέπει να έχουν μικρές παραγωγές», ώστε τα δέντρα να παραμένουν ισορροπημένα και να μην επιβαρύνονται.

Κεντρικό ρόλο στη βιολογική διαχείριση παίζει η οργανική ουσία και η συνολική ισορροπία του εδάφους. Ο κ. Δασκαλάκης απορρίπτει τη λογική της έντονης αζωτούχας λίπανσης, τονίζοντας ότι «πετάνε αμμωνίες, καταστρέφουν το έδαφος και δημιουργούν δέντρα που φαίνονται ωραία αλλά έχουν προβληματική παραγωγή». Το αβοκάντο παρουσιάζει έντονη βλαστομανία, με περίπου τέσσερα κύματα βλάστησης τον χρόνο, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον έλεγχο της ανάπτυξης, καθώς «δεν είναι δέντρο για υπερπαραγωγή» και «πρέπει να υπάρχει ισορροπία». Στο ίδιο πλαίσιο, η κοπριά εφαρμόζεται σε όλη την επιφάνεια του αγρού και όχι μόνο στη βάση των δέντρων, αφού «δεν βλέπεις χωράφι – γεμίζει όλο, εκεί που γίνεται το ριζικό σύστημα και ακόμη πιο πέρα». Αναφερόμενος σε εχθρούς και ασθένειες, σημειώνει ότι προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν, χωρίς όμως να είναι κατ’ ανάγκη ανασταλτικά. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στον θρίπα, τον οποίο αντιμετωπίζει με στάση παρακολούθησης και όχι άμεσης επέμβασης, καθώς «δεν είμαι της λογικής να ραντίζω με την παραμικρή ένδειξη», αφήνοντας «και λίγο τον οργανισμό να αντιδράσει». 

Περνώντας στο κομμάτι της αγοράς, ο κ. Δασκαλάκης περιγράφει μια εικόνα έντονου ανταγωνισμού και πιεσμένων τιμών για το βιολογικό αβοκάντο. Όπως αναφέρει, συνεργάζεται εδώ και περίπου 15 χρόνια με αγοραστή στη Γερμανία, όπου « πουλάμε 14,5 ευρώ το τετράκιλο, παραδοτέο». Ωστόσο, η ονομαστική αυτή τιμή δεν αντικατοπτρίζει το καθαρό έσοδο του παραγωγού, καθώς μετά τη συσκευασία και τα σχετικά κόστη «στον παραγωγό καθαρίζει γύρω στα 3,20 με 3,30 ευρώ το κιλό». Αντίστοιχες τιμές ισχύουν, όπως σημειώνει, τόσο για τη διάθεση στην Ελλάδα όσο και για το εξωτερικό, αφού «τόσο πουλάμε και εδώ και μπορεί και να πεσει κι άλλο το καθαρό ποσό».

Η πλευρά της αγοράς και της εμπορίας

Στην πλευρά της εμπορίας και της διακίνησης του αβοκάντο, όπως περιγράφεται στον ΑγροΤύπο από την ΕΛΕΝΑ Α.Ε., η εικόνα της καλλιέργειας αποτυπώνεται μέσα από το πρίσμα της αγοράς, της ποιότητας και της μακροχρόνιας συνεργασίας με τους παραγωγούς των Χανίων. Η εταιρεία δραστηριοποιείται από το 1990 στη συσκευασία, τυποποίηση και εμπορία εσπεριδοειδών και αβοκάντο, διαθέτοντας εγκαταστάσεις στα Μυλωνιανά Κυδωνίας Χανίων, όπου στεγάζονται οι χώροι παραλαβής και φόρτωσης, οι αποθηκευτικοί χώροι και ψυκτικός θάλαμος με ελεγχόμενη ατμόσφαιρα, που επιτρέπει την ασφαλή διαχείριση και διακίνηση του προϊόντος.

Από την εικόνα που μεταφέρεται μέσω της αγοράς, η φετινή συγκομιδή του αβοκάντο στον νομό Χανίων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με διαφοροποιήσεις ανά ποικιλία. Οι πρώιμες ποικιλίες, με βασικότερες τις Zutano και Fuerte, έχουν ολοκληρώσει σχεδόν τον κύκλο τους, παρουσιάζοντας μειωμένη παραγωγή σε σχέση με την περσινή χρονιά, ενώ σταδιακά το ενδιαφέρον της αγοράς μεταφέρεται στις πιο όψιμες ποικιλίες, με κυρίαρχη τη Hass, η οποία αποτελεί και τη «ναυαρχίδα» του εμπορίου. Η συγκομιδή εξελίσσεται κλιμακωτά, ανάλογα με την ποικιλία και τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, ώστε να διασφαλίζεται η σωστή ωρίμανση και η ποιότητα του καρπού.

Σε επίπεδο παραγωγής, η φετινή χρονιά καταγράφεται χαμηλότερη σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω προβλημάτων στην καρπόδεση των πρώιμων ποικιλιών. Οι έντονες εναλλαγές θερμοκρασίας κατά την περίοδο της ανθοφορίας επηρέασαν αρνητικά την εξέλιξη της παραγωγής, ενώ παράλληλα η λειψυδρία στον νομό Χανίων έχει καταστήσει τη χρονιά ιδιαίτερα απαιτητική. Η άρδευση δεν είναι πάντα ομοιόμορφη και δεν καλύπτονται πλήρως οι ανάγκες των δέντρων, γεγονός που επιβαρύνει την καλλιέργεια, παρότι καταβάλλονται προσπάθειες για καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων υδατικών πόρων και αναζήτηση πιο βιώσιμων λύσεων για το μέλλον.

Σε ό,τι αφορά τα φυτοϋγειονομικά ζητήματα, επισημαίνεται ότι μέχρι πρόσφατα το αβοκάντο στην Κρήτη παρουσίαζε περιορισμένα προβλήματα. Από τον Απρίλιο του 2024, ωστόσο, καταγράφηκε η εμφάνιση του τετράνυχου Oligonychus perseae στον νομό Χανίων, ο οποίος αποτελεί πλέον τον βασικό εχθρό της καλλιέργειας.  Από την πλευρά της αγοράς, η ζήτηση για το κρητικό αβοκάντο παραμένει έντονη και σταθερή, τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στο εξωτερικό, με τη διάθεση της παραγωγής να εξελίσσεται ομαλά. Οι τιμές παραγωγού κινούνται σε ικανοποιητικά έως υψηλά επίπεδα, καλύπτοντας σε μεγάλο βαθμό το αυξημένο κόστος καλλιέργειας.

Το χειμερινό κλάδεμα στην ακτινιδιά αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες καλλιεργητικές παρεμβάσεις, καθώς επηρεάζει άμεσα τόσο την παραγωγή όσο και τη μακροχρόνια υγεία των φυτών. Παρά τη σημασία του, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται συχνά είτε βιαστικά είτε εμπειρικά, χωρίς σαφή στόχο.

Ο κ. Άγγελος Ξυλογιάννης, πολύπειρος παραγωγός ακτινιδίων από την περιοχή της Άρτας, μιλώντας στον ΑγροΤύπο, εξηγεί αναλυτικά πότε πρέπει να γίνεται το χειμερινό κλάδεμα, ποιες βέργες επιλέγονται, ποια είναι τα συχνότερα λάθη και γιατί η σωστή διαχείριση των πληγών και των εργαλείων παίζει καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα του οπωρώνα.

Γιατί το κλάδεμα είναι απαραίτητο

Το κλάδεμα δεν γίνεται απλώς για να «καθαρίσει» το δέντρο. Όπως εξηγεί ο κ. Ξυλογιάννης, στόχος είναι να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στο ριζικό σύστημα και τη φυλλική επιφάνεια. Αν διατηρηθούν υπερβολικά πολλές βέργες, το φυτό θα φορτωθεί με καρπό που δεν μπορεί να θρέψει. Το αποτέλεσμα είναι μικρού μεγέθους καρποί, χαμηλής εμπορικής αξίας. Το σωστό κλάδεμα εξασφαλίζει αερισμό, φωτισμό και καρπούς που μπορούν να φτάσουν σε εμπορεύσιμο μέγεθος.

Πότε ξεκινά και πότε ολοκληρώνεται το χειμερινό κλάδεμα

Όπως ανέφερε στον ΑγροΤύπο το χειμερινό κλάδεμα ξεκινά μόνο αφού πέσει πλήρως το φύλλο. Ο λόγος είναι διπλός. Από τη μία πλευρά, το φύλλο επιστρέφει τα αποθέματά του στη βέργα, κάτι απαραίτητο για την επόμενη χρονιά. Από την άλλη, η παρουσία φύλλων δυσκολεύει πρακτικά το κλάδεμα και αυξάνει το εργατικό κόστος. Ο κ. Ξυλογιάννης τόνισε ότι αν το κλάδεμα γίνει πρόωρα, πριν ολοκληρωθεί η πτώση των φύλλων, χάνονται αποθέματα που είναι ζωτικής σημασίας για το φυτό. Παράλληλα, αν το φυτό έχει ήδη αρχίσει να κινεί χυμούς, τότε με την τομή «δακρύζει», χάνοντας ό,τι έχει αποθηκεύσει.

Στην πράξη, όπως σημείωσε, η κατάλληλη περίοδος ξεκινά μετά τους πρώτους παγετούς, συνήθως μέσα στον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο, και ολοκληρώνεται έως τα μέσα με τέλη Φεβρουαρίου. Το κρίσιμο σημείο είναι να μην έχει ξεκινήσει η έντονη κυκλοφορία των χυμών, ώστε να αποφεύγεται η απώλεια θρεπτικών στοιχείων.

Απαντώντας στο αν υπάρχει πρώιμο ή όψιμο κλάδεμα, ο κ. Ξυλογιάννης ήταν ξεκάθαρος: «Δεν υπάρχει πρώιμο ή όψιμο κλάδεμα. Υπάρχει το λάθος κλάδεμα. Και υπάρχει και το σωστό χρονικά κλάδεμα».

Όπως εξήγησε, το σωστό κλάδεμα εξαρτάται από το αν έχουν ολοκληρωθεί οι φυσιολογικές διεργασίες του φυτού και όχι από ημερολογιακές ημερομηνίες. Αν το κλάδεμα γίνει όταν το φυτό «δακρύζει», τότε χάνει χυμούς και αποθέματα, με αποτέλεσμα να εξασθενεί.

Πόσες και ποιες βέργες κρατάμε – ο στόχος της παραγωγής

Σύμφωνα με τον ίδιο, το χειμερινό κλάδεμα δεν γίνεται «στο περίπου», αλλά με ξεκάθαρο στόχο παραγωγής. Όπως ανέφερε στον Agrotypos, πρώτα αποφασίζουμε πόσα κιλά καρπό θέλουμε να πάρουμε από κάθε δέντρο και στη συνέχεια υπολογίζουμε τον αριθμό των βεργών που θα διατηρηθούν.

Κατά μέσο όρο, κάθε καρποφόρα βέργα με 7–8 οφθαλμούς μπορεί να αποδώσει περίπου 2 έως 2,5 κιλά καρπό. Με βάση αυτό, αν διατηρηθούν περίπου 30 βέργες, το δέντρο μπορεί να δώσει 60–65 κιλά καρπό, ενώ αν οι βέργες περιοριστούν στις 20, η παραγωγή διαμορφώνεται περίπου στα 50 κιλά ανά δέντρο. Η τελική επιλογή εξαρτάται από την ηλικία του φυτού, τη ζωηρότητά του και τον στόχο παραγωγής.

Όπως εξήγησε χαρακτηριστικά, ο υπολογισμός δεν γίνεται αποκομμένα ανά δέντρο, αλλά σε επίπεδο στρέμματος. Αν, για παράδειγμα, ο παραγωγός στοχεύει σε παραγωγή περίπου τεσσάρων τόνων ανά στρέμμα, απαιτούνται συνολικά γύρω στις 2.000 βέργες στο στρέμμα. Στη συνέχεια, ο αριθμός αυτός κατανέμεται ανάλογα με την πυκνότητα φύτευσης.

Σε ένα στρέμμα με περίπου 110 φυτά, αντιστοιχούν κατά μέσο όρο 18–20 βέργες ανά δέντρο, ενώ σε πιο αραιή φύτευση, με λιγότερα φυτά, ο αριθμός των βεργών ανά δέντρο αυξάνεται και μπορεί να φτάσει περίπου τις 25. «Κοιτάζουμε πρώτα το στρέμμα και τον στόχο παραγωγής και μετά μοιράζουμε τις βέργες στα δέντρα», σημείωσε, τονίζοντας ότι το κλάδεμα πρέπει να έχει μαθηματική λογική και όχι να γίνεται εμπειρικά.

Ποιες βέργες είναι πραγματικά καρποφόρες

Ο κ. Ξυλογιάννης εξήγησε ότι καρποφόρες είναι μόνο οι ετήσιες βέργες. Όχι οι διετείς ή τριετείς. Οι βέργες που έχουν γεννηθεί νωρίς, δηλαδή από την άνοιξη, έχουν προλάβει να συγκεντρώσουν τις απαραίτητες ορμόνες για την άνθηση. Αντίθετα, βέργες που ξεκίνησαν αργά, τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο, δεν προλαβαίνουν να μετατρέψουν τα θρεπτικά τους σε ορμόνες και δεν δίνουν ικανοποιητική ανθοφορία. Σημαντικό σημείο, όπως υπογράμμισε, είναι και η θέση των οφθαλμών. Οι οφθαλμοί προς το άκρο της βέργας είναι πιο διογκωμένοι και πιο πλούσιοι σε ορμόνες, επομένως δεν πρέπει να αφαιρούνται. Ένα από τα συχνότερα λάθη, όπως ανέφερε, είναι ότι πολλοί παραγωγοί κόβουν τις πιο λεπτές βέργες, πάχους 5–6 χιλιοστών, οι οποίες όμως είναι συχνά οι πιο παραγωγικές.

Διαφορετική διαχείριση στο κλάδεμα ανάλογα με την ηλικία και τον ρόλο του φυτού

Όπως σημείωσε στον ΑγροΤύπο ο κ. Ξυλογιάννης, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ένα νεαρό φυτό και ένα δέντρο πλήρους παραγωγής. Ένα φυτό τριών ετών δεν μπορεί και δεν πρέπει να εξαναγκαστεί να δώσει μεγάλες αποδόσεις. Για τον λόγο αυτό, σε νεαρά φυτά εφαρμόζεται πιο ήπιο κλάδεμα, ενώ σε πλήρως ανεπτυγμένα δέντρα το κλάδεμα προσαρμόζεται στον στόχο παραγωγής και στη δυνατότητα του φυτού να θρέψει τον καρπό.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα αρσενικά φυτά, τα οποία έχουν διαφορετικό ρόλο, καθώς εξυπηρετούν τη γονιμοποίηση. Όπως ανέφερε, μπορούν να δεχτούν ακόμη και δύο κλαδέματα: ένα αρχικό, ώστε να μην εμποδίζουν τις βέργες των θηλυκών φυτών, και ένα δεύτερο μετά τη γονιμοποίηση. Η διαχείρισή τους είναι πιο ευέλικτη, καθώς δεν υπάρχει άμεσος στόχος παραγωγής καρπού, γεγονός που διαφοροποιεί και τον τρόπο κλαδέματός τους σε σχέση με τα θηλυκά φυτά.

Υγιεινή εργαλείων, προστασία πληγών 

Μετά το κλάδεμα, όπως επισήμανε στον ΑγροΤύπο ο κ. Ξυλογιάννης, είναι απαραίτητο να απομακρύνονται τα υπολείμματα, καθώς αποτελούν εστίες μεταφοράς ασθενειών. Σε μεγάλες τομές, οι πληγές πρέπει να προστατεύονται, ενώ συστήνονται και ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος προσβολών.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην απολύμανση των εργαλείων, ειδικά σε περιοχές όπου εμφανίζονται βακτηριακές προσβολές. Τα εργαλεία πρέπει να βυθίζονται σε απολυμαντικό διάλυμα, ώστε να μην μεταφέρεται το παθογόνο από φυτό σε φυτό. Σε περιπτώσεις ασθενικών φυτών, το κλάδεμα πρέπει να γίνεται τελευταίο, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος μόλυνσης των υγιών δέντρων.

Όπως επεσήμανε, πολλές από τις σοβαρότερες ασθένειες της ακτινιδιάς ξεκινούν ακριβώς από πληγές κλαδέματος που δεν επουλώθηκαν σωστά. Το φυτό αδυνατεί να κλείσει τις πληγές του, με αποτέλεσμα να εισέρχονται μύκητες και βακτήρια στον κορμό. Τα προβλήματα αυτά δεν εμφανίζονται άμεσα, αλλά μετά από χρόνια, όταν πλέον το δέντρο αρχίζει να καταρρέει σταδιακά.

Το χειμερινό κλάδεμα, όπως προκύπτει από την εμπειρία του κ. Άγγελου Ξυλογιάννη, δεν είναι μια απλή τεχνική εργασία, αλλά μια διαδικασία που απαιτεί γνώση, στόχο και σεβασμό στη φυσιολογία του φυτού — και κυρίως δεν συγχωρεί τη βιασύνη και τις πρόχειρες επιλογές.

Το ακτινίδιο δεν συγκαταλέγεται στις ιστορικά «βαριές» καλλιέργειες της ελληνικής γεωργίας. Κι όμως, μέσα σε λίγες δεκαετίες κατάφερε να αποκτήσει σαφή ρόλο, σταθερή παρουσία και έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό. Τα επίσημα στοιχεία του FAOSTAT για την χώρα μας, επιτρέπουν να αποτυπωθεί αυτή η πορεία με χρονική συνέχεια, δείχνοντας πώς μια καλλιέργεια που ξεκίνησε διστακτικά εξελίχθηκε σταδιακά σε έναν από τους πιο δυναμικούς κλάδους της φυτικής παραγωγής.

Η εξέλιξη των εκτάσεων

Οι πρώτες συστηματικές καταγραφές στις αρχές της δεκαετίας του 1980 δείχνουν μια καλλιέργεια σε εμβρυακό στάδιο, με μόλις 148 εκτάρια το 1980. Στη διάρκεια της ίδιας δεκαετίας, το ακτινίδιο αρχίζει να αποκτά σταδιακά χώρο, καθώς μέχρι τα τέλη των 80s οι εκτάσεις πολλαπλασιάζονται και ξεπερνούν τα 500 εκτάρια. Η δεκαετία του 1990 σηματοδοτεί μια πιο καθαρή στροφή, με τις καλλιεργούμενες εκτάσεις να υπερβαίνουν τα 1.000 εκτάρια στις αρχές της και να κινούνται προς τα 2.500–3.000 εκτάρια στα τέλη της. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η καλλιέργεια παγιώνεται πλέον σε μεγαλύτερη κλίμακα, γύρω στα 3.500 εκτάρια, χωρίς όμως να χάνει τον ανοδικό της χαρακτήρα. Μετά το 2010, η επέκταση συνεχίζεται με πιο σταθερό και οργανωμένο ρυθμό, καθώς οι εκτάσεις αυξάνονται σχεδόν χρόνο με τον χρόνο. Το 2015 καταγράφονται περίπου 9.000 εκτάρια και στη συνέχεια η ανοδική πορεία διατηρείται, ώστε το 2024 να φτάνουν τα 14.700 εκτάρια, χωρίς να μεσολαβήσει περίοδος ουσιαστικής υποχώρησης.

Η πορεία της παραγωγής

Η εξέλιξη της παραγωγής ακολουθεί την αύξηση των εκτάσεων, αλλά με μεγαλύτερη ένταση και πιο έντονη δυναμική. Το 1980 η συνολική παραγωγή είναι σχεδόν μηδενική, μόλις 42 τόνοι, αντανακλώντας τα πρώτα στάδια εγκατάστασης των φυτειών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της επόμενης, η παραγωγή αρχίζει να ανεβαίνει αισθητά και ξεπερνά τους 10.000 τόνους. Κατά τη δεκαετία του 1990 η άνοδος επιταχύνεται, καθώς γύρω στο 2000 η παραγωγή προσεγγίζει τους 60.000 τόνους, δείχνοντας ότι το ακτινίδιο περνά πλέον σε φάση παραγωγικής ωρίμανσης. Την περίοδο 2000–2010, η παραγωγή συνεχίζει να αυξάνεται σταθερά, ξεπερνώντας τους 120.000 τόνους στα μέσα της δεκαετίας και φτάνοντας πάνω από 180.000 τόνους το 2010. Στα χρόνια που ακολουθούν, η άνοδος δεν είναι στιγμιαία αλλά σταδιακή, με την παραγωγή να ενισχύεται σχεδόν κάθε χρόνο. Στα μέσα της δεκαετίας του 2010 περνά το όριο των 200.000 τόνων, πλησιάζει τους 300.000 προς το τέλος της δεκαετίας και το 2024 ανέρχεται στους 342.330 τόνους, αποτυπώνοντας μια μακροχρόνια και συνεπή ανοδική πορεία.

Οι αποδόσεις ανά εκτάριο

Οι αποδόσεις ανά εκτάριο συμπληρώνουν την εικόνα μιας καλλιέργειας που εξελίσσεται σταδιακά και αποκτά σταθερά χαρακτηριστικά. Στα πρώτα χρόνια, οι αποδόσεις εμφανίζουν έντονες διακυμάνσεις, κάτι αναμενόμενο για νεοσύστατες φυτείες. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όμως, αρχίζουν να σταθεροποιούνται και να κινούνται συχνά πάνω από τους 15 τόνους ανά εκτάριο. Γύρω στο 2000, η μέση απόδοση ξεπερνά τους 17 τόνους, ενώ την περίοδο 2005–2010 ακολουθεί ανοδική πορεία, αντανακλώντας τη βελτίωση της καλλιεργητικής πρακτικής και τη σταδιακή ωρίμανση των φυτειών. Στη δεκαετία 2010–2020, οι αποδόσεις διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, συχνά πάνω από τους 25 τόνους ανά εκτάριο, με μικρές ετήσιες διακυμάνσεις. Το 2024, η μέση απόδοση καταγράφεται στους 23,3 τόνους ανά εκτάριο, επίπεδο που παραμένει υψηλό και δείχνει ότι η επέκταση των εκτάσεων συνοδεύτηκε από διατήρηση της παραγωγικότητας.

Τι δείχνει η συνολική εικόνα

Η εικόνα του ακτινιδίου στην Ελλάδα, όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, είναι εκείνη μιας καλλιέργειας που αναπτύχθηκε με συνέχεια και χωρίς απότομες εξάρσεις ή καταρρεύσεις. Από ελάχιστες εκτάσεις και σχεδόν μηδενική παραγωγή στις αρχές της δεκαετίας του 1980, εξελίχθηκε σε έναν κλάδο με δεκάδες χιλιάδες εκτάρια και παραγωγή εκατοντάδων χιλιάδων τόνων σε ετήσια βάση. Η σταθερότητα αυτής της πορείας, ιδιαίτερα στα πιο πρόσφατα χρόνια, είναι το στοιχείο που δίνει στο ακτινίδιο ξεχωριστή βαρύτητα στον χάρτη της ελληνικής φυτικής παραγωγής.

Πηγή: FAOSTAT – FAO

Η φετινή εικόνα της θερμοκηπιακής φράουλας διαμορφώνεται μέσα σε ένα σύνθετο σκηνικό, όπου η καλή παραγωγή συνυπάρχει με έντονες πιέσεις στην αγορά. Η συγκομιδή έχει ξεκινήσει, οι ποσότητες αυξάνονται σταδιακά, όμως η πορεία της σεζόν δεν κρίνεται από τις πρώτες κοπές. Οι ισορροπίες ανάμεσα στο κόστος, τη διαθεσιμότητα εργατικών χεριών, τις καιρικές συνθήκες και τη ζήτηση –κυρίως στο εξωτερικό– θα καθορίσουν το τελικό αποτέλεσμα για τους παραγωγούς. Μέσα από καταγεγραμμένες εμπειρίες και εκτιμήσεις ανθρώπων που δραστηριοποιούνται καθημερινά στον κλάδο, ο ΑγροΤύπος επικοινώνησε με εκπροσώπους συνεταιρισμών και επαγγελματίες της φράουλας, επιχειρώντας να αποτυπώσει τη φετινή πραγματικότητα, τις προοπτικές και τα σημεία που απαιτούν προσοχή μέχρι το τέλος της σεζόν.

Ο.Π. Φράουλας ΥΡΜΙΝΗ: Συγχρονισμός ποικιλιών και πίεση τιμών στην αγορά

Στη Νέα Μανολάδα Ηλείας, η Ομάδα Παραγωγών Φράουλας ΥΡΜΙΝΗ έχει μπει και αυτή σταδιακά στη φετινή συγκομιδή, η οποία βρίσκεται ακόμη σε πολύ αρχικό στάδιο. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της ομάδας, κ. Φώτιος Κυριαζής, η παραγωγή έχει ξεκινήσει με «χαμηλούς ρυθμούς», ενώ το σύνολο της εικόνας θα μπορεί να αποτιμηθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια τους επόμενους μήνες. Η Ομάδα Παραγωγών καλλιεργεί περίπου «6.000 στρέμματα φράουλας», όλα σε σύγχρονα θερμοκήπια, με τις ποικιλίες Victory και Angel να κυριαρχούν. Φέτος, λόγω των καιρικών συνθηκών, οι ποικιλίες εξελίχθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα, γεγονός που οδήγησε σε συγχρονισμό της παραγωγής. Όπως αναφέρει ο κ. Κυριαζής, αυτό είχε ως «αποτέλεσμα να βγουν μεγαλύτερες ποσότητες νωρίτερα, χωρίς το πλεονέκτημα της σταδιακής διάθεσης στην αγορά».

Παρότι το θερμοκήπιο επιτρέπει τον έλεγχο πολλών παραμέτρων, η καλλιέργεια δεν είναι απαλλαγμένη από κινδύνους. Οι αυξημένες υγρασίες της φετινής χρονιάς ευνόησαν την εμφάνιση ασθενειών, αυξάνοντας τις ανάγκες φυτοπροστασίας και, κατ’ επέκταση, το κόστος παραγωγής. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ομάδας, τόσο η φυτοπροστασία όσο και η ενέργεια συγκαταλέγονται στα πιο κοστοβόρα στοιχεία, μαζί με τα εργατικά, τα οποία παραμένουν διαχρονικά κρίσιμος παράγοντας, καθώς η συγκομιδή γίνεται αποκλειστικά με το χέρι. Η συγκομιδή της φράουλας είναι μια διαδικασία συνεχής και απαιτητική, καθώς διαρκεί περίπου επτά μήνες τον χρόνο και πραγματοποιείται καθημερινά. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο προϊόν, το οποίο δεν μπορεί να παραμείνει στο χωράφι και πρέπει να οδηγηθεί άμεσα σε ψύξη και διακίνηση. Όπως σημειώνει ο κ. Κυριαζής, «η φράουλα μαζεύεται και πρέπει να φύγει την ίδια μέρα», κάτι που καθιστά τη ζήτηση στην αγορά καθοριστικό παράγοντα για τη διάθεση της παραγωγής.

Το σύνολο της παραγωγής της Ομάδας Παραγωγών κατευθύνεται στο εξωτερικό. Η ελληνική φράουλα εξακολουθεί να έχει πλεονέκτημα λόγω ποιότητας, ωστόσο ο ανταγωνισμός από χώρες όπως η Αίγυπτος, το Μαρόκο και η Ισπανία είναι έντονος. Παράλληλα, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες στις ευρωπαϊκές αγορές, με χαμηλές θερμοκρασίες και χιονοπτώσεις, έχουν περιορίσει την κατανάλωση, δημιουργώντας μια «παγωμένη» εικόνα στη ζήτηση αυτήν την περίοδο. Σε ό,τι αφορά τις τιμές, αυτή την περίοδο κινούνται «σε επίπεδα 3–4 ευρώ το κιλό», με τον πρόεδρο της ομάδας να εκτιμά ότι ενδέχεται να πιεστούν περαιτέρω όταν η παραγωγή μπει στο πικ της. Σε σύγκριση με πέρυσι, οι τιμές είναι χαμηλότερες- πέρυσι τέτοια περίοδο ήταν 5 ευρώ - καθώς η προηγούμενη χρονιά χαρακτηρίστηκε από «καλύτερες καιρικές συνθήκες και ομαλότερη λειτουργία των αγορών». Όπως επισημαίνει, το αν η χρονιά θα κλείσει θετικά για τον παραγωγό θα φανεί προς τον Μάιο, όταν θα γίνει συνολικός απολογισμός εσόδων και εξόδων.

Α.Σ Φραουλοπαραγωγών Ήλιδα: Πρώιμη παραγωγή με αυξημένες ποσότητες και χαμηλότερες τιμές

Στο Νέο Βουπράσιο Ηλείας, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Φραουλοπαραγωγών με την επωνυμία «ΑΣ Η Ήλιδα» έχει ήδη μπει δυναμικά στη φετινή καλλιεργητική περίοδο, με τη συγκομιδή να έχει ξεκινήσει και να βρίσκεται περίπου στο «30% της συνολικής παραγωγής». Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του συνεταιρισμού, κ. Ιορδάνης Μωυσίδης, η εικόνα μέχρι στιγμής είναι θετική ως προς τις αποδόσεις, ωστόσο συνοδεύεται από χαμηλότερες τιμές σε σύγκριση με πέρυσι. Ο συνεταιρισμός καλλιεργεί περίπου 2.200 στρέμματα φράουλας, αποκλειστικά σε σύγχρονα θερμοκήπια, γεγονός που επιτρέπει τον πλήρη έλεγχο των συνθηκών παραγωγής. «Στο θερμοκήπιο μπορούμε να ελέγξουμε θερμοκρασία, υγρασία, τα πάντα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος, τονίζοντας όμως ότι αυτή η δυνατότητα συνοδεύεται από αυξημένο κόστος σε ενέργεια και εργατικά.

Σε επίπεδο ποικιλιών, η εικόνα είναι ξεκάθαρη. Το 97% των φυτεύσεων αφορά την ποικιλία Victory, την οποία ο συνεταιρισμός έχει επιλέξει σταθερά τα τελευταία χρόνια. Οι υπόλοιπες ποικιλίες καλύπτουν ποσοστό μικρότερο του 3%, χωρίς ουσιαστικές διαφορές ως προς την παραγωγική συμπεριφορά. Όπως εξηγεί ο κ. Μωυσίδης, «η Victory ανταποκρίθηκε φέτος ιδιαίτερα καλά», καθώς τα φυτά ήρθαν πιο ανεπτυγμένα και οι καιρικές συνθήκες ευνόησαν την πρώιμη παραγωγή. Η αυξημένη παραγωγή, ωστόσο, είχε άμεσο αντίκτυπο στις τιμές. «Φέτος έχουμε περισσότερη παραγωγή και χαμηλότερες τιμές, κάτι που είναι λογικό», σημειώνει. Αυτή την περίοδο, οι τιμές κινούνται «γύρω στα 3,70–3,80 ευρώ το κιλό», επίπεδα ικανοποιητικά για την αρχή της συγκομιδής. Παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος του συνεταιρισμού επιμένει ότι η «πραγματική εικόνα κρίνεται στο σύνολο της σεζόν και όχι στις πρώτες κοπές». Όπως τονίζει, για να μπορέσει ένας παραγωγός να ανταποκριθεί στα έξοδά του και να συνεχίσει την καλλιέργεια την επόμενη χρονιά, η μέση τιμή από την αρχή έως το τέλος της περιόδου «δεν θα πρέπει να πέσει κάτω από τα 2,20–2,25 ευρώ το κιλό».

Η διάθεση της παραγωγής είναι σε συντριπτικό βαθμό εξαγωγική. Περίπου το 95% της φράουλας του συνεταιρισμού κατευθύνεται στο εξωτερικό, με βασικές αγορές τη Γερμανία, την Πολωνία και χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με τον κ. Μωυσίδη, η ελληνική φράουλα έχει πλέον ισχυρή παρουσία και αναγνωρίσιμη ποιότητα στις διεθνείς αγορές, αρκεί κάθε συνεταιρισμός και κάθε έμπορος να έχει αναπτύξει το κατάλληλο δίκτυο συνεργασιών. Τέλος, ο πρόεδρος σημειώνει ότι το αυξημένο ενδιαφέρον για τη φράουλα τα τελευταία χρόνια εντείνει τον ανταγωνισμό, γεγονός που απαιτεί προσεκτικά βήματα από όσους σκέφτονται να ξεκινήσουν. Όπως αναφέρει, η επιλογή μικρής αρχικής έκτασης και η σταδιακή επέκταση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις, καθώς «η φράουλα δεν συγχωρεί λάθη».

Taktikos SA: Χαμηλότερες τιμές, συγκρατημένη αισιοδοξία λόγω ποσοτήτων

Η Taktikos SA δραστηριοποιείται δυναμικά στη θερμοκηπιακή φράουλα, με τη συγκομιδή να έχει ξεκινήσει ήδη από τον Νοέμβριο. Όπως εξηγεί ο γεωπόνος της εταιρείας, «αυτή την περίοδο η παραγωγή βρίσκεται σε ενδιάμεσο στάδιο, μακριά ακόμη από το πικ, το οποίο τοποθετείται χρονικά στους μήνες Μάρτιο–Απρίλιο». Οι αποδόσεις κινούνται περίπου στο «20–30% του μέγιστου δυναμικού», καθώς αρκετές ποικιλίες παρουσιάζουν τη συνήθη «κοιλιά» της χειμερινής περιόδου. Η εταιρεία καλλιεργεί περίπου 1.400 στρέμματα φράουλας, αποκλειστικά σε θερμοκήπια, με βασικές ποικιλίες τις «Fortuna, Arwen και Lozana». Η επιλογή τους γίνεται με στόχο τη διατήρηση σταθερής ροής παραγωγής, τόσο χρονικά όσο και ποιοτικά. Όπως σημειώνει ο γεωπόνος της εταιρείας, οι διαφορετικοί βιολογικοί κύκλοι και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ποικιλιών επιτρέπουν καλύτερο προγραμματισμό της διάθεσης και προσαρμογή στις απαιτήσεις της αγοράς.

Η καλλιέργεια, παρότι προστατευμένη, εξακολουθεί να επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες. Οι καιρικές συνθήκες μπορούν να επιβραδύνουν τον ρυθμό ανάπτυξης των φυτών, γεγονός που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογές στη διαχείριση της παραγωγής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη φυτοπροστασία όπως μας αναφέρει, με την εταιρεία να επενδύει σταθερά στην πρόληψη. Όπως αναφέρει ο γεωπόνος, τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό βιολογικές μέθοδοι, με τη χρήση ωφέλιμων εντόμων για την αντιμετώπιση εχθρών όπως οι θρίπες και ο τετράνυχος, ενώ υπάρχει συνεχής επαγρύπνηση για ασθένειες όπως ο βοτρύτης και το ωίδιο, με στόχο τη διατήρηση της ποιότητας σε υψηλά επίπεδα.

Η διάθεση της παραγωγής είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου εξαγωγική, «σε ποσοστό περίπου 98%», με κατεύθυνση κυρίως μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ του εξωτερικού. Σύμφωνα με τον γεωπόνο της εταιρείας, η ελληνική φράουλα διατηρεί «ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι χωρών όπως η Αίγυπτος και το Μαρόκο», τόσο λόγω της ευρωπαϊκής προέλευσης όσο και λόγω της συνολικής εικόνας ποιότητας των ελληνικών προϊόντων. Σε ό,τι αφορά τις τιμές, αυτές κινούνται «φέτος σε ελαφρώς χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές». Ωστόσο, οι αυξημένες ποσότητες παραγωγής λειτουργούν εξισορροπητικά. Με βάση τα καλλιεργούμενα στρέμματα, η «ετήσια παραγωγή εκτιμάται σε περίπου 8,5 εκατομμύρια κιλά φράουλας», όπως μας αναφέρει ο γεωπόνος της εταιρίας. Παρότι οι τιμές κινούνται φέτος σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, οι αυξημένες ποσότητες δημιουργούν συγκρατημένη αισιοδοξία, όπως μας επισημαίνει ο γεωπόνος, για την πορεία της σεζόν, η οποία θα αποσαφηνιστεί όσο η παραγωγή εξελίσεται.

Ο χειμώνας είναι η περίοδος που οι περισσότερες αποφάσεις για νέες φυτεύσεις δεν λαμβάνονται στο χωράφι, αλλά στο χαρτί. Παραγωγοί που σκέφτονται να προχωρήσουν σε δενδρώδεις καλλιέργειες ή να αναδιαρθρώσουν υφιστάμενες φυτείες, ζυγίζουν δεδομένα, συνθήκες και περιορισμούς πριν κάνουν το επόμενο βήμα. Η ροδιά, ως καλλιέργεια με συγκεκριμένες απαιτήσεις, χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό από την αρχή, καθώς πολλά από τα σημεία που θα καθορίσουν την πορεία της δεν διορθώνονται εκ των υστέρων.

Κλίμα και εγκατάσταση φυτείας: επιλογές που καθορίζουν την πορεία 

Η εγκατάσταση μιας φυτείας ροδιάς δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, καθώς προϋποθέτει σωστές αποφάσεις ήδη από το στάδιο της επιλογής της περιοχής. Η ροδιά ευδοκιμεί σε περιοχές με μακρύ, θερμό και ξηρό καλοκαίρι και παρουσιάζει αυξημένη αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, όταν βρίσκεται σε λήθαργο. Μπορεί να δώσει ικανοποιητικές αποδόσεις σε περιοχές όπου οι χειμερινές θερμοκρασίες δεν υποχωρούν κάτω από τους -12°C. Ωστόσο, κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο η συμπεριφορά της διαφοροποιείται, καθώς το φυτό γίνεται ιδιαίτερα ευαίσθητο στο ψύχος. Παγετοί της τάξης των -5°C, είτε στο φούσκωμα των οφθαλμών είτε κατά την πλήρη ωρίμανση των καρπών, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την αξιολόγηση της έντασης και της συχνότητας των παγετών, καθώς και την αποφυγή περιοχών με συχνές ομίχλες και ψυχρούς βόρειους ανέμους.

Αφού διασφαλιστούν οι κατάλληλες κλιματικές συνθήκες, η πορεία της φυτείας καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο εγκατάστασής της. Η προετοιμασία ξεκινά πριν από τη φύτευση, με κατεργασία του εδάφους σε βάθος και ενσωμάτωση χωνεμένης κοπριάς ως βελτιωτικού. Η φύτευση πραγματοποιείται συνήθως με διετή δενδρύλλια, στα τέλη του χειμώνα με αρχές άνοιξης, ενώ οι αποστάσεις προσαρμόζονται ώστε να διευκολύνονται οι καλλιεργητικές εργασίες. Σε πολλές περιπτώσεις εφαρμόζεται εδαφοκάλυψη με λωρίδες πλαστικού κατά μήκος των γραμμών φύτευσης, πρακτική που συμβάλλει στη διατήρηση της υγρασίας και στον περιορισμό των ζιζανίων.

Έδαφος: ανεκτικό φυτό, όχι αδιάφορο

Παρότι η ροδιά δεν εμφανίζει ιδιαίτερες απαιτήσεις ως προς τον τύπο του εδάφους, τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται σε βαθιά, καλά στραγγιζόμενα εδάφη μέσης σύστασης, με ικανοποιητική περιεκτικότητα σε οργανική ουσία και pH από 5,5 έως 7,0. Στην πράξη, τα ιζηματογενή εδάφη έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα κατάλληλα. Το φυτό παρουσιάζει αντοχή τόσο στην περίσσεια ασβεστίου όσο και στην αυξημένη αλατότητα, σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα της ελιάς, του αμπελιού και της φιστικιάς, γεγονός που του δίνει ευελιξία σε περιοχές με περιορισμούς εδάφους.

Άρδευση: η ισορροπία κάνει τη διαφορά

Η ροδιά παρουσιάζει σχετική αντοχή στην ξηρασία, όμως η έλλειψη νερού επηρεάζει άμεσα την παραγωγή. Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ξερική καλλιέργεια. Αντέχει στην αυξημένη αλατότητα του αρδευτικού νερού, αλλά οι ανάγκες της σε υγρασία είναι αυξημένες σε συγκεκριμένες φάσεις του κύκλου της. Η επικονίαση, η γονιμοποίηση και τα πρώτα στάδια μετά την καρπόδεση αποτελούν τις πιο κρίσιμες περιόδους. Οι αρδεύσεις πρέπει να γίνονται τακτικά από την άνθηση έως τη συγκομιδή, με στόχο τη διατήρηση σταθερής υγρασίας στο έδαφος. Απότομες εναλλαγές ξηρασίας και υπερβολικής υγρασίας συνδέονται άμεσα με προβλήματα ποιότητας, όπως το σχίσιμο των καρπών.

Θρέψη: απαραίτητη, αλλά με μέτρο

Η ροδιά έχει ανάγκη από τα βασικά θρεπτικά στοιχεία, άζωτο, φώσφορο και κάλιο, αλλά και από δευτερεύοντα και ιχνοστοιχεία όπως μαγνήσιο, σίδηρο, μαγγάνιο, ασβέστιο και ψευδάργυρο. Η λίπανση οφείλει να βασίζεται σε χημική ανάλυση εδάφους, καθώς τόσο οι ελλείψεις όσο και οι υπερβολές δημιουργούν προβλήματα. Η οργανική λίπανση, είτε με κοπριά είτε με χλωρή λίπανση, συμβάλλει στη διατήρηση της γονιμότητας και της δομής του εδάφους σε βάθος χρόνου.

Φυσιολογικά προβλήματα που κοστίζουν παραγωγή

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στην καλλιέργεια της ροδιάς είναι το σχίσιμο των καρπών, το οποίο οδηγεί σε υποβάθμιση της ποιότητας και απώλειες στην εμπορία. Το φαινόμενο συνδέεται με την ποικιλία, την έκθεση των καρπών στον ήλιο, την τροφοπενία βορίου και κυρίως με τις απότομες μεταβολές της υγρασίας του εδάφους. Η καθυστέρηση της συγκομιδής μπορεί επίσης να εντείνει το πρόβλημα. Παράλληλα, στα πρώτα χρόνια της καλλιέργειας παρατηρείται συχνά καρπόπτωση, ιδιαίτερα όταν επικρατεί υπερβολική βλάστηση λόγω έντονων αρδεύσεων ή αυξημένων αζωτούχων λιπάνσεων. Αντίστοιχα, μειωμένη καρπόδεση συνδέεται με αυξημένη υγρασία κατά την άνθηση, υπερβολική θρέψη ή έντονο κλάδεμα που διαταράσσει την ισορροπία μεταξύ βλάστησης και καρποφορίας.

Η καλλιέργεια ξεκινά πριν μπει το φυτό στο χωράφι

Η ροδιά μπορεί να αποτελέσει μια αξιόλογη επιλογή, αρκεί να αντιμετωπιστεί με προοπτική και όχι ως ευκαιριακή λύση. Οι συνθήκες της περιοχής, η διαθεσιμότητα νερού και ο σωστός τρόπος διαχείρισης παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πορεία της φυτείας. Για όσους βρίσκονται σήμερα στη φάση της σκέψης και του σχεδιασμού, ο χειμώνας αποτελεί την περίοδο κατά την οποία μπορούν να αξιολογηθούν με ψυχραιμία οι συνθήκες και οι επιλογές μιας νέας φυτείας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 5/2011. «Καλλιέργεια ροδιάς: Κρίσιμα σημεία που πρέπει να προσεχθούν πριν, κατά και μετά την εγκατάσταση της φυτείας», σελ. 20–23

Η καλλιέργεια της ακτινιδιάς έχει εδραιωθεί τα τελευταία χρόνια ως μία από τις πιο δυναμικές επιλογές για τον Έλληνα παραγωγό. Το ενδιαφέρον για νέες φυτεύσεις παραμένει έντονο και, μαζί του, αυξάνεται και η αναζήτηση για συστήματα διαμόρφωσης που μπορούν να στηρίξουν τη μακροχρόνια παραγωγικότητα της καλλιέργειας. Ανάμεσα σε αυτά, η ημικρεβατίνα έχει επικρατήσει ως μία από τις πιο διαδεδομένες επιλογές. Ωστόσο, η επιλογή αυτή δεν είναι απλή υπόθεση και απαιτεί σωστό σχεδιασμό από την πρώτη ημέρα.

Οι απαιτήσεις της ακτινιδιάς και οι επιλογές που τη συνοδεύουν 

Η ακτινιδιά είναι μια καλλιέργεια με αυξημένες απαιτήσεις, οι οποίες ξεκινούν από τη βάση της εγκατάστασης και συνοδεύουν τη φυτεία σε όλη τη διάρκεια ζωής της. Το έδαφος, το κλίμα και η διαχείριση του νερού αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επιτυχημένη ανάπτυξη των φυτών, όμως εξίσου σημαντικό ρόλο παίζουν και οι υποδομές που θα στηρίξουν την καλλιέργεια στα πρώτα, καθοριστικά χρόνια. Η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την επιλογή του φυτικού υλικού, αλλά από το συνολικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό καλείται να αναπτυχθεί.

Σε αυτό το στάδιο, οι αρχικές αποφάσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Η ποιότητα της κατασκευής, ο σωστός χρονισμός των εργασιών και η ορθή διαχείριση των βασικών αναγκών της καλλιέργειας διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική της πορεία. Αποκλίσεις από τις βασικές προδιαγραφές ή επιλογές που γίνονται με προχειρότητα μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τόσο την παραγωγικότητα όσο και τη βιωσιμότητα της φυτείας σε βάθος χρόνου. Η εμπειρία δείχνει ότι λάθη που γίνονται στην αρχή δύσκολα διορθώνονται αργότερα. Συχνά, συνοδεύουν τη φυτεία για πολλά χρόνια, επηρεάζοντας την απόδοση και τη σταθερότητά της. Για τον λόγο αυτό, η εγκατάσταση της ακτινιδιάς δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή φάση έναρξης, αλλά ως το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η συνολική εξέλιξη της καλλιέργειας στον χρόνο.

Η ημικρεβατίνα ως κατασκευή που χτίζεται στον χρόνο

Η εγκατάσταση μιας φυτείας ακτινιδιάς σε διαμόρφωση ημικρεβατίνας δεν αποτελεί μια διαδικασία που ολοκληρώνεται σε μία μόνο φάση. Αντίθετα, εξελίσσεται σταδιακά, ακολουθώντας τον ρυθμό ανάπτυξης των φυτών και τις ανάγκες της καλλιέργειας στα πρώτα χρόνια. Στο αρχικό στάδιο δίνεται έμφαση στη φύτευση και στη δημιουργία ενός λειτουργικού συστήματος άρδευσης, το οποίο αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιβίωση και την ομαλή εγκατάσταση των φυτών. Καθώς η φυτεία αναπτύσσεται και διαμορφώνεται, προχωρά σταδιακά και η τοποθέτηση των βασικών στοιχείων της υποστύλωσης.

Αυτή η σταδιακή προσέγγιση δεν αποτελεί απλώς μια πρακτική επιλογή, αλλά συνδέεται άμεσα με την ποιότητα και την αντοχή της κατασκευής. Η ημικρεβατίνα βασίζεται σε μια στιβαρή υποδομή, πάνω στην οποία τα φυτά θα αναπτυχθούν, θα αναρριχηθούν και θα υποστηριχθούν για πολλά χρόνια. Η ποιότητα και η επάρκεια των υλικών παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς περιπτώσεις πρόχειρης ή ελλιπούς κατασκευής έχουν οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα, ακόμη και σε πλήρη αστοχία της φυτείας.

Η σωστή υποστύλωση δεν αποτελεί τεχνική λεπτομέρεια, αλλά βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της καλλιέργειας. Όταν τα στάδια της εγκατάστασης δεν ακολουθούν τη φυσική εξέλιξη των φυτών ή όταν γίνονται εκπτώσεις στην ποιότητα της κατασκευής, οι συνέπειες εμφανίζονται συχνά αργότερα, επηρεάζοντας την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα της φυτείας. Για τον λόγο αυτό, η ημικρεβατίνα αντιμετωπίζεται ως μια κατασκευή που χτίζεται στον χρόνο, με επιλογές που πρέπει να γίνονται με προσοχή από την πρώτη στιγμή.

Οι υποδομές πίσω από την ημικρεβατίνα

Η εγκατάσταση μιας φυτείας ακτινιδιάς σε ημικρεβατίνα προϋποθέτει τη χρήση συγκεκριμένων υλικών, τα οποία αποτελούν τη βάση της κατασκευής και καθορίζουν τη λειτουργικότητά της στον χρόνο. Η υποστύλωση στηρίζεται σε σταθερά στηρίγματα, βάσεις και συστήματα στήριξης, σχεδιασμένα ώστε να αντέχουν το βάρος της βλάστησης και της παραγωγής για πολλά χρόνια, ενώ τα συρμάτινα στοιχεία διαμορφώνουν το πλαίσιο ανάπτυξης των φυτών.

Η αγορά και η εγκατάσταση των υλικών αυτών δεν ακολουθούν μια ενιαία, τυποποιημένη λογική, καθώς επηρεάζονται τόσο από τις επιλογές του παραγωγού όσο και από την ποιότητα των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν. Σε γενικές γραμμές, ενδεικτικά, το αρδευτικό δίκτυο συγκαταλέγεται συνήθως στα μεγαλύτερα κόστη αγοράς που συνοδεύουν την εγκατάσταση μιας φυτείας ακτινιδιάς. Αντίστοιχα, από τα σημαντικότερα κόστη που αφορούν την εγκατάσταση και την εφαρμογή στο χωράφι είναι εκείνα που σχετίζονται με την τοποθέτηση των βάσεων και των πασσάλων, καθώς απαιτούν αυξημένο χρόνο, εργασία και σωστή εκτέλεση. 

Οι επιλογές στα υλικά, ο αριθμός και η ποιότητά τους, η έκταση του αγροτεμαχίου, η ποικιλία των φυτών, αλλά και οι δυνατότητες προμήθειας που έχει στη διάθεσή του κάθε παραγωγός, διαμορφώνουν κάθε φορά μια διαφορετική εικόνα. Για τον λόγο αυτό, η εκτίμηση της εγκατάστασης δεν μπορεί να είναι ενιαία ή απόλυτη, αλλά προσαρμόζεται στις συνθήκες και τις επιλογές της κάθε εκμετάλλευσης. Παράλληλα, αξίζει να αναφερθεί ότι στην εκτίμηση της εγκατάστασης συχνά δεν συνυπολογίζεται η προσωπική εργασία του ίδιου του παραγωγού. Εργασίες που αφορούν την τοποθέτηση, τη ρύθμιση και τη συνεχή παρουσία στο χωράφι αντιμετωπίζονται πολλές φορές ως δεδομένες, παρότι αποτελούν ουσιαστικό μέρος της συνολικής προσπάθειας εγκατάστασης της φυτείας.

Μια επένδυση που απαιτεί γνώση και προγραμματισμό

Η εγκατάσταση ακτινιδιάς σε ημικρεβατίνα είναι μια απαιτητική διαδικασία, που χρειάζεται γνώση, υπομονή και σωστό προγραμματισμό. Δεν πρόκειται απλώς για μια νέα φύτευση, αλλά για τη δημιουργία μιας καλλιέργειας που καλείται να αποδώσει στον χρόνο. Όσο πιο σωστά τεθούν οι βάσεις, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες η ακτινιδιά να εξελιχθεί σε μια σταθερή και αποδοτική επιλογή για τον παραγωγό.

Πηγή:

Γεωργία – Κτηνοτροφία, 01|21, «Κόστος εγκατάστασης ακτινιδιάς σε διαμόρφωση “ημικρεβατίνα”», σελ. 32–3

Η ζήτηση για φυσικά χριστουγεννιάτικα έλατα παραμένει σε υψηλά επίπεδα στην χώρα μας και για το 2025 παρά την οικονομική κρίση.

Από τα τέλη Νοεμβρίου, σε πολλά σημεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, βρίσκονται οι ελατοπαραγωγοί με τα φορτηγά τους γεμάτα με έλατα, έτοιμα να διακοσμήσουν τα σπίτια ως χριστουγεννιάτικα δένδρα.

Οι τιμές, όπως αναφέρουν οι παραγωγοί, μένουν στα ίδια επίπεδα σε σχέση με πέρσι. Η βασική τιμή εκκίνησης για τα μικρότερα δέντρα ξεκινά από 40 έως 50 ευρώ για την Θεσσαλονίκη, ενώ σε υψηλότερα επίπεδα πωλούνται στην Αθήνα (από 50 ευρώ και πάνω). Από την άλλη έχουμε καταγγελίες ότι φέτος έγιναν εισαγωγές από χώρες της βόρειας Ευρώπης, κάτι που έφερε «πίεση» στις τιμές.

Οι περιοχές Ταξιάρχης και Πετρούλι παραδοσιακά ασχολούνται με την καλλιέργεια ελάτων. Είναι μια καλλιέργεια που γίνεται σε ιδιόκτητα χωράφια. Οι κοπές γίνονται με ελέγχους από το δασαρχείο.

Το χωριό Ταξιάρχες βρίσκεται στις πλαγιές του όρους Χολομώντα, σε υψόμετρο 800 μέτρων, αριθμεί σήμερα περίπου 1.200 κατοίκους, από τους οποίους ποσοστό της τάξης του 90% - 95% ασχολείται συστηματικά με την καλλιέργεια του έλατου. Το 65% των χριστουγεννιάτικων δένδρων στην Ελλάδα προέρχεται από τις καλλιέργειες των κατοίκων του Ταξιάρχη Χαλκιδικής. Φέτος πάνω από 30.000 φυσικά έλατα πήγαν για διάθεση στην ελληνική αγορά.

Όπως δηλώνει στον ΑγροΤύπο ο κ. Γιάννης Ξάκης, ελατοπαραγωγός από την Χαλκιδική και πρόεδρος της Κοινότητας Ταξιάρχη, «στην περιοχή καλλιεργούνται έλατα σε περίπου 15.000 στρέμματα (σύμφωνα με τα στοιχεία της δασικής υπηρεσίας). Φέτος είχαμε ένα δύσκολο ξεκίνημα της εμπορικής περιόδου, στις αρχές Δεκεμβρίου, λόγω των βροχοπτώσεων που δυσκόλεψαν τις αγορές. Στην συνέχεια όμως ομαλοποιήθηκε η κατάσταση στην αγορά που είχε καλή ζήτηση, με αποτέλεσμα μέχρι σήμερα περίπου το 70% - 75% των ελατοπαραγωγών της περιοχής να έχουν καταφέρει να πουλήσουν τα δέντρα τους και να έχουν επιστρέψει στην Χαλκιδική. 

Η Αθήνα είναι πιο ακριβή από την Θεσσαλονίκη λόγω των αυξημένων μεταφορικών. Επίσης τα νοίκια που πληρώνουν οι παραγωγοί στους δήμους είναι σε υψηλά επίπεδα, που κυμαίνονται από 2.500 έως και 5.000 ευρώ. Ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί είναι ότι το έλατο θεωρείται δασικό και όχι αγροτικό προϊόν. Αυτό έχει σαν συνέπεια να μην είναι επιλέξιμο για πληρωμές από τις ενισχύσεις της ΚΑΠ. Μετά την πώληση των δέντρων μας θα προχωρήσουμε στις νέες φυτεύσεις.

Η οικογένεια Καρανταγλή από το 1980 μέχρι και σήμερα ασχολείται συστηματικά με την παραγωγή και την καλλιέργεια Χριστουγεννιάτικων δένδρων. Ο κ. Αθανάσιος Καρανταγλής, που ασχολείται συστηματικά με την παραγωγή και την καλλιέργεια, ανέφερε στον ΑγροΤύπο ότι «οι παραγωγοί κρατούν τις τιμές στα ίδια επίπεδα εδώ και τρία χρόνια. Πουλάω στα 50 ευρώ το μέτρο μέχρι τα 3 μέτρα έλατο. Από εκεί και πάνω αυξάνει η τιμή επειδή έχουμε αύξηση και στο κόστος μεταφοράς. Ένα έλατο για να γίνει εμπορεύσιμο χρειάζεται 12 χρόνια καλλιέργειας. Πάντως εμείς ήδη έχουμε πουλήσει την παραγωγή μας στην αγορά της Αθήνας και επιστρέφουμε στον Ταξιάρχη. Ένα φυσικό έλατο μπορεί να διακοσμήσει το σαλόνι σας τις ημέρες των Χριστουγέννων και να χαρίσει στο χώρο σας μια φυσική ομορφιά την οποία δεν μπορείτε να αναζητήσετε στο πλαστικό. Το έντονο ενδιαφέρον για τη φύση και το περιβάλλον με έκανε να ασχοληθώ περισσότερο με την παραγωγή ριζωμένων ελάτων. Έτσι όχι μόνο δίνεται η ευκαιρία να διατηρηθεί το έλατο φρέσκο μέσα στη γλάστρα χωρίς να χάνει τις βελόνες του και να «στεγνώνει», αλλά υπάρχει η δυνατότητα μεταφύτευσης. Με αυτό τον τρόπο το φυσικό έλατο μπορεί να αποτελέσει ένα στολίδι και στον κήπο.

Η ενασχόληση της οικογένειας Μπήτσιου με την καλλιέργεια ελάτης ξεκίνησε το 1984. Προτεραιότητα ήταν η οργάνωση του φυτωρίου, διαδικασία χρονοβόρα και κοπιαστική. Οι ιδιόκτητες εκτάσεις που καλλιεργούν έλατα βρίσκονται στον Ταξιάρχη Χαλκιδικής και φτάνουν τα 40 στρέμματα, ενώ τα φυτεμένα δέντρα είναι πάνω από 50.000. Από τη φύτευση ενός σπόρου απαιτείται διάστημα 10 τουλάχιστον ετών προκειμένου το ύψος του δέντρου να φτάσει το 1,5 μέτρο. Όπως δήλωσε στον ΑγροΤύπο ο κ. Χρήστος Μπήτσιος, ελατοκαλλιεργητής δεύτερης γενιάς, φέτος έγιναν εισαγωγές πολλών ελάτων από το εξωτερικό και αυτό έφερε «πίεση» στην τιμή παραγωγού. Η ζήτηση πάντως κυμαίνεται στα περσινά επίπεδα, αν και από την πλευρά τους οι ελατοπαραγωγοί προσπαθούν να κρατήσουν σε λογικά πλαίσια τις τιμές. Βέβαια η τιμή κυμαίνεται ανάλογα την ποιότητα και την εμφάνιση του δέντρου. Από την άλλη τα τελευταία χρόνια αυξάνει συνεχώς το κόστος παραγωγής. Οι καταναλωτές προτιμούν συνήθως τα έλατα γύρω στα 3 μέτρα, αν και εμείς διαθέτουμε ριζωμένα έλατα σε γλάστρα εώς και 10 μέτρα. Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι καλλιεργητές είναι ότι αν και καλλιέργεια ελάτου είναι μια δύσκολη διαδικασία δεν είναι επιλέξιμη για αγροτικές ενισχύσεις. Προσωπικά αν και εντάχθηκα στο πρόγραμμα Νέων Γεωργών δεν μπορώ να πάρω βασική ενίσχυση για την καλλιέργεια μέσω της ΚΑΠ.   

Πολύ δύσκολη είναι η φετινή χρονιά για τα αβοκάντο της ποικιλίας Fuerte, με την παραγωγή να είναι μειωμένη αλλά και τις τιμές παραγωγού να κυμαίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι.

Μεγάλες αντιδράσεις υπάρχουν στους παραγωγούς με τις αυξημένες εισαγωγές αβοκάντο από το εξωτερικό, κάτι που φέρνει μεγάλη «πίεση» στις τιμές παραγωγού.

Οι παραγωγοί αναμένουν με αγωνία τις πληρωμές των αποζημιώσεων από τον ΕΛΓΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου, αναμένεται να γίνουν μέσα στο Δεκέμβριο δύο πληρωμές από τον Οργανισμό.

Όπως δηλώνει στον Αγροτύπο ο κ. Μανόλης Ντουντουνάκης, παραγωγός από τα Χανιά, περιμένουμε αξιοπρεπείς αποζημιώσεις από τον ΕΛΓΑ. Οι ζημιές άρχισαν να γίνονται ορατές στην παραγωγή. Έχουμε μια μείωση της παραγωγής κατά 30% στα Fuerte σε σχέση με πέρσι που ήταν μια πολύ άσχημη χρονιά. Από την άλλη οι τιμές παραγωγού είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα περσινά αν και δεν θα έπρεπε αυτό να γίνει γιατί έχουμε φέτος μια μειωμένη παραγωγή. Αυτή την εποχή η τιμή παραγωγού ξεκινά από 2,20 και φτάνει έως 2,50 ευρώ το κιλό για τα μεγάλα μεγέθη.

Γενικά είμαστε περίπου ένα μήνα πίσω όσον αφορά τα μεγέθη. Όσοι παραγωγοί έκοψαν αβοκάντο το Νοέμβριο έχασαν κιλά λόγω μικρού μεγέθους. Υπάρχει πρόβλημα στην αγορά γιατί εισάγονται μεγάλες ποσότητες με πολύ χαμηλές τιμές και στην συνέχεια γίνονται «ελληνοποιήσεις» και πωλούνται στην εγχώρια αγορά σαν αβοκάντο Χανίων. 

Ένα ακόμη πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί είναι η έλλειψη ρευστότητας λόγω των προβλημάτων με τις πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η ποικιλία Hass πάει κυρίως για εξαγωγή και η συγκομιδή τους θα ξεκινήσει από τα τέλη Ιανουαρίου.

Ο κ. Γιώργος Κορναράκης, παραγωγός και υπεύθυνος του τμήματος Εμπορίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Χανίων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι οι μέσες τιμές παραγωγού στα αβοκάντο της ποικιλίας Fuerte κυμαίνονται στα 2,20 ευρώ το κιλό για τα μεγάλα μεγέθη. Λόγω των καιρικών συνθηκών στην καρπόδεση είχαμε προβλήματα στην παραγωγή και στην ποιότητα στα Fuerte. Στα Hass υπάρχουν προβλήματα στα περιβόλια που δεν έκαναν σωστή άρδευση, ενώ στα υπόλοιπα έχουμε αυξημένες αποδόσεις.

Αυτή την εποχή και ενώ είμαστε στην συγκομιδή γίνονται μεγάλες εισαγωγές αβοκάντο, κυρίως από Ισπανία, με τιμές παραδοτέα στην Αθήνα και συσκευασμένα στα 1,50 έως 1,60 ευρώ το κιλό. Από την άλλη οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην χώρα μας άργησαν φέτος να βάλουν τα ελληνικά αβοκάντο στα ράφια τους. Γενικά είναι μια δύσκολη χρονιά για τους παραγωγούς, με αυξημένο κόστος και πολλά προβλήματα από την έλλειψη ρευστότητας. Μόνο τα μεταφορικά προς την Θεσσαλονίκη φέτος έχουν αυξηθεί κατά 25%. Υπάρχουν παραγωγοί με χρέη και δεν μπορούν με αυτή την εικόνα να συνεχίσουν την καλλιέργεια. Για αυτό είναι οργισμένοι και διαμαρτύρονται στους δρόμους.  
   

Με ομαλούς ρυθμούς έχει ξεκινήσει η συγκομιδή της φράουλας στις θερμοκηπιακές μονάδες της Ηλείας, όπου η παραγωγή αναμένεται να κυμανθεί στα ίδια επίπεδα με την περσινή χρονιά. Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο εκπρόσωπος του  συνεταιρισμού παραγωγών και επιχειρηματιών, της Hellenic Coop, δεν υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις ούτε σε ποσότητες ούτε σε ποιότητα.

Έχει ήδη ξεκινήσει η συγκομιδή της θερμοκηπιακής φράουλας στις πρώιμες ποικιλίες, σε περιορισμένες ποσότητες. Το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται αυτή την περίοδο από τα υδροπονικά θερμοκήπια, ενώ τα συμβατικά μπαίνουν σταδιακά στη διαδικασία. Οι ποσότητες θα αυξάνονται προοδευτικά τις επόμενες εβδομάδες, με κορύφωση της παραγωγής από τον Φεβρουάριο. Σε χρονοδιάγραμμα ξεκινάει απο «τώρα και πάει μεχρι των Απρίλιο γι όλες τις ποικιλίες ».

Οι βασικές ποικιλίες που δουλεύει ο συνεταιρισμός είναι οι Camarosa, Fortuna και Victory. Στο σύνολο των 180 στρεμμάτων που διαχειρίζεται ο συνεταιρισμός, περίπου 20 είναι υδροπονικά, με τα υπόλοιπα να καλλιεργούνται σε συμβατικά θερμοκήπια.

Η ζήτηση αυτή την περίοδο είναι ιδιαίτερα υψηλή, λόγω μειωμένης ποσότητας. «Γενικά το 90–95% της παραγωγής διοχετεύεται σε εξαγωγές», αναφέρουν απο τον συνεταιρισμό, με κύριους προορισμούς τη Ρωσία και αλλά και σε  ευρωπαϊκές χώρες. Μικρό μέρος καταλήγει στην ελληνική αγορά μέσω συνεργασίας με αλυσίδα super market.

Το κόστος παραγωγής αποτελεί και φέτος βασικό παράγοντα πίεσης. «Έχει αυξηθεί το κόστος σε όλα τα επίπεδα, πόσο μάλλον σε ένα θερμοκήπιο υδροπονικού τύπου, αλλά και στο συμβατικό». Στα σύγχρονα θερμοκήπια, το ενεργειακό κόστος είναι υψηλό, ωστόσο όπως τονίζουν, εξισορροπείται από τη σταθερή ζήτηση του εξωτερικού για ποιοτική ελληνική φράουλα. Τα υδροπονικά συστήματα επιτρέπουν πλήρη έλεγχο θερμοκρασίας, υγρασίας, φωτισμού, θρέψης και άρδευσης, κάτι που οδηγεί σε ομοιόμορφο και σταθερό καρπό.

Αντίθετα, στα συμβατικά θερμοκήπια η θρέψη γίνεται στο έδαφος και συχνά χρησιμοποιούνται ορμόνες μεγέθυνσης ώστε να επιτευχθεί το εμπορικό μέγεθος που ζητά η αγορά. «Οι υπερμεγέθεις φράουλες που βλέπουμε συχνά οφείλονται σε αυτές τις ορμόνες», σημειώνουν, τονίζοντας ότι στην υδροπονία τέτοιες πρακτικές δεν εφαρμόζονται και το μέγεθος γινεται σχεδόν ομοιοόμορφο μέσω της ελεγχόμενης θρέψης.

Στη φάση που βρισκόμαστε, οι ποσότητες είναι ακόμη μικρές. «Τώρα έχουμε 1–2 παλέτες την ημέρα, αργότερα, Φλεβάρη–Μάρτη, μιλάμε για 3–4 φορτηγά όταν θα ανοίξουν και οι φράουλες στα συμβατικά θερμοκήπια». Οι τιμές στον παραγωγό, αυτή την πρώιμη περίοδο, είναι ιδιαίτερα υψηλές λόγω χαμηλής ποσότητας , περίπου 6–6,50 € τωρα που μιλάμε, ενώ στη full season κυμαίνονται γύρω στο 1,70–2,00 ευρώ/κιλό, ανάλογα με το μέγεθος και τον χρωματισμό του καρπού.

Η συγκομιδή παραμένει το πιο απαιτητικό κομμάτι. Η φράουλα είναι «πολύ εύθραυστο φρούτο» και απαιτεί καρπό-καρπό συλλογή, καθώς δεν ωριμάζουν όλοι οι καρποί ταυτόχρονα. Συλλέγεται απευθείας στο τελικό κυπελλάκι των 500 γραμμαρίων – «δεν μπορεί να μπει σε κλούβα όπως άλλα φρούτα, γιατί θα συνθλιβεί». Αυτό αυξάνει σημαντικά τον απαιτούμενο αριθμό εργατικών χεριών, ιδιαίτερα μέσα στην άνοιξη.

Παρά το υψηλό κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας, ο συνεταιρισμός βλέπει προοπτική. «Είναι μια καλλιέργεια με μέλλον. Η Μανωλάδα για παράδειγμα, το έχει αποδείξει αυτά τα χρόνια, και πλέον οι μονάδες υδροπονίας κερδίζουν έδαφος λόγω της συνέπειας της παραγωγής». Όπως επισημαίνει, τέτοιες μονάδες είναι δύσκολες και κοστοβόρες για έναν μεμονωμένο παραγωγό, αλλά ρεαλιστικές σε επίπεδο ομάδας παραγωγών ή συνεταιρισμού, όπου μοιράζεται το κόστος και η τεχνογνωσία.

Η φετινή σεζόν ξεκινά με καλές ενδείξεις, αλλά και με το γνώριμο βάρος του κόστους και των απαιτητικών χειρωνακτικών εργασιών. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η παραγωγή θα ανταποκριθεί στη ζήτηση και στις προκλήσεις της αγοράς, για ένα από τα  εύγευστα φρούτα — τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Από τις 2 έως τις 7 Νοεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας επίσκεψη κλιμακίου τριών εμπειρογνωμόνων της Φυτοϋγειονομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Γεωργίας του Βιετνάμ, με σκοπό την αξιολόγηση του φυτοϋγειονομικού καθεστώτος της παραγωγής ελληνικού ακτινιδίου και την προετοιμασία για το άνοιγμα της βιετναμέζικης αγοράς στα ελληνικά προϊόντα.

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος εξαγωγικών φορέων της χώρας και σε συνέχεια της κατάθεσης τεχνικού φακέλου από τη Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και της ολοκλήρωσης των τεχνικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των αρμόδιων αρχών των δύο χωρών.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, η βιετναμέζικη αντιπροσωπεία πραγματοποίησε επιτόπιους ελέγχους και επισκέψεις σε οπωρώνες και συσκευαστήρια ακτινιδίων οργανώσεων παραγωγών και ιδιωτικών επιχειρήσεων, προκειμένου να διαπιστωθεί η επαρκής εφαρμογή των φυτοϋγειονομικών προτύπων σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας — από τον οπωρώνα έως το τελικό στάδιο συσκευασίας.

Το κλιμάκιο συνοδεύτηκε από εκπροσώπους:

του Τμήματος Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥΠΑΑΤ,

του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, και

των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Πιερίας και Λάρισας.

Η επιτυχής ολοκλήρωση της αποστολής στηρίχθηκε από τις Φυτοϋγειονομικές Υπηρεσίες της χώρας, τις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας, την Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) και τους Έλληνες εξαγωγείς.

Το προσεχές διάστημα αναμένεται η έκθεση αξιολόγησης των βιετναμέζικων αρχών, που θα ανοίξει τον δρόμο για τις πρώτες εξαγωγές ελληνικού ακτινιδίου στη χώρα.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που ενισχύει τις εξαγωγικές προοπτικές του προϊόντος και αναδεικνύει τη δυναμική της ελληνικής αγροτικής παραγωγής στο εξωτερικό.

Ξεκίνησε αυτές τις ημέρες η συγκομιδή αβοκάντο της ποικιλίας Fuerte, με την παραγωγή να είναι μειωμένη αλλά και τις τιμές παραγωγού να κυμαίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρσι λόγω εισαγωγών.

Η ελληνική παραγωγή αβοκάντο κατευθύνεται κυρίως προς εγχώρια κατανάλωση αλλά γίνονται και εξαγωγές (κυρίως της ποικιλίας Hass).

Ο κ. Γιώργος Κορναράκης, παραγωγός και υπεύθυνος του τμήματος Εμπορίου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Χανίων, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι υπάρχει αυτή την εποχή μεγάλο πρόβλημα με τα εισαγόμενα αβοκάντο που φτάνουν στην ελληνική αγορά με χαμηλές τιμές (συσκευασμένα στα 2,10 ευρώ το κιλό). Αυτό έχει φέρει μια «πίεση» τιμών στα εγχώρια που ξεκίνησαν την φετινή εμπορική περίοδο με χαμηλότερες τιμές σε σχέση με πέρσι. Έτσι ενώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο τα αβοκάντο ξεκίνησαν με τιμή παραγωγού στα 2,50 ευρώ το κιλό, φέτος έχουμε τιμή στα 2,40 ευρώ το κιλό. Ένα μεγάλο πρόβλημα για το προϊόν είναι οι «ελληνοποιήσεις» που συνεχίζονται γιατί δεν γίνονται έλεγχοι.  
Στην Ελλάδα καλλιεργούνται κυρίως πράσινα και λιγότερο μαύρα αβοκάντο. Σε μια καλή χρονιά η συγκομιδή ξεκινά από τον Οκτώβριο και μπορεί να φτάσει για τις όψιμες ποικιλίες (μεγαλόκαρπα Lamb Hass κ.α.) μέχρι και τον Ιούνιο ακόμη και τον Ιούλιο με τις κατάλληλες καλλιεργητικές φροντίδες. Στόχος μας είναι θα πρέπει να είναι να ξεκινήσει η συγκομιδή πριν τον Οκτώβριο και να προσπαθήσουμε να έχουμε παραγωγή για όλο το έτος. 
Σύμφωνα με τις μετρήσεις που κάνει ο συνεταιρισμός μας στα χωράφια των παραγωγών βλέπουμε ότι υπάρχουν κάποιες περιοχές που έχουν ωριμάσει τα αβοκάντο της ποικιλία Fuerte και είναι κατάλληλα για συγκομιδή. Συνεχίζουμε τις αναλύσεις ξηράς ουσίας με σκοπό την αποφυγή παραλαβής καρπών που δεν θα ωριμάσουν φυσιολογικά.

Όπως δηλώνει στον Αγροτύπο ο κ. Μανόλης Ντουντουνάκης, παραγωγός από τα Χανιά, «φέτος είναι μια όψιμη χρονιά για την καλλιέργεια, με μειωμένη παραγωγή και χαμηλές τιμές. Οι τιμές παραγωγού είναι σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα περσινά στα 2,40 ευρώ το κιλό, αν και δεν θα έπρεπε αυτό να γίνει γιατί έχουμε φέτος μια μειωμένη παραγωγή. Φέτος είχαμε προβλήματα με την άρδευση και επηρεάστηκε η παραγωγή. Γενικότερα είναι μια δύσκολη χρονιά με πιο όψιμη παραγωγή και μειωμένη σε σχέση με την περσινή (που ήταν και αυτή μειωμένη).
Από την Κυριακή (9/11) ξεκίνησα να συγκομίζω την ποικιλία Fuerte και είδα ότι ακόμη έχουν μικρά μεγέθη. Αυτό σημαίνει ότι φέτος θα έχουμε λιγότερα κιλά και μειωμένη παραγωγή (η τιμολόγηση γίνεται με βάση το μέγεθος). Οι ποικιλίες Hass πάνε κυρίως για εξαγωγή και η συγκομιδή τους θα ξεκινήσει από τα τέλη Ιανουαρίου. Ένα ακόμη πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί είναι η έλλειψη ρευστότητας λόγω των προβλημάτων με τις πληρωμές του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ακόμη η καθυστέρηση στο ΟΣΔΕ έχει σαν αποτέλεσμα να μην έχει βγάλει ακόμη ο ΕΛΓΑ τις ασφαλιστικές εισφορές με αποτέλεσμα να μην κάνει εκτιμήσεις ζημιάς. 

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο ο κ. Γεώργιος Κάτσουρας, που είναι υπεύθυνος πωλήσεων στην εταιρεία Creta Taste στην Αγιά Χανίων, έχει ξεκινήσει από μέσα Οκτωβρίου και συνεχίζεται η συγκομιδή. Αυτή την περίοδο ξεκίνησε και η βασική ποικιλία αβοκάντο τα Fuerte που φέτος έχουν μειωμένες αποδόσεις λόγω προβλημάτων μετά την καρπόδεση. Ωστόσο έχουμε υπάρχουν διαρκώς νέες φυτεύσεις οπότε δεν θα έχουμε προβλήματα με τις ποσότητες. Αυτή την περίοδο έχουμε εισαγωγές αβοκάντο από την Ισπανία, που φτάνουν στην αγορά της Αθήνας σε πολύ χαμηλές τιμές. Η τιμή παραγωγού αυτή την εποχή στην Κρήτη είναι στα 2,40 ευρώ το κιλό, ενώ τα εισαγόμενα από Ισπανία έχουν 40 έως 50 λεπτά χαμηλότερτη τιμή (2 έως 1,90 ευρώ το κιλό). Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα στην αγορά που εκτιμώ ότι θα διαρκέσει περίπου ένα μήνα. Τα αβοκάντο θα μείνουν στην αγορά μέχρι τον Απρίλιο. Η ελληνική παραγωγή κατευθύνεται κυρίως προς εγχώρια κατανάλωση. 

Ο κ. Γεώργιος Μπεντής, από την «Agrocreta» στο Βατόλακκο Χανίων, που ασχολείται με την εμπορία αβοκάντο, δηλώνει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησαν να συγκομίζονται οι πρώιμες ποικιλίες (Zutano, Bacon κ.α.) με την φετινή παραγωγή να κυμαίνεται σε μέτρια επίπεδα. Η συγκομιδή της κύριας ποικιλία Fuerte φέτος θα ξεκινήσει από την επόμενη εβδομάδα. Σύμφωνα με όσα μας αναφέρουν οι παραγωγοί, με τους οποίους συνεργαζόμαστε, η ποικιλία Fuerte αναμένεται να έχει μειωμένη παραγωγή λόγω καιρικών συνθηκών. Οι υπόλοιπες ποικιλίες δεν αναμένεται όμως να έχουν κάποιο πρόβλημα, ενώ η Hass, που αναμένεται να ξεκινήσει από τον Ιανουάριο, φείνεται να κυμαίνεται σε κανονικά επίπεδα, παρά την έντονη καρπόπτωση που παρατηρήθηκε κατά τόπους, κυρίως τον Αύγουστο.

Με τη συγκομιδή του ακτινιδίου να έχει ολοκληρωθεί ήδη σε αρκετές περιοχές της χώρας και να οδεύει προς το τέλος της σε άλλες, η προσοχή των παραγωγών στρέφεται στις εργασίες που ακολουθούν πριν και κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η μετασυλλεκτική περίοδος θεωρείται καθοριστική για την υγεία του πρέμνου και την προετοιμασία της νέας βλαστικής περιόδου. Για τις απαραίτητες φροντίδες, τα σωστά στάδια και τα σημεία προσοχής, μιλά στον ΑγροΤύπο ο γεωπόνος κ. Παναγιώτης Δρούγας από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Νεάπολης Αγρινίου.

Μετασυλλεκτική λίπανση: αποθήκη θρεπτικών για την επόμενη χρονιά

Η πρώτη και σημαντικότερη εργασία μετά τη συγκομιδή είναι η μετασυλλεκτική λίπανση, η οποία πρέπει να γίνεται βάσει εδαφολογικής ανάλυσης και φυλλοδιαγνωστικής, ώστε να εντοπίζονται με ακρίβεια οι ελλείψεις του φυτού. Προστίθενται τόσο μακροστοιχεία όσο και ιχνοστοιχεία, ανάλογα πάντα με τις ανάγκες κάθε χωραφιού, αλλά και με το ιστορικό που μπορεί να διαθέτει ή να παρουσιάζει.

Όπως εξηγεί ο κ. Παναγιώτης, ανάλογα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης γίνονται διαφυλλικές ή ριζικές επεμβάσεις, ώστε να δημιουργηθούν αποθέματα θρεπτικών στοιχείων που θα αξιοποιηθούν την άνοιξη, όταν το έδαφος παραμένει ακόμη ψυχρό και η απορρόφηση από τις ρίζες είναι περιορισμένη. «Όσο καλύτερη αποθήκη έχουμε, τόσο καλύτερη βλάστηση θα έχουμε», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά.

Κλάδεμα: μόνο όταν πέσει ο λήθαργος

Το κλάδεμα αποτελεί τη δεύτερη βασική εργασία μετά τη συγκομιδή και απαιτεί σωστό χρονισμό και υπομονή.
Όπως εξηγεί ο κ. Δρούγας, το κλάδεμα πρέπει να πραγματοποιείται μόνο όταν το φυτό έχει μπει σε λήθαργο, καθώς «δεν γίνεται να πάμε να κλαδέψουμε πράσινα δέντρα». Σύμφωνα με τον γεωπόνο, η κλιματική αστάθεια καθιστά τον σωστό χρόνο ακόμη πιο κρίσιμο, αφού μια ζεστή εβδομάδα μέσα στον χειμώνα μπορεί να προκαλέσει νέα βλάστηση και να μειώσει την παραγωγή.

Η τήρηση του σωστού χρόνου κλαδέματος είναι καθοριστική για την ομαλή είσοδο του φυτού στη νέα βλαστική περίοδο και την αποφυγή απωλειών στην παραγωγή, ενώ ο ακριβής χρονισμός διαφέρει ανά περιοχή· στο Αγρίνιο, για παράδειγμα, γίνεται τον Ιανουάριο, ενώ σε πιο ψυχρές περιοχές, όπως η Κατερίνη, τέλος Νοεμβρίου, μετά τη φυλλόπτωση.

Φυτοπροστασία: όλο το χρόνο, όχι στο τέλος

Η φυτοπροστασία στο ακτινίδιο δεν είναι μια εργασία που γίνεται μόνο τον χειμώνα, αλλά μια διαρκής διαδικασία που απαιτεί συνέπεια και προγραμματισμό. Η πρόληψη παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς όταν εμφανιστεί ένα πρόβλημα – όπως βακτηριώσεις, αλτερνάρια ή κοκκοειδή – η αντιμετώπισή του γίνεται πολύ πιο δύσκολη.

Η προσοχή ξεκινά από την άνοιξη, με στόχο να διατηρείται καθαρός ο ακτινιδιώνας σε όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου και να συνεχίζεται η φροντίδα ακόμη και μετά το κλάδεμα. Οι ψεκασμοί σε φύλλωμα και ξύλο, αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης για την αποφυγή εστιών μόλυνσης, κατά τη διάρκεια και έπειτα από τη συγκομιδή, με κατάλληλα εγκεκριμένα σκευάσματα. Όπως επισημαίνει ο γεωπόνος, «όταν δημιουργούνται πληγές και δεν ψεκάζουμε χαλκό ή κάποιο μυκητοκτόνο, ανοίγουμε την πόρτα στη μόλυνση».

Παγετός: δύσκολος αντίπαλος

Η προστασία από τον παγετό παραμένει ένα από τα πιο απαιτητικά ζητήματα για τους καλλιεργητές ακτινιδίου, καθώς οι χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στους οφθαλμούς και στους νεαρούς βλαστούς. Όπως αναφέρει ο κ.  Δρούγας, «στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στην Ιταλία, χρησιμοποιούν εστίες φωτιάς, ανεμομίκτες και τεχνητή ομίχλη. Υπάρχουν και σκευάσματα που βοηθούν, αλλά μόνο μέχρι τους -2°C – πιο κάτω δεν προστατεύουν». Πέρα από τα διαθέσιμα μέσα, η αντιμετώπιση του παγετού απαιτεί οργάνωση, επένδυση και εμπιστοσύνη του ίδιου του παραγωγού. «Όλα αυτά χρειάζονται κεφάλαιο και απόφαση από τον παραγωγό», επισημαίνει ο ίδιος.

Πολλοί παράγοντες – μία αρχή: συνέπεια

Ακόμα κι όταν όλες οι φροντίδες εφαρμοστούν σωστά, η παραγωγή του ακτινιδίου εξαρτάται από πολλούς εξωτερικούς παράγοντες — από τις καιρικές συνθήκες έως την καλλιεργητική διαχείριση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φετινή χρονιά, όπως μας λέει ο γεωπόνος, όπου σε περιοχές όπως η Καβάλα, οι ισχυροί άνεμοι κατά την ανθοφορία προκάλεσαν μικροκαρπία, παρά τη σωστή προετοιμασία των φυτών.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, ορισμένοι παραγωγοί επιλέγουν να αφήσουν περισσότερο καρπό πάνω στο φυτό, προσπαθώντας να “ισοφαρίσουν” τις απώλειες. Ωστόσο, αυτή η πρακτική οδηγεί συχνά σε υποβαθμισμένο προϊόν, καθώς οι μικροί καρποί κάτω των 65–70 γραμμαρίων δεν διαθέτουν εμπορική αξία.

Η εμπειρία δείχνει πως η επιτυχία του ακτινιδιώνα δεν τελειώνει με τη συγκομιδή, αλλά απαιτεί συνεχή φροντίδα όλο το έτος και σωστές αποφάσεις σε κάθε στάδιο. Όπως τονίζει ο κ.  Δρούγας, «η καλλιέργεια χρειάζεται συνέπεια και προγραμματισμό, όχι κινήσεις της τελευταίας στιγμής».

Ένα “ήσυχο” φυτό με ανάγκη για συνεχή φροντίδα

Το ακτινίδιο μπορεί να φαίνεται αδρανές τον χειμώνα, όμως η ζωή μέσα του συνεχίζεται. Κάτω από τον φλοιό, το φυτό αποθηκεύει ενέργεια και προετοιμάζεται για την επόμενη βλαστική περίοδο. Αυτή η φάση δεν είναι περίοδος ξεκούρασης για τον παραγωγό, αλλά ευκαιρία για σωστή φροντίδα και πρόληψη. Η ισορροπημένη λίπανση, το κλάδεμα τη σωστή στιγμή, η προληπτική προστασία από ασθένειες και η προσοχή στις καιρικές συνθήκες είναι τα στοιχεία που καθορίζουν την επιτυχία της επόμενης χρονιάς. Το ακτινίδιο είναι ένα “ήσυχο” φυτό, αλλά ζητά σταθερότητα, συνέπεια και μάτι πάνω του όλο τον χρόνο. Όποιος το προσέχει, θα το δει να τον ανταμείβει.

Βρισκόμαστε στην ολοκλήρωση συγκομιδής της αραχίδας, που είχε φέτος προβλήματα λόγω των βροχοπτώσεων.

Η καλλιέργεια της αραχίδας ή αράπικο φιστίκι έχει παράδοση στις περιοχές Μπούκα της Μεσσήνης και Μπουρνιά της Καλαμάτας στην Μεσσηνία.

Η σπορά γίνεται τέλη Απριλίου, ενώ η συλλογή ξεκινάει τέλη Σεπτέμβρη αρχές Οκτωβρίου. Το φιστίκι που συλλέγεται έχει αποξηρανθεί αρχικά στο χωράφι και έπειτα περνάει μία περίοδο αφύγρανσης πριν την πώληση.

Το εισαγόμενο φιστίκι δημιουργεί πρόβλημα στην τιμή. Ωστόσο τα ελληνικά φιστίκια υπερτερούν κατά πολύ σε γεύση και τα προτιμούς οι καταναλωτές.

Ο κ. Γιώργος Δούβας, έμπειρος παραγωγός αραχίδας από τον Μπουρνιά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ακόμη γίνεται η συγκομιδή της αραχίδας στην Μεσσηνία. Οι βροχοπτώσεις τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο δημιούργησαν προβλήματα στην συγκομιδή. Η μεγαλύτερη απόδοση που μπορεί να έχει η καλλιέργεια στην περιοχή - αν όλα πάνε καλά και βοηθήσουν οι καιρικές συνθήκες - είναι τα 450 κιλά το στρέμμα. Οι τιμές παραγωγού φέτος κυμάνθηκαν από 1,35 έως 1,60 ευρώ το κιλό, με μια μέση τιμή στα 1,50 ευρώ. Από την άλλη τα έξοδα του παραγωγού κυμαίνονται στα 580 ευρώ το στρέμμα. Μόνο το νοίκι του χωραφιού φτάνει στα 300 ευρώ το στρέμμα. Ο αγροτικός κλήρος στην Μεσσηνία είναι μικρός. Ο μέσος όρος του κλήρου κυμαίνεται από 35 έως 40 στρέμματα ανά παραγωγό. Επίσης το μεροκάματο έχει ξεπεράσει τα 50 ευρώ. Με αυτές τις συνθήκες για να έχει ένα εισόδημα ο παραγωγός από την αραχίδα θα έπρεπε η τιμή στο χωράφια να ήταν γύρω στα 2 ευρώ το κιλό.

Το υψηλό κόστος της καλλιέργειας έχει οδηγήσει σε μεγάλη μείωση των στρεμμάτων. Από τα 7.000 στρέμματα με αραχίδα που είχαμε στην Μεσσηνία όταν ασχολήθηκαν με την καλλιέργεια τώρα έχει μειωθεί γύρω στα 700 στρέμματα. Και θα μειωθεί και άλλο αν δεν πάρουν μέτρα στήριξης. Σε λίγα χρόνια δεν θα βρίσκουν οι καταναλωτές ελληνικό φιστίκι αλλά θα είναι όλα εισαγόμενα. Για τη διαφορά της τιμής από το χωράφι στο ράφι οι παραγωγοί ζητούμε από την πολιτεία να θεσμοθετήσει την αρχική και την τελική τιμή στα σούπερ μάρκετ. Αλλά όταν μιλάμε για την αρχική τιμή αναφερόμαστε στην τιμή στο χωράφι. Έτσι θα φανεί η πραγματική διαφορά της τιμής και ποιοι έχουν τα μεγάλα κέρδη.

Από την πλευρά του ο κ. Γεώργιος Γκούμας, παραγωγός και ιδιοκτήτης της Agrexpo Γεωργικά Εφόδια, που είναι από την περιοχή του Μπουρνιά, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος δεν είναι καλή χρονιά για την αραχίδα. Είμαστε προς το τέλος της συγκομιδής και οι αποδόσεις φέτος δεν ήταν καλές. Κυμάνθηκαν από 250 έως 300 κιλά το στρέμμα, ενώ πολλοί λίγοι παραγωγοί έφτασαν τα 450 κιλά το στρέμμα. Οι βροχοπτώσεις που είχαμε το προηγούμενο διάστημα, κατά τη διάρκεια της συγκομιδής, υποβάθμισαν την ποιότητα του προϊόντος. Οι τιμές παραγωγού φέτος κυμάνθηκαν από 1,40 έως 1,50 ευρώ το κιλό. Αυτή η τιμή δεν αφήνει εισόδημα στον παραγωγό και δεν είναι ενθαρρυντική για το μέλλον της καλλιέργειας στην περιοχή. 

Η καλλιέργεια του φιστικιού στην περιοχή μας έχει ξεκινήσει τη δεκαετία του 70. Μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 80 αποτελούσε μια πολύ επικερδή καλλιέργεια για τους παραγωγούς. Από τη στιγμή που ξεκίνησαν οι μεγάλες εισαγωγές του προϊόντος από την Κίνα υπήρξε μείωση της καλλιέργειας, που έπεσε και κάτω από 1.000 στρέμματα. Βασικό πρόβλημα για τους παραγωγούς παραμένει η έλλειψη πιστοποιημένου σπόρου που θα φέρει υψηλές αποδόσεις και βιωσιμότητα της καλλιέργειας. 

Ο κ. Νίκος Κουνταξής, που εμπορεύεται αραχίδα στις Σέρρες, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι είναι απαραίτητο τα ωμά αράπικα φιστίκια να είναι εξαρχής στεγνά. Φέτος όμως κατά την συγκομιδή είχαμε βροχοπτώσεις, που δημιούργησαν προβλήματα λόγω της υγρασίας στην παραγωγή και την ποιότητα του. Η Αμμουδιά Σερρών είναι το «Φιστικοχώρι» του σερραϊκού κάμπου.  καλλιέργεια του φιστικιού στην Αμμουδιά και κατ’ επέκταση στην υπόλοιπη περιοχή του νομού Σερρών υπάρχει από τη δεκαετία του 1950 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η τιμή παραγωγού φέτος για την αραχίδα κυμάνθηκε από 2,5 έως 2,5 ευρώ το κιλό (ανάλογα το μέγεθος). Πάντως οι καταναλωτές τα τελευταία χρόνια στην αγορά οι καταναλωτές ζητούν το ελληνικό φιστίκι και ας πληρώσουν κάτι παραπάνω σε σχέση με τα εισαγόμενο. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα προϊόν με καλές προοπτικές ανάπτυξης, καθώς η αγορά ξηρών καρπών σταθερά αυξάνεται τα τελευταία χρόνια, με την εγχώρια κατανάλωση να εμφανίζει σταθερό ρυθμό αύξησης χρόνο με τον χρόνο. Η δε καλλιέργεια του φιστικιού θεωρείται εύκολη, χωρίς ιδιαίτερες καλλιεργητικές φροντίδες. 

Καθώς απομένουν περίπου 2 εβδομάδες για την ελληνική σοδειά, εκτιμάται πως η παραγωγή θα κινηθεί σε όγκο με ελαφρά άνοδο από πέρυσι. Στην Ελλάδα υπάρχουν διαρκώς νέες φυτεύσεις  ενώ οι τιμές στην αγορά παραγωγού παράγοντες της αγοράς εκτιμούν, πως αναμένεται να κυμανθούν μεταξύ 2 έως 3 ευρώ. Αξίζει να θυμίσουμε πως το αβοκάντο δεν υπάγεται σε κάποιο καθεστώς ενίσχυσης.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΒΟΚΑΝΤΟ

Η παγκόσμια παραγωγή αβοκάντο το 2023 εκτιμήθηκε σε 10.466.560  τόνους, αυξημένη δηλαδή κατά 9.534.798 τόνους, συγκριτικά με το 2022.  Το Μεξικό παρέμεινε ο κορυφαίος παραγωγός, συνεισφέροντας πάνω από το 28% του παγκόσμιου συνόλου με παραγωγή 2.973.344 τόνους. Ακολούθησε από μακριά η Κολομβία με 1.085.765 τόνους, και η Δομινικανή Δημοκρατία με 1.016.834 τόνους.

ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΑΒΟΚΑΝΤΟ

Τα αβοκάντο (επιστημονική ονομασία: Persea americana) ταξινομούνται σε 4 βασικούς τύπους: Γουατεμάλας, Μεξικού, Δυτικών Ινδιών και υβρίδια.

ΠΡΑΣΙΝΑ ΚΑΙ ΜΑΥΡΑ ΑΒΟΚΑΝΤΟ

Στην Ελλάδα καλλιεργούνται κυρίως πράσινα και λιγότερο μαύρα αβοκάντο. Η ελληνική παραγωγή αβοκάντο κατευθύνεται κυρίως προς εγχώρια κατανάλωση. Κυριαρχεί η ποικιλία Hass αλλά τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν στραφεί οι παραγωγοί και προς την καλλιέργεια Lamb Hass (μεγαλόκαρπα). Έχει αντοχή και υπάρχουν διαθέσιμες νέες ποικιλίες Hass, όπως οι Lavi Hass, Lamb Hass και Gem Hass. Αυτές οι υποποικιλίες Hass βοηθούν στην παράταση της περιόδου εφοδιασμού.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ

Σύμφωνα με τον Αντώνη Κοκκαλάκη από την «Agrocreta», που ασχολείται συστηματικά με την παραγωγή αβοκάντο στα Χανιά, ακόμη δεν τίθεται θέμα τιμών στην αγορά, παρότι μεμονωμένοι παραγωγοί έχουν ήδη συλλέξει. 
«Έχουν εμφανιστεί την αγορά, τα πρώτα αβοκάντο νέας σοδειάς από την Κρήτη. Συνεχίζουμε τις αναλύσεις ξηράς ουσίας με σκοπό την αποφυγή παραλαβής καρπών που δεν θα ωριμάσουν φυσιολογικά. Η εκτίμησή μας  είναι ότι τη διακίνηση συμβατικών αλλά και βιολογικών αβοκάντο θα ξεκινήσει την 45η εβδομάδα, δηλαδή αρχές Νοεμβρίου», μας ανέφερε. 
Η αναμενόμενη παραγωγή, όπως μας εξήγησε, φαίνεται:

• φυσιολογική για την ποικιλία Zutano,
• αρκετά μειωμένη για την ποικιλία Fuerte,
• ελαφρώς αυξημένη για την ποικιλία Hass, παρά την έντονη καρπόπτωση που παρατηρήθηκε κατά τόπους, κυρίως τον Αύγουστο.

«Η φετινή χρονιά – και πιθανώς και οι επόμενες – θα μας φέρουν αντιμέτωπους με τις προκλήσεις/συνέπειες της διαχείρισης των διαθέσιμων ποσοτήτων νερού άρδευσης. Είναι απαραίτητο να δρομολογηθούν άμεσα μέτρα που θα εξασφαλίσουν επαρκείς  ποσότητες νερού και θα επιτρέψουν την ομαλή και βιώσιμη καλλιέργεια του είδους», μας είπε ο κ. Αντώνης Κοκκαλάκης.

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΒΟΚΑΝΤΟ

Στο εσωτερικό της Ε.Ε. η Ελλάδα φιγουράρει στην πρώτη πεντάδα παραγωγής αβοκάντο. Με βάση τα στοιχεία του 2023, οι χώρες με την υψηλότερη παραγωγή αβοκάντο στην Ευρώπη είναι η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Κύπρος και η Γαλλία. Η Ολλανδία είναι ένας σημαντικός διανομέας, αλλά όχι σημαντικός καλλιεργητής.
Το αβοκάντο (Persea americana) καλλιεργείται παραδοσιακά στην Κεντρική Αμερική, ενώ πλέον η καλλιέργειά του έχει επεκταθεί σε Ισπανία, Ισραήλ και Νότια Αφρική. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ», η οργανωμένη καλλιέργεια ξεκίνησε από το Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών Χανίων στα τέλη της δεκαετίας του ΄60. Έγιναν τα πρώτα πειραματικά δεδομένα για την καλλιέργειά του στον ελλαδικό χώρο, και οι Χανιώτες ασχολήθηκαν σε ποσοστό άνω του 90% με την καλλιέργεια, που έχει ιδιαιτερότητες, κυρίως σε ό, τι αφορά στο θέμα της άρδευσης και των κλιματολογικών συνθηκών. Από τις πιο σημαντικές περιοχές παραγωγής αβοκάντο είναι τα περίχωρα του Πλατανιά Χανίων αλλά υπάρχουν φυτεύσεις και σε άλλες περιοχές είτε περιαστικές είτε αγροτικές.

ΠΟΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΜΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Ισπανία: Παράγει περίπου 111,94 χιλιάδες μετρικούς τόνους. Θεωρείται ο μεγαλύτερος παραγωγός και προμηθευτής αβοκάντο στην Ευρώπη. Το αβοκάντο ευδοκιμεί κυρίως στις νότιες περιοχές της Ανδαλουσίας, ιδιαίτερα στη Μάλαγα και τη Γρανάδα.

Πορτογαλία: Παράγει περίπου 30,31 χιλιάδες μετρικούς τόνους. Η περιοχή του Αλγκάρβε είναι από τις πιο γνωστές περιοχές καλλιέργειας.

Ελλάδα: Παράγει περίπου 15,48 χιλιάδες μετρικούς τόνους. Πάνω από το 90% των αβοκάντο της χώρας καλλιεργείται στην περιοχή των Χανίων της Δυτικής Κρήτης ενώ μικρές ποσότητες παράγονται στο Ρέθυμνο και  πολύ μικρές ποσότητες στην περιοχή της Μεσαράς Ηρακλείου ενώ γίνεται προσπάθεια να μπει η καλλιέργεια και στην Πελοπόννησο.

Κύπρος: Παρήγαγε 1,43 χιλιάδες μετρικούς τόνους κυρίως στην επαρχία της Λεμεσού.

Γαλλία: Παρήγαγε 1,1 χιλιάδες μετρικούς τόνους. Η εγχώρια παραγωγή της είναι πολύ μικρότερη από τον όγκο των εισαγωγών της, διότι θεωρείται από τις κύριες χώρες κατανάλωσης. Σ΄ αυτήν την αγορά συνδράμει με εξαγωγές και η Ελλάδα, που στέλνει και στη Γερμανία.

ΠΟΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΑΡΑΓΟΥΝ Η ΠΡΟΜΗΘΕΥΟΥΝ ΑΒΟΚΑΝΤΟ

Περού: Τα περουβιανά αβοκάντο, αν κι έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λάδι από του Μεξικού, παράγονται από τον Μάιο έως τον Αύγουστο. Κύρια χώρα εξαγωγής είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Το Μεξικό ήταν ο κύριος τροφοδότης της αγοράς της Αμερικής, κυρίως από την περιοχή Μιτσοακάν, το οποίο παράγει από τον Αύγουστο έως τον Μάιο. Το Περού τα τελευταία χρόνια στρέφεται εκτός από το συμβατικό και στο βιολογικό αβοκάντο.

Ολλανδία: Βασικός κόμβος για την επανεξαγωγή αβοκάντο σε άλλες χώρες. Προμηθεύεται αβοκάντο κυρίως από χώρες της Λατινικής Αμερικής αλλά πλέον κι από χώρες της Αφρικής. Η Ολλανδία είναι από τις σημαντικές χώρες κατανάλωσης με κύριες εμπορικές ποικιλίες Hass και  Fuerte. Οι καταναλωτές της προτιμούν τα πρασινόφλουδα. Το αβοκάντο έχει πάρα πολύ υψηλή ζήτηση στην Ολλανδία κι οι κύριες χώρες εισαγωγής είναι το Περού, η Κολομβία, η Κένυα αλλά τελευταία και το Μαρόκο κάνει το ένα ρεκόρ πίσω από το άλλο.

Κολομβία: Σημαντικός και ταχέως αναπτυσσόμενος προμηθευτής αβοκάντο. Η Κολομβία είχε στραφεί στην αγορά των ΗΠΑ αλλά τώρα οι σχέσεις των δυο χωρών περνούν κρίση. Πρόκειται για μία σημαντική αγροτοβιομηχανία της χώρας, που απασχολεί περίπου 80.000 εργαζόμενους. Η Κολομβία συλλέγει αβοκάντο δυο φορές τον χρόνο, τον Μάιο και τον Ιούνιο και από τον Σεπτέμβριο ως τον Φεβρουάριο, με μέγιστη διαθεσιμότητα τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.

Ισραήλ: Ταχέως αναπτυσσόμενος προμηθευτής στην ευρωπαϊκή αγορά. Καλλιεργούνται πάνω από 70.000 στρέμματα που αποδίδουν περισσότερους από 115.000 τόνους φρούτων. Κύριες περιοχές καλλιέργειας από το Ρος Χανίκρα στο Βορρά μέχρι την περιοχή της ζώνης της Γάζας, εκτός από τις περιοχές της ενδοχώρας του Ισραήλ, όπως η κοιλάδα του Ιορδάνη και η Άνω Γαλιλαία (Ανατολικές Κοιλάδες). Κατά μήκος της ακτογραμμής καλλιεργείται περίπου το 70%, ενώ το υπόλοιπο 30% καλλιεργείται στις Ανατολικές Κοιλάδες. Η συντριπτική πλειοψηφία των φυτειών αβοκάντο βρίσκονται σε κιμπούτς, τους λεγόμενους και συλλογικούς οικισμούς, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό καλλιεργείται από τα Μοσαβίμ, τα λεγόμενα συνεταιριστικά χωριά.

Χιλή: Σημαντικός προμηθευτής, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες αλλά η παραγωγή της μειώνεται. Η Χιλή συνεχίζει να καλλιεργεί άλλες ποικιλίες που διατίθενται στην εγχώρια αγορά, όμως πάνω από το 99% των αβοκάντο που εξάγονται είναι Hass. Τα χιλιανά αβοκάντο είναι διαθέσιμα από τον Σεπτέμβριο έως τον Μάρτιο. Τα ¾ των χιλιανών αβοκάντο κατευθύνονται για εξαγωγές στις χώρες της Ευρώπης και μόλις το 13,8% χώρες της Λατινικής Αμερικής. Από 134.586 τόνους την περίοδο 2013-14, κατέβηκε η παραγωγή στους 73.184 την περίοδο 20-21.

Νότια Αφρική: Βασικός προμηθευτής της Ευρώπης, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Με ετήσια παραγωγή άνω των 120.000 τόνων και κύρια ποικιλία το Hass η Νότια Αφρική παραμένει βασικός παίκτης της αγοράς. Καλλιεργούνται επίσης και άλλα είδη όπως το Fuerte, το GEM, το Lamb Hass, το Maluma και το Ryan. Παράγεται κυρίως στη βόρεια πλευρά της χώρας, κι η μισή της περίπου παραγωγή εξάγεται στην Ευρώπη. Ο κύριος όγκος πωλείται στην αγορά του νωπού αλλά υπάρχει και μεταποίηση σε λάδι και πολτό.

Μαρόκο: Σημαντικός προμηθευτής πια και στην ευρωπαϊκή αγορά. Tο Μαρόκο ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός αβοκάντο στην Αφρική το 2024, με παραγωγή 118.666 τόνων και εξαγωγές που έφτασαν τους 100.000 τόνους. Ωστόσο, η παραγωγή για το 2025-26 θα μπορούσε να μειωθεί έως και 30% λόγω της ζέστης και της έλλειψης υδάτινων πόρων, καθώς υπήρξε τεράστιο πρόβλημα με τις αρδεύσεις. Το εκτιμώμενο δυναμικό είναι περίπου 80.000 τόνοι. Η φυτεμένη έκταση έχει τριπλασιαστεί, από 4.000 εκτάρια το 2018 σε 12.000 εκτάρια την πιο πρόσφατη σεζόν.

Κένυα: Σημαντικός προμηθευτής, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, της Ολλανδίας, που κάνει επανεξαγωγές. Η Κένυα είναι ένας απ’ τους μεγαλύτερους εξαγωγείς αβοκάντο στον κόσμο, με 3.000 έως 4.000 εμπορευματοκιβώτια-ψυγεία του φρούτου, που φεύγουν από το λιμάνι της Μομπάσα. Κάθε χρόνο, η περίοδος εξαγωγής αβοκάντο της Κένυας ξεκινά στα τέλη Φεβρουαρίου και διαρκεί μέχρι τον Οκτώβριο, ανάλογα με την ποικιλία των αβοκάντο. Καθώς, πάνω από το 90% όλων των αβοκάντο  ακολουθούν τη θαλάσσια οδό μέσω Ερυθράς Θάλασσας, έτσι η πρόσβαση στις πιο σημαντικές αγορές στην Ευρώπη είναι περιορισμένη, μολονότι η Νότια Αφρική παραμένει κύριος προμηθευτής της Ολλανδίας  και κυρίως των χωρών της Μέσης Ανατολής.

Η επιλογή της σωστής χρονικής στιγμής για τη συγκομιδή του ακτινιδίου είναι από τους πιο κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας στην παραγωγή. Η συγκομιδή πραγματοποιείται σε ένα χέρι· επομένως, μια λανθασμένη εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση ή ακόμη και απώλεια της παραγωγής. Ο καρπός πρέπει να έχει φτάσει σε ελάχιστο στάδιο ανάπτυξης και να έχει αποκτήσει τον λεγόμενο κλιμακτηρικό χαρακτήρα – την ικανότητα να παράγει αιθυλένιο και να ωριμάζει μετά τη συγκομιδή. Έτσι, ενώ συγκομίζεται άγουρος, μπορεί να διατηρηθεί σε θαλάμους ψυχροσυντήρησης και να ωριμάσει αργότερα, αποκτώντας την επιθυμητή ποιότητα για την αγορά.

Κριτήρια ωριμότητας: πότε ένα ακτινίδιο θεωρείται έτοιμο για συγκομιδή

Η ωριμότητα των ακτινιδίων αξιολογείται μέσα από τέσσερα βασικά μετρήσιμα χαρακτηριστικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της φυσιολογικής κατάστασης του καρπού και της καταλληλότητάς του για συγκομιδή.

 Επίσημα δεσμευτικά κριτήρια 

Σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων,
οι μοναδικοί δείκτες που ελέγχονται διοικητικά και επιφέρουν συνέπειες (δέσμευση, αποδέσμευση, καταστροφή) είναι:

Διαλυτά στερεά συστατικά (°Brix): καθορίζουν τον βαθμό ωρίμανσης του καρπού.
Ο έλεγχος ωρίμανσης ξεκινά από αυτόν τον δείκτη· εάν ο βαθμός είναι μικρότερος των 6,2 °Brix,
οι παρτίδες δεσμεύονται και υποβάλλονται σε περαιτέρω έλεγχο.

Μέση περιεκτικότητα σε ξηρά ουσία: χρησιμοποιείται για την επαλήθευση της ωριμότητας.
Αν η ξηρά ουσία είναι κάτω του 15 %, η παρτίδα καταστρέφεται ή οδηγείται σε άλλη χρήση.
Αν είναι ≥ 15 %, επιτρέπεται η αποδέσμευση ή, αν τα ακτινίδια είναι ακόμη άωρα,
η φυσιολογική ωρίμανσή τους σε χώρους συντήρησης μέχρι να φτάσουν τουλάχιστον 9,5 °Brix.

Τα δύο αυτά κριτήρια είναι τα μόνα που προβλέπονται ρητά από τη νομοθεσία
και αποτελούν τη βάση των επίσημων ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές.

 Συμπληρωματικοί δείκτες ποιότητας (τεχνικής φύσεως)

Εκτός από τα νομικά δεσμευτικά κριτήρια, οι γεωπόνοι και οι ομάδες παραγωγών αξιοποιούν και άλλες μετρήσεις
που βοηθούν στην ολοκληρωμένη εκτίμηση της ωριμότητας, χωρίς να έχουν ρυθμιστικό χαρακτήρα:

Αντίσταση της σάρκας στην πίεση: δείκτης σκληρότητας και συνεκτικότητας του καρπού.
Συμβάλλει στην πρόβλεψη της συμπεριφοράς κατά τη συντήρηση και μεταφορά.

Οξύτητα του χυμού: σχετίζεται με τη γεύση και τη διάρκεια ζωής του προϊόντος,
αλλά δεν αποτελεί αντικείμενο επίσημου ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές.

Στην πράξη, οι παραπάνω δείκτες χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά από τους τεχνικούς και τους γεωπόνους
για να επιλέξουν με ακρίβεια το ιδανικό στάδιο συγκομιδής,
ενώ οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους βασίζονται αποκλειστικά στα °Brix και στη ξηρά ουσία.

Εργαλεία μέτρησης στο χωράφι

Η σημερινή τεχνολογία επιτρέπει ακριβείς και γρήγορες μετρήσεις απευθείας στο χωράφι, δίνοντας τη δυνατότητα στους παραγωγούς να γνωρίζουν τη φυσιολογική κατάσταση των καρπών τους πριν από τη συγκομιδή.

Διαθλασίμετρο

Μετρά τους βαθμούς Brix, δηλαδή την περιεκτικότητα σε διαλυτά στερεά συστατικά.
Υπάρχουν δύο τύποι:

Οπτικό, που απαιτεί μηδενισμό και ρύθμιση πριν από κάθε μέτρηση.

Ψηφιακό, με αυτόματη προσαρμογή στη θερμοκρασία (10–40 °C) και προειδοποιήσεις σφάλματος.

Ο χυμός λαμβάνεται από ολόκληρο καρπό ή από φετούλα κατά μήκος του άξονά του.

Πενετρόμετρο (ή δυναμόμετρο)

Μετρά την αντίσταση της σάρκας στην πίεση και χρησιμοποιείται για την εκτίμηση του βαθμού ωρίμανσης.

Αναλογικό μοντέλο (0–13 kg) με ακίδες 8 και 11 mm.

Ψηφιακό μοντέλο (0–15 kg) με δυνατότητα αποθήκευσης και υπολογισμού μέσου όρου.
Για το ακτινίδιο, η μέτρηση γίνεται με έμβολο 8 mm, δύο φορές σε αντίθετες πλευρές του καρπού.

NIR σπεκτροφωτόμετρο

Μέσω ακτινοβολίας 700–1100 nm, εκτιμά τη ξηρά ουσία χωρίς να καταστρέφει το δείγμα.
Οι φορητές συσκευές επιτρέπουν επιτόπιες μετρήσεις σε καρπούς πάνω στο φυτό, ωστόσο λόγω κόστους χρησιμοποιούνται κυρίως από εξειδικευμένους γεωτεχνικούς.

Τι ισχύει σήμερα: Το νομικό πλαίσιο 

Η πιο πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΑ 1401/272759/2020) τροποποιεί την ΥΑ 9475/136897/10.10.2018 και αποτελεί σήμερα το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για την εμπορία και διακίνηση των ακτινιδίων.

Οι ρυθμίσεις αυτές εφαρμόζονται σε όλα τα στάδια της αλυσίδας παραγωγής — από τη συγκομιδή και την αποθήκευση, έως τα τυποποιητήρια, τις εξαγωγές και τη διάθεση στην εγχώρια αγορά.
Η τήρηση των ορίων ωριμότητας (°Brix και ξηρά ουσία) ελέγχεται από τις ΔΑΟΚ και τα ΠΚΠΦΠ & ΦΕ, εξασφαλίζοντας ενιαία αντιμετώπιση και ποιότητα του ελληνικού ακτινιδίου σε όλες τις περιοχές παραγωγής.
Η συμμόρφωση με τα όρια ωριμότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διάθεση των ακτινιδίων στην αγορά. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι παρτίδες δεσμεύονται και αποσύρονται από την εμπορία, ύστερα από ελέγχους των αρμόδιων υπηρεσιών.

Τι κρατάμε; 

 Η παραγωγή ακτινιδίων υψηλής ποιότητας δεν είναι θέμα τύχης, αλλά αποτέλεσμα συνέπειας, γνώσης και σωστού χρόνου. Η παρακολούθηση των δεικτών °Brix και ξηράς ουσίας πριν από τη συγκομιδή, σε συνδυασμό με την εμπειρία του παραγωγού και την καθοδήγηση των γεωπόνων, εξασφαλίζει ότι ο καρπός θα αντέξει στη συντήρηση και θα φτάσει στην αγορά με τη σωστή γλυκύτητα και υφή.

Οι μετρήσεις στο χωράφι —είτε με το διαθλασίμετρο είτε με πιο σύγχρονα μέσα— δεν είναι απλώς αριθμοί· είναι ο οδηγός για να κοπεί ο καρπός τη στιγμή που πρέπει. Γιατί κάθε σωστή συγκομιδή δεν σημαίνει μόνο ένα καλό εισόδημα, αλλά και ένα ελληνικό ακτινίδιο που φτάνει στον καταναλωτή με όνομα, γεύση και φήμη που αντέχει.

Πηγή: 
Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 7/2014, Δ. Λυδάκης & Μ. Καλογήρου, σελ. 24–26.
Υπουργική Απόφαση 1401/272759/2020 (ΦΕΚ Β’ 4271/01.10.2020), Τροποποίηση της υπ’ αρ. 9475/136897/10.10.2018 (ΦΕΚ Β’ 4728), «Ρυθμίσεις θεμάτων εμπορίας και διακίνησης των ακτινιδίων».

Ξεκίνησε η συγκομιδή ακτινιδίων της ποικιλίας Χέιγουορθ (Hayward) σε όλη τη χώρα, ενώ ως ημερομηνία έναρξης της περιόδου εμπορίας στην εγχώρια αγορά έχει οριστεί η 1η Νοεμβρίου.

Τα ακτινίδια μεταφέρονται από τους τόπους παραγωγής τους προς εγκαταστάσεις τυποποιητηρίων και συσκευαστηρίων.

Φέτος φαίνεται να υπάρχει αυξημένη ζήτηση και οι προβλέψεις κάνουν λόγο για αύξηση των τιμών παραγωγού.

Ο πρόεδρος της ΕΑΣ, Κωνσταντίνος Λεπίδας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι είχαμε κάποιες ζημιές στην παραγωγή από τον παγετό της Άνοιξης. Γενικά όμως αναμένουμε μια καλή παραγωγή φέτος στα ακτινίδια. Στην Ευρώπη είμαστε στη δεύτερη θέση όσον αφορά την παραγωγή ακτινιδίων αλλά για την ποικιλία Χέιγουορθ είμαστε η μεγαλύτερη χώρα παραγωγής και κάνουμε εξαγωγές σε πολλές χώρες του κόσμου. Από σήμερα 15/10/2025 ξεκινά η συγκομιδή στα Χέιγουορθ αλλά ακολουθεί η επεξεργασία για να αποκτήσουν καλή ωρίμανση και να πάνε στον καταναλωτή. Προσέχουμε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ακτινιδίων και για αυτό τα προϊόντα μας έχουν μια καλή φήμη στο εξωτερικό. Μέχρι στιγμής η εμπορική ζήτηση για τα ακτινίδια φαίνεται να είναι αυξημένη και προβλέπω μια αύξηση της τιμής κατά 10% σε σχέση με πέρσι.

Από την Πιερία ο παραγωγός και μέλος του Αγροτικού Συνεταιρισμού (ΑΣ) ΠΕΣΚΟ, Ηλίας Γκρίνιας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησαν από σήμερα Τετάρτη (15/10) τα ακτινίδια Χέιγουορθ. Δεν είχαμε πολλές ζημιές και ελπίζουμε να έχουμε καλές αποδόσεις. Η ζήτηση φέτος είναι αυξημένη όπως και οι τιμές, που κυμαίνονται από 1 έως 1,35 ευρώ το κιλό. Η συγκομιδή αναμένεται να διαρκέσει περίπου ένα μήνα και υπάρχει μεγάλο πρόβλημα από την έλλειψη εργατών γης.        

Ο κ. Άγγελος Ξυλογιάννης, μέλος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Εκμετάλλευσης Ακτινιδίων Άρτας (ΑΣΕΑ), αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι φέτος αναμένουμε μια μειωμένη παραγωγή. Ξεκίνησε η συγκομιδή Χέιγουορθ σε κάποια νεόφυτα που πληρούν τις κατάλληλες προδιαγραφές ωριμότητας (δηλαδή βαθμούς ωρίμανσης 6,2ο Brix, μέση περιεκτικότητα ξηράς ουσίας 15%, που προβλέπεται από την ενωσιακή και εθνική νομοθεσία). Στην περιοχή μας η καλλιέργεια δεν είχε τις απαιτούμενες ώρες ψύχους. Στις βόρειες περιοχές της χώρας η παραγωγή είναι μειωμένη λόγω του παγετού.

Ακόμη δεν γνωρίζουμε πως θα κινηθούν οι φετινές εξαγωγές αλλά το θετικό είναι ότι υπάρχει αυξημένη διάρκεια εμπορίας αφού τα ελληνικά ακτινίδια θα εξάγονται μέχρι τον Ιούνιο. Ένα πρόβλημα που αφορά το διεθνές εμπόριο είναι ότι αναπτύσσονται μεγάλες πολυεθνικές στην εμπορία των ακτινιδίων. Πάει να γίνει κάτι αντίστοιχο με το εμπόριο της μπανάνας και τα επόμενα χρόνια θα φανούν τα προβλήματα στην χώρα μας.

Στα πλαίσια του ετήσιου συνεδρίου του International Kiwifruit Organization (IKO), που έγινε τον περασμένο Σεπτέμβριο, στην Ισπανία, στο οποίο παρευρέθηκε η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Ακτινιδίου (ΕΔΟΑ), εκτιμήθηκε ότι η φετινή παραγωγή ακτινιδίων της χώρας μας αναμένεται να φτάσει τους 367.000 τόνους, αυξημένη, κατά 7%, σε σχέση με πέρσι.  

Από την πλευρά του ο κ. Γεώργιος Πολυχρονάκης, Ειδικός Σύμβουλος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Incofruit - Hellas, τονίζει στον ΑγροΤύπο ότι ξεκίνησε από σήμερα η συγκομιδή της ποικιλίας Χέιγουορθ, ενώ η εμπορία της στην εγχώρια αγορά θα ξεκινήσει από την 1η Νοεμβρίου. Υπάρχουν όμως καταγγελίες ότι ήδη γίνεται διακίνηση των Χέιγουορθ στην ελληνική αγορά, τα οποία δεν έχουν την σωστή ωρίμανση. Αυτό θα αναγκάσει τους καταναλωτές να στραφούν στα εισαγόμενα ακτινίδια.

Oμαλά πάντως εξελίσσεται η καλλιέργεια ακτινιδίων στις κύριες παραγωγικές περιοχές. Αναμένουμε μια καλή παραγωγή περίπου 345.000 τόνους και καλής ποιότητας, με κάποια προβλήματα με μικρά μεγέθη.

Οι περσινές εξαγωγές ακτινιδίων (την εμπορική περίοδο 2024/2025) ανήλθαν σε αξία τα 338,9 εκατ. ευρώ και ποσοτικά ξεπέρασαν τους 216.170 τόνους.

Εντύπωση πάντως προκαλεί η εισαγωγή ακτινιδίων στην χώρα μας. Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που επεξεργάστηκε ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων, το εννιάμηνο του 2025 έγιναν εισαγωγές 2.322 τόνων ακτινιδίων, προερχόμενα κυρίως από την Ιταλία (47%) και ακολουθούν Χιλή, Ολλανδία κ.α. 

Έχουμε ακόμη εισαγωγή ακτινιδίων από Ρουμανία και Βουλγαρία, που κατά πάσα πιθανότητα είναι από επιστροφές εξαχθέντων ελληνικών ακτινιδίων, αφού αυτές οι χώρες δεν παράγουν το προϊόν. Πιστεύουμε ότι αυτές οι ποσότητες, εφόσον είναι επιστροφές, θα έχουν ελεγχθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥπΑΑΤ. 

Σημαντικά ήταν τα συμπεράσματα του ετήσιου συνεδρίου του International Kiwifruit Organization (IKO), που πραγματοποιήθηκε φέτος στο Vigo της Ισπανίας (22-25/09/25), συγκεντρώνοντας τις κυριότερες χώρες παραγωγής ακτινιδίων παγκοσμίως.

Αντικείμενο του συνεδρίου αποτέλεσε η παρουσίαση των εξελίξεων στον κλάδο και οι προβλέψεις για τη νέα εμπορική σεζόν 2025 - 2026.

Το IKO αποτελεί διεθνή οργανισμό που εκπροσωπεί χώρες - κλειδιά στην παγκόσμια παραγωγή ακτινιδίου, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Νέα Ζηλανδία, η Χιλή, οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και η Νότια Αφρική, η Τουρκία και η Κίνα.

Την Ελλάδα εκπροσώπησε για μία ακόμη φορά η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Ακτινιδίου (ΕΔΟΑ) μέσω του Προέδρου της κ. Χρήστου Κολιού (ΟΜΙΛΟΣ ΚΟΛΙΟΥ ΑΒΕΕ) και του μέλους της ΕΔΟΑ κ. Ζήση Μανώση (ΖΕΥΣ ΑΚΤΙΝΙΔΙΑ ΑΕ).

Το CSO Italy, που εκπροσωπεί θεσμικά τον ιταλικό κλάδο οπωροκηπευτικών, συμμετείχε στο συνέδριο μαζί με εκπροσώπους κορυφαίων ιταλικών εταιρειών, όπως οι Naturitalia, Jingold, Apo Conerpo και OP Kiwi Sole.

Ισχυρή η φετινή σεζόν για την Ευρώπη

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η συνολική ευρωπαϊκή παραγωγή ακτινιδίων (όλων των ποικιλιών) αναμένεται να φτάσει τους 844.500 τόνους, σημειώνοντας αύξηση 15% σε σχέση με την περσινή σεζόν (2024–2025). Η άνοδος αυτή αποδίδεται στην αποκατάσταση των αποδόσεων μετά την περσινή χρονιά, στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, καθώς και στην επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων.

Ιταλία: Ανάπτυξη σε όλες τις ποικιλίες

Η Ιταλία προβλέπεται να φτάσει συνολικά τους 341.000 τόνους, αυξημένη κατά 17%. Αναλυτικά:

• 208.000 τόνοι πράσινων ακτινιδίων (ποικιλία Hayward) – αύξηση 11%
• 128.000 τόνοι κίτρινων ακτινιδίων – αύξηση 27%
• Πάνω από 4.000 τόνοι κόκκινων ακτινιδίων – αύξηση 10%

Η παραγωγή επωφελείται από την καλή καρποφορία και τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, κυρίως στη βόρεια Ιταλία.

Παράλληλα, σημειώνεται συνεχιζόμενη μείωση των εκτάσεων πράσινων ποικιλιών, ενώ αναπτύσσονται δυναμικά νέες κίτρινες και “club” ποικιλίες, καθώς και οι κόκκινες ποικιλίες με σημαντικές προοπτικές για τα επόμενα χρόνια.

Ελλάδα: Σταθερή άνοδος με προκλήσεις

Η Ελλάδα συνεχίζει την ανοδική της πορεία, με την παραγωγή να αναμένεται να φτάσει τους 367.000 τόνους, αυξημένη κατά 7% σε σχέση με πέρυσι. Παρόλο που περισσότερα από 15.000 εκτάρια μπαίνουν πλέον σε παραγωγή, καταγράφεται:

• Μείωση στην απόδοση ανά εκτάριο
• Ελαφρώς μικρότερο μέγεθος καρπών

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει αρνητικά την παραγωγικότητα, ενώ ενδέχεται να περιορίσει την περαιτέρω ανάπτυξη της καλλιέργειας τα επόμενα χρόνια. Παρ' όλα αυτά, η χώρα διατηρεί ισχυρή θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη του ακτινιδίου.

Ιβηρική Χερσόνησος και Γαλλία: Σημαντική ανάκαμψη

Η Πορτογαλία, μετά από μια δύσκολη περσινή χρονιά, καταγράφει σημαντική άνοδο με προβλεπόμενη παραγωγή 47.000 τόνων, δηλαδή αύξηση 50%.

Αντίστοιχα, η Ισπανία αναμένεται να ξεπεράσει τους 33.000 τόνους, αυξημένους κατά 42%.

Στη Γαλλία, η παραγωγή προβλέπεται να φτάσει τους 55.000 τόνους, με αύξηση 10%, κατανεμημένη μεταξύ πράσινων και κίτρινων ποικιλιών.

Συμπέρασμα

Η νέα σεζόν ακτινιδίων για το 2025–2026 διαμορφώνεται ιδιαίτερα ενθαρρυντική για την Ευρώπη, με αυξημένες ποσότητες, βελτιωμένη ποιότητα και νέες ποικιλίες να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Παράλληλα, η προσαρμογή στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα και τη στρατηγική ανάπτυξης των χωρών παραγωγής.

Η ακτινιδιά αποτελεί μια από τις πιο δυναμικά αναπτυσσόμενες δενδρώδεις καλλιέργειες της χώρας μας, με σταθερά αυξανόμενη εξαγωγική πορεία. Η προσαρμοστικότητά της σε διαφορετικά μικροκλίματα και η υψηλή διατροφική αξία των καρπών της, έχουν καταστήσει το φυτό στρατηγικής σημασίας για πολλές περιοχές της Ελλάδας. Η ποικιλότητα των ειδών της οικογένειας Actinidiaceae προσφέρει στον παραγωγό και τον καταναλωτή μια μεγάλη γκάμα επιλογών – από τις παραδοσιακές πρασινόσαρκες, έως τις κιτρινόσαρκες και κοκκινόσαρκες ποικιλίες.

Το φυτό της ακτινιδιάς

Η ακτινιδιά (Actinidia deliciosa) είναι αναρριχώμενο, φυλλοβόλο και δίοικο καρποφόρο φυτό. Το είδος A. deliciosa είναι το πιο διαδεδομένο διεθνώς, καθώς από αυτό προέρχεται η γνωστή ποικιλία Hayward, που αποτέλεσε τη βάση της εμπορικής καλλιέργειας. Τα τελευταία χρόνια, αυξημένο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και άλλα είδη του γένους Actinidia, όπως τα A. chinensis, A. arguta και A. rufa, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία νέων ποικιλιών και για βελτιωτικά προγράμματα.

Πρασινόσαρκες ποικιλίες – Η παραδοσιακή βάση της καλλιέργειας

Η ποικιλία Hayward, προερχόμενη από το είδος Actinidia deliciosa, αποτέλεσε για δεκαετίες τη βάση της παγκόσμιας καλλιέργειας χάρη στη σταθερή απόδοση και την καλή συντηρησιμότητα των καρπών. Το χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα της σάρκας οφείλεται στην παρουσία χλωροφύλλης, η οποία, χάρη στο μαγνήσιο και τις φυτικές ίνες που περιέχει, δρα ευεργετικά στον ανθρώπινο οργανισμό, προσφέροντας φυσική αποτοξίνωση και ήπια καθαρτική δράση. Παράλληλα, οι πρασινόσαρκες ποικιλίες είναι πλούσιες σε λουτεΐνη, ένα καροτινοειδές με έντονη αντιοξειδωτική δράση που προστατεύει τα κύτταρα και συμβάλλει στην υγεία των ματιών.

Ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη, λουτεΐνη και β-καροτένιο παρουσιάζουν οι μικρόκαρπες ποικιλίες των ειδών A. rufa και A. arguta (Baby kiwi), οι οποίες ήδη καλλιεργούνται στη Νέα Ζηλανδία και άλλες χώρες. Στο ίδιο είδος, η Koryoku ξεχωρίζει για τα αυξημένα επίπεδα καροτινοειδών, ενώ η ελληνική ποικιλία «Τσεχελίδης» εμφανίζει διπλάσια περιεκτικότητα σε βιταμίνη C σε σχέση με την Hayward. Η ποικιλιακή αυτή ποικιλότητα καθιστά τις πρασινόσαρκες ένα πολύτιμο γενετικό υλικό για βελτιωτικά προγράμματα και για τη συνέχιση της δυναμικής της καλλιέργειας.

Κιτρινόσαρκες ποικιλίες – Ο “χρυσός” της βιταμίνης Α

Οι κιτρινόσαρκες ποικιλίες του είδους Actinidia chinensis αντιπροσωπεύουν τη νέα εποχή της καλλιέργειας. Με λαμπερό χρώμα, λεία επιδερμίδα και υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες A, C και E, προσελκύουν ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε διεθνές επίπεδο. Η βιταμίνη Α, που βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα, αποτελεί το κύριο διατροφικό τους πλεονέκτημα. Τόσο η Α όσο και η Ε είναι λιποδιαλυτές βιταμίνες, και για να αξιοποιηθούν πλήρως από τον ανθρώπινο οργανισμό χρειάζονται τη συνοδεία τροφών που περιέχουν λιπαρά.

Ανάμεσα στις γνωστότερες ποικιλίες συγκαταλέγονται οι Jin Tao, Golden King, Hort16A (Zespri Gold) και η Soreli, που έχει ήδη ενταχθεί στην ελληνική παραγωγή, κυρίως σε περιοχές με ήπιους χειμώνες. Οι κιτρινόσαρκες ποικιλίες ξεχωρίζουν για την ευχάριστη, γλυκύτερη γεύση τους και την υψηλή βιταμινική τους αξία, καθιστώντας τες μια σημαντική προσθήκη στη διεθνή αγορά ακτινιδίων.

 Κοκκινόσαρκες ποικιλίες – Το χρώμα της αντιοξειδωτικής ισορροπίας

Οι κοκκινόσαρκες ποικιλίες προέρχονται κυρίως από τα είδη Actinidia deliciosa και A. chinensis και ξεχωρίζουν για την παρουσία ανθοκυανινών, φυσικών χρωστικών που προσδίδουν το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα στη σάρκα των καρπών. Στο A. deliciosa η χρωστική συγκεντρώνεται γύρω από τους σπόρους σχηματίζοντας έναν κόκκινο δακτύλιο, ενώ στο A. chinensis εκτείνεται περισσότερο προς το εσωτερικό της σάρκας.

Οι ανθοκυανίνες, πέρα από την αισθητική διαφοροποίηση, συμβάλλουν σε μια μέτρια αλλά ουσιαστική αντιοξειδωτική δράση, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό και προστατεύοντας τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες. Έτσι, οι κοκκινόσαρκες ποικιλίες αποτελούν έναν φυσικό συνδυασμό γεύσης και υγείας, προσφέροντας διαφοροποίηση στην αγορά και ενδιαφέρουσες προοπτικές για την περαιτέρω αξιοποίηση του είδους.

Διατροφικά στοιχεία των ακτινιδίων

Τα ακτινίδια αποτελούν έναν από τους πιο πλήρεις καρπούς σε θρεπτικά και βιοενεργά συστατικά. Περιέχουν σημαντικές ποσότητες χλωροφύλλης, καροτινοειδών και βιταμινών Α, C και Ε, συνδυάζοντας αντιοξειδωτική προστασία και ενίσχυση του ανοσοποιητικού.

Η χλωροφύλλη, υπεύθυνη για το πράσινο χρώμα, είναι πλούσια σε μαγνήσιο και φυτικές ίνες, συμβάλλοντας στη φυσική αποτοξίνωση και στην καλή λειτουργία του εντέρου. Τα καροτινοειδή, όπως η λουτεΐνη και το β-καροτένιο, προστατεύουν τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες και ενισχύουν την υγεία των ματιών. Παράλληλα, η βιταμίνη C βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα σε πολλές ποικιλίες, προσφέροντας ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, ενώ οι βιταμίνες Α και Ε συμβάλλουν στη δερματική και καρδιαγγειακή υγεία.

Η ποικιλία στη χημική σύσταση των καρπών ανάμεσα στα είδη A. deliciosa, A. chinensis, A. rufa και A. arguta καθιστά την ακτινιδιά μια καλλιέργεια με εξαιρετική διατροφική δυναμική και πεδίο περαιτέρω αξιοποίησης.

Διαφορές ανάμεσα στα είδη και τη διατροφική τους αξία

Ερευνητικά δεδομένα που έχουν πραγματοποιηθεί σε διάφορα είδη και ποικιλίες ακτινιδιάς δείχνουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στη χημική σύσταση των καρπών. Οι ποικιλίες του Actinidia deliciosa περιέχουν συνήθως μικρότερες ποσότητες βιταμίνης C σε σχέση με εκείνες του A. chinensis, στις οποίες τα επίπεδα είναι σχεδόν διπλάσια. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως η ελληνική ποικιλία «Τσεχελίδης», που παρουσιάζει διπλάσια περιεκτικότητα σε βιταμίνη C σε σχέση με την Hayward.

Η ποικιλία Koryoku ξεχωρίζει για τα υψηλά επίπεδα χλωροφύλλης, λουτεΐνης και β-καροτενίου, τα οποία ενισχύουν τη διατροφική της αξία. Αντίθετα, οι ποικιλίες του A. chinensis εμφανίζουν χαμηλή περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη και λουτεΐνη, αλλά υπερέχουν στις βιταμίνες A, C και E, συνδυάζοντας γλυκιά γεύση με πλούσια θρεπτικά στοιχεία. Οι μικρόκαρπες ποικιλίες των ειδών A. rufa και A. arguta παρουσιάζουν τις υψηλότερες τιμές σε χλωροφύλλη και καροτενοειδή, συμβάλλοντας σε ένα ιδιαίτερα ευεργετικό αντιοξειδωτικό προφίλ.

Η ποικιλιακή αυτή διαφοροποίηση προσφέρει πολύτιμες δυνατότητες για τη βελτίωση των φυτών και την ανάπτυξη νέων ποικιλιών με υψηλότερη διατροφική αξία, ανθεκτικότητα και εμπορικό ενδιαφέρον, στηρίζοντας έτσι τη δυναμική της καλλιέργειας τα επόμενα χρόνια.

 Το μέλλον της ακτινιδιάς είναι πολύχρωμο

Πέρα από τα ποικιλιακά και διατροφικά χαρακτηριστικά, το μέλλον της ακτινιδιάς προδιαγράφεται ιδιαίτερα δυναμικό. Ο πολύτιμος αυτός καρπός, μέσα από τη συνεχή βελτίωση των ποικιλιών, μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της σύγχρονης δενδροκομίας.

Η αυξανόμενη ζήτηση στις διεθνείς αγορές, η δυνατότητα καλλιέργειας σε ευρύ φάσμα εδαφοκλιματικών συνθηκών και οι υψηλές αποδόσεις που επιτυγχάνονται σε πολλές περιοχές της χώρας καθιστούν την ακτινιδιά μια από τις πιο αποδοτικές και βιώσιμες επιλογές για τον Έλληνα παραγωγό.

Η επιστημονική γνώση και η στοχευμένη βελτίωση των ειδών δίνουν σήμερα στους παραγωγούς και τους καταναλωτές τη δυνατότητα να γνωρίσουν καλύτερα τη διατροφική πολυμορφία ενός καρπού που έχει πλέον καθιερωθεί στην ελληνική γεωργία – και δείχνει πως έχει ακόμη πολλά να προσφέρει.

Πηγή:
Στυλιανίδης Δ.Κ., Σωτηρόπουλος Θ.Ε., Σιμώνης Α.Δ. και Παπαδοπούλου Ε. (2010). Ποικιλίες ακτινιδιάς με πράσινο, κίτρινο και κόκκινο χρώμα σάρκας καρπού. Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 4/2010.

Αυτές τις ημέρες ξεκίνησε η συγκομιδή για την ποικιλία λωτού Hana fuyu, η οποία όμως έχει ποσότητες πολύ περιορισμένες.

Θα ακολουθήσουν οι βασικές ποικιλίες Jiro και Rojo Brillante. Η φετινή παραγωγή αναμένεται να είναι μειωμένη λόγω των παγετών της περασμένης άνοιξης.

Ο κ. Σάββας Παστόπουλος, γεωπόνος με κατάστημα γεωργικών εφοδίων στο Νέο Μυλότοπο Πέλλας, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι μετά τις 10 Οκτωβρίου αναμένεται να ξεκινήσει η συγκομιδή της ποικιλίας Rojo Brillante, ενώ από τις 15 Οκτωβρίου ξεκινά η ποικιλία Jiro.

Οι λωτοί της ποικιλίας Jiro μετά την συγκομιδή από τα δέντρα είναι έτοιμοι για κατανάλωση. Για τους Rojo Brillante χρειάζεται να γίνει μια διαδικασία αποστυφοποίησης πριν πάει στην κατανάλωση.

Η παραγωγή φέτος αναμένεται να είναι πολύ μειωμένη σε σχέση με άλλες χρονιές κάτι που θα φέρει αυξημένη ζήτηση και υψηλότερες τιμές.

Πολλοί ροδακινοπαραγωγοί εγκαταλείπουν στην περιοχή την καλλιέργεια πυρηνόκαπρων και στρέφονται στα ακτινίδια και τους λωτούς. Αυτό όμως που θα πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί είναι ότι το ακτινίδιο έχει μεγάλο κόστος άρδευσης, ενώ ο λωτός έχει λιγότερες απαιτήσεις.

Από την πλευρά του ο κ. Τάσος Χαλκίδης, έμπειρος παραγωγός από τη Βέροια, που ασχολείται εδώ και χρόνια με την παραγωγή λωτού, αναφέρει στον ΑγροΤύπο ότι αυτές τις ημέρες ξεκίνησαν οι πρώιμες ποικιλίες λωτού. Η παραγωγή φέτος είναι μειωμένη και η ζήτηση αυξημένη. Αυτό φέρνει προσδοκίες στους παραγωγούς για καλύτερες τιμές σε σχέση με πέρσι, που κυμάνθηκαν από 40 έως 45 λεπτά.

Το θετικό στην καλλιέργεια λωτού είναι ότι δεν έχει πολλά καλλιεργητικά και σχεδόν καθόλου φυτοπροστατευτικά έξοδα, ενώ έχει καλές τιμές για τον παραγωγό. Ο λωτός έχει πολύ λιγότερους ψεκασμούς σε σχέση με τα ροδάκινα.

Όταν γίνεται νέα φύτευση ο παραγωγός από τον τρίτο ή τέταρτο χρόνο αρχίζει να έχει παραγωγή. Σε μια καλή χρονιά οι αποδόσεις μπορεί να κυμανθούν από 80 έως 100 κιλά το δέντρο.

Στην περιοχή μας μετά το ακτινίδιο η καλλιέργεια του λωτού είναι η πιο δημοφιλή εναλλακτική πρόταση για όσους θέλουν να φύγουν από την καλλιέργεια πυρηνόκαρπων. 

Έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή της πρώιμης ποικιλίας Acco που έχει μικρές ποσότητες και ξεκινά η συγκομιδή για το ρόδι Ερμιόνης, ενώ τις επόμενες ημέρες αναμένεται η συγκομιδή της ποικιλίας Wonderful, που είναι η βασική ποικιλία ροδιών στην χώρα μας.

Η παραγωγή ροδιών φέτος είναι μειωμένη σε όλες τις ποικιλίες λόγω των καιρικών συνθηκών που επικράτησαν την άνοιξη. Προβλέπεται μια αύξηση στις τιμές κατά 30% σε σχέση με πέρσι.

Ο κ. Παναγιώτης Αθανασιάδης, διευθυντής και υπεύθυνος πωλήσεων του Αγροτικού Συνεταιρισμού Ομάδας Παραγωγών (ΑΣΟΠ) Αγίου Αθανασίου της Δράμας, έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή της πρώιμης ποικιλίας Acco που έχει μικρές ποσότητες. Από 10 Οκτωβρίου ξεκινά η συγκομιδή της «Wonderful» που είναι η βασική ποικιλία στην χώρα μας (90% της παραγωγής).

Υπάρχει φέτος μια μικρή οψιμότητα της καλλιέργειας (κανονικά η συγκομιδή ξεκινούσε από 6 Οκτωβρίου). Η εικόνα της καρπόδεσης φέτος είναι καλή και έχουμε μεγάλη ακαρπία. Αυτό οφείλεται στους παγετούς που είχαμε τέλη Μαρτίου και στους έντονους ανέμους που υπήρξαν κατά την πρώτη ανθοφορία τον Μάιο. Φέτος αναμένεται να έχουμε αρνητικό ρεκόρ 20ετίας μειωμένης παραγωγής ροδιού.

Η μείωση της φετινής παραγωγής οφείλεται και στην έλλειψη οικονομικής ρευστότητας που έχουν οι παραγωγοί και δεν μπορούν να κάνουν τις απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες. Επίσης έχουμε καθέ χρόνο μείωση των εκτάσεων καλλιέργειας λόγω εγκατάλειψης εξαιτίας του υψηλού κόστους παραγωγής. Ο ΑΣΟΠ από το 2005 σε πανελλαδικό επίπεδο ξεκίνησε συνεργασία με παραγωγούς που καλλιεργούν 8.000 στρέμματα με ρόδια. Από αυτά τα 1.500 στρέμματα είναι με βιολογική καλλιέργεια. Το 60% του χυμού που παράγουμε πάει για εξαγωγή. Υπάρχει αυξημένη ζήτηση στο εξωτερικό για χυμό βιολογικού ροδιού.

Οι τιμές παραγωγού που έχουμε ανακοινώσει για φέτος είναι:

• Βιολογικά για πρώτη ποιότητα (βρώσιμα) 60 λεπτά και για δεύτερη ποιότητα (χυμό) 26 λεπτά το κιλό
• Συμβατικά για πρώτη ποιότητα (βρώσιμα) 55 λεπτά και για δεύτερη ποιότητα (χυμό) 23 λεπτά το κιλό

Ο συνεταιρισμός με την συγκομιδή δίνει μια προκαταβολή 60% και η εξόφληση γίνεται σε δύο μήνες. Πρέπει να μειωθεί όμως το κόστος της καλλιέργειας στην χώρα μας, μέσα από την χρηματοδότηση και τα συνεταιριστικά σχήματα για να καταφερει να γίνει βιώσιμη. 

Μεγάλος ανταγωνιστής μας στη διεθνή αγορά είναι η Τουρκία γιατί είναι μια χώρα που έχει εθνικό σχεδιασμό για όλες τις καλλιέργειες. Στο μέλλον φοβόμαστε ότι δεν θα έχουμε ποσότητες ροδιών για να καλύψουμε την εμπορική ζήτηση που υπάρχει. Επίσης δεν υπάρχει νέα γενιά για να ασχοληθεί με την παραγωγή γιατί υπάρχει έλλειψη ενδιαφέροντος από τους νέους για την αγροτική παραγωγή. Αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση αναμένεται τα επόμενα χρόνια να αντιμετωπίση η χώρα μας επισιτιστική κρίση.

Ο παραγωγός, Δημήτρης Κόντος, από τα Βιολογικά Κτήματα της Οικογένειας Κόντου στην Ερμιόνη, έχει ολοκληρωθεί η συγκομιδή της πρώιμης ποικιλίας Acco, που έχει μικρές ποσότητες και είναι ένα ρόδι που πάει κυρίως για χυμοποίηση. Ακολουθεί η ποικιλία «ρόδι Ερμιόνης» που από το 2020 είναι στο μητρώο Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ), που έχει κατά 70% βρώσιμη χρήση, ενώ η δεύτερη ποιότητα πάει για χυμοποίηση. Φέτος η παραγωγή ροδιού είναι μειωμένη κατά 20% έως 30% λόγω των παγετών της άνοιξης και προβλημάτων στην ανθοφορία. Δεν έχουμε καλή καρπόδεση στα περισσότερα χωράφια. Στην Αργολίδα έχουμε μια παραγωγή της τάξης των 3.000 τόνων για την ποικιλία ροδιού Ερμιόνη. Κυρίως πάει στην εγχώρια αγορά αλλά μικρές ποσότητες καταφέρνουν να πάνε για εξαγωγή. Αν και έχει καλά γευστικά χαρακτηριστικά και μαλακή υφή δεν έχει καλή διατηρησιμότητα στα ψυγεία. Πάντως όσοι έχουν καταφέρει να κάνουν εξαγωγές βλέπουν ότι υπάρχει πολύ αυξημένη ζήτηση και το προϊόν φεύγει στην αγορά.

Πέρσι οι τιμές παραγωγού για τα ρόδια κυμάνθηκε για την καλή ποιότητα κυμάνθηκαν από 50 έως και 70 λεπτά το κιλό για πρώτη ποιότητα που είναι για βρώσιμη χρήση και από 30 έως 40 λεπτά το κιλό για την δεύτερη ποιότητα που είναι για χυμοποίηση. Για τους παραγωγούς αυτές οι τιμές είναι σε χαμηλά επίπεδα σε σχέση με την αύξηση του κόστους παραγωγής. Θα πρέπει να περιμένουμε την συγκομιδή για να δούμε που θα κινηθούν φέτος οι τιμές.

Το κόστος συγκομιδής έχει αυξηθεί σε υψηλά επίπεδα γιατί δεν βρίσκουμε εργάτες γης. Την περίοδο που συγκομίζουμε ρόδια γίνεται συγκομιδή και σε άλλες καλλιέργειες, με αποτέλεσμα να έχει διπλασιαστεί το κόστος των εργατικών. Αυτό έχει αναγκάσει πολλούς παραγωγούς να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια. Δουλεύεις ένα ολόκληρο χρόνο και όταν φτάνεις στην συγκομιδή δεν ξέρεις αν καταφέρεις να πάρεις την παραγωγή σου από τα δέντρα. 

Πριν από έντεκα χρόνια εγκατέλειψε την Αθήνα για να πάει στην Φίλια της Λέσβου, όπου δημιούργησε μια επιτυχημένη οικοτεχνία τροφίμων και καλλυντικών.

Σήμερα η Ελένη Σιβρή καλλιεργεί βιολογικά σε αναβαθμίδες, σύκα, αμπέλια και τριαντάφυλλα και στην συνέχεια παράγει με παραδοσιακές μεθόδους, πετιμέζι σύκου και πετιμέζι σταφυλιού με εκχύλισμα αρμπαρόριζας, λευκό ξύδι από σταφύλι με τριαντάφυλλο, ροδόνερο και το μοναδικό ροδόσταγμα.

Το 2025 το ροδόσταγμα που παράγει βραβεύτηκε σε διεθνή διαγωνισμό μεσογειακών προϊόντων στο Λονδίνο, επειδή είναι ένα μοναδικό προϊόν με διπλή χρήση. Είναι καλλυντικό αλλά και χρησιμοποιείται σαν αρωματικό στα τρόφιμα.

Όπως αναφέρει στον ΑγροΤύπο, «γεννήθηκα στην Φίλια ένα χωριό της Λέσβου και από μικρή παρακολουθούσα την γιαγιά μου να παράγει ροδόσταγμα από την τοπική ποικιλία τριανταφυλλιάς (RosaDamascena). Στην συνέχεια σπούδασα στην Αθήνα και εργάστηκα για 14 χρόνια σε ιδιωτική τράπεζα. Μετά αποφάσισα να επιστρέψω με την οικογένειά μου στην Λέσβο και να ασχοληθώ με την αγροτική παραγωγή. Σήμερα καλλιεργώ βιολογικά ένα χωράφι 7,5 στρέμματα με αναβαθμίδες και παράλληλα έστησα μια μικρή οικοτεχνία».

Συνεργάζεται με τον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ δίνει μοσχεύματα και πολλαπλασιαστικό υλικό και της δίνουν έτοιμα φυτά. Το ροδόσταγμα, όπως εξηγεί, παράγεται με τον παραδοσιακό τρόπο με ήπια συνθλιψη, όπου πρεσσάρουν τα ροδοπέταλα για πολλές ώρες σε ήπια θερμοκρασία, για να αρχίσουν να στάζουν και να βγάζουν από μέσα τον χυμό τους. Σε συνεργασία που είχε με μηχανολόγους κατάφερε να κάνει «εκβιομηχάνιση της παραγωγής», κάτι που έφερε μια καλύτερη διαχείριση των ροδοπέταλων και στην συνέχεια κάνει τυποποίηση σε φιάλες 30 ml. Κάπως έτσι η οικοτεχνία της, Filia Rose, πήρε μορφή και σήμερα είναι επισκέψιμη την άνοιξη, ενώ γίνεται προσπάθεια να γίνει όλο τον χρόνο.

Δεν ήταν φυσικά όλα στρωμένα με ροδοπέταλα

Όπως τονίζει στον ΑγροΤύπο «υπάρχουν πολλές δυσκολίες και καμιά βοήθεια για έναν άνθρωπο που θέλει να παράγει στην ύπαιθρο. Κατάφερα να έχω μια χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Νέα Γεωργία Νέα Γενιά» με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Αυτό με βοήθησε να αγοράσω τον απαραίτητο μηχανολογικό εξοπλισμό (αποστακτήρα). Εκτός όμως από αυτά τα 2.500 ευρώ δεν είχα καμιά άλλη οικονομική βοήθεια από κανένα επενδυτικό πρόγραμμα, αν και παράγω προϊόντα μεγάλης αξίας και ποιότητας.

Κατάθεσα αίτηση για ένταξη στα Σχέδια Βελτίωσης αλλά μου είπαν ότι κόπηκα για μισό μόριο. Βλέπετε είχε περισσότερα μόρια η ελαιοκαλλιέργεια από την καλλιέργεια αρωματικών φυτών στο νησί.

Κάνω βιολογική καλλιέργεια που σημαίνει αυξημένο κόστος. Χρησιμοποιώ για λίπανση κομπόστ που παράγω μόνη μου. Επίσης διαθέτω αρδευτικά συστήματα για την ορθολογική διαχείριση του νερού, επειδή υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με την άρδευση στην περιοχή. Όλα αυτά γίνονται με δικά  μου έξοδα.

Υπάρχει μια μεγάλη γραφειοκρατία και αδιαφορία. Ταλαιπωρήθηκα με συνεχόμενες αιτήσεις γιατί ήθελα να στρωθεί με άσφαλτο ο δρόμος που φτάνει στην οικοτεχνία. Ούτε για την συντήρηση των αναβαθμίδων δεν έχω κάποια οικονομική στήριξη.

Πληρώνω ασφάλιστρα στον ΕΛΓΑ κάθε χρόνο αλλά όταν έπαθα ζημιά στην καλλιέργεια δεν με αποζημίωσαν γιατί μου είπαν ότι δεν δικαιούμαι λόγω μικρού κλήρου.

Ακόμη και το εμπόριο είναι δύσκολο λόγω μεγάλου κόστους μεταφοράς. Επίσης τα υλικά τυποποίησης έρχονται από την υπόλοιπη Ελλάδα στην Λέσβο και για αυτό έχουν υψηλό κόστος. Πάντως το θετικό είναι ότι όσο περνάει ο καιρός έχω και περισσότερους πελάτες και με ενδιαφέρει να κάνω εξαγωγές.

Η κινόα, το γνωστό «ψευδοδημητριακό» που έχει μπει δυναμικά στη διατροφή των καταναλωτών τα τελευταία χρόνια, καλλιεργείται ήδη σε αρκετές περιοχές της χώρας μας, όπως στη Θεσσαλία και τη Θράκη. Με αφορμή την πρόσφατη ολοκλήρωση της συγκομιδής, αξίζει να γίνει μια συνολική αποτίμηση της καλλιέργειας: τα θετικά της στοιχεία, οι δυσκολίες που παραμένουν, αλλά και οι προοπτικές που ανοίγονται. Οι πρώτες συγκομιδές δείχνουν θετικά σημάδια, ωστόσο η καλλιέργεια βρίσκεται ακόμη σε μεταβατικό στάδιο, με πλεονεκτήματα αλλά και αρκετές προκλήσεις που προβληματίζουν τους παραγωγούς.

Πού βρίσκεται σήμερα η καλλιέργεια

Η συγκομιδή πραγματοποιείται το καλοκαίρι, με αποδόσεις που σε πειραματικά αγροτεμάχια φτάνουν τα 250–300 κιλά το στρέμμα. Παράλληλα, η ζήτηση για κινόα στην αγορά αυξάνεται σταθερά, τόσο από την εγχώρια βιομηχανία τροφίμων όσο και από εξαγωγικές επιχειρήσεις. Η ένταξή της σε συμβολαιακά σχήματα δίνει πρόσβαση στους παραγωγούς σε μια σίγουρη αγορά.

Πέρα από τη Θεσσαλία, όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής, καλλιέργειες έχουν δοκιμαστεί και σε περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης, με ενθαρρυντικά αλλά ακόμη πειραματικά αποτελέσματα. Ωστόσο, η έλλειψη ισχυρής μεταποιητικής βάσης στη χώρα οδηγεί μέρος της παραγωγής να κατευθύνεται στο εξωτερικό για καθαρισμό και τυποποίηση, αφήνοντας ένα κενό στην εγχώρια αλυσίδα αξίας.

Πού καλλιεργείται και τι αποδόσεις δίνει 

Η καλλιέργεια της κινόα δείχνει ενδιαφέρον οικονομικό προφίλ. Ο σπόρος κοστίζει περίπου 7–10 ευρώ το κιλό και χρειάζονται 3–5 κιλά ανά στρέμμα, ανεβάζοντας το κόστος σπόρου στα 25–40 ευρώ. Μαζί με τις καλλιεργητικές εργασίες, το συνολικό κόστος παραγωγής κυμαίνεται στα 60–90 ευρώ το στρέμμα. Οι αποδόσεις ποικίλλουν, με εμπορικές καλλιέργειες να δίνουν από 200 έως και 350 κιλά το στρέμμα, ανάλογα με τις συνθήκες. Στη συμβολαιακή γεωργία, η τιμή παραγωγού κυμαίνεται από 0,80 έως 1,20 ευρώ το κιλό, πράγμα που σημαίνει ότι τα ακαθάριστα έσοδα για έναν παραγωγό μπορεί να φτάσουν τα 240–360 ευρώ το στρέμμα. Συγκριτικά με σιτάρι ή καλαμπόκι, η κινόα έχει υψηλότερη δυναμική κέρδους, αλλά και μεγαλύτερο ρίσκο λόγω ασταθών αποδόσεων και έλλειψης σταθερής αγοράς.

Η φετινή συγκομιδή κινόα ολοκληρώθηκε στη Θεσσαλία, όπου συγκεντρώνεται και το μεγαλύτερο μέρος της καλλιέργειας. Οι αποδόσεις κυμάνθηκαν γύρω στα 250–300 κιλά το στρέμμα, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με την περιοχή και τις καλλιεργητικές πρακτικές. Το εισόδημα για τους παραγωγούς θεωρείται ανταγωνιστικό σε σχέση με καλλιέργειες όπως το σιτάρι και το βαμβάκι, κυρίως λόγω της υψηλότερης τιμής παραγωγού.

Παράλληλα, μικρότερες εκτάσεις καλλιεργούνται και σε άλλες περιοχές, όπως στη Θράκη και στη Μακεδονία, όπου η κινόα δοκιμάζεται τα τελευταία χρόνια είτε σε συμβολαιακή βάση είτε μέσω πειραματικών προγραμμάτων. Ωστόσο, παραμένουν άλυτα ζητήματα που αφορούν τη μεταποίηση, τον εξοπλισμό και την εξειδικευμένη τεχνογνωσία, τα οποία προς το παρόν περιορίζουν τις δυνατότητες ευρύτερης ανάπτυξης της καλλιέργειας.

Αγορά, ζήτηση και συμβολαιακή γεωργία

Η ζήτηση για κινόα στην Ελλάδα αυξάνεται, κυρίως μέσα από την αγορά προϊόντων υγιεινής διατροφής και τις εξαγωγικές δυνατότητες. Καθοριστικό ρόλο παίζει η συμβολαιακή γεωργία, με εταιρείες τροφίμων και τυποποίησης να προσφέρουν συμβόλαια σε παραγωγούς κυρίως στη Θεσσαλία και στη Θράκη. Τα συμβόλαια εξασφαλίζουν απορρόφηση του προϊόντος και σταθερή τιμή, μειώνοντας τον κίνδυνο. Ωστόσο, ένα από τα εμπόδια στην αλυσίδα αξίας είναι η μεταποίηση. Ο σπόρος κινόα πρέπει να καθαριστεί από σαπωνίνες, διαδικασία που απαιτεί ειδικό εξοπλισμό. Στη χώρα μας οι διαθέσιμες μονάδες είναι περιορισμένες, με αποτέλεσμα μέρος της παραγωγής να χρειάζεται συνεργασίες με εξωτερικές εγκαταστάσεις ή ακόμη και εξαγωγή για επεξεργασία.

Επιδοτήσεις και στήριξη

Η κινόα μπορεί να ενταχθεί σε επιδοτούμενα σχήματα της νέας ΚΑΠ 2023–2027, κυρίως ως πρωτεϊνούχα καλλιέργεια. Στα οικολογικά σχήματα, η συμβατική καλλιέργεια λαμβάνει ενίσχυση που κυμαίνεται γύρω στα 60 €/στρ., ενώ η βιολογική στα 69,4 €/στρ. Υπάρχει επίσης ειδικό πρόγραμμα μείωσης αποτυπώματος άνθρακα με ενίσχυση 42,2 €/στρ. Σε παλαιότερες πιλοτικές δράσεις είχαν καταγραφεί επιδοτήσεις περίπου 58,8 €/στρ. με αποδόσεις γύρω στα 300 κιλά. Ωστόσο, υπάρχουν συχνά ασυμβατότητες με προηγούμενα μέτρα, αλλά και καθυστερήσεις στις πληρωμές, κάτι που χρειάζεται προσεκτική εκτίμηση από τους παραγωγούς πριν την ένταξη.

Δυσκολίες και προβληματισμοί

Παρά τα θετικά, η καλλιέργεια συνοδεύεται από αρκετές δυσκολίες. Η έλλειψη εξειδικευμένων μηχανημάτων σημαίνει ότι οι θεριζοαλωνιστικές που χρησιμοποιούνται προκαλούν απώλειες σπόρου, που φτάνουν ακόμη και το 10–15%. Οι αποδόσεις είναι ασταθείς λόγω κλιματικών παραγόντων και ελλιπούς τεχνογνωσίας, ενώ η συγκομιδή εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλο «αγκάθι», με τις απώλειες να μειώνουν σημαντικά το τελικό εισόδημα.

Οι παραγωγοί στηρίζονται κυρίως σε καλλιεργητικές πρακτικές, όπως το σκαλιστήρι ή ακόμη και χειρωνακτικές επεμβάσεις με τσαπί, για τον έλεγχο των ζιζανίων, αφού δεν υπάρχουν ακόμη εγκεκριμένα σκευάσματα. Η κινόα δεν περιλαμβάνεται με σαφήνεια στους καταλόγους φυτοπροστατευτικών του ΥΠΑΑΤ, γεγονός που αφήνει κενό στους παραγωγούς και περιορίζει τη δυνατότητα ορθής και ασφαλούς διαχείρισης. Παράλληλα, καταγράφονται συχνά προσβολές από λίγκο, αφίδες και τζιτζικάκι. Μπορεί να μην είναι πάντα καταστροφικές, ωστόσο αυξάνουν το κόστος και τη δυσκολία της καλλιέργειας. Όπως τονίζει στον Αγροτύπο ο γεωπόνος Κ. από την Καρδίτσα, οι πρώτες εγκρίσεις ζιζανιοκτόνων αναμένονται το 2026, κάτι που δημιουργεί προσδοκίες για μεγαλύτερη σιγουριά στη διαχείριση της καλλιέργειας.

Ένας συχνός προβληματισμός αφορά την αμειψισπορά: η κινόα μπορεί να μπει σε σχήματα με σιτηρά, καλαμπόκι ή βαμβάκι, βελτιώνοντας τη δομή του εδάφους. Επίσης, αρκετοί ρωτούν για τη βιολογική κινόα, όπου η ζήτηση είναι αυξανόμενη, αλλά η αγορά παραμένει περιορισμένη και δέχεται πίεση από τις εισαγωγές. Η συγκομιδή εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλη πρόκληση, με τις απώλειες να μειώνουν το τελικό εισόδημα, ακόμα κι όταν οι αποδόσεις στο χωράφι είναι καλές.

Η άλλη όψη της κινόα

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα οικογένειας παραγωγών στη Θεσσαλία, Καρδίτσα, με 40 στρέμματα κινόα, η οποία λόγω έντονης παρουσίας ζιζανίων και εντομολογικών προσβολών – κυρίως από λίγκο, αφίδες και τζιτζικάκι – δεν κατάφερε να συγκομίσει τη φετινή παραγωγή.

«Μετά τον Ιούλιο η καλλιέργεια γέμισε ζιζάνια και έντομα· δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα. Στο τέλος, δεν μπήκαμε καν για συγκομιδή», αναφέρει στον ΑγροΤύπο, γεωπόνος και παραγωγός της περιοχής.

Η περίπτωση αυτή δείχνει πως, παρά τα συμβόλαια και τις καλές τιμές παραγωγού, η κινόα παραμένει καλλιέργεια με υψηλό ρίσκο. Όταν η πίεση από ζιζάνια και εχθρούς δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η πλήρης απώλεια του εισοδήματος. Αυτό το στοιχείο λειτουργεί αποτρεπτικά για νέους παραγωγούς, ενώ αναδεικνύει την ανάγκη για ουσιαστική στήριξη σε επίπεδο φυτοπροστασίας και τεχνογνωσίας.

Πού βαδίζει η κινόα στην Ελλάδα

Η κινόα δείχνει ότι μπορεί να αποτελέσει μια καλλιέργεια με ενδιαφέρον για όσους παραγωγούς θέλουν να διαφοροποιηθούν και να αξιοποιήσουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία της νέας ΚΑΠ. Ωστόσο, η έλλειψη εξοπλισμού, η αβεβαιότητα στην αγορά και οι καθυστερήσεις στις πληρωμές δημιουργούν εμπόδια.

Για να μπορέσει η κινόα να βρει μόνιμη θέση στον ελληνικό καλλιεργητικό χάρτη, χρειάζονται επενδύσεις σε μηχανικό εξοπλισμό, σταθερές υποδομές μεταποίησης και ουσιαστική στήριξη των παραγωγών που αποφασίζουν να ρισκάρουν με μια νέα, αλλά ελπιδοφόρα καλλιέργεια. Μια πιο ξεκάθαρη πολιτική γύρω από τη φυτοπροστασία και η διάχυση τεχνογνωσίας μέσω συνεργασιών με ερευνητικά ιδρύματα και συνεταιρισμούς θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά. Με τέτοια βήματα, η κινόα θα πάψει να αντιμετωπίζεται ως «πειραματική» και θα μπορέσει να εξελιχθεί σε μια σταθερή και βιώσιμη επιλογή για τον Έλληνα παραγωγό.

Το πιο γρήγορο ανέκδοτο στην χώρα μας είναι οι «έλεγχοι» που κάνει το ΥπΑΑΤ.

Όπως αναφέραμε σε προηγούμενο ρεπορτάζ του ΑγροΤύπου πωλούνται ελληνικά ακτινίδια στην αγορά της Ολλανδίας αλλά στην Ελλάδα δεν έχουν καταγραφεί εξαγωγές για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Σε συνέχεια του ρεπορτάζ σας αναφέρουμε ότι σήμερα πωλούνται στην Ολλανδία ακτινίδια της ποικιλίας Χέιγουορντ (Kiwi hayward) που είναι η κύρια πράσινη ποικιλία ακτινιδίων που παράγει η χώρα μας.

Μάλιστα οι τιμές χονδρικής, στις 17 Σεπτεμβρίου 2025, στην ολλανδική αγορά, για τα ελληνικά ακτινίδια της ποικιλίας Χέιγουορντ κυμαίνονται στα 2,55 ευρώ το κιλό. Αντίστοιχα τα ακτινίδια ποικιλίας Τσεχελίδη κυμαίνονται από 2,35 έως 2,25 ευρώ το κιλό.

Η Ολλανδία που είναι μια ευρωπαϊκή χώρα κάνει πλήρη καταγραφή των εισαγωγών και εξαγωγών. Από την άλλη η Ελλάδα δεν γνωρίζει ακόμη ότι γίνονται εξαγωγές ακτινιδίων.   

Αναφερόμαστε στην ποικιλίας Χέιγουορντ γιατί υπάρχει νομοθεσία, με την απόφαση του πρώην Γενικού Γραμματέα του ΥπΑΑΤ (Αντώνογλου) για την ρύθμιση θεμάτων εμπορίας ακτινιδίων, την οποία υπογράφει ο πρώην ΥπΑΑΤ, Σταύρος Αραχωβίτης, που αναφέρει ότι η ημερομηνία συγκομιδής τους είναι η 15η Οκτωβρίου και της εμπορίας τους η 1η Νοεμβρίου. Είναι επίσης γνωστό ότι σε περίπτωση που η συγκομιδή γίνει νωρίτερα τα ακτινίδια δεν θα ωριμάσουν φυσιολογικά στην μετασυλλεκτική τους πορεία, θα αφυδατωθούν έχοντας ξινή και στυφή γεύση.

Διαβάστε το ΦΕΚ με την απόφαση

Αφού δεν έχει υπογραφεί νέα απόφαση θα πει ότι ισχύει η συγκεκριμένη νομοθεσία. Αλλά για να εφαρμοστεί μια νομοθετική ρύθμιση θα πρέπει να συνοδεύεται από ελέγχους και καταγραφή των ελληνικών εξαγωγών από το ΥπΑΑΤ.

Αν δεν μπορεί ο Τσιάρας να κάνει ελέγχους στις κοπές των Χέιγουορντ δεν υπάρχει λόγος να προχωρήσει σε νέα νομοθετική ρύθμιση για ορισμό ημερομηνίας κοπής και για την ποικιλία Τσεχελίδη, την οποία ζητάνε φορείς του κλάδου.

Θυμίζουμε ότι η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Ακτινιδίου (ΕΔΟΑ) κρούει και φέτος, για μια ακόμη χρονιά, τον κώδωνα του κινδύνου για την πρόωρη κοπή (με χαμηλά σάκχαρα) και παράνομη διακίνηση ατυποποίητων ακτινιδίων στις διεθνείς αγορές.

Θα πρέπει να υπάρξει διαφύλαξη της ποιότητας και της ανταγωνιστικότητας του ακτινιδίου από τις παράνομες πρόωρες κοπές που γίνονται στην χώρα μας, αναφέρει και η ΕΘΕΑΣ, που ζητάει από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των ΔΑΟΚ, να σταματήσουν, μέσω ελέγχων, αυτές τις πρακτικές, που υπονομεύουν τον μέλλον του ελληνικού ακτινιδίου, που με τόσο μακροχρόνιο κόπο και προσπάθειες κατακτήθηκε.

Στο μεταξύ φέτος αναμένεται να είναι μειωμένη η παραγωγή ακτινιδίων αλλά θα έχει καλά ποιοτικά χαρακτηριστικά. Όμως επειδή κάθε χρόνο νέα δέντρα εισέρχονται στην παραγωγική διαδικασία, αναμένεται να αναπληρώσουν μέρος της απώλειας της παραγωγής.

Την περσινή εμπορική περίοδο (2024/2025) τα ακτινίδια κατέγραψαν ρεκόρ εξαγωγών σε αξία, ύψους 340 εκατ. ευρώ, κατατάσσοντας το προϊόν στην πρώτη θέση των εξαγομένων νωπών οπωροκηπευτικών μας προϊόντων.